II OSK 667/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-03-08
NSAnieruchomościWysokansa
planowanie przestrzennestudium uwarunkowańuchwałanaruszenie proceduryinteres prawnynieruchomościzagospodarowanie przestrzennelinia elektroenergetyczna

NSA oddalił skargę kasacyjną gminy, potwierdzając, że uchwalenie planu miejscowego na tej samej sesji co zmiana studium stanowi istotne naruszenie procedury.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy C. od wyroku WSA, który stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. WSA uznał, że uchwalenie planu na tej samej sesji co zmiana studium stanowi istotne naruszenie procedury. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że uchwalenie planu miejscowego w dniu podjęcia uchwały o zmianie studium jest niedopuszczalne i stanowi istotne naruszenie trybu sporządzania planu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy C. z dnia [...] 2016 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. WSA uznał, że uchwalenie planu miejscowego na tej samej sesji, na której podjęto uchwałę o zmianie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, stanowi istotne naruszenie procedury sporządzania planu. Skarga kasacyjna Gminy C. zarzucała m.in. naruszenie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez przyjęcie przez WSA istnienia interesu prawnego skarżącego do zaskarżenia całości uchwały, a także naruszenie art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez błędną wykładnię przepisów wykluczającą dopuszczalność podjęcia uchwały w sprawie planu miejscowego w tym samym dniu, co uchwała o zmianie studium. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że uchwalenie planu miejscowego na tej samej sesji, na której podjęto uchwałę w sprawie zmiany studium, stanowi istotne naruszenie trybu sporządzania planu, które rozciąga się na cały plan. NSA przywołał liczne orzeczenia potwierdzające tę zasadę. Sąd zaznaczył, że choć prace nad zmianą studium i projektem planu mogą być prowadzone równolegle, uchwała w sprawie studium musi być podjęta wcześniej, aby organ wykonawczy mógł sporządzić projekt planu zgodnie z ustaleniami studium.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi istotne naruszenie trybu sporządzania planu.

Uzasadnienie

Uchwalenie planu miejscowego na tej samej sesji, co uchwała o zmianie studium, jest niedopuszczalne, ponieważ plan musi być zgodny z uchwalonym studium, a prace nad nimi nie mogą być łączone w ten sposób.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.p.z.p. art. 20 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 28 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 15 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 12 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 27

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwalenie planu miejscowego na tej samej sesji co zmiana studium stanowi istotne naruszenie procedury. Naruszenie procedury uchwalenia planu miejscowego, polegające na jego uchwaleniu na tej samej sesji co zmiana studium, rozciąga się na cały plan.

Odrzucone argumenty

Gmina argumentowała, że dopuszczalne jest równoległe prowadzenie prac nad studium i planem oraz że nie było obowiązku, aby projekt planu był zgodny ze studium na każdym etapie. Gmina twierdziła, że skarżący posiadał interes prawny tylko w zakresie swoich działek, a nie całej uchwały. Gmina kwestionowała błędną wykładnię art. 20 ust. 1 u.p.z.p. przez WSA, twierdząc, że plan może być uchwalony po zmianie studium, nawet jeśli nastąpiło to na tej samej sesji.

Godne uwagi sformułowania

uchwalenie planu miejscowego na tej samej sesji, na której została podjęta uchwała w sprawie zmiany Studium, stanowi istotne naruszenie trybu sporządzania planu w rozumieniu art. 28 ust. 1 u.p.z.p. naruszenie to ze swej istoty rozciąga się na cały plan.

Skład orzekający

Paweł Miładowski

przewodniczący

Tomasz Bąkowski

sprawozdawca

Grzegorz Rząsa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uchwalanie planów miejscowych i studium uwarunkowań na tej samej sesji rady gminy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji uchwalenia planu miejscowego na tej samej sesji co zmiana studium. Konsekwencje stwierdzenia nieważności planu dla pozwoleń na budowę wymagają indywidualnej analizy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowych zasad planowania przestrzennego i procedur administracyjnych, które mają bezpośredni wpływ na właścicieli nieruchomości i inwestorów. Wyjaśnia, dlaczego pewne działania organów gminy mogą prowadzić do nieważności uchwał.

Czy uchwalenie planu zagospodarowania na jednej sesji ze zmianą studium unieważnia wszystko? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 667/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-03-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Tomasz Bąkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Rz 628/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2019-10-07
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1945
art. 15 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 27, art. 28,
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
Dz.U. 2019 poz 506
art. 101 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 października 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 628/19 w sprawie ze skargi W. Ż. na uchwałę Rady Gminy C. z dnia [...] 2016 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 października 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 628/19, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W.Ż. na uchwałę Rady Gminy C. z dnia [...] 2016 r., nr [...]1 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały (pkt I) i zasądził od Rady Gminy C. na rzecz Skarżącego W.Ż. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II).
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wskazaną powyżej uchwałą Rada Gminy C. uchwaliła Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego "D.-K. - linia elektroenergetyczna 110 kV". Planem objęto obszar o powierzchni około 24,1 ha położny w miejscowościach D. i K. (§ 1 ust. 2 uchwały), dopuszczając na nim budowę sieci i urządzeń infrastruktury technicznej, w tym napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV (§ 3 ust. 1 uchwały).
Uchwała ta stała się przedmiotem skargi W.Ż. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, w której Skarżący wniósł o stwierdzenie jej nieważności, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania.
Zdaniem Skarżącego, uchwała została podjęta z naruszeniem art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 16 ust. 1 i art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1945 ze zm., dalej: "u.p.z.p."), poprzez dokonanie błędnej wykładni tych przepisów w świetle poglądów orzecznictwa.
Skarżący podniósł, że zaskarżona uchwała narusza bezpośrednio jego interes prawny, poprzez ograniczenie w sposobie zagospodarowania nieruchomości, spadek jej wartości, oraz w następstwie wydanych decyzji Starosty K. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie planu wydanego z naruszeniem prawa.
Skarżący podał, że w tym samym dniu, tj. [...] 2016 r. na XXXI Sesji VII kadencji Rady Gminy C. została podjęta m.in. uchwała nr [...]2 w sprawie uchwalenia zmiany Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy C., w którym zgodnie ze stroną nr 48 przyjęto, że celem zmiany studium jest umożliwienie opracowania Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego "D., K. – linia elektroenergetyczna 110 kV". Na stronie 48 zawarto pełne uzasadnienie zawierające objaśnienia przyjętych rozwiązań oraz syntezę ustaleń zmiany studium.
Skarżący podniósł, że plan miejscowy nie może być uchwalony równocześnie ze studium, bowiem prowadzi to do fikcji zgodności tych aktów i pozbawia Studium jakiegokolwiek znaczenia. Uchwała Rady Gminy C. z dnia [...] 2016 r., nr [...]2, narusza zatem przepisy u.p.z.p., jako że zgodnie z art. 20 ust. 1 tej ustawy, plan miejscowy powinien być zgodny z ustaleniami studium. Tryb procedowania, w którym dochodzi do równoczesnego uchwalenia zmiany studium i uchwalenia planu lub jego zmiany, narusza art. 9 ust. 4 u.p.z.p., w myśl którego ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Przepis ten należy rozumieć nie tylko w sposób, że ustalenia studium są wiążące wyłącznie przy podejmowaniu uchwał o planie, ale ustawodawcy chodziło także o sporządzenie projektu planu miejscowego. Natomiast zgodnie z art. 14 ust. 5 u.p.z.p., przed pojęciem uchwały o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ wykonawczy gminy musi uzyskać odpowiednie analizy, co do stopnia zgodności przewidywanych rozwiązań z ustaleniami studium. Ponadto art. 15 ust. 1 u.p.z.p., jasno wskazuje, że zadaniem burmistrza jest sporządzenie projektu planu miejscowego zgodnie z zapisami studium.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy C. wniosła o jej oddalenie.
W ocenie Organu, zarówno uchwała o zmianie studium, jak i uchwała o uchwaleniu Planu, zostały podjęte po przeprowadzonych i wymaganych w tym zakresie procedurach. Skarżący posiada w obszarze objętym projektem planu działkę nr [...] i część działki nr [...] położoną w D. W toku procedury planistycznej Skarżący zwracał się o wyłączenie jego nieruchomości z ustaleń planu, jednakże jego prośby i uwagi zostały rozpatrzone negatywnie. Wskazane wyżej działki Skarżącego w obowiązującym do 2003 r. Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Gminy C. przeznaczone były pod tereny rolne, zatem ich przeznaczenie zgodnie z projektem aktualnego planu nie zmieniło się i w myśl u.p.z.p., nie wpłynęło na obniżenie wartości nieruchomości. Trasa linii została zaś wyznaczona z zachowaniem maksymalnych możliwych odległości od istniejącej i planowanej zabudowy. Miało to na celu zminimalizowanie oddziaływania przedmiotowej linii na miejsca ciągłego pobytu osób. Wybrana trasa linii miała także zminimalizować konieczne do wykonania wycinki drzew oraz została podyktowana próbą zminimalizowania uciążliwości występujących podczas budowy, jak również w czasie eksploatacji.
Rada Gminy wskazała, że podejmując zaskarżoną uchwałę kierowała się tym, że przepisy prawa nie zakazywały równoległego prowadzenia prac nad studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz planem zagospodarowania przestrzennego. Nie było również nakazu, aby na całym etapie procedury planistycznej projekt planu był zgodny ze studium.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia trybu sporządzania planu miejscowego, Organ wskazał, że w art. 28 u.p.z.p. ustawodawca wprowadził przesłankę istotności tego naruszenia, które może stanowić podstawę do potencjalnego uwzględnienia skargi. Dostrzeżenie naruszenia zasad sporządzania studium lub planu, istotnego naruszenia trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów, musi być w przypadku skargi składanej w trybie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 506 ze zm., dalej "u.s.g."), oceniane przez pryzmat naruszenia interesu prawnego podmiotu skarżącego. Skarżący zaś nie wykazał, że podjęcie w jednym dniu uchwały w sprawie zmiany studium oraz w sprawie planu miejscowego naruszyło w jakiś sposób jego interes prawny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględnił skargę i stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.
Zaznaczył m.in., że dopuszczalne jest równoległe prowadzenie prac nad Studium oraz planem miejscowym, w szczególności gdy chodzi o ich zmiany. Zgodność planu miejscowego ze studium musi natomiast bezwzględnie istnieć w dacie podjęcia przez radę gminy uchwały w przedmiocie planu miejscowego, co wynika wprost z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. Natomiast złożona procedura ustalania studium, a następnie planu miejscowego, wyłącza dopuszczalność połączenia przez radę gminy podjęcia uchwały na tej samej sesji. Zgodność planu miejscowego z postanowieniami studium musi bowiem istnieć w dacie podjęcia uchwały. Zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.z.p., plan miejscowy powinien być zgodny z ustaleniami studium. Naruszenie tej zasady skutkuje stwierdzeniem nieważności planu w całości lub w części.
Sąd podkreślił, że wszystkie czynności związane z przygotowaniem przedmiotowego projektu planu miejscowego miały miejsce i odnosiły się do projektu zmiany studium, a nie do samego studium. Według stanowiska Sądu stanowiło to istotne naruszenie trybu sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rozumieniu art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Sąd stwierdził również, że istotne naruszenia trybu sporządzania i uchwalania zaskarżonego planu miejscowego narusza interes prawny Skarżącego jako właściciela działek nr ewid. [...] i [...] w D. Nie ma przy tym znaczenia eksponowany w odpowiedzi na skargę fakt, że działki te stanowią grunt rolny.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Gmina C., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości.
Na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 28 u.p.z.p. polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego co do zaskarżenia całości uchwały nr [...]1 z dnia [...] 2016 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania terenu, podczas gdy skarżący posiadał interes prawny do zaskarżenia przedmiotowej uchwały tylko i wyłącznie w zakresie obszaru stanowiących jego własność działek ewidencyjnych [...] i [...] znajdujących się w obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co spowodowało nieuzasadnione uchylenie w całości uchwały Rady Gminy C. nr [...]1, a nie ewentualnie w części dotyczącej przedmiotowych działek i przyznanie tym samym Skarżącemu legitymacji do zaskarżenia przedmiotowej uchwały w całości, a nie części ograniczonej do granic stanowiących własność jego działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...];
2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 20 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 12 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 27 u.p.z.p. poprzez błędną ich wykładnię wykluczającą dopuszczalność podjęcia uchwały uchwalającej zmianę studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania terenu w tym samym dniu, w którym podejmowana jest uchwała uchwalająca miejscowy plan zagospodarowania terenu i bezpośrednio przed podjęciem uchwały w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania terenu, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 20 ust. 1 u.p.z.p. w zakresie relewantnej dla oceny zgodności uchwalanego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze studium wskazuje, że przedmiotowe studium, na podstawie którego uchwalany jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego musi istnieć w chwili uchwalania takiego planu przez radę gminy, niezależnie od tego, w którym momencie zostałoby ono uchwalone, co spowodowało niewłaściwe zastosowanie art. 20 ust. 1 u.p.z.p. w niniejszej sprawie i przyjęcie, że uchwalenie przed radę gminy w tym samym dniu i na jednej sesji rady gminy wpierw zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania terenu, a następnie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie powoduje, że w dacie podjęcia uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego istnieje zgodność takiego planu z wcześniej uchwalonym studium, co spowodowało błędne przyjęcie, że uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nastąpiło z istotnym naruszeniem zasad sporządzania studium i planu miejscowego, powodujące nieważność uchwały rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
3. naruszenie przepisu postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 20 ust. 1 u.p.z.p., polegające na przyjęciu, że uchwała nr [...]2 w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz uchwała nr [...]1 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zostały podjęte w tym samym czasie (w tej samej dacie), podczas gdy uchwała nr [...]2 została podjęta przed uchwałą nr [...]1, a zatem przedmiotowe uchwały zostały podjęte w innym czasie a tym samym w innej dacie, co spowodowało nieuzasadnione przyjęcie, że nastąpiło istotne naruszenia zasad sporządzenie planu miejscowego;
4. naruszenie przepisu postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.z.p., polegające na przyjęciu, że uchwalenie przez Radę Gminy C. w dniu [...] 2016 r., uchwałą nr [...]1, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tuż po podjęciu przez wskazaną Radę Gminy, w tym samym dniu, uchwały nr [...]2 w sprawie uchwalenia zmiany Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy C., zgodnym następnie z w/w miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nastąpiło z istotnym naruszeniem zasad sporządzania wskazanego planu, co spowodowało stwierdzenie przez Sąd nieważności uchwały nr [...]1 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 października 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 628/19 i oddalanie skargi Skarżącego W.Ż. na uchwałę Rady Gminy C. nr [...]1 z dnia [...] 2016 r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w całości oraz zasądzenie od Skarżącego, na rzecz Organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych, za postępowanie przed Sądem I oraz lI instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Jako niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 28 u.p.z.p. polegającego na przyjęciu przez Sąd I instancji istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego co do zaskarżenia całości uchwały, podczas gdy skarżący posiadał interes prawny do jej zaskarżenia wyłącznie w zakresie działek ewidencyjnych [...] i [...] będących jego własnością.
W pierwszej kolejności wypada wyjaśnić, że oceny istnienia interesu prawnego przez Sąd I instancji dokonuje się w ramach postępowania sądowoadministracyjnego, jednakże ewentualne błędne rozstrzygnięcie w tym zakresie, z uwagi na materialnoprawne źródła interesu prawnego, powinno być kwalifikowane jako naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a nie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Natomiast sama możliwość zaskarżenia przez podmiot, o którym mowa w art. 101 u.s.g. całego planu miejscowego zależy od tego, czy naruszenie jego interesu prawnego dotyczy kwestii odnoszących się do całego planu (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 791/18, LEX nr 2564683; wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2150/21, LEX nr 3480704).
Ponadto należy zaznaczyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się na wyjątki od zasady, zgodnie z którą w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. sąd orzeka jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego. Są nimi m.in. istotne naruszenia procedury, które dotyczą sporządzania całego planu (zob. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1992/14, LEX nr 2081360). Takim naruszeniem jest naruszenie trybu sporządzania planu miejscowego polegające na jego uchwaleniu na tej samej sesji, na której została podjęta uchwała w sprawie zmiany Studium. Naruszenie to ze swej istoty rozciąga się na cały plan. Na to zaś, że naruszenie trybu sporządzania planu miejscowego, polegające na jego uchwaleniu na tej samej sesji, na której została podjęta uchwała w sprawie zmiany Studium, stanowi istotne naruszenie trybu sporządzania planu w rozumieniu art. 28 ust. 1 u.p.z.p., wskazują liczne orzeczenia sądów administracyjnych (zob. m.in. wyroki NSA z: dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2101/11, LEX nr 1128334; dnia 17 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 303/15, LEX nr 2190766; dnia 14 grudnia 2016, sygn. akt II OSK 1388/16, LEX nr 2230824; dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 821/16, LEX nr 2464408; dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1353/18, LEX nr 2711626; dnia 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1288/19, LEX nr 3099366; dnia 24 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 727/19, LEX nr 3333648; dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1713/19, LEX nr 3396278).
Wprawdzie, jak wynika z treści przywołanych orzeczeń, do pewnego etapu prace nad zmianą studium i przygotowaniem projektu planu miejscowego mogą być prowadzone równolegle przez organy gminy, to jednak uchwała w sprawie studium musi być podjęta na tyle wcześniej, aby organ wykonawczy sporządzający projekt planu miejscowego mógł dokonywać czynności powierzonych mu przepisami u.p.z.p., realizowanych w ramach sporządzania tego projektu, zgodnie z ustaleniami studium, a więc aktu już podjętego, mającego swoje uzewnętrznienie w uchwale w sprawie studium, stosownie do dyspozycji zawartej w art. 15 ust. 1 u.p.z.p.
Z tych też względów nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 20 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 12 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 27 u.p.z.p. poprzez – zdaniem Skarżącego – błędną ich wykładnię wykluczającą dopuszczalność podjęcia uchwały w sprawie planu miejscowego w tym samym dniu, bezpośrednio po podjęciu uchwały o zmianie Studium oraz pozostałe dwa zarzuty: naruszenia art. 20 ust. 1 u.p.z.p. i naruszenia art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.z.p.
Mając na względzie prawomocny charakter niniejszego wyroku, wypada odnotować, że w piśmiennictwie prawniczym oraz orzecznictwie sądowym zwraca się szczególną uwagę na konsekwencje stwierdzenia nieważności aktów prawa miejscowego, w tym planów miejscowych. W sytuacji gdy plan miejscowy został wyeliminowany przez stwierdzenie jego nieważności prawomocnym orzeczeniem, a wcześniej na podstawie tego planu, w czasie gdy pozostawał on w obrocie prawnym została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę i stanowiła podstawę rozpoczęcia robót budowlanych, nie można przyjąć, że stwierdzenie nieważności planu następuje ze skutkiem ex tunc. Inwestor, uzyskując decyzję o pozwoleniu na budowę w czasie, gdy plan obowiązywał, i rozpoczynając budowę, działał w zaufaniu do państwa i chroni go zasada trwałości decyzji administracyjnej. Oznacza to, że samo usunięcie planu miejscowego nie jest wystarczającą przesłanką do wzruszenie pozwolenia na budowę (A. Plucińska-Filipowicz, A. Kosicki [w:] Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz aktualizowany, red. M. Wierzbowski, LEX/el. 2021, art. 20.).
Ocena skutków stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego względem wydawanych na jego podstawie decyzji wymaga przeprowadzenia indywidulanych analiz związanych z ważeniem różnych dóbr oraz z uwzględnieniem zasad praworządności (art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 i 7 Kodeksu postępowania administracyjnego), trwałości aktów lub czynności administracyjnych jak również zasady ochrony praw nabytych wynikającej z art. 2 w zw. z art. 64 Konstytucji RP (zob.: B. Adamiak, Nieważność aktu prawa miejscowego a wadliwość decyzji administracyjnej, "Państwo i Prawo" 2002, z. 9 s. 15 i n. oraz uzasadnienia wyroków NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2868/12, LEX nr 1575604 oraz z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2085/16, LEX nr 2412693).
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI