II OSK 662/19

Naczelny Sąd Administracyjny2019-03-29
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona środowiskagazy cieplarnianeurządzenia chłodniczekara pieniężnaprawo administracyjnepostępowanie administracyjneNSAWSAKPAochrona warstwy ozonowej

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję GIOŚ, uznając, że organ odwoławczy niezasadnie zastosował art. 138 § 2 K.p.a. do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej na spółkę za niedokonanie w terminie wpisu danych do Kart Urządzeń chłodniczych. WSA oddalił sprzeciw spółki od decyzji GIOŚ, który uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że GIOŚ nie wykazał przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na samodzielną ocenę sprawy przez organ odwoławczy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki [...] sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił sprzeciw spółki od decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ). GIOŚ, działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (WIOŚ) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. WIOŚ nałożył na spółkę karę pieniężną za niedokonanie w terminie wpisu danych do Kart Urządzeń chłodniczych, co stanowiło naruszenie art. 15 ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową. Spółka argumentowała, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania uzasadniającego decyzję kasacyjną organu odwoławczego. WSA uznał zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. za prawidłowe, wskazując na ogólnikowe uzasadnienie organu pierwszej instancji dotyczące zagrożenia dla środowiska i stopnia szkodliwości czynu. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że GIOŚ nie wykazał przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na samodzielną ocenę sprawy. Sąd podkreślił, że wydanie decyzji kasacyjnej jest wyjątkiem i wymaga szczegółowego uzasadnienia, w tym wskazania przyczyn nieprzeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. W ocenie NSA, organ odwoławczy nie wykazał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie wykazał przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na samodzielną ocenę sprawy.

Uzasadnienie

NSA uznał, że GIOŚ nie uzasadnił wystarczająco, dlaczego nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego i nie zastosował art. 136 K.p.a., co jest warunkiem wydania decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Brak wykazania, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na rozstrzygnięcie, skutkował uchyleniem wyroku WSA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

P.p.s.a. art. 151a § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Niewłaściwe zastosowanie przepisu przez sąd pierwszej instancji.

P.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena materialnoprawna warunkująca przyjęcie, że zaistniała przesłanka konieczności wyjaśnienia zakresu sprawy mającego wpływ na rozstrzygnięcie.

K.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

ustawa o substancjach art. 47 § pkt. 9

Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych

Podstawa do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.

ustawa o substancjach art. 15

Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych

Obowiązek dokonywania wpisu danych do Kart Urządzeń chłodniczych w terminie.

Pomocnicze

K.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

K.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada budzenia zaufania do organów Państwa.

K.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

ustawa o substancjach art. 51 § 5

Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych

Kryteria ustalania wysokości administracyjnych kar pieniężnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie wykazał przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. Zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na samodzielną ocenę sprawy przez organ odwoławczy. WSA błędnie ocenił wystąpienie obu przesłanek wydania decyzji kasacyjnej z art. 138 § 2 K.p.a.

Odrzucone argumenty

Argumenty spółki dotyczące prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez organ pierwszej instancji. Argumenty spółki, że organ drugiej instancji ograniczył się jedynie do naruszenia prawa materialnego.

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy nie może zastępować ani uzupełniać treści skontrolowanej decyzji organu pierwszej instancji, bowiem naruszyłby zasadę dwuinstancyjności. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. ma charakter wyjątkowy. Tylko niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych zapisanych w hipotetycznym stanie faktycznym daje podstawy do ustalenia, że spełniona jest przesłanka, według której, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Skład orzekający

Roman Ciąglewicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty stosowania art. 138 § 2 K.p.a. przez organy administracji i kontroli sądowej decyzji kasacyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne są proceduralne aspekty postępowania administracyjnego i jak sąd kontroluje stosowanie przez organy przepisów o charakterze wyjątkowym, takich jak decyzja kasacyjna.

Kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia? NSA wyjaśnia.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 662/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-02-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Roman Ciąglewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 3023/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-11-27
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art. 151a par 1, 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3023/18 w sprawie ze sprzeciwu [...] sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w Z. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw [...] sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej GDOŚ) decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...] , na podstawie art. 138 § 2 i 2a K.p.a. w związku z art. 47 pkt. 9 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1567 ze zm.), dalej ustawa o substancjach, po rozpatrzeniu odwołania z dnia 24 kwietnia 2018 r. od decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej WIOŚ) z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] , wymierzającej [...] Sp. z o.o., w Z. (dalej: Spółka, Strona, Skarżąca) administracyjną karę pieniężną w wysokości 3 000 zł, za niedokonanie w terminie 15 dni roboczych wpisu danych do Kart Urządzeń chłodniczych o wykonanych czynnościach - uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że WIOŚ przeprowadził od 9 lutego 2018 r. do 26 lutego 2018 r. kontrolę w Spółce, podczas której ustalił, że Strona eksploatuje 14 urządzeń chłodniczych zawierających czynniki chłodnicze takie jak: R-22, R-404A i R-404A należące do fluorowanych gazów cieplarnianych, których stosowanie jest uregulowane przepisami unijnymi i krajowymi, tj. rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 517/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych i uchylenia rozporządzenia (WE) nr 842/2006 oraz ustawą z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych wraz z aktami wykonawczymi. W trakcie ww. kontroli WIOŚ ustalił również, że dla każdego urządzenia chłodniczego dokonano rejestracji w Centralnym Rejestrze Operatorów Urządzeń i Systemów Ochrony Przeciwpożarowej (CRO), administrowanym przez Biuro Ochrony Warstwy Ozonowej i Klimatu Instytutu Chemii Przemysłowej, oraz sporządzono i prowadzono dokumentację w postaci elektronicznej Karty Urządzeń. Analiza wpisów do Kart Urządzeń w zakresie kontroli szczelności urządzeń chłodniczych wykazała, że nie są one przeprowadzane w wymaganych odstępach czasu i nie uwzględniają one czynności wykonanych przez serwisanta. Strona podpisała protokół ww. kontroli WIOŚ bez zastrzeżeń. Po zakończeniu kontroli, WIOŚ pismem z 21 marca 2018 r., zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, w trybie art. 47 pkt. 9 ustawy o substancjach w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za niedokonanie w terminie wpisu danych do Karty Urządzenia. WIOŚ ww. piśmie poinformował również stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Strona skorzystała z przysługującego jej prawa przesyłając pismo wyjaśniające, w którym poinformowała, że braki w zakresie dokonania wpisu danych do Kart Urządzeń mogły powstać jedynie na skutek wadliwości działania systemu teleinformatycznego. W związku z powyższym, WIOŚ zwrócił się do jednostki odpowiedzialnej za gromadzenie i analizę sprawozdań dotyczących stosowania fluorowanych gazów, o których mowa w art. 39 ustawy o substancjach, tj. Biura Ochrony Warstwy Ozonowej i Klimatu przy Instytucie Chemii Przemysłowej, z zapytaniem, czy w okresie 2016-2017 r. wystąpiły nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu teleinformatycznego CRO, które uniemożliwiłyby korzystanie z tego systemu przez operatorów urządzeń chłodniczych i dokonywanie terminowego wpisu danych do Karty Urządzenia o wykonanych czynnościach. W odpowiedzi na ww. zapytanie Administrator Aplikacji Bazy Danych Sprawozdań poinformował, że nie było żadnych nieprawidłowości, o których mowa powyżej oraz, że Baza CRO jest dostępna nieprzerwanie od początku 2016 r. Następnie WIOŚ wydał zaskarżoną w trybie odwołania decyzję.
W ocenie GIOŚ, odwołanie zasługiwało na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż podaje strona. Organ odwoławczy wskazał, że z ustaleń kontroli WIOŚ wynika, że strona nie dokonała wpisu danych dotyczących daty przeprowadzenia kontroli szczelności dla 11 urządzeń chłodniczych. Uzupełnienie Kart Urządzeń w ww. zakresie nastąpiło dopiero po ww. kontroli WIOŚ w wyniku realizacji zarządzeń pokontrolnych zobowiązujących stronę m.in. do dokonywania w terminie 15 dni od daty wykonania czynności wpisu danych do Kart Urządzeń chłodniczych. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że ww. Karty Urządzeń zostały uzupełnione z przekroczeniem ustawowego terminu, co stanowiło naruszenie art. 15 ustawy o substancjach.
W związku z powyższymi ustaleniami organ odwoławczy stwierdził, że WIOŚ zobligowany był do nałożenia kary, a ustalając jej wysokość winien był wziąć pod uwagę rodzaj stwarzanego zagrożenia dla środowiska i stopień szkodliwości czynu. Niemniej jednak wskazał, że WIOŚ wymierzając administracyjną karę pieniężną w trybie art. 47 pkt. 9 ustawy substancjach dokonał nieprawidłowej wykładni ww. przepisów. GIOŚ stwierdził bowiem, że naruszenie, o którym mowa w ww. przepisie dotyczy niedokonania w terminie wpisu do pojedynczej Karty Urządzenia. Biorąc pod uwagę fakt, że w czasie kontroli WIOŚ ustalił, że omawiane naruszenie dotyczyło 11 urządzeń chłodniczych, organ I instancji winien był wymierzyć administracyjną karę pieniężną dla każdego z urządzeń oddzielnie. W ocenie organu drugiej instancji, WIOŚ wydając zaskarżoną decyzję nie orzekł w całości w zakresie przedmiotu postępowania wskutek złej wykładni prawa, a co za tym idzie, powinien ponownie rozpatrzeć sprawę i orzec w pełnym zakresie, czyli dla wszystkich 11 urządzeń.
Ponadto, odnosząc się do zarzutów strony o naruszeniu przez WIOŚ art. 7 i 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że organ ten podjął wszelkie niezbędne czynności w celu ustalenia stanu faktycznego oraz prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, który w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości potwierdza naruszenia przez Stronę przepisów ustawy o substancjach.
Spółka wniosła sprzeciw od powyższej decyzji. Wskazała, że w sprawie nie doszło do aktualizacji przesłanek dla tego rodzaju rozstrzygnięcia organu odwoławczego tj. decyzja pierwszej instancji nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania oraz brak w sprawie konieczności wyjaśnienia zakresu sprawy, który miałby istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a zarzuty organu drugiej instancji wobec rozstrzygnięcia pierwszej instancji ograniczyły się jedynie do naruszenia prawa materialnego tj. ustawy z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach, co miało znaczenie dla wydania decyzji kasacyjnej w sprawie pomimo braku istnienia przesłanek dla takiego rozstrzygnięcia.
Strona wniosła o uchylenie decyzji GIOŚ w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił sprzeciw.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, zastosowanie normy art. 138 § 2 K.p.a. do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, uznać należy za prawidłowe. Trafna jest bowiem konkluzja organu odwoławczego, który stwierdził, że WIOŚ zobligowany był do nałożenia kary, a ustalając jej wysokość winien był wziąć pod uwagę rodzaj stwarzanego zagrożenia dla środowiska i stopień szkodliwości czynu. Uzasadnienie organu pierwszej instancji w powyższym zakresie jest ogólnikowe i nieprzekonywujące.
Sąd wskazał, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił i nie wyjaśnił, jakie zagrożenie spowodowała eksploatacja 11 urządzeń chłodniczych zawierających czynniki chłodnicze, których Karty Urządzeń uzupełnione zostały dopiero po kontroli WIOŚ w wyniku realizacji zarządzeń pokontrolnych zobowiązujących stronę m.in. do dokonywania w terminie 15 dni od daty wykonania czynności wpisu danych do Kart Urządzeń chłodniczych. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że ww. Karty Urządzeń zostały uzupełnione z przekroczeniem ustawowego terminu, co stanowiło naruszenie art. 15 ustawy o substancjach. Organ pierwszej instancji ogólnikowo i pobieżnie odniósł się powyższego naruszenia. Takie ustalenia organu miały wpływ na wynik sprawy. Ocena prawna tej kwestii wymaga szczegółowego uzasadnienia i organ odwoławczy nie może zastępować ani uzupełniać treści skontrolowanej decyzji organu pierwszej instancji, bowiem naruszyłby zasadę dwuinstancyjności.
Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Zdaniem Sądu, z taką sytuacją mamy zatem do czynienia w niniejszej sprawie. Zachodzi bowiem przesłanka wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, gdyż przy rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji nie ustalił okoliczności faktycznych sprawy, od których wystąpienia przepis prawa materialnego uzależnia wyprowadzenie konsekwencji prawnych jej rozstrzygnięcia przez ustalenie zagrożenia jakie spowodowała eksploatacja niewłaściwie kontrolowanych 11 urządzeń chłodniczych zawierających czynniki chłodnicze. Organ pierwszej instancji ogólnie odniósł się do tej kwestii, co ma wpływ na wysokość administracyjnej kary pieniężnej, która zgodnie z art. 47 pkt 9 ustawy o wynosi od 600 zł do 3000 zł za każde naruszenie. Poza tym – jak wynika z protokołu kontroli, Karty Urządzeń chłodniczych były zakładane i uzupełniane w różnym czasie dla różnych urządzeń, a organ nie wskazał, czy, a jeżeli tak, to jaki to ma wpływ na wymiar przedmiotowej kary.
Zgodnie zaś z art. 51 ust. 5 ustawy o substancjach, przy ustalaniu wysokości administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 47-49, uwzględnia się rodzaj i zakres naruszenia, w tym jego wpływ na środowisko, dotychczasową działalność podmiotu, który popełnił naruszenie, w zakresie objętym przepisami ustawy oraz skutki naruszenia.
Sąd wywodził dalej, że jak wskazał ogólnie organ pierwszej instancji, przy ustaleniu wysokości kary, wziął pod uwagę jedynie zakres naruszenia (brak wpisu w 11 Kartach Urządzeń) i okres trwania naruszenia (2 lata). Przy czym należy zauważyć, że w sentencji decyzji organu pierwszej instancji nie wskazano dokładnie w ilu Kartach Urządzeń chłodniczych niedokonano wpisu danych o wykonywanych czynnościach. Dopiero w uzasadnieniu wskazano ogólnie na liczbę 11 bez szczegółowego wyjaśnienia, jakich urządzeń karty dotyczy i kiedy zostały prawidłowo uzupełnione. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu ogólnikowo odniósł się do tej kwestii i odesłał w tym zakresie do protokołu. Takie działanie organu nie budzi zaufania do organów Państwa (art. 8 K.p.a.), jak i narusza zasadę przekonywania (art. 11 K.p.a.). Nie można bowiem treści rozstrzygnięcia domniemywać z treści uzasadnienia. Uzasadnienie organu pierwszej instancji w związku z tym, w tym zakresie nie spełnia także wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a.
W ocenie Sądu, jak i organu odwoławczego, organ pierwszej instancji nie wyjaśnił zatem, zgodnie z art. 51 ust. 5 ustawy o substancjach, jaki wpływ na środowisko i dotychczasową działalność miało niedopełnienie obowiązku wpisu w Kartach Urządzeń, a w konsekwencji na wysokość wymierzonej kary, do czego był zobligowany wypowiedzieć się w sposób wyczerpujący. Już ta okoliczność spowodowała, że zasadnie organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał ją do ponownego rozpoznania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] sp. z o.o. z siedzibą w Z. Wyrok zaskarżyła w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 151a § 1 w zw. z art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. polegające na niewłaściwym ich niezastosowaniu poprzez bezzasadne oddalenie sprzeciwu od decyzji uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania i uznanie, że w sprawie organ drugiej instancji nie dopuścił się naruszenia przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego dopuszczającego wydanie decyzji kasacyjnej w przypadku gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisu postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, podczas gdy w sprawie w rzeczywistości nie doszło do aktualizacji przesłanek dla tego rodzaju rozstrzygnięcia organu odwoławczego tzn. organ I instancji wbrew ustaleniom Sądu, dokonał ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy a ewentualny zarzut ogólnikowości uzasadnienia decyzji pierwszej instancji może dotyczyć jedynie kwestii zawartości uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a zarzuty organu drugiej instancji wobec rozstrzygnięcia pierwszej instancji ograniczyły się jedynie do naruszenia prawa materialnego tj. ustawy z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych, co miało znaczenie dla oddalenia sprzeciwu pomimo braku istnienia w sprawie przesłanek dla wydania decyzji organu drugiej instancji w trybie przewidzianym art. 138 § 2 K.p.a.,
W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zarzutu wyartykułowanego w podstawie skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zasadność zarzutu naruszenie przepisów postępowania, polegającego na niewłaściwym ich zastosowaniu art. 151a § 2 P.p.s.a. i art. 64 e P.p.s.a poprzez bezzasadne oddalenie sprzeciwu, należy wiązać z tym, czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. W konsekwencji, skuteczność zarzutu zależy od tego, czy zaistniała przesłanka koniecznych do wyjaśnienia w sprawie okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W myśl art. 138 § 2 zdanie pierwsze K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zastosowanie dyspozycji art. 138 § 2 zdanie pierwsze K.p.a. jest zatem uwarunkowane przesłankami procesowymi. Pierwsza polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji, zaś druga sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Ważne jest spostrzeżenie, że wykazanie zaistnienia tych przesłanek następuje na określonej podstawie materialnoprawnej. Tylko niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych zapisanych w hipotetycznym stanie faktycznym daje podstawy do ustalenia, że spełniona jest przesłanka, według której, konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (patrz: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 728). W ramach badania przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., do czego uprawnia art. 64e P.p.s.a., mieści się ocena materialnoprawna warunkująca przyjęcie, że zaistniała przesłanka konieczności wyjaśnienia zakresu sprawy mającego wpływ na rozstrzygnięcie. Doprecyzować warto, że sytuacja ta ma miejsce, gdy naruszenie procesowe stanowiące pierwszą z wymienionych w art. 138 § 2 K.p.a. przesłanek, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności sprawy. Ten wzajemny związek obu przesłanek potwierdza określenie o koniecznym do wyjaśnienia zakresie sprawy.
Wskazać trzeba, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. ma charakter wyjątkowy. Wydając taką decyzję, organ odwoławczy powinien w jej uzasadnieniu nie tylko przekonująco uzasadnić istnienie przesłanek w nim wymienionych, lecz także wskazać, z jakich przyczyn nie zastosował art. 136 (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2352/16), tj. dlaczego nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 § 1 K.p.a.) oraz niezbędnego postępowania wyjaśniającego (art. 136 § 2-4 K.p.a.). Tylko bowiem umotywowane niezastosowanie przez organ odwoławczy art. 136 K.p.a. daje podstawy do wydania decyzji kasacyjnej.
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy, wydając decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., takiego umotywowania w jej uzasadnieniu nie zawarł. Jak słusznie zarzucono w skardze kasacyjnej, organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji, wymierzając administracyjną karę pieniężną w trybie art. 47 pkt 9 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych, dokonał nieprawidłowej wykładni ww. przepisów.
Ponadto, w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej GIOŚ stwierdził, że organ pierwszej instancji podjął wszelkie niezbędne czynności w celu ustalenia stanu faktycznego oraz prawidłowo zgromadził materiał dowodowy.
W takiej sytuacji uznać należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał organowi drugiej instancji na dokonanie własnej oceny tych dowodów i wydania orzeczenia reformatoryjnego.
W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej kontroli zaskarżonej decyzji uznając, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika bowiem, że organ odwoławczy wykazał skutecznie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił wystąpienie obu przesłanek wydania decyzji kasacyjnej z art. 138 § 2 K.p.a. Sąd pierwszej instancji podzielił jedynie stanowisko organu odwoławczego, który stwierdził, że WIOŚ zobligowany był do nałożenia kary, a ustalając jej wysokość winien był wziąć pod uwagę rodzaj stwarzanego zagrożenia dla środowiska i stopień szkodliwości czynu. Uzasadnienie organu pierwszej instancji w powyższym zakresie jest ogólnikowe i nieprzekonywujące.
Jak wynika z powyższych uwag, kontrola sądu pierwszej instancji w odniesieniu do decyzji kasacyjnej jest ograniczona i może dotyczyć wyłącznie przesłanek zastosowania cytowanego wyżej art. 138 § 2 K.p.a. Jeżeli organ tych przesłanek nie wykazał, a uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (tak jak w tej sprawie) to sprzeciw powinien zostać uwzględniony.
Powyższe oznacza, że na uwzględnienie zasługiwał zarzut dotyczący naruszenia art. 151a § 1 w zw. z art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. polegającego na niewłaściwym ich niezastosowaniu.
Uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, ponieważ organ odwoławczy nie miał podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 19 września 2018 r.
Z tych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 151a § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI