II OSK 659/22

Naczelny Sąd Administracyjny2022-06-29
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanesamowola budowlanapostępowanie administracyjnelinia SNstacja transformatorowadecyzja administracyjnakontrola sądowaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą legalności budowy linii SN i stacji transformatorowej, uznając, że inwestycja była realizowana na podstawie obowiązujących decyzji administracyjnych.

Sprawa dotyczyła legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej. Po serii decyzji i wyroków, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę I. P. na decyzję o umorzeniu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że WSA prawidłowo zastosował się do wcześniejszego wyroku NSA, stwierdzając, że inwestycja była realizowana na podstawie decyzji z lat 1975 i 1979, a zatem nie stanowiła samowoli budowlanej.

Sprawa dotyczyła legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej na działkach o numerach ewidencyjnych [...],[...],[...]. Po decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. o umorzeniu postępowania, decyzja ta została utrzymana w mocy przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi początkowo uchylił te decyzje, wskazując na brak wystarczających dowodów potwierdzających legalność inwestycji. Jednakże, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na naruszenie przepisów k.p.a. przez WSA. W ponownym rozpoznaniu, WSA, związany wykładnią NSA, oddalił skargę I. P. Stwierdził, że inwestycja była realizowana na podstawie decyzji z 1975 r. i 1979 r., a zatem nie można mówić o samowoli budowlanej. NSA w obecnym wyroku oddalił kolejną skargę kasacyjną I. P., uznając, że WSA prawidłowo zastosował się do wcześniejszej wykładni NSA i nie naruszył przepisów postępowania ani prawa materialnego. Sąd podkreślił, że organ administracji ma obowiązek wykazać samowolę budowlaną, a nie inwestor udowodnić legalność.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ administracji prawidłowo umorzył postępowanie, ponieważ inwestycja była realizowana na podstawie obowiązujących decyzji administracyjnych z lat 1975 i 1979, co wyklucza samowolę budowlaną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo ustaliły, iż przedmiotowe linie SN oraz stacja transformatorowa zostały zrealizowane na podstawie decyzji administracyjnych z 1975 r. i 1979 r., co oznacza, że nie można mówić o samowoli budowlanej w rozumieniu art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Brak pozwolenia na budowę nie jest równoznaczny z samowolą, jeśli istnieją inne podstawy prawne do realizacji inwestycji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

p.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji.

Dz.U. 2019 poz 2325 art. 190

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawami skargi kasacyjnej mogą być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 210

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 258

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 261

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 45 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 37

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy samowoli budowlanej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Inwestycja była realizowana na podstawie obowiązujących decyzji administracyjnych z lat 1975 i 1979. WSA prawidłowo zastosował się do wykładni prawa dokonanej przez NSA w poprzednim wyroku. Zarzuty skargi kasacyjnej nie były uzasadnione w świetle ustaleń faktycznych i prawnych.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez organy administracji (art. 7, 80, 107 § 3 k.p.a.) miały istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10, 61 § 4 k.p.a.). Naruszenie zasady dwuinstancyjności (art. 10 § 1, 15 k.p.a.). Naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 190 p.p.s.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wyroku NSA wydanym na podstawie nieprawdziwych informacji.

Godne uwagi sformułowania

o samowolnej realizacji obiektu budowlanego można mówić wówczas, gdy obiekt ten został zrealizowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. to nie inwestor ma obowiązek wykazywania, iż obiekt budowlany został zrealizowany samowolnie, tylko organ administracji. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelnego Sąd Administracyjny.

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący

Andrzej Wawrzyniak

sprawozdawca

Jerzy Stankowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących samowoli budowlanej, znaczenie decyzji administracyjnych z lat poprzedzających wejście w życie obecnych przepisów Prawa budowlanego, oraz zasada związania sądu wykładnią prawa dokonaną przez NSA."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i historycznego kontekstu prawnego (Prawo budowlane z 1974 r.).

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o legalność budowy infrastruktury energetycznej, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i administracyjnym.

Legalność budowy linii SN i stacji transformatorowej: NSA rozstrzyga długoletni spór.

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 659/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Andrzej Wawrzyniak /sprawozdawca/
Jerzy Stankowski
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Łd 575/21 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-11-26
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) sędzia del. NSA Jerzy Stankowski Protokolant: sekretarz sądowy Monika Czaplicka po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 575/21 w sprawie ze skargi I. P. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 24 lutego 2020 r. nr 41/2020 znak: WOP.7721.0424.2019.AT w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 listopada 2021 r., II SA/Łd 575/21, oddalił skargę I. P. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi (dalej ŁWINB) z dnia 24 lutego 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia 25 marca 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej PINB) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej zlokalizowanej na działce nr ewid. [...],[...],[...], obręb L., gm. B.
I. P. złożyła odwołanie od tej decyzji.
Zaskarżoną decyzją ŁWINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz.U.2018.2096 ze zm.; dalej k.p.a.) utrzymał w mocy powyższą decyzję PINB.
W skardze na tę decyzję I. P. zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji I instancji pomimo występowania przesłanek świadczących o tym, iż ww. inwestycja stanowi samowolę budowlaną, co stwierdza również postanowienie PINB z dnia 13 kwietnia 2015 r. oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieustalenie czy P. posiadał pozwolenie na budowę spornej linii SN oraz stacji transformatorowej z uwagi na brak stosownych dokumentów, przez co jego działanie może zostać uznane faktycznie za bezprawne; art. 10 i art. 61 § 4 k.p.a. poprzez naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, poprzez brak merytorycznego odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów skarżącej i niesprawdzenie ich w sposób merytoryczny i faktyczny w postępowaniu dowodowym; art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokonanie właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i brak właściwego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji podjętego przez organ rozstrzygnięcia, a w szczególności poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż P. posiadała pozwolenie na budowę linii SN oraz stacji transformatorowej; art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy obowiązkiem organu odwoławczego było w związku z ww. uchybieniami uchylenie decyzji I instancji w całości; art. 10 § 1 i art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności w postaci braku przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego przez organ II instancji; a ponadto zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń organu I instancji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, co miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy, a to brak wyjaśnienia popartego dowodami niebudzącymi wątpliwości i przyjęcie, że P. posiadał pozwolenie na budowę linii SN oraz stacji transformatorowej, pomimo istnienia w obrocie prawnym postanowienia PINB z dnia 13 kwietnia 2015 r. i co faktycznie legalizuje w trakcie trwania postępowania naruszenie prawa.
W odpowiedziach na skargę ŁWINB oraz uczestnik postępowania P. S.A. z siedzibą w L. wnieśli o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2020 r., II SA/Łd 379/20, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą oraz zasądził koszty postępowania.
Sąd nie podzielił stanowiska ŁWINB, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie legalności budowy ww. linii SN oraz stacji transformatorowej i w związku z tym zachodziły podstawy do utrzymania w mocy tej decyzji przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. WSA wskazał, że w niniejszej sprawie na przełomie lat 2014/2020 zapadło kilka rozstrzygnięć, w tym decyzja ŁWINB z dnia 18 lutego 2019 r. uchylająca decyzję PINB z dnia 4 stycznia 2019 r. o umorzeniu przedmiotowego postępowania w sprawie legalności budowy linii SN oraz stacji transformatorowej na wskazanych działkach), poddana kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w wyroku z dnia 22 listopada 2019 r., II SA/Łd 260/10, o oddaleniu sprzeciwu P. S.A. w L. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że powołanie się przez organ I instancji na decyzję Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. z 5 września 1975 r. oraz decyzję Wojewódzkiego Biura Planowana Przestrzennego z 8 lutego 1979 r. jest niewystarczające do uznania, że w sprawie zastosowanie powinien mieć art. 105 § 1 k.p.a. W związku z tym organ I instancji zobowiązany został do szczegółowego wyjaśnienia zakresu inwestycji objętych tymi decyzjami administracyjnymi, w tym do dokonania wszechstronnej oceny, czy inwestycje te polegały na budowie nowej linii SN 15 kV i stacji transformatorowej, czy też były związane z przebudową już istniejącej linii SN 15 kV i stacji transformatorowej. Organ odwoławczy podkreślił, że wyjaśnienie tej kwestii dopiero będzie mogło stanowić punkt wyjścia dla skutecznego odparcia zarzutu zawartego w odwołaniu z dnia 15 stycznia 2019 r., a mianowicie, że decyzja z dnia 5 września 1975 r. dotyczy inwestycji, która "(...) przebiega w odległości kilkuset metrów w stronę południową od (...) posesji (...) należącej do Pani I. P.". W ocenie Sądu, dokonane przez organy ustalenia nie rozwiały powyższych wątpliwości i wobec wykazanego braku możliwości odnalezienia pozwolenia na budowę linii 15 kV – nie dawały podstaw do przyjęcia, iż przedmiotowa inwestycja została zrealizowana zgodnie z zatwierdzoną dokumentacją projektową. Organy ustaliły wprawdzie zakres inwestycji, ale nie potwierdziły, że decyzje dotyczą przedmiotowej inwestycji.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła P. S.A. podnosząc zarzuty naruszenia:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. przez niezasadne, niepoparte analizą całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznanie, że organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania przez brak zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz przez brak właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i brak właściwego uzasadnienia podjętego przez organ rozstrzygnięcia,
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. poprzez niezasadne stwierdzenie, że sprawie nie zaistniały podstawy do utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ drugiej instancji,
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 i art. 61 § 4 k.p.a. przez niezasadne uznanie, że organ naruszył prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu,
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 oraz art. 15 k.p.a. przez niezasadne uznanie, że organ naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania w postaci braku przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego.
W odpowiedzi na tę skargę kasacyjną I. P. wniosła o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2021 r., II OSK 3341/20, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi, oraz zasądził od I. P. na rzecz P. S.A. koszty postępowania kasacyjnego.
Zdaniem NSA, skarga kasacyjna wniesiona przez P. S.A. ma usprawiedliwione podstawy. Za zasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie NSA, argumenty wskazane w zaskarżonym wyroku nie mogły być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej. Sąd podkreślił, że o samowolnej realizacji obiektu budowlanego można mówić wówczas, gdy obiekt ten został zrealizowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Należy jednak mieć na względzie, że to nie inwestor ma obowiązek wykazywania, iż obiekt budowlany został zrealizowany samowolnie, tylko organ administracji. Inwestor nie ma prawnego obowiązku przechowywania projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na budowę. Jeśli inwestor nie posiada pozwolenia na budowę, to obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest ustalenie, za pomocą przewidzianych prawem środków dowodowych, czy inwestor uzyskał pozwolenie na realizację inwestycji. W niniejszej sprawie organy administracji wskazały jakie dowody uzyskały w toku postępowania. Jeśli w ocenie Sądu I instancji jest możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego i uzyskania dodatkowych dowodów, to Sąd powinien wskazać jakich czynności organ powinien jeszcze dokonać. Sąd nie może poprzestać w tej kwestii jedynie na stwierdzeniu, że organ powinien uzupełnić materiał dowodowy i wszechstronnie rozpatrzeć sprawę. Także jeśli zdaniem Sądu organ administracji dokonał niewłaściwej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), to Sąd powinien wskazać konkretnie w czym ta niewłaściwa ocena się wyraża.
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę.
WSA, powołując się na art. 190 p.p.s.a. podkreślił, że Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w ww. przepisie należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku NSA ciąży na sądzie, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania i może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. WSA stwierdził, że z treści wiążącego go wyroku NSA i jego uzasadnienia wynika, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się być uzasadnione, a zakwestionowane skutecznie podstawy rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi miały charakter ściśle procesowy. Uwzględniając, że Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. i wskazując na bardzo bogaty materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji ocenił, że organy obu instancji nie zaniechały obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i ustaliły zakres inwestycji oraz wykazały, że decyzje dotyczą przedmiotowej inwestycji. W opinii Sądu, prawidłowość ustaleń organu nie wymagała konfrontacji z argumentacją skarżącej oraz złożonymi przez nią dowodami ze zdjęć lotniczych i zeznań świadka W. K., a brak takiej "konfrontacji" nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy, co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd wskazał, że zdjęcie lotnicze zostało wykonane 6 sierpnia 1973 r. i widnieje na nim jedna linia SN 15 kV umocowana na dwóch drewnianych słupach. Zdaniem WSA, skoro skarżąca stwierdziła, że "wszystkie trzy linie SN po 15 kV każda zrealizowano samowolnie w 1979 r., to nie było potrzeby poddawania analizie przez organy administracji tego zdjęcia, gdyż organy ustaliły, że jedna z linii została zrealizowana w oparciu o decyzję z 1975 r. zaś druga w oparciu o decyzję z 1979 r., a zatem linie te nie mogły zostać uwidocznione na tym zdjęciu. Za Naczelnym Sądem Administracyjnym Sąd I instancji uznał za gołosłowne, niczym niepoparte twierdzenia skarżącej, iż "do akt z 1975 r. dołączony został kawałek fikcyjnej mapy (niezgodnej z rzeczywistością) jej posesji spreparowanej dla potrzeb w trakcie przenoszenia na przełomie lat 1981/1982 trzeciej samowolnie zrealizowanej linii SN 15kV." WSA podkreślił, że o samowolnej realizacji obiektu budowlanego można mówić wówczas, gdy obiekt ten został zrealizowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Należy jednak mieć na względzie, że to nie inwestor ma obowiązek wykazywania, iż obiekt budowlany został zrealizowany samowolnie, tylko organ administracji. Inwestor w owym czasie nie miał prawnego obowiązku przechowywania projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na budowę. Jeśli inwestor nie posiada pozwolenia na budowę, to obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest ustalenie, za pomocą przewidzianych prawem środków dowodowych, czy inwestor uzyskał pozwolenie na realizację inwestycji. W niniejszej sprawie organy administracji wskazały jakie dowody uzyskały w toku postępowania, przywołały je i oparły na nich swe rozstrzygnięcia. Sąd przedstawił następnie i szczegółowo omówił przywołane przez organy decyzje, w tym decyzję Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. z 5 września 1975 r., Starosty B. z 20 kwietnia 2018 r., Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego z dnia 8 lutego 1979 r., Urzędu Miasta i Gminy B. z dnia 21 września 1982 r. oraz z dnia 3 października 1983 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę linii 15 kV G. dla zasilania stacji wodociągowej w L., a także przeanalizował przebieg przedmiotowych linii energetycznych i zmierzonych odległości oraz stwierdził, że I. P. realizowała budowę swego budynku już po wybudowaniu kwestionowanych przez nią linii elektrycznych. Podsumowując Sąd I instancji stwierdził, że linia 15 kV oznaczona nr 1 – wybudowana prawdopodobnie w latach 1958-1959 – została przebudowana (w istniejącej trasie) na podstawie decyzji Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego z dnia 8 lutego 1979 r., a równolegle biegnąca linia 15 kV oznaczona nr 2 została wykonana w oparciu o decyzję Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. z 5 września 1975 r. W ocenie Sądu nie można uznać, by w odniesieniu do przedmiotowych linii SN 15kV oraz stacji transformatorowej z lokalizacją na działkach nr [...],[...],[...], zasadne było prowadzenie postępowania w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., bowiem w obrocie prawnym pozostają ww. decyzje administracyjne udzielające zgody na ich realizację. Przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. ma zastosowanie w przypadku, gdy obiekt budowlany powstał w warunkach tzw. samowoli budowlanej. Z sytuacją taką nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z uwagi na powyższe nie zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie, czy sporna inwestycja narusza przepisy planistyczne obowiązujące w czasie orzekania przez organ oraz czy powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W ocenie Sądu, z uwagi na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wyczerpały się też dalsze możliwości poszukiwania / gromadzenia dowodów. Dlatego też Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z prawem materialnym, nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i w rezultacie oddalił skargę w całości.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła I. P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i zasądzenia na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (dalej EKPC) i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 190 p.p.s.a. i oparcie rozstrzygnięcia na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który został wydany na podstawie nieprawdziwych informacji przedstawionych przez uczestnika postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania P. S.A. wniósł o jej oddalenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 190 p.p.s.a. nie jest zasadny. Nie jest bowiem naruszeniem prawa do sprawiedliwego, jawnego i rzetelnego rozpatrzenia sprawy przez sąd, rozpatrzenie tej sprawy niezgodnie z oczekiwaniem strony, a w istocie do tego sprowadza się stanowisko strony skarżącej kasacyjnie.
Jeżeli skarżąca kasacyjnie uważa, że Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę opierając się na nieprawdziwych informacjach przedstawionych przez uczestnika postępowania, to stanowisko takie powinna oprzeć nie tylko na własnych oświadczeniach, ale również na konkretnych dowodach, z których wynikałaby nieprawdziwość twierdzeń uczestnika postępowania. Sąd bowiem nie może opierać swoich ustaleń na niepopartych konkretnymi dowodami twierdzeniach i oświadczeniach. Jeżeli zaś strona uważa, ze przedstawione przez inną stronę dowody nie są prawdziwe, to powinna to wykazać np. przez wskazanie wyroku skazującego za sfałszowanie tych dowodów. W sytuacji gdy nie zapadł taki wyrok i nie ma innych dowodów stwierdzających, że kwestionowane przez stronę dowody są sfałszowane, to takie twierdzenie, jako w istocie gołosłowne i niczym nie poparte, nie może być uwzględnione.
Sąd I instancji nie miał więc podstaw do nieuwzględnienia wiążącego go wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2021 r.
W tym stanie rzeczy podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC i art. 45 ust. Konstytucji RP w zw. z art. 190 p.p.s.a. nie znalazł usprawiedliwionych podstaw.
Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Wskazać jednocześnie należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. W związku z tym należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu (także przed Naczelnym Sądem Administracyjnym) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI