II OSK 657/23

II OSK 657/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma /sprawozdawca/
Jerzy Stankowski /przewodniczący/
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Sygn. powiązane
II SA/Wr 115/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-10-04
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3, art. 10, art. 28 w zw. z art. 73
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wr 115/22 w sprawie ze skargi K. W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 listopada 2021 r. nr 1259/2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia do wglądu akt oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wr 115/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę K.W. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2021 r., nr 1259/2021 utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (zwanego dalej "Powiatowym Inspektorem") z dnia 27 września 2021 r., nr 2342/2021 umarzające postępowanie administracyjne w sprawie udostępnienia do wglądu akt postępowania w czterech wyodrębnionych rodzajach spraw.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K.W., zarzucając naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie decyzji obu instancji, pomimo że zapadły one w postępowaniu prowadzonym przez organ z uchybieniem:
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.") przejawiającym się w braku podjęcia wszelkich niezbędnych działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, a także naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych (zdaniem K.W. błędnie uznano, że nie przysługują jej prawa strony w postępowaniach: egzekucyjnym prowadzonym w sprawie realizacji nakazu wynikającego z prawomocnej decyzji Wojewódzkiego Inspektora z dnia 20 maja 2015 r. nr 600/2015, utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora z dnia 17 lutego 2015 r., nr 449/2015; postępowaniu wyjaśniającym w sprawie wykonania docieplenia stropodachu w budynku przy ul. [...] we W. sygn. 327/0500/16; postępowaniu skargowym sygn. 0500.274.2018 oraz postępowaniu administracyjnym sygn. 5142.120.2021 – pomimo że wskazane postępowania dotyczą interesu prawnego skarżącej K.W.;
2. art. 10 K.p.a. przejawiającym się w uniemożliwieniu przez organ K.W. czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a także uniemożliwieniu jej dostępu do akt sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów;
3. art. 28 w zw. z art. 73 K.p.a. przejawiającym się w nieprzyznaniu przez organ K.W. praw strony skarżącej w postępowaniach wymienionych w punkcie 1. powyżej, pomimo że wskazane postępowania dotyczą jej interesu prawnego.
Wskazując na powyższe K.W. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. W skardze kasacyjnej zawarty został nadto wniosek pełnomocnika skarżącej adwokat A.S. o zasądzenie kosztów zastępstwa za udzielenie pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, które to koszty nie zostały pokryte ani w całości, ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 193 zd. drugie P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej i nie relacjonuje się w nim ustaleń faktycznych oraz argumentacji prawnej przedstawionych przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a.), stąd należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów skargi kasacyjnej.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy skarżącej kasacyjnie przysługiwało prawo wglądu do akt czterech odrębnych postępowań prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego. Uprawnienie to, uregulowane w art. 73 § 1 K.p.a., zostało zastrzeżone wyłącznie dla strony postępowania. Kwestią kluczową jest zatem rozstrzygnięcie, czy K.W. posiadała przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. we wskazanych postępowaniach, a w konsekwencji, czy organy nadzoru budowlanego, a za nimi Sąd pierwszej instancji, prawidłowo uznały, że postępowanie w przedmiocie udostępnienia akt jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak legitymacji po stronie wnioskodawczyni. Skarżąca zasadniczo opiera swój interes prawny na przysługującym jej spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego, argumentując, że wady techniczne budynku bezpośrednio oddziałują na jej sferę prawną.
Zarzuty skargi kasacyjnej, sprowadzające się w istocie do kwestionowania prawidłowości odmowy uznania statusu strony K.W. w postępowaniach, których akta chciała przeglądać, są niezasadne. Autorka skargi kasacyjnej zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., a także prawa materialnego, tj. art. 28 w zw. z art. 73 K.p.a., koncentrując argumentację zasadniczo wokół błędnego, w jej ocenie, ustalenia, że skarżącej nie przysługuje interes prawny w tych postępowaniach. Zarzuty te, z uwagi na ich powiązania przedmiotowe, podlegają łącznemu rozpoznaniu.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował stanowisko organów administracji, że wniosek skarżącej o udostępnienie akt musiał być rozpatrywany odrębnie w odniesieniu do każdego z czterech wskazanych postępowań. W odniesieniu do żądania udostępnienia akt postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w sprawie realizacji nakazu wynikającego z decyzji Wojewódzkiego Inspektora z dnia 20 maja 2015 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora z dnia 17 lutego 2015 r., należy wskazać, że adresatem tych decyzji, a w konsekwencji stroną postępowania egzekucyjnego, była S. [...], a nie K.W.. Skoro skarżąca nie była stroną postępowania, w którym nałożono obowiązek, to nie może być również uznana za stronę postępowania mającego na celu wyegzekwowanie tego obowiązku. Prawo wglądu do akt, jako uprawnienie procesowe strony, nie może przysługiwać podmiotowi poza tym postępowaniem.
Odnośnie do żądania wglądu do akt postępowań o sygnaturach 327/05000/16 oraz 0500.274.2018, Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że dotyczyły one spraw załatwianych w trybie skargowym, uregulowanym w Dziale VIII K.p.a. Postępowanie to nie jest postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym, nie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej i nie stosuje się do niego przepisów o udziale stron w postępowaniu, w tym art. 73 K.p.a. Jest to uproszczona forma działalności administracji, w której składający skargę nie uzyskuje statusu strony. W konsekwencji żądanie udostępnienia akt tych postępowań w trybie przewidzianym dla stron postępowania administracyjnego nie mogło zostać uwzględnione.
Najwięcej uwagi w skardze kasacyjnej poświęcono kwestii statusu strony w postępowaniu administracyjnym o sygn. 5142.120.2021, prowadzonym w zakresie sprawdzenia, czy zarządca obiektu utrzymuje budynek w należytym stanie technicznym. Wywód skargi kasacyjnej zawiera w tym zakresie kategoryczne stwierdzenie, że "skarżącej bez wątpienia przysługiwał status strony postępowania". Teza ta nie została jednak poparta argumentacją prawną, która wykazywałaby istnienie indywidualnego, konkretnego i aktualnego interesu prawnego po stronie K.W.. Skarżąca opiera swoje twierdzenia na ogólnym przekonaniu, że jej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest zagrożone przez zły stan techniczny części wspólnych budynku. Należy jednak odróżnić interes prawny od interesu faktycznego. Interes prawny musi wynikać wprost z normy prawa materialnego, która może stanowić podstawę do sformułowania przez jednostkę konkretnego żądania w stosunku do organu administracji. W przypadku postępowań dotyczących części wspólnych budynków wielolokalowych, stroną jest co do zasady zarządca nieruchomości (spółdzielnia mieszkaniowa lub wspólnota), który reprezentuje interesy wszystkich właścicieli lub uprawnionych do lokali. Indywidualny członek spółdzielni może uzyskać przymiot strony, ale tylko wówczas, gdy wykaże, że przedmiot postępowania wkracza bezpośrednio w jego sferę prawną, naruszając konkretne uprawnienia wynikające z jego prawa do lokalu, w sposób odmienny od oddziaływania na ogół mieszkańców. W skardze kasacyjnej zabrakło takiego wywodu. Skarżąca nie sprecyzowała, w jaki sposób i w jakim zakresie przedmiot postępowania o sygn. 5142.120.2021 ingerował w jej prawo do lokalu w stopniu uzasadniającym przyznanie jej statusu strony obok spółdzielni mieszkaniowej. Zgodnie zaś z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Obowiązek ten nie został w niniejszej sprawie należycie wykonany, gdyż ogólnikowe powołanie się na zagrożenie prawa do lokalu, bez powiązania go z konkretnym przedmiotem postępowania, nie stanowi wystarczającego uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 73 § 1 w zw. z art. 28 K.p.a.
Odrębnie sformułowany zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. należało uznać za niezasadny. Zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarczy samo przytoczenie naruszonego przepisu, lecz konieczne jest także wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzut naruszenia zasady czynnego udziału skarżącej nie został uzasadniony. Skarżąca nie wyjaśniła, na czym konkretnie polegało uniemożliwienie jej czynnego udziału w postępowaniu. Co jednak najistotniejsze, nie wykazała, w jaki sposób tak zarzucane naruszenie miałoby wpływ na wynik sprawy, której przedmiotem jest wyłącznie kwestia udostępnienia akt postępowania. Tym samym zarzut ten, jako niedostatecznie umotywowany, nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
Reasumując, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, trafnie uznając, że K.W. nie przysługiwał status strony w żadnym z czterech postępowań, których akta chciała przeglądać.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Jednocześnie, odnośnie sformułowanego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.