II OSK 655/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił postanowienie WSA o odrzuceniu skargi kasacyjnej, uznając, że skarżący wykazał swój interes prawny w zaskarżeniu planu miejscowego, mimo braku udziału w procedurze jego uchwalania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, uznając, że skarżący nie wykazał naruszenia swojego interesu prawnego, zwłaszcza że nie brał udziału w procedurze planistycznej i nabył nieruchomość już po uchwaleniu planu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, stwierdzając, że zmiana przeznaczenia nieruchomości z budowlanej na zieleń urządzoną stanowi naruszenie interesu prawnego skarżącego, który był użytkownikiem wieczystym przed uchwaleniem planu i nabył nieruchomość z przeznaczeniem pod zabudowę.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej I.M. od postanowienia WSA we Wrocławiu, które odrzuciło skargę na uchwałę Rady Miejskiej dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. WSA uznał, że skarżący nie wykazał naruszenia swojego interesu prawnego, ponieważ nie brał udziału w procedurze planistycznej, mimo że był o niej powiadomiony, a także nabył nieruchomość na własność już po uchwaleniu planu w 2004 roku, który przeznaczył ją pod zieleń urządzoną. WSA podkreślił, że plan miejscowy jest aktem prawa powszechnie obowiązującym i stanowi kompromis między interesem publicznym a prywatnym, a naruszenie interesu prawnego wymaga wykazania konkretnego uszczerbku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę kasacyjną za zasadną. Sąd wskazał, że ustalenia planu miejscowego kształtują sposób wykonywania prawa własności i pozostają w bezpośrednim związku z uprawnieniami właścicieli. W tej sprawie zmiana przeznaczenia nieruchomości skarżącego z terenów pod zabudowę (mieszkalną, warsztatową) na tereny zielone stanowiła pogorszenie jego sytuacji prawnej i naruszenie interesu prawnego. NSA podkreślił, że skarżący był użytkownikiem wieczystym nieruchomości przed uchwaleniem planu i nabył ją z przeznaczeniem pod zabudowę, a sama zmiana tytułu prawnego na własność po uchwaleniu planu nie niweczy jego interesu prawnego. Bierność skarżącego w procedurze planistycznej nie miała znaczenia dla oceny jego legitymacji skargowej, która wynikała z posiadania interesu prawnego. NSA uchylił postanowienie WSA, uznając, że błędnie stwierdzono brak interesu prawnego skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, skarżący ma interes prawny do zaskarżenia planu miejscowego, ponieważ zmiana przeznaczenia nieruchomości z budowlanej na tereny zielone stanowi naruszenie jego praw, nawet jeśli nie brał aktywnego udziału w procedurze planistycznej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zmiana przeznaczenia nieruchomości z budowlanej na zieleń urządzoną stanowi naruszenie interesu prawnego skarżącego, który był użytkownikiem wieczystym przed uchwaleniem planu i nabył nieruchomość z przeznaczeniem pod zabudowę. Bierność w procedurze planistycznej nie pozbawia legitymacji skargowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 58 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
u.z.p. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym
u.z.p. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym
Należy uwzględniać prawo własności.
u.z.p. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym
u.z.p. art. 18 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Należy uwzględniać prawo własności.
u.p.z.p. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustalenia planu kształtują sposób wykonywania prawa własności.
u.p.z.p. art. 6 § 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana przeznaczenia nieruchomości z budowlanej na zieleń urządzoną stanowi naruszenie interesu prawnego skarżącego. Brak udziału w procedurze planistycznej nie pozbawia legitymacji skargowej. Nabycie nieruchomości po uchwaleniu planu nie niweczy interesu prawnego, jeśli skarżący był wcześniej użytkownikiem wieczystym z prawem do zabudowy.
Odrzucone argumenty
Skarżący nie wykazał naruszenia swojego interesu prawnego. Skarżący nie brał udziału w procedurze planistycznej. Skarżący nabył nieruchomość na własność już po uchwaleniu planu.
Godne uwagi sformułowania
ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości ocena naruszenia interesu prawnego przez akt planistyczny nie może ograniczać się wyłącznie do przepisów prawa administracyjnego, lecz musi uwzględniać również inne regulacje prawne, zwłaszcza te, które służą ochronie praw cywilnych przysługujących właścicielom nieruchomości pozbawienie w okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżącego tej legitymacji w sposób oczywisty pozostawało w opozycji do gwarancji wynikającej z art. 45 § 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie legitymacji skargowej w sprawach planistycznych, znaczenie interesu prawnego właściciela nieruchomości, wpływ planu miejscowego na prawo własności, znaczenie udziału w procedurze planistycznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przeznaczenia nieruchomości z budowlanej na zieleń i braku udziału w procedurze planistycznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawo własności i interes prawny w kontekście planowania przestrzennego, nawet jeśli obywatel nie uczestniczył aktywnie w procedurze uchwalania planu.
“Czy brak udziału w procedurze planistycznej pozbawia Cię prawa do obrony Twojej nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 655/23 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2023-05-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Odrzucenie skargi Sygn. powiązane II SA/Wr 236/22 - Postanowienie WSA we Wrocławiu z 2023-01-05 Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 58, art. 182, art. 183, art. 185, art. 203, art. 204 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 40 art. 101 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I.M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wr 236/22 w sprawie ze skargi I. M. na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru rozwoju [...]- [...] postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wr 236/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę I. M. na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia 8 lipca 2004 r., nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru rozwoju [...] - [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że skargą z dnia 25 lutego 2022 r. I. M. zakwestionował uchwałę nr [...] Rady Miejskiej [...] z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru rozwoju [...] – [...] w części dotyczącej obowiązywania § 7 pkt 1 lit. c, § 13 pkt 1 i pkt 2 oraz § 25 w zakresie, w jakim przepisy te oddziałują na należącą do skarżącego nieruchomość oznaczoną działkami ewidencyjnymi nr [...] i [...], obręb [...], [...], położoną przy ul. [...] w [...], przeznaczoną w planie miejscowym pod ogólnodostępną zieleń urządzoną, oznaczona na rysunku planu symbolem [...], z jednoczesnym zakazem wznoszenia obiektów budowlanych, za wyjątkiem obiektów małej architektury. Uchwale planistycznej skarżący zarzucił naruszenie: art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 139) w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na nieproporcjonalnym i nieuzasadnionym naruszeniu istoty prawa własności skarżącego poprzez przeznaczenie jego działki na tereny zieleni urządzonej, co spowodowało, że skarżący nie mógł zabudować należącej do niego nieruchomości zgodnie z obowiązującym przed uchwaleniem planu przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniową, a co za tym idzie utracił uprawnienia z zawartych z Gminą [...] umów użytkowania wieczystego nieruchomości, na której miał być wzniesiony budynek mieszkalny oraz warsztatowy; art. 18 ust. 2 pkt 2a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym statuującego zasadę spójności z uwagi na fakt, że przeznaczenie należącej do skarżącego nieruchomości nie było spójne z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miejskiej [...] z dnia 23 stycznia 1998 r.). Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności planu w części dotyczącej obowiązywania wskazanych wyżej przepisów planu miejscowego, zasądzenie od Gminy Miejskiej [...] kosztów postępowania, rozpatrzenie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi przywołano umowy użytkowania wieczystego zawarte w 1990 i w 1993 r., w których zapisano przeznaczenie działek na budowę warsztatu oraz budowę budynku mieszkalnego. Wskazano, że własność przedmiotowych działek nabył na podstawie decyzji Prezydenta [...] z dnia 5 listopada 2012 r. Podniesiono także, że pismami z dnia 17 kwietnia 2012 r. oraz z 24 listopada 2015 r. skarżący zwracał się do organu gminy [...] o zmianę w planie miejscowym, z terenów zielonych na budownictwo mieszkaniowe. Wskazał również skarżący, że do nieruchomości doprowadził instalacje gazowe i elektryczne, a o uchwaleniu planu miejscowego, w czasie gdy procedura toczyła się, nie wiedział. Wnioski skarżącego kierowane do gminy [...] nie przyniosły skutków, co doprowadziło do tego, że dnia 15 grudnia 2021 r. wezwał Radę Miejską do usunięcia naruszenia interesu prawnego polegającego na przeznaczeniu jego nieruchomości pod ogólnodostępną zieleń urządzoną w ten sposób, że naruszono zasady uwzględniania walorów ekonomicznych przestrzeni, prawa własności, proporcjonalności. Rada Miejsca uchwałą z dnia 20 stycznia 2022 r. nie uwzględniła wezwania skarżącego. Skarżący wyjaśnił dalej, że nieruchomość znajduje się na obszarze, na którym dominuje zabudowa mieszkaniowa i usługowa, także na działkach sąsiednich. Dokumentacja planistyczna nie wskazuje, dlaczego tylko nieruchomość skarżącego została wyłączona spod zabudowy mieszkaniowej. Jego zdaniem nieruchomość została przeznaczona pod zieleń z nieuzasadnionych względów. W poprzednim planie miejscowym z 1998 r. nieruchomość skarżącego znajdowała się na obszarze przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową. Plan miejscowy zmienił przeznaczenie nieruchomości skarżącego, i w konsekwencji nie może jej wykorzystać zgodnie z wcześniejszym przeznaczeniem. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska wniosła o jej oddalenie. Podczas rozprawy przed Sądem pierwszej instancji w dniu 22 grudnia 2022 r. wezwano pełnomocnika organu administracji do przedłożenia dokumentacji związanej ze sprzedażą działek skarżącemu. W odpowiedzi na wezwanie przedłożono: wniosek skarżącego o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z 11 grudnia 2000 r., pismo skarżącego (z 1 sierpnia 2002 r.) w którym wyraża on zgodę na przekształcenie z użytkowania wieczystego, zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie nabycia prawa własności (z dnia 29 kwietnia 2004 r.), operat szacunkowy z dnia 25 września 2012 r. określający wartość nieruchomości, pismo Urzędu z dnia 17 października 2012 r. informujące skarżącego o opłacie należnej za przekształcenie, oświadczenie skarżącego z dnia 25 października 2012 r. o zapoznaniu przez organ z okolicznościami faktycznymi i prawnymi mogącymi mieć wpływ na prawa i obowiązki związane z administracyjnym postępowaniem przekształceniowym, w którym skarżący potwierdził, że zapoznał się z materiałem i nie wniósł uwag, decyzję orzekającą o przekształceniu z dnia 5 listopada 2012 r. W tej decyzji oznaczono przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości wynikające z planu miejscowego: zieleń urządzona, teren pod ulicę lokalną i dojazdową. Decyzja została doręczona skarżącemu, i nie była kwestionowana. Dodatkowo organ podniósł, że ustalenia planistyczne dla działek skarżącego wynikały z konieczności zagwarantowania podstawowego układu komunikacyjnego dla terenów mieszkaniowych zlokalizowanych na tym obszarze, a możliwości kreacji terenów pod zabudowę mieszkaniowa były niekorzystne. Oprócz tego w czasie procedury planistycznej nieruchomości były niezagospodarowane (niezainwestowane), a skarżący nie zaznaczył w tej procedurze swojego udziału, pomimo, że był o niej powiadomiony. Uzasadniając odrzucenie przedmiotowej skargi Sąd w pierwszej kolejności podniósł, że skarżący wykazuje swój interes prawny, co dało mu prawo do wniesienia skargi. Interes prawny skarżącego bezpośrednio wynika z prawa do działki objętej planem miejscowym. W czasie procedury związanej z uchwalaniem planu miejscowego tytułem prawnym (źródłem interesu prawnego) była umowa użytkowania wieczystego, natomiast w chwili wniesienia skargi tytuł prawny stanowiła własność (wynikająca z decyzji Prezydenta [...] wydanej 5 listopada 2012 r.). Trzeba jednak zdaniem Sądu rozważyć, czy skarżący wykazuje naruszenie interesu prawnego, tj. czy w sytuacji skarżącego zaistniał stan, o którym można powiedzieć, że doszło do uszczuplenia jego praw wbrew uzgodnieniom, przepisom, poza wiedzą i świadomością skarżącego, czy mamy do czynienia z sytuacją nieprzewidzianego zawężenia praw skarżącego. W ocenie Sądu taka sytuacja nie miała miejsca, a skarżący nie jest w stanie uwidocznić naruszenia interesu prawnego. Sąd podkreślił, że skarżący, co jest okolicznością bezsporną, nie skorzystał z prawa do zgłoszenia uwag i wniosków w procedurze planistycznej, będąc o jej trwaniu prawidłowo powiadomiony. Ma oczywiście rację skarżący podnosząc, że udział w tej procedurze nie warunkuje możliwości podważenia uchwały planistycznej. Jednak Sąd jest zdania, że ustawodawca przewidując taką procedurę i udział w niej określonych podmiotów, ma na uwadze etapy, w których racjonalnie jest zgłaszać uwagi względem projektu planu miejscowego. Ma to pomóc uzyskać taką postać planu miejscowego, która proporcjonalnie uwzględni interes wspólnoty oraz interesy partykularne. Trudno w ocenie Sądu mówić o naruszeniu interesu prawnego i zachwianiu sytuacją prawną skarżącego, gdy nie partycypuje on w procedurze planistycznej, nie zgłasza uwag do nieruchomości objętej procedurą, pomimo, że jest o niej skutecznie powiadomiony. Zdaniem Sądu utrudnia to, a nawet niekiedy uniemożliwia powoływanie się na naruszenie interesu, skoro temu naruszeniu można było przeciwdziałać na stosownym etapie procedury planistycznej. Sąd wziął przy tym pod uwagę swoistość uchwalania panu miejscowego, złożoną procedurę, jak również to, że organ, jak nakazuje przepis art. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, waży interes publiczny i interesy prywatne, w tym zgłaszane w postaci wniosków i uwag, zmierzające do ochrony istniejącego stanu zagospodarowania terenu. Skoro skarżący nie artykułował swojego interesu, nie podkreślał go zgłaszając wnioski i uwagi (pomimo, że wiedział o procedurze planistycznej), to nie przekonuje Sądu argumentacja, że interes skarżącego był dla niego na tyle istotny, aby go bronić, chronić przed ewentualnym naruszeniem, ponieważ skarżący nie uważał, że do takiego naruszenia doszło. W ocenie Sądu kolejna okoliczność związana jest z faktem nabycia własności działek przez skarżącego. Nabywając własność w 2012 r. skarżący znał przeznaczenie działek, wiedział, że plan miejscowy stanowi o terenach zieleni na tych nieruchomościach. W konsekwencji należy przyjąć, że w pełni świadomie stał się właścicielem działek o już ustalonym przeznaczeniu. Nie można zatem zgodzić się, że plan miejscowy naruszył prawo własności skarżącego, ponieważ akt planistyczny obowiązywał wcześniej (został uchwalony w 2004 r.). Ponadto Sąd dodał, że przeznaczenie działek wynika z aktu prawa powszechnie obowiązującego, bowiem taki charakter ma miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Regulacje wprowadzane prawem powszechnie obowiązującym dotykają różnorodnych interesów, często są kompromisem pomiędzy interesem publicznym a interesami indywidualnymi. Na płaszczyźnie planowania i zagospodarowania przestrzennego taki kompromis znajduje wyraz w nakazie uwzględniania prawa własności, ale także potrzeb interesu publicznego (art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Zdaniem Sądu nie można przyjąć, że prawo powszechnie obowiązujące poprzez fakt objęcia jego normami różnorodnych interesów prawnych i faktycznych, ex definitione narusza te interesy. Naruszenie interesu prawnego jest bowiem kategorią odmienną od objęcia czyjejś sfery prawnej regulacją prawa powszechnie obowiązującego. Ponadto przepis art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, jak i przepis art. 1 ust. 2 pkt 7 aktualnej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi o uwzględnianiu prawa własności, którym w chwili realizacji procedur planistycznych skarżący nie dysponował. Przepis ten trzeba widzieć w związku z regulacją art. 3 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym stanowiącą, że każdy ma prawo do zagospodarowania terenu do którego ma tytuł prawny, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał związku pomiędzy zaskarżonymi przepisami planu miejscowego, a naruszeniem jego aktualnej, indywidualnej sytuacji prawnej. Sąd nie zaaprobował wyrażanego niekiedy stanowiska, że w każdym przypadku, gdy podmiotem wnoszącym skargę, o jakiej mowa w art. 101 ust. 1 ustawy gminnej, jest właściciel nieruchomości znajdującej się na terenie objętym planem miejscowym, obowiązkiem sądu administracyjnego jest merytoryczna ocena skargi, co wynika to z faktu, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego bezpośrednio kształtuje zasady korzystania z nieruchomości znajdującej się na terenie nią objętym. Zdaniem Sądu bezkrytyczna akceptacja takiego poglądu niweczyłaby możliwość zastosowania przepisu o odrzuceniu skargi właściwie w każdym przypadku, i przekreślałaby istotę naruszenia interesu prawnego. Orzekając o odrzuceniu skargi Sąd wskazał, iż miał na uwadze art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej stanowiący w ustępie 1 o prawie każdego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W ocenie Sądu odrzucenie skargi nie oznacza ograniczenia konstytucyjnego prawa do sądu. Jest postacią rozpatrzenia sprawy zdeterminowaną wskazanymi przez ustawodawcę przesłankami formalnymi. Z powyższych powodów Sąd postanowił o odrzuceniu skargi. Skargą kasacyjną I. M. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie: 1) art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 40, dalej: u.s.g.) poprzez błędne uznanie przez Sąd, że interes prawny skarżącego kasacyjnie nie został naruszony, albowiem w ocenie Sądu nie wykazał on związku pomiędzy zaskarżonymi przepisami Planu miejscowego a naruszeniem jego aktualnej, indywidualnej sytuacji prawnej, co w konsekwencji skutkowało brakiem merytorycznego rozpatrzenia skargi, podczas gdy skarżący kasacyjnie wykazał, że wskutek uchwalenia planu miejscowego w sposób nieproporcjonalny i nieuzasadniony naruszony został jego konkretny i aktualny interes prawny, poprzez pozbawienie go najpierw jako użytkownika wieczystego a obecnie jako właściciela nieruchomości prawa zabudowy tej nieruchomości obiektami budowlanymi (za wyjątkiem obiektów małej architektury), wpływając tym samym negatywnie na jego sytuację prawną; 2) art. 147 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 5a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) poprzez błędne uznanie przez Sąd, że skarżący kasacyjnie nie wykazał, że wskutek uchwalenia planu miejscowego naruszony został jego interes prawny, a w konsekwencji odrzucenie skargi i wydanie zaskarżonego postanowienia, podczas gdy postanowienia planu miejscowego w sposób nieproporcjonalny i nieuzasadniony naruszają istotę prawa własności nieruchomości przysługującego skarżącemu kasacyjnie, co zostało w sposób wyczerpujący wykazane w skardze i potwierdza, że istnieje związek pomiędzy zaskarżonymi postanowieniami planu miejscowego a naruszeniem aktualnej, indywidulanej sytuacji prawnej skarżącego kasacyjnie. Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie skargi przez Sąd na podstawie art. 188 p.p.s.a. z uwagi na to, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia powyższego, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania a także o zasądzenie od organu administracji publicznej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący zrzekł się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i przeprowadzenie rozprawy w sprawie jej rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Przy czym z uwagi na zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosek organu o jej rozpoznanie na rozprawie podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 182 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do rozpoznania zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Według utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych kryterium "interesu prawnego" ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między strefą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem prawnym. Podkreślić przy tym należy, że ocena naruszenia interesu prawnego przez akt planistyczny nie może ograniczać się wyłącznie do przepisów prawa administracyjnego, lecz musi uwzględniać również inne regulacje prawne, zwłaszcza te, które służą ochronie praw cywilnych przysługujących właścicielom nieruchomości. W przypadku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zasadniczo podmiotami legitymowanymi do jego zaskarżenia są właściciele bądź użytkownicy wieczyści nieruchomości położonych na terenie objętym planem. Wynika to z istoty planu miejscowego, określonej w art. 6 u.p.z.p. stanowiącym, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1, ustalenia przeznaczenia terenu oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Trzeba też pamiętać, że w planowaniu przestrzennym obowiązuje nakaz uwzględnienia określonych wartości, w tym ochrony prawa własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p.). Należy więc zaznaczyć, że przyjmowane w planie ustalenia co do przeznaczenia i warunków zabudowy konkretnych nieruchomości oraz sposobu zagospodarowania określonego terenu pozostają w bezpośrednim związku z uprawnieniami i obowiązkami właścicieli nieruchomości, chronionymi przepisem art. 140 k.c., ale też regulacją art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 6 ust. 2 u.p.z.p. (por. wyroki NSA z 14 września 2012 r. II OSK 1541/12, 23 stycznia 2013 r. II OSK 2369/12, 5 maja 2014 r. II OSK 117/13, 23 sierpnia 2016 r. II OSK 1719/16, 26 października 2016r. II OSK 137/15, 12 grudnia 2016 r. II OSK 743/15). Zdaniem Sądu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał związku pomiędzy zaskarżonymi przepisami planu miejscowego, a naruszeniem jego aktualnej, indywidualnej sytuacji prawnej. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Zwrócenia uwagi wymaga bowiem, że wskutek postanowień kwestionowanego planu miejscowego zmienił się stan prawno-planistyczny nieruchomości należących do skarżącego (nr ewid. [...] i [...]) powodując pogorszenie jego sytuacji prawnej. Z akt przedmiotowej sprawy wynika bowiem (co nie jest przedmiotem sporu), że nieruchomości te poprzednio przeznaczone pod zabudowę (budynku warsztatowego - działka nr [...] oraz budynku warsztatowego i budynku mieszkalnego – dz. nr [...]) w kwestionowanym planie miejscowym znajdują się na terenie oznaczonym symbolem [...] i zostały przeznaczone pod ogólnodostępne tereny zielone (§ 7 pkt 1 lit. c), na których obowiązuje zakaz wznoszenia obiektów budowlanych za wyjątkiem obiektów małej architektury (§ 25 pkt 2). Przywołane powyżej ustalenia zawarte w kwestionowanym planie miejscowym, kształtujące sposób zagospodarowania nieruchomości skarżącego odmiennie od poprzedniego planu, świadczą o zmianie stanu prawno-planistycznego tych nieruchomości, a w konsekwencji o legitymacji procesowej skarżącego do złożenia skargi na przedmiotową uchwałę. Z powyższych względów zasadne okazały się podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. i art. 101 ust. 1 u.s.g. Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozbawienie w okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżącego tej legitymacji w sposób oczywisty pozostawało w opozycji do gwarancji wynikającej z art. 45 § 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Odnosząc się przy tym do okoliczności świadczących zdaniem Sądu pierwszej instancji o braku po stronie skarżącego tego interesu, podnieść należy, że okoliczność nabycia ww. nieruchomości na własność przez skarżącego już po uchwaleniu przedmiotowego planu nie mogła mieć wpływu na odmienną niż przedstawiona powyżej ocenę istnienia po stronie skarżącego interesu prawnego w skarżeniu przedmiotowej uchwały z uwagi na okoliczność, iż jak wynika z akt sprawy, skarżący przed jej uchwaleniem był użytkownikiem wieczystym tych nieruchomości i były one w chwili nabycia przez niego prawa użytkowania wieczystego przeznaczone pod zabudowę. Sama zmiana tytułu prawnego do ww. nieruchomości z użytkowania wieczystego na prawo własności już po wydaniu spornej uchwały nie miała w tych okolicznościach wpływu na interes prawny skarżącego. Wytykana skarżącemu przez Sąd pierwszej instancji bierność w trakcie trwania procedury planistycznej nie miała natomiast żadnego znaczenia przy ocenie istnienia po jego stronie legitymacji skargowej, której istnienie uzależnione było wyłącznie od posiadania przez niego interesu prawnego w skarżeniu przedmiotowej uchwały. Jak słusznie podnosi strona skarżąca, udział w procedurze planistycznej nie warunkuje możliwości podważenia uchwały planistycznej. Z tych wszystkich przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, iż w przedmiotowej sprawie wadliwie stwierdzono brak po stronie skarżącego interesu prawnego w skarżeniu przedmiotowej uchwały, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w zakresie żądania zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, gdyż przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI