II OSK 651/09

II OSK 651/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-04-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-04-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krystyna Borkowska /przewodniczący/
Małgorzata Dałkowska - Szary
Maria Czapska -Górnikiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Ke 485/08 - Wyrok WSA w Kielcach z 2008-10-29
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 37, art. 60, art. 63 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 133 par. 1, art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 75, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz ( spr. ) Sędzia del. NSA Małgorzata Dałkowska - Szary Protokolant Dominika Sasin - Knothe po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 485/08 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] sierpnia 2008 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
II OSK 651/ 09
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. W. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2008 r., dotyczącą odmowy wydania nakazu rozbiórki.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach na podstawie art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229- zwanej dalej Prawem budowlanym z 1974 r.) w związku z art. 103 ust. 2 i na podstawie art. 80 ust. 2 pkt 1 oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.- zwanej dalej Prawem budowlanym z 1994 r.) oraz art. 104 § 1 k.p.a. odmówił wydania decyzji nakazującej dokonanie rozbiórki słupów kratowych nr [...] i [...], znajdujących się na działce nr ewid. [...] w [...], gmina [...], będących słupami przesyłowymi elektroenergetycznej linii napowietrznej 110 kV relacji Kielce- Busko.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wnioskiem z dnia 22 maja 2007 r. właściciel działki nr ewid. [...] M. W. wystąpił o wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę ww. słupów na podstawie przepisu art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., argumentując, iż zostały one posadowione w tym miejscu w 1984 r. bez pozwolenia na budowę. W toku postępowania organ ustalił, iż przedmiotowe słupy energetyczne są własnością Zakładów Energetycznych [...] w [...] i stanowią część linii napowietrznej 110 kV relacji Kielce- Busko, wybudowanej w latach 1958- 1959 z użyciem słupów drewnianych. W latach 1969 - 1972 dokonano wymiany słupów drewnianych na stalowe.
W czasie przeprowadzonych w dniu 24 kwietnia 2008 r. oględzin na działce o nr ewid. [...] ustalono, iż przez działkę przebiega linia napowietrzna 110 kV relacji Kielce- Busko, zaś sama nieruchomość jest niezabudowana, porośnięta samosiejkami, częściowo zalesiona. Na działce znajdują się dwa słupy stalowe kratowe nr [...] i [...] z podwieszonymi trzema przewodami roboczymi oraz linką odgromową. Działki sąsiednie są niezabudowane. Organ wskazując na treść uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 22 września 2006 r. sygn. akt. I C [...] stwierdził, iż przez ww. działkę już w 1957 r. przeprowadzono linię energetyczną 110 kV, którą następnie w 1966 r. zmodernizowano, stawiając w miejsce słupów drewnianych stalowe, przy czym nie zmieniono trasy linii i liczby słupów na działce nr ewid. [...]. Organ podniósł także, iż powództwo M. W. przeciwko Zakładom Energetycznym [...] S.A. w [...] w zakresie żądania usunięcia dwóch słupów oraz przebiegającej nad działką nr ewid. [...] linii wysokiego napięcia zostało oddalone z uwagi na zasiedzenie przez pozwanego odpowiedniej służebności gruntowej.
Organ ustalił ponadto, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy Morawica przyjęty uchwałą Nr 1/7/94 Rady Gminy w Morawicy z dnia 29 marca 1994r., uwzględniał istnienie przedmiotowej linii. Przebieg istniejących linii został utrzymany również w aktualnie obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z uchwałą Rady Gminy w Morawicy Nr VII/38/06 z dnia 13 lipca 2006 r. Jednocześnie przeznaczenie terenów, w obrębie których znajduje się działka o nr ewid. [...] nie uległo istotnej zmianie tj. w dalszym ciągu są to tereny nie przeznaczone pod zabudowę, przewidziane jako las, bądź pod zalesienie, gdzie zakazuje się lokalizacji obiektów kubaturowych nie związanych z gospodarką leśną (§ 67 i § 68 planu). Z kolei z pisma ww. Zakładów Energetycznych z dnia 17 lipca 2007 r. wynika, iż jakkolwiek podmiot ten nie dysponuje decyzją administracyjną o pozwoleniu na budowę przedmiotowej linii energetycznej, to rozstrzygnięcie takie zostało wydawane tyle, że z uwagi na znaczny upływ czasu nie można uzyskać jego odpisów.
W ocenie organu I instancji, zważywszy na treść art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz na ustalenia kolejnych planów miejscowych: z 1994 r. i z 2006 r., jak również fakt, iż przedmiotowa linia jest eksploatowana i utrzymywana w sprawności technicznej przez wyspecjalizowaną firmę sektora energetycznego, przebiegając przez niezabudowany i nieprzewidziany do zabudowy teren leśny oraz rolny działki nr ewid. [...], nie zachodziły przesłanki do wydania nakazu rozbiórki w oparciu o cyt. powyżej przepis. W sprawie nie zachodziły także inne ważne przyczyny, które uzasadniałyby wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowych słupów przesyłowych w oparciu o art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Organ podkreślił także, iż przebiegająca przez teren przedmiotowej działki napowietrzna linia wysokiego napięcia wraz z dwoma słupami podporowymi nie uniemożliwia jej wykorzystania w sposób przewidziany prawem miejscowym.
Wskazując na niemożność ze względu na duży odstęp czasu wykazania, że przedmiotowa linia została wybudowana na podstawie pozwolenia na budowę, a nawet przyjmując, że linia ta została wybudowana bez uzyskania stosownego pozwolenia, zdaniem organu I instancji brak było podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki przedmiotowych słupów na podstawie Prawa budowlanego z 1974 r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. W., wnosząc o jej uchylenie w całości, bądź o wydanie nakazu rozbiórki słupów i zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, w tym art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. a także art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego. Skarżący podniósł, iż oceny zgodności obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym należy dokonywać "na moment posadowienia obiektu".
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił wydania Zakładom Energetycznym [...] Sp. z o.o. nakazu rozbiórki przedmiotowych słupów na wniosek M. W.
Organ odwoławczy stwierdził, iż z uwagi na fakt, że w decyzji organu I instancji nie wskazano na czyj wniosek i komu odmówiono wydania nakazu rozbiórki, koniecznym było uchylenie decyzji i wydanie orzeczenia reformacyjnego.
Zdaniem organu odwoławczego należało zakwestionować ustalenia organu I instancji w zakresie wybudowania przedmiotowej linii bez pozwolenia na budowę. W aktach sprawy znajduje się, bowiem kopia strony tytułowej Projektu technicznego linii wysokiego napięcia 110-kV relacji Kielce- Busko wykonanego w styczniu 1953 r., opatrzonego pieczęcią "tajne", a także kopia strony tytułowej Projektu techniczno-roboczego elektroenergetycznej linii napowietrznej 110 kV Kielce - Wełecz z 1970 r. wraz z wykazem ówczesnych właścicieli. Zważywszy na fakt, że budowa w latach 1958-1959 linii napowietrznej relacji Kielce- Busko była inwestycją o olbrzymim znaczeniu, zaliczaną do obiektów budownictwa specjalnego, podlegających szczególnemu trybowi ich realizacji, a projekt techniczny posiadał wówczas klauzulę tajności, trudno było zgodzić się z twierdzeniem jakoby inwestycja ta była samowolą budowlaną.
Organ II instancji powołał się także na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2008 r. sygn. akt. V CSK [...] oraz na wydane w sprawie z powództwa M. W. wyroki: Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 2007 r. sygn. akt. I ACa [...] oraz Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 22 września 2006 r. sygn. akt. I C [...].
Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach podzielił jednocześnie ustalenia organu I instancji, iż przedmiotowa linia nie narusza ustaleń tak uprzednio, jak i aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Morawica. Natomiast brak jest możliwości porównania przebiegu przedmiotowej linii z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy Morawica, który został uchwalony Uchwałą nr XIII/44/81 Gminnej Rady Narodowej w Morawicy z dnia 11 maja 1981 r., ponieważ plansza graficzna tego planu z uwagi na upływ czasu jest mało czytelna. Organ wskazał także, iż ww. linia energetyczna nie narusza przepisów techniczno- budowlanych obowiązujących w dacie jej budowy.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł M. W., domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania oraz zarzucając jej:
1. naruszenie art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., polegające na nie wydaniu decyzji o rozbiórce nielegalnie posadowionej budowli,
2. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że słupy energetyczne na działce nr ewid. [...] były pobudowane w latach 60 XX w.,
3. niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, polegające na braku ustalenia, czy w sprawie toczyło się jakiekolwiek postępowanie dotyczące pozwolenia na budowę słupów przez Zakłady Energetyczne [...],
4. wadliwe, sprzeczne z ustawą przyjęcie, iż istnieje pojęcie modernizacji budowli, w tym przypadku linii energetycznej, które legalizuje samowolę budowlaną,
5. wadliwe, sprzeczne z ustawą przyjęcie jakoby istniały względy społeczne, legalizujące samowolę budowlaną.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy na gruncie rozpatrywanej sprawy mamy do czynienia z samowolą budowlaną w sytuacji, gdy dowody pośrednie wskazują na wydanie pozwolenia na budowę, a upływ ponad 50 lat od realizacji inwestycji oraz znaczne zmiany organizacyjne po stronie inwestora uniemożliwiły odnalezienie pozwolenia na budowę.
W ocenie Sądu pierwszej instancji z akt administracyjnych wynika, iż w ramach prowadzonego postępowania organ I instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy. Jednakże to dopiero organ odwoławczy rozpatrzył go w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego z art. 80 k.p.a.
Sąd stwierdził, iż przedmiotowa inwestycja z użyciem słupów drewnianych została zrealizowana w latach pięćdziesiątych, natomiast wymiana słupów drewnianych na metalowe miała miejsce w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Na taki czasokres realizacji inwestycji wskazuje, bowiem materiał dowodowy zebrany w sprawie, a w szczególności wyjaśnienia właściciela linii, uzasadnienie Sądu Okręgowego w Kielcach sygn. akt I C [...], uzasadnienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie sygn. akt. I ACa [...], kopia strony tytułowej Projektu technicznego linii wysokiego napięcia 110-kV relacji Kielce - Busko wykonanego w styczniu 1953, opatrzonego pieczęcią "tajne", a także kopia strony tytułowej Projektu techniczno- roboczego elektroenergetycznej linii napowietrznej 110 kV Kielce- Wełecz z roku 1970 wraz z wykazami ówczesnych właścicieli nieruchomości, przez które linia ta przebiegała (w tym Radomice, gmina Morawica).
Sąd pierwszej instancji podzielił uwagi organu II instancji, iż odnalezienie decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowego obiektu po tak długim okresie czasu, jaki upłynął od jego realizacji, jest szczególnie utrudnione, zwłaszcza jeśli się zważy, iż obowiązek archiwizacji decyzji o pozwoleniu na budowę nie jest wieczysty. Uprzednio obowiązujące przepisy dotyczące archiwizacji akt administracyjnych wymagały archiwizacji dokumentacji budowlanej przez okres 10 lat, a zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1957 r. w sprawie Państwowego zasobu archiwalnego (Dz. U. Nr 12, poz. 66 ze zm.) materiały archiwalne, nie posiadające historycznej wartości politycznej, społecznej, gospodarczej, kulturalnej i naukowej, które utraciły znaczenie praktyczne, podlegały po upływie terminu ich przechowywania wybrakowaniu i przekazaniu na zniszczenie. Z tych też względów dla ustalenia legalności zrealizowanych robót budowlanych, szczególnego znaczenia nabierają dowody pośrednie.
Sąd stwierdził, iż w okolicznościach niniejszej sprawy, podejmując działania w celu odszukania decyzji o pozwoleniu na budowę, organ oparł się na dowodach pośrednich, w tym w szczególności dokumentacji nadesłanej przez Zakłady Energetyczne [...]. Z treści pisma ww. Zakładów [...]Sp. z o.o. z dnia 17 lipca 2007 r wynika m.in., iż w wyniku zmian organizacyjnych w energetyce przedmiotowa linia, zaliczona do obiektów budownictwa specjalnego, została przekazana Zakładowi Energetycznemu w [...] (wchodzącemu wówczas w skład przedsiębiorstwa wielozakładowego pod nazwą Zakłady Energetyczne [...] z siedzibą w [...]) w 1975 r. przez Zakład Energetyczny w [...]. W wyniku dalszych zmian w sektorze energetycznym kolejnymi właścicielami linii były Przedsiębiorstwo Państwowe Zakłady Energetyczne w [...], a następnie Zakłady Energetyczne [...] S.A. Od 1 lipca 2007 r. linia ta stanowi własność Zakładów Energetycznych [...] Spółka z o.o. Podmiot ten oświadczył, iż decyzje administracyjne o pozwoleniu na budowę niewątpliwie były wydawane, natomiast z uwagi na upływ czasu nie było możliwym uzyskanie od organów odpisu decyzji o pozwoleniu na budowę, co spowodowało w sprawie z powództwa M. W. o zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości skarżącego konieczność powołania się na instytucję zasiedzenia służebności przesyłowej. Powyższe znajduje potwierdzenie w uzasadnieniach ww. wyroków sądowych, którymi to dowodami posiłkowały się w niniejszej sprawie organy orzekające. Sąd stwierdził, iż we wskazanej wyżej sytuacji zasadnie organ odwoławczy uznał za wiarygodne wyjaśnienia Spółki, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu tylko jednoznaczne ustalenie przez organy orzekające, że decyzja o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego nie była wydana stanowiłoby podstawę do przyjęcia, że realizacja inwestycji nastąpiła w warunkach samowoli.
Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wbrew twierdzeniom skarżącego zarówno na gruncie Prawa budowlanego z 1974 r. oraz z 1994 r. stwierdzenie samowoli budowlanej nie przesądza o konieczności rozbiórki obiektu budowlanego. Zrealizowanie obiektu w warunkach samowoli, tylko wtedy skutkuje nakazem jego rozbiórki, gdy nie zachodzą przesłanki do legalizacji samowoli budowlanej.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. W., zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
1) 141 § 4 p.p.s.a. polegające na: nie wskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku z czego WSA wywodzi fakt rzekomego wybrakowania lub zniszczenia decyzji o pozwoleniu na budowę; nie wskazanie podstawy prawnej takich czynności; niewskazanie z jakich względów zdaniem WSA o legalności budowy linii mającej charakter wymiany słupów drewnianych na metalowe rozpoczętej w latach 60 miałoby stanowić istnienie projektu technicznego linii Kielce - Wełecz z roku 1970; niewyjaśnienie na jakiej podstawie WSA przyjął, iż w sprawie została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę w sytuacji, gdy Sąd nie prowadził i nie miał prawa prowadzić postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym, natomiast organ administracyjny I instancji ustalił na str. 6 decyzji z [...] maja 2008 r., iż linia energetyczna została wybudowana bez pozwolenia na budowę, zaś organ administracyjny II instancji tego stanu faktycznego nie zakwestionował; przez sporządzenie uzasadnienia z powołaniem się na przepisy na str. 8 uzasadnienia wyroku uprzednio obowiązujące, a dotyczące archiwizacji bez wskazania, o jakie konkretnie przepisy chodzi;
2) art. 133 § 1 p.p.s.a. polegające na przyjęciu w zaskarżonym wyroku,
iż ustalenia faktyczne organów administracji były prawidłowe i opiewały na legalność budowy w sytuacji, gdy organ administracji II instancji przyjął na str. 5 swej decyzji, iż budowa stalowej linii energetycznej miała miejsce w 1966 r., a dokumentacja techniczna rzekomo wskazująca na legalność tej budowy co wynika z dokumentacji technicznej, tj. projektu techniczno- roboczego z 1970 r. Sąd wbrew art. 141 § 4 nie wyjaśnił dlaczego mimo tej rozbieżności w latach z jednej strony uznał ustalenia organu administracyjnego za prawidłowe, a z drugiej strony w sposób odmienny od ustaleń organu administracji przyjął, że budowa linii na słupach stalowych miała miejsce w latach 60 i 70 ( str. 8 uzasadnienia wyroku), a organ administracji drugiej instancji na str. 5 swej decyzji przyjął, iż budowa ta miała miejsce w 1966 r.
3) art. 145 § 1 ust 1 lit a i c p.p.s.a. polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi, mimo, iż zawierała ona uzasadnione zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i błędu w ustaleniach faktycznych polegających na nieprzeprowadzeniu w postępowaniu administracyjnym postępowania dowodowego zgodnego z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.;
4) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 75 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, gdyż przepis ten nie może być stosowany w stanie faktycznym sprawy niniejszej albowiem istniały możliwości dowodzenia istnienia decyzji administracyjnej archiwizowanej wieczyście i nie przeprowadził dowodu z dokumentu dotyczącego istnienia pozwolenia na budowę mimo, że dokument taki jest archiwizowany wieczyście;
5) art. 145 § 1 ust 1 lit c p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu, iż organy administracyjne orzekające w postępowaniu administracyjnym nie uwzględniły tego, iż istnieje możliwość wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego istnienia bądź nieistnienia decyzji o pozwoleniu na budowę przez zwrócenie się do odpowiedniego archiwum państwowego z wnioskiem o wydanie takiej decyzji lub umożliwienia wglądu do tej decyzji i uzyskanie jej uwierzytelnionego odpisu;
II. naruszenie prawa materialnego:
1) polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, a to § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1957 r. w sprawie państwowego zasobu archiwalnego, a dotyczącego archiwizacji dokumentacji technicznej w stosunku do aktu administracji państwowej, jakim jest pozwolenie na budowę i jednocześnie naruszenie prawa materialnego polegającego na niezastosowaniu przepisu § 7 tego rozporządzenia, z którego wynika, że decyzja administracyjna stanowi przedmiot Państwowego Zasobu Archiwalnego, który jest przechowywany wieczyście,
2) poprzez jego błędną wykładnię, a to art. 37 Prawa budowlanego z 1994 r. polegające na przyjęciu jakoby wybudowanie linii energetycznej posadowionej na słupach metalowych w miejsce wcześniej istniejącej linii energetycznej posadowionej na słupach drewnianych nie wymagało pozwolenia na budowę,
3) poprzez jego błędną wykładnię, a to art. 60 Prawa budowlanego z 1994 r. polegające na przyjęciu, jakoby ten przepis dotyczył zasad archiwizacji decyzji administracyjnych podczas, gdy przepis ten dotyczy archiwizacji dokumentacji technicznej.
Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o "uchylenie zaskarżonej decyzji administracyjnej, w całości i przekazanie jej do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji" oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej skarżący wskazał, iż organ przeprowadzając postępowanie dowodowe nie ustalił, aby w sprawie związanej z budową linii energetycznej wydane zostało pozwolenie na budowę. Organ II instancji nie prowadził postępowania dowodowego, a w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracyjny I instancji przyjął, iż linia energetyczna podlegała modernizacji w roku 66, gdzie wstawiono aktualnie istniejące słupy stalowe. Organ administracyjny nie uwzględnił jednak tego, iż faktyczny przebieg linii energetycznej na słupach stalowych odbiega od przebiegu starej linii posadowionej na słupach drewnianych. Ustalenie organu administracji, iż słupy stalowe zostały posadowione w miejscu wcześniej istniejących słupów drewnianych nie mają żadnego uzasadnienia faktycznego. Z załączonego do sprawy przez Zakłady Energetyczne [...] S.A. projektu przebiegu linii ze stycznia 1953 r. w połączeniu z dowodem z oględzin wykonanych przez organ I instancji z dnia 24 kwietnia 2008 r. wynika w sposób jednoznaczny, iż przebieg linii drewnianej wedle planu z roku 1953 jest odmienny niż aktualnie posadowione budowle w postaci słupów stalowych. Zatem ustalenie organów administracyjnych, iż nowa linia stalowa przebiega w miejscu linii na słupach drewnianych jest wadliwe i dokonane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Jednakże okoliczność ta o tyle nie była w sprawie najistotniejsza, że nawet gdyby słupy stalowe były posadowione dokładnie w miejscu słupów drewnianych, to i tak byłaby to budowla wymagająca decyzji o pozwoleniu na budowę.
W ocenie skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny z naruszeniem art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. nie uwzględnił zarzutu zawartego w skardze, iż ustalenia faktyczne organów administracji dotyczące przebiegu linii energetycznej, daty jej budowy na słupach stalowych i tego czy istniało pozwolenie na budowę są całkowicie bezpodstawne i co za tym idzie, nie uwzględnił tego, iż organy administracji, prowadząc postępowanie dowodowe, naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Dowodem legalności budowy nie może być tylko strona tytułowa projektu techniczno- roboczego elektroenergetycznej linii napowietrznej 110 kv Kielce - Wełecz z roku 1970.
Skarżący wskazał również na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Z jednej strony Sąd bowiem stwierdził, iż w postępowaniu administracyjnym zebrany został materiał dowodowy, wskazujący na istnienie częściowej dokumentacji technicznej związanej z budową linii energetycznej, o jakiej mowa w art. 60 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz wskazał na brak obowiązku wieczystej archiwizacji decyzji o pozwoleniu na budowę. Sąd nie wyjaśnił jednak z drugiej strony, dlaczego traktuje decyzję administracyjną o pozwoleniu na budowę jako część dokumentacji budowlanej, co stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Po drugie Sąd pierwszej instancji nie wskazała w oparciu, o jakie dowody przyjął takie ustalenia oraz nie wskazał dlaczego takie ustalenia miałyby być legalizowane przez projekt techniczny z roku 70. Nie uzasadnił również, dlaczego przyjął lata sześćdziesiąte i siedemdziesiąte jako czas budowy linii, podczas gdy organ administracji odwoławczy ustalił, iż budowa słupów stalowych miała miejsce w 1966 r., a co narusza art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie wskazał wreszcie, dlaczego dokumentacja w postaci pozwolenia na budowę została wybrakowana i zniszczona w sytuacji, gdy organy administracyjne w tym względzie nie dokonały żadnych ustaleń faktycznych.
Sąd nie wykazał również na podstawie, jakich przepisów uprzednio obowiązujących zarządca nie był zobowiązany przechowywać dokumentów projektowych i technicznych robót budowlanych. Sąd pierwszej instancji naruszył także przepis 145 § 1 ust. 1 lit. a p.p.s.a., gdyż nie uwzględnił zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego przez organy administracyjne. Strona postępowania będąca osobą fizyczną nie ma żadnej prawnej możliwości dowodzenia nieistnienia dokumentu. Natomiast stosując art. 7, art. 77 § i art. 80 k.p.a. organy administracji z łatwością mogły zażądać jej od właściwych organów terenowej administracji samorządowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Oceniając wniesioną skargę kasacyjną w granicach określonych art. 183 § 1 p.p.s.a. i wobec wskazania w skardze kasacyjnej zarówno na zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Przedstawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać trzeba za chybiony, bowiem badanie skarżonego wyroku pod kątem spełnienia wymagań określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, iż Sąd pierwszej instancji wskazanego przepisu nie naruszył, a uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie wymagane w ww. przepisie elementy, konieczne dla oceny legalności kontrolowanej w sprawie decyzji.
Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Treść wskazanego przepisu ustanawia zasadę zgodnie, z którą sąd orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, iż podstawą orzekania przez sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania, toczącego się przed wymienionymi organami. Wydając wyrok na podstawie akt sprawy, Sąd bada więc legalność zaskarżonej decyzji i ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2008 r. sygn. II OSK 795/07, niepubl.). Badanie pod tym kątem zaskarżonego wyroku, prowadzi do wniosku, iż Sąd pierwszej instancji nie naruszył powyższego przepisu.
Stawiając zarzut naruszenia art. 133 § 1 w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., skarżący starał się wywieść, iż Sąd pierwszej instancji błędnie zaakceptował ustalenia organu odwoławczego co do daty realizacji linii energetycznej.
Stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji przy uwzględnieniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego był uprawniony do przyjęcia, że w latach 1960 i 1970 nastąpiła modernizacji całej linii energetycznej i do przyjęcia, że w 1966 r. na działce skarżącego znajdowała się już zmodernizowana linia energetyczna.
Za nie zasługujące na uwzględnienie należało również uznać zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 75 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 p.p.s.a w związku z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. Wskazując na uchybienie powyższym przepisom skarżący starał się wykazać, iż istniała możliwość przeprowadzenia dowodu z decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż dokument ten jest wieczyście archiwizowany i organy administracyjne winny zwrócić się do odpowiedniego archiwum państwowego ze stosownym wnioskiem.
Trzeba stwierdzić, wbrew odmiennym wywodom strony wnoszącej kasację, iż z akt sprawy wynika, że organ II instancji zwracał się do Urzędu Gminy Morawica, do Archiwum Państwowego w Kielcach, a także do Rejonu Wysokich Napięć w Kielcach o wskazanie, czy instytucje te posiadają informację na temat pozwolenia na budowę przedmiotowej linii energetycznej, ale w żadnej z tych instytucji nie odnaleziono dokumentów dotyczących budowy przedmiotowej linii wysokiego napięcia.
Istotne w warunkach przedmiotowej sprawy jest to, iż z uwagi na brak odnalezienia decyzji o pozwoleniu na budowę dla ustalenia istnienia takiej decyzji posłużono się dowodami pośrednimi. Tak, więc podkreślić przede wszystkim wypada, iż wbrew odmiennym wywodom kasacji nie stwierdzono w niniejszej sprawie braku wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, ale wskazano na brak możliwości jej odnalezienia.
Sąd pierwszej instancji zasadnie podzielił stanowisko organu odwoławczego, iż analiza dokumentacji przedstawionej przez właściciela obiektu, a także treść wydanych w odniesieniu do przedmiotowego obiektu uzasadnień wyroków Sądu Okręgowego w Kielcach sygn. akt I C [...] i wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie sygn. akt. I ACa [...] upoważniała go do zaakceptowania stanowiska prezentowanego w skarżonej decyzji o braku podstaw do przyjęcie, iż przedmiotową inwestycję zrealizowano w warunkach samowoli budowlanej. Wymaga podkreślenia, iż tak organy, jak i Sąd pierwszej instancji oparły w głównej, chociaż nie wyłącznej mierze swe ustalenia zarówno, co do terminu, jak i zakresu inwestycji, na treści ustaleń dokonanych w postępowaniach przeprowadzonych przed sądami powszechnymi w sprawie z powództwa M. W. o zapłatę za bezumowne korzystanie z nieruchomości skarżącego.
Za uprawnione uznać trzeba stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż tylko jednoznaczne ustalenie, że decyzja o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego nie była wydana, stanowiłoby podstawę do przyjęcia, że realizacja inwestycji nastąpiła w warunkach samowoli, a co istotne nawet zrealizowanie obiektu bez pozwolenia na budowę, czego w warunkach niniejszej sprawy nie stwierdzono, nie przesądzało tylko z tego względu o konieczności nakazania rozbiórki obiektu budowlanego w oparciu o przepisy ustawy Prawa budowlanego z 1974 r.
W świetle przedstawionych wyżej okoliczności zasadnym było stwierdzenie braku podstaw w warunkach rozpoznawanej sprawy do zastosowania art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c p.p.s.a. Przyjęte, bowiem przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne i zastosowane w ich uwzględnieniu regulacje prawne upoważniały do wydania wyroku opartego na art. 151 p.p.s.a.
Za chybione uznać też należy zarzuty skargi kasacyjnej oparte na art. 174 pkt 1 p.p.sa.
Kwestia czy dokumentacja związana z realizacją przedmiotowej inwestycji winna być archiwizowana czasowo czy wieczyście dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje bez wpływu o tyle, że takiej dokumentacji nie można obecnie odnaleźć. Przedstawione przez właściciela obiektu fragmenty dokumentacji upoważniały Sąd do zaakceptowania dokonanych przez organy ustaleń przeprowadzonych w oparciu o dowody pośrednie.
Wskazany w kasacji zarzut niewłaściwego zastosowania § 12 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1957 r. w sprawie państwowego zasobu archiwalnego (Dz. U. Nr 12 poz. 66 ze zm.) i niezastosowania przepisu § 7 tego rozporządzenia jest o tyle chybiony, iż powołane przepisy nie wykluczały możliwości czasowego przechowywania materiałów archiwalnych, mających być przechowywanymi wieczyście w składnicach akt na przykład przedsiębiorstw. Stwierdzić też trzeba, iż z dniem 1 stycznia 1984 r. na mocy art. 59 ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach ( Dz. U. Nr 38 poz. 173) nastąpiła utrata mocy dekretu z dnia 29 marca 1951 r. o archiwach państwowych (Dz. U. Nr 19, poz. 149 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) i z tą też datą uchylono przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1957 r. w sprawie państwowego zasobu archiwalnego.
Nie jest też trafne stanowisko strony wnoszącej kasację zarzucające błędną wykładnię art. 60 Prawa budowlanego z 1994 r., bowiem w skarżonym wyroku wykładni tej normy nie dokonywano.
Pozbawiony zasadności jest też zarzut skargi kasacyjnej dotyczący błędnej wykładni "art. 37 Prawa budowlanego z 1994 r." Przepis ten reguluje kwestie związane z wygaśnięciem decyzji o pozwoleniu na budowę i z rozpoczęciem albo wznowieniem budowy po wydaniu nowej decyzji. Norma ta w przedmiotowej sprawie nie była ani stosowana, ani też nie dokonywano jej wykładni.
Wobec braku uzasadnionych podstaw kasacji i nie stwierdzając zaistnienia przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną.