II OSK 643/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez X Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę spółki na uchwałę Rady Gminy zmieniającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Spółka zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym prawa własności (art. 140 k.c. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz zasad i trybu uchwalania planu. Kluczowym zarzutem było wyłączenie możliwości lokalizowania betoniarni na terenie nieruchomości należących do spółki, co zdaniem skarżącej stanowiło nadmierną ingerencję w prawo własności. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Sąd podkreślił, że władztwo planistyczne gminy obejmuje prawo do wprowadzania ograniczeń w zagospodarowaniu terenu, które są uzasadnione interesem publicznym, ochroną środowiska i standardów urbanistycznych. W ocenie NSA, wykluczenie lokalizacji betoniarni i podobnych przedsięwzięć na terenach produkcyjno-usługowych (PU) nie stanowiło nadmiernej ingerencji w prawo własności, zwłaszcza że spółka nabyła nieruchomości już w trakcie procedury zmiany planu. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących wadliwości prognozy skutków finansowych oraz ograniczenia udziału społeczeństwa, uznając je za niezasadne. Podkreślono, że prognoza finansowa ma charakter informacyjny, a ewentualne wady nie wpływają na ważność planu. W kwestii udziału społeczeństwa, NSA stwierdził, że mimo pewnych niedociągnięć proceduralnych, nie doszło do istotnego naruszenia trybu, które skutkowałoby nieważnością uchwały, a wnioski były przyjmowane drogą elektroniczną. Sąd uznał, że Rada Gminy wyważyła interesy prywatne z publicznym, a wprowadzone ograniczenia były proporcjonalne i uzasadnione celem publicznym, jakim jest ochrona środowiska i zdrowia mieszkańców. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie ingerencji władzy publicznej w prawo własności w kontekście planowania przestrzennego, granice władztwa planistycznego gminy, ocena wadliwości procedury uchwalania planów miejscowych, znaczenie interesu publicznego w procesie planistycznym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z planowaniem przestrzennym i lokalizacją działalności gospodarczej, ale jego argumentacja ma szersze zastosowanie w sprawach dotyczących relacji między prawem własności a interesem publicznym.
Zagadnienia prawne (4)
Czy ograniczenie możliwości lokalizacji betoniarni na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, wprowadzające zakaz prowadzenia tego typu działalności, stanowi naruszenie prawa własności i przekroczenie władztwa planistycznego gminy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ograniczenie to nie stanowi naruszenia prawa własności ani przekroczenia władztwa planistycznego gminy, jeśli jest uzasadnione interesem publicznym, ochroną środowiska i standardów urbanistycznych, a także proporcjonalne.
Uzasadnienie
Gmina ma prawo kształtować ład przestrzenny i wprowadzać ograniczenia w zagospodarowaniu terenu w ramach swojego władztwa planistycznego. Ograniczenia te, jeśli są uzasadnione celem publicznym (np. ochrona środowiska, zdrowia mieszkańców, ładu przestrzennego) i proporcjonalne, nie naruszają prawa własności. W tej sprawie, wykluczenie lokalizacji betoniarni było uzasadnione potrzebą ochrony standardów środowiskowych i poprawy jakości życia mieszkańców, a spółka nabyła nieruchomości już w trakcie procedury zmiany planu.
Czy wadliwie sporządzona prognoza skutków finansowych uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwie sporządzona prognoza skutków finansowych nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały, ponieważ ma ona charakter informacyjny i nie jest częścią planu miejscowego.
Uzasadnienie
Prognoza skutków finansowych pełni funkcję informacyjną dla rady gminy i nie jest załącznikiem do projektu planu. Nawet jeśli jest wadliwie sporządzona, nie wpływa na ważność uchwały, ponieważ nie jest źródłem prawa miejscowego, a jej celem jest jedynie przedstawienie potencjalnych skutków finansowych.
Czy brak wskazania w ogłoszeniu o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego możliwości składania wniosków drogą elektroniczną, w sytuacji gdy przepis wprowadzający taką możliwość wszedł w życie w trakcie procedury, stanowi istotne naruszenie trybu sporządzania planu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach tej sprawy nie doszło do istotnego naruszenia trybu, które skutkowałoby nieważnością uchwały, zwłaszcza że wnioski elektroniczne były faktycznie przyjmowane.
Uzasadnienie
Choć ogłoszenie mogło nie zawierać pełnej informacji o możliwości składania wniosków drogą elektroniczną, przepis wprowadzający tę możliwość wszedł w życie w trakcie procedury. Zastosowano przepisy przejściowe, a organ przyjmował wnioski elektroniczne, co oznacza, że nie doszło do faktycznego pozbawienia strony możliwości udziału. Ponadto, nawet teoretyczne naruszenie nie było na tyle istotne, aby wpłynąć na treść uchwalonego planu.
Czy uchwała intencyjna o przystąpieniu do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która nie określa szczegółowo zakresu zmian ani terenów, narusza interes prawny strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała intencyjna ma charakter procesowy i nie wywołuje skutków materialnoprawnych ani nie kształtuje sytuacji prawnej właścicieli nieruchomości.
Uzasadnienie
Uchwała intencyjna jedynie rozpoczyna procedurę planistyczną i wyraża zamiar gminy. Nie przesądza o przeznaczeniu terenów ani możliwościach zagospodarowania. Skutki materialnoprawne pojawiają się dopiero w momencie uchwalenia ostatecznego planu miejscowego, który może być następnie zaskarżony.
Przepisy (27)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 7
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 6 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 14 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 14 § ust. 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 17 § pkt 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 17 § pkt 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 31 § ust. 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 64 § ust. 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.z.p. art. 8c
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 36 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustawa z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 art. 85
u.s.d.g. art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
Prawo budowlane
Ustawa z dnia 13 kwietnia 1994 r. Prawo budowlane
u.s.g. art. 91
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 93 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 11 § § 11
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ograniczenie możliwości lokalizacji betoniarni mieści się w granicach władztwa planistycznego gminy i jest uzasadnione interesem publicznym. • Wadliwie sporządzona prognoza finansowa nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności planu. • Brak wskazania w ogłoszeniu możliwości składania wniosków elektronicznych nie stanowił istotnego naruszenia trybu, zwłaszcza że wnioski były przyjmowane. • Uchwała intencyjna nie narusza interesu prawnego strony.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa własności poprzez wyłączenie możliwości lokalizacji betoniarni. • Naruszenie zasad i trybu uchwalania planu, w tym wadliwość prognozy finansowej i ograniczenie udziału społeczeństwa. • Wadliwe i mylące sformułowanie uchwały intencyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Gmina ma prawo, a wręcz obowiązek, dbać o zapewnienia optymalnych warunków zagospodarowania przestrzeni, o wysokie standardy urbanistyczne, o wysoki poziom życia mieszkańców, a także o korzystne warunki rozwoju gospodarczego. • Skarżący w trybie art. 101 u.s.g. naruszenie prawa przez daną uchwałę musi odnosić do naruszenia swojego interesu prawnego. • Wprowadzone zakwestionowane skargą zmiany planu miejscowego przyjęto dla osiągnięcia pozytywnych skutków dla ładu przestrzennego oraz dla stanu środowiska. • Wprowadzone ustalenia nie są zatem ukierunkowane na konkretną nieruchomość, ale mają charakter ogólny, dotyczący w równym stopniu wszystkich nieruchomości położonych na obszarze gminy i przeznaczonych na cele produkcyjno-usługowe. • Względy ochrony środowiska i zdrowia mieszkańców gminy powinny być uważane za podstawę uzasadniającą wprowadzenie daleko idących ograniczeń prawa własności.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Rząsa
członek
Małgorzata Masternak - Kubiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie ingerencji władzy publicznej w prawo własności w kontekście planowania przestrzennego, granice władztwa planistycznego gminy, ocena wadliwości procedury uchwalania planów miejscowych, znaczenie interesu publicznego w procesie planistycznym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z planowaniem przestrzennym i lokalizacją działalności gospodarczej, ale jego argumentacja ma szersze zastosowanie w sprawach dotyczących relacji między prawem własności a interesem publicznym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a interesem publicznym w kontekście planowania przestrzennego, co jest tematem często pojawiającym się w praktyce prawniczej i budzącym zainteresowanie przedsiębiorców oraz właścicieli nieruchomości.
“Gmina zablokowała budowę betoniarni. Czy władza planistyczna ma granice?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.