II OSK 636/22

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-03
NSAnieruchomościŚredniansa
planowanie przestrzennenieruchomościprawo budowlaneinwestycjeprawo własnościgospodarka przestrzennarolnictwoochrona środowiskauchwała rady gminyskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego za zgodny z prawem, mimo ograniczeń dla działalności rolniczej.

Spółka złożyła skargę kasacyjną na wyrok WSA, który oddalił jej skargę na uchwałę Rady Gminy dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Spółka zarzucała naruszenie prawa własności i przekroczenie władztwa planistycznego przez gminę, wskazując na nieuzasadnione ograniczenia w zakresie lokalizacji obiektów inwentarskich, zakładów przemysłowych oraz wskaźników zagospodarowania terenów rolnych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że gmina działała w granicach przysługującego jej władztwa planistycznego, a wprowadzone ograniczenia były uzasadnione kontekstem przestrzennym i studium uwarunkowań.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zaskarżyła uchwałę Rady Gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a następnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę. Skarżąca spółka podnosiła zarzuty naruszenia przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Konstytucji RP oraz Kodeksu cywilnego. Główne zarzuty dotyczyły przekroczenia przez gminę władztwa planistycznego poprzez wprowadzenie nieuzasadnionych ograniczeń, takich jak generalny zakaz lokalizacji obiektów inwentarskich o obsadzie powyżej 20 DJP, zakaz lokalizacji zakładów stwarzających ryzyko poważnych awarii przemysłowych, zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a także wprowadzenie zbyt restrykcyjnych wskaźników zagospodarowania terenów rolniczych. Spółka argumentowała, że uchwalony plan uniemożliwia jej racjonalne wykorzystanie nabytych nieruchomości pod planowaną inwestycję (fermę drobiu). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że gmina działała w granicach swojego władztwa planistycznego. Sąd podkreślił, że planowanie przestrzenne jest zadaniem własnym gminy, która ma prawo kształtować politykę przestrzenną, będąc związana jedynie przepisami wyższego rzędu. NSA uznał, że wprowadzone ograniczenia były uzasadnione kontekstem przestrzennym, w tym sąsiedztwem zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej, a także zapisami studium uwarunkowań. Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa własności ani nadużycia władztwa planistycznego, uznając, że spółka powinna była liczyć się z ryzykiem związanym z procesem inwestycyjnym i koniecznością spełnienia warunków określonych prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, gmina działała w granicach przysługującego jej władztwa planistycznego, a wprowadzone ograniczenia były uzasadnione kontekstem przestrzennym i studium uwarunkowań.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że planowanie przestrzenne jest zadaniem własnym gminy, która ma prawo kształtować politykę przestrzenną. Wprowadzone ograniczenia, takie jak limit obsady zwierząt czy zakazy dotyczące zakładów przemysłowych, były uzasadnione sąsiedztwem zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej oraz zapisami studium. Spółka powinna była liczyć się z ryzykiem związanym z procesem inwestycyjnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 7

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Planowanie przestrzenne powinno uwzględniać prawo własności.

u.p.z.p. art. 3 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Gmina posiada władztwo planistyczne.

u.p.z.p. art. 6 § ust. 1 i ust. 2 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Gmina kształtuje politykę przestrzenną poprzez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określanie przeznaczenia terenów w planie miejscowym.

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 9

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określanie szczególnych warunków zagospodarowania terenów i ograniczeń w ich zabudowie.

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 6

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określanie wskaźników zagospodarowania terenu.

u.p.z.p. art. 15 § ust. 2 pkt 10

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określanie zasad modernizacji, rozbudowy oraz budowy infrastruktury technicznej.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenie prawa własności musi być proporcjonalne do celu.

Konstytucja RP art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo własności podlega ograniczeniom i może być wywłaszczane tylko w drodze ustawy.

K.c. art. 140

Kodeks cywilny

Zakres prawa własności.

P.o.ś. art. 73 § ust. 2-5

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Ograniczenia dotyczące zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej.

P.o.ś. art. 72

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Obowiązek określania w planie miejscowym zasad ochrony środowiska.

P.o.ś. art. 101 § pkt 7

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Przeciwdziałanie niekorzystnym zmianom naturalnego ukształtowania powierzchni ziemi.

P.o.ś. art. 127 § ust. 2 pkt 6

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Ograniczanie możliwości wycinania drzew i krzewów.

u.p.z.p. art. 28

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przesłanki stwierdzenia nieważności planu miejscowego.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i art. 15 ust. 2 pkt 1 i 9 u.p.z.p., art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 K.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona uchwała została wydana z przekroczeniem władztwa planistycznego gminy. Naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. art. 1 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 140 K.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona uchwała została wydana z przekroczeniem władztwa planistycznego gminy, polegającym na wprowadzeniu dowolnych i naruszających interes skarżącej wskaźników zagospodarowania terenów rolniczej przestrzeni produkcyjnej (PR). Naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 15 ust. 2 pkt 9 i 10 u.p.z.p., art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 K.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona uchwała została wydana z przekroczeniem władztwa planistycznego gminy, polegającym na nadmiernym i nieuzasadnionym zawężeniu w § 10 pkt 1 lit. a planu katalogu urządzeń, których lokalizacja jest dopuszczalna. Naruszenie art. 151 w zw. z art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 2 pkt 1 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona uchwała została wydana z przekroczeniem władztwa planistycznego gminy polegającym na dowolnym wprowadzeniu w projektowanym obszarze terenów osadnictwa wiejskiego [RMM.1 oraz RMM.2] z funkcją mieszkalnictwa jednorodzinnego. Naruszenie art. 151 w zw. z art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 2 pkt 1, 6 i 9 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów i oddalenie skargi w sytuacji, w której rozwiązania projektowe pozostają w sprzeczności ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 2, 3 i 9 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona uchwała wprowadza nakazy o charakterze zbyt ogólnym i niedookreślonym w zakresie zasad ochrony ukształtowania powierzchni ziemi i jej pokrycia. Naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów i oddalenie skargi w sytuacji, gdy w zaskarżonej uchwale zaniechano określenia zasad modernizacji, rozbudowy oraz budowy infrastruktury technicznej służącej magazynowaniu i odprowadzaniu ścieków technologicznych/przemysłowych. Naruszenie art. 151 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi przez Sąd pierwszej Instancji. Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy.

Godne uwagi sformułowania

planowanie przestrzenne to nie tyle proces stosowania prawa w określonych przez nie granicach, ale też proces jego stanowienia na szczeblu gminnym. Gmina jest w planowaniu przestrzennym oczywiście związana normami wyższego rządu – ustawami i Konstytucją RP. Gmina powinna podejmować środki proporcjonalne do założonych celów, zwłaszcza gdy dochodzi do ograniczenia prawa własności. Nie jest tak, że z tytułu własności działek spółka posiadała już automatycznie niejako przynależne prawo do realizacji założonego procesu inwestycyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ani z lokalnych uwarunkowań otoczenia działek, ani z żadnego ustalenia studium nie wynika, że nieruchomości te powinny być przeznaczone pod produkcję zwierzęcą, jak oczekiwałaby skarżąca.

Skład orzekający

Arkadiusz Despot - Mładanowicz

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

członek

Jan Szuma

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja władztwa planistycznego gminy, zasady uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, ochrona prawa własności w kontekście planowania przestrzennego, uzasadnienie ograniczeń dla inwestycji rolniczych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych uwarunkowań faktycznych i przestrzennych danej gminy. Ocena proporcjonalności ograniczeń jest zawsze indywidualna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a planowaniem przestrzennym, co jest częstym problemem dla inwestorów, zwłaszcza w sektorze rolniczym. Pokazuje, jak gmina może ograniczać inwestycje, powołując się na ład przestrzenny.

Firma chciała zbudować fermę drobiu, ale plan zagospodarowania przestrzennego pokrzyżował jej plany. Czy gmina miała prawo ograniczyć inwestycję?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 636/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący/
Grzegorz Czerwiński
Jan Szuma /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 438/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-16
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 438/21 w sprawie ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 listopada 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 438/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru obrębu geodezyjnego [...] - etap I (zwanej dalej także "uchwałą" lub "planem").
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca spółka zarzucając naruszenie:
1. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i art. 15 ust. 2 pkt 1 i 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 741 z późn. zm.; "u.p.z.p.") w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 1740; "K.c.") poprzez niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona uchwała została wydana z przekroczeniem władztwa planistycznego gminy, polegającym na nieuzasadnionym i bez wyważenia interesu skarżącej:
a) wprowadzeniu generalnego zakazu lokalizacji obiektów inwentarskich o obsadzie powyżej 20 DJP (§ 8 ust. 1 pkt 2), dodatkowo powtórzonego i doprecyzowanego w odniesieniu do terenów rolniczej przestrzeni produkcyjnej (PR) poprzez zastrzeżenie, że na terenach tych dopuszcza się hodowle/chów: "o całkowitej obsadzie nie większej niż 20 DJP w ramach tego samego gospodarstwa rolnego''’,
b) wprowadzeniu generalnego zakazu lokalizacji zakładów stwarzających ryzyko wystąpienia poważnych awarii przemysłowych (§ 8 ust. 1 pkt 1) oraz zakazu lokalizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (§ 8 ust. 1 pkt 3),
c) zawężeniu możliwości gospodarczego i ekonomicznie racjonalnego wykorzystania terenów skarżącego o niskiej klasie bonitacyjnej, sklasyfikowanych jako tereny rolniczej przestrzeni produkcyjnej (PR), poprzez wskazane wyżej ograniczenia i zakazy;
2. art. 151 P.p.s.a. w zw. art. 1 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 140 K.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona uchwała została wydana z przekroczeniem władztwa planistycznego gminy, polegającym na wprowadzeniu dowolnych i naruszających interes skarżącej wskaźników zagospodarowania terenów rolniczej przestrzeni produkcyjnej (PR), w tym zbyt niskiego wskaźnika powierzchni (25%) i intensywności (0,6) zabudowy, zbyt niskiego wskaźnika wysokości obiektów i nazbyt wysokiego wskaźnika powierzchni biologicznie czynnej, które:
a) uniemożliwią skarżącej prowadzenie racjonalnej gospodarki rolnej oraz budowę obiektów służących obsłudze produkcji rolnej, a to biorąc pod uwagę, że skarżąca nie posiada w granicach obszaru objętego planem żadnych gruntów sklasyfikowanych pod symbolem MR (zabudowa zagrodowa), a wyłącznie obszary sklasyfikowane pod symbolem PR, na których zamierzała zrealizować oznaczone i znane organom planistycznym przedsięwzięcie inwestycyjne (fermę drobiu),
b) wskaźniki zostały przyjęte w sposób dowolny (to jest zdaniem skarżącej brak dla nich dostatecznego uzasadnienia w dokumentacji planistycznej, a ich wprowadzenie nie zostało poprzedzone wyważeniem interesu skarżącej);
3. art. 151 P.p.s.a. w zw. art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 15 ust. 2 pkt 9 i 10 u.p.z.p., art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 K.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona uchwała została wydana z przekroczeniem władztwa planistycznego gminy, polegającym na nadmiernym i nieuzasadnionym zawężeniu w § 10 pkt 1 lit. a planu katalogu urządzeń, których lokalizacja jest dopuszczalna ("dopuszcza się wyłącznie lokalizację urządzeń (...)") na terenach rolniczej przestrzeni produkcyjnej (PR), z którego przykładowo wyłączono urządzenia sieci energetycznej i telekomunikacyjnej, a ustalenie planistyczne:
a) wprowadzono bez uzasadnienia i należytego wyważenia interesu partykularnego skarżącej, który zamierza posadowić na swojej działce (PR.2) stację transformatorową będącą urządzeniem budowlanym, o czym organy planistyczne miały wiedzę w związku z prowadzonym w jego sprawie postępowaniem o wydanie decyzji środowiskowej,
b) nie uwzględnia, że na terenach rolniczej przestrzeni produkcyjnej (PR) dopuszczono zabudowę zagrodową, której obsługa może wymagać lokalizacji innych urządzeń (np. paneli fotowoltaicznych, urządzeń elektrowni wiatrowych),
c) nie uwzględniają, że dla terenów zabudowy zagrodowej (MR) w sposób szerszy określono zakres dopuszczalnych urządzeń (§ 10 pkt 1 lit b planu), dokonując nieuzasadnionego zróżnicowania (polepszenia) sytuacji prawnej właścicieli terenów takich terenów (MR) w stosunku do właścicieli terenów rolniczej przestrzeni produkcyjnej (PR), pomimo że na tych ostatnich terenach także dopuszczono zabudowę zagrodową, jednakże wyłącznie w ramach funkcji uzupełniającej.
4. art. 151 w zw. z art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 2 pkt 1 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona uchwała została wydana z przekroczeniem władztwa planistycznego gminy polegającym na dowolnym wprowadzeniu w projektowanym obszarze, w bliskim sąsiedztwie do nieruchomości skarżącej, terenów osadnictwa wiejskiego [RMM.1 oraz RMM.2] z funkcją mieszkalnictwa jednorodzinnego, a nie funkcją zabudowy zagrodowej, która byłaby bardziej odpowiednia i uzasadniona biorąc pod uwagę, że:
a) przeważającą część gruntów objętych planem stanowią tereny rolniczej przestrzeni produkcyjnej [PR], a w niewielkiej tylko części tereny zabudowy zagrodowej [MR], które są niewystarczające do obsługi działalności rolniczej, a nadto
b) w projektowanym obszarze w ogóle nie znajduje się żadna zabudowa mieszkalna jednorodzinna, a kwestionowane ustalenie służyć mają wyłącznie zablokowaniu inwestycji skarżącej i stworzeniu pozoru istnienia kolizji funkcji mieszkaniowej (poprzez którą organy gminy mogłyby uzasadniać limit 20 DJP) z funkcją zagrodową;
5. art. 151 w zw. z art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 2 pkt 1, 6 i 9 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów i oddalenie skargi w sytuacji, w której rozwiązania projektowe (szczegółowo opisane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej) pozostają w sprzeczności ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego;
6. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 2, 3 i 9 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona uchwała wprowadza nakazy o charakterze zbyt ogólnym i niedookreślonym w zakresie zasad ochrony ukształtowania powierzchni ziemi i jej pokrycia ("nakazuje się (...) ograniczenie przekształceń istniejącego ukształtowania terenu oraz "wycinki" do "minimum niezbędnego dla realizacji przeznaczenia terenów''), stwarzające ryzyko nadużyć władztwa administracyjnego;
7. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów i oddalenie skargi w sytuacji, gdy w zaskarżonej uchwale zaniechano określenia zasad modernizacji, rozbudowy oraz budowy infrastruktury technicznej służącej magazynowaniu i odprowadzaniu ścieków technologicznych/przemysłowych, które w ocenie skarżącej również mogą być produktem ubocznym działalności rolniczej (w § 10 pkt 6 i 8 planu zamieszczono rozwiązania projektowe wyłącznie w odniesieniu do ścieków bytowo-gospodarczych oraz wód opadowych i roztopowych, z pominięciem ścieków technologicznych/przemysłowych, które mogą być generowane w związku z produkcją roślinną/hodowlą zwierzęcą uznawaną za "dział specjalny produkcji rolnej", który stanowi jeden z rodzajów "działalności rolniczej" rozwijany w ramach ferm drobiu, określanych jako "wielkoprzemysłowe");
8. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi przez Sąd pierwszej Instancji, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy i prawidłowe wykonanie obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej powinny były doprowadzić do uwzględnienia skargi i stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały;
9. art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymaganiom art. 141 § 4 P.p.s.a., polegające na nierozpoznaniu lub ewentualnie na niedostatecznym (połowicznym) rozpoznaniu przez Sąd pierwszej instancji wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą i zaniechaniu przedstawienia w uzasadnieniu wyroku przekonywującej argumentacji kwestionującej zarzuty skarżącej (na rzecz ustosunkowania się do nich niemal wyłącznie w oparciu o argumentację podniesioną przez organ planistyczny w odpowiedzi na skargę);
10. art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy wynikające z nierozpoznania całości zarzutów podniesionych przez skarżącą.
Wskazując na powyższe [...] wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały zgodnie z żądaniami skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Spółka wystąpiła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W motywach skargi kasacyjnej [...] zaznaczyła, że zakwestionowała plan w oparciu o przysługujące jej prawo własności do objętych nim działek [...] i [...]. Spółka uprzednio poczyniła znaczne nakłady na zakup nieruchomości w celach wyłącznie inwestycyjnych polegających na ich zabudowie i rozwoju działalności rolniczej w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej (ferm drobiu). Ze względu na wielkość działki nr [...] oraz obowiązujące jeszcze w dacie jej zbycia przepisy prawa, umowę sprzedaży tej działki zawarto po uzyskaniu zgody Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na zbycie nieruchomości na rzecz oznaczonego nabywcy (skarżącej). Co istotne, zgoda taka została udzielona przy założeniu prowadzenia przez nabywcę (skarżącą) działalności rolnej na nabywanej nieruchomości przez 10 lat od daty nabycia. Z chwilą, gdy skarżąca nabywała nieruchomości żadne rozwiązania istniejące w obowiązującym studium zagospodarowania przestrzennego nie sprzeciwiały się realizacji założonego celu inwestycyjnego. W dacie nabycia nieruchomości nie było również jakiegokolwiek planu miejscowego, którego ustalenia kolidowałyby z takim celem. Nabywając nieruchomości skarżąca mogła zatem zasadnie przypuszczać, że nieruchomości będą zdatne do realizacji celu, dla którego zdecydowała się na ich nabycie, dodatkowo jeszcze zobowiązując się na prowadzenie działalności rolniczej przez okres 10 lat.
W 2018 r. [...] wystąpiła o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu w miejscowości [...] na działkach nr [...] i [...] obręb [...] w gminie [...], w powiecie zwoleńskim, w woj. Mazowieckim. Skarżąca zaplanowała budowę: 4 kurników o powierzchni hodowlanej każdego kurnika 3770 m2 (łącznie 15080 m2) i maksymalnej obsadzie każdego kurnika 89 460 sztuk / 357,84 DJP (to jest łącznie 357.840 sztuk - 1 431,36 DJP), 4 pomieszczeń sterówek o łącznej powierzchni około 49 m2, 8 silosów paszowych o pojemności do 42 m3 każdy, a także innych obiektów, infrastruktury i urządzeń towarzyszących. Inwestycja ta została pozytywnie zaopiniowana przez właściwe organy. Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., znak [...] Wójt Gminy [...] odmówił [...] ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia. W dniu [...] września 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu uchyliło jednak decyzję Wójta.
[...] wywodziła dalej, że zaskarżony plan narusza jej interes prawny uniemożliwiając wykorzystanie nabytych nieruchomości. Rada Gminy uchwalając plan nadużyła władztwa planistycznego wprowadzając na ich obszarze takie obostrzenia jak: zakaz lokalizacji obiektów inwentarskich o obsadzie powyżej 20 DJP (§ 8 ust. 1 pkt 2 planu), co zostało też powtórzone w przepisach dotyczących terenów rolniczej przestrzeni produkcyjnej (PR), zakaz lokalizacji zakładów stwarzających ryzyko wystąpienia poważnych awarii przemysłowych (§ 8 ust. 1 pkt 1 planu), zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (§ 8 ust. 1 pkt 3 planu), czy wprowadzenie określonych wskaźników zagospodarowania terenów rolniczej przestrzeni produkcyjnej – zbyt niskich dotyczących powierzchni i intensywności zabudowy, a zbyt wysokiego dotyczącego powierzchni biologicznie czynnej.
Skarżąca argumentowała, że dla wprowadzonych ograniczeń nie można znaleźć wystarczającego uzasadnienia w lokalnych uwarunkowaniach przestrzennych. W szczególności spółka nie znalazła racjonalnego uzasadnienia w ustaleniu limitu dla maksymalnej obsady obiektów inwentarskich do 20 DJP. Gdy chodzi natomiast o zakaz lokalizacji zakładów stwarzających ryzyko wystąpienia poważnych awarii przemysłowych, to zdaniem [...] do zakazu takiego nie uprawnia art. 73 ust. 2-5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1219 z późn. zm., dalej "P.o.ś.").
Naczelny Sąd Administracyjne zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że art. 193 zd. drugie P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.) wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. pierwsze P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Wiodący zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i art. 15 ust. 2 pkt 1 i 9 u.p.z.p., art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 K.c. W ocenie [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nietrafnie orzekł o oddaleniu skargi (art. 151 P.p.s.a.), w sytuacji gdy przedmiotem zaskarżenia była uchwała naruszająca prawo własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p., art. 140 K.c.), przyjęta z nadużyciem władztwa planistycznego (art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP) w zakresie w jakim dla obszaru jej działek wprowadzono nieuzasadnione racjonalnym przesłankami przeznaczenie terenów (art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p.) i szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich zagospodarowaniu (art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p.). [...] sprzeciwia się w szczególności wprowadzeniu takich obostrzeń jak: zakaz lokalizacji obiektów inwentarskich o obsadzie powyżej 20 DJP (§ 8 ust. 1 pkt 2 planu), co zostało też powtórzone w przepisach dotyczących terenów rolniczej przestrzeni produkcyjnej (PR), zakaz lokalizacji zakładów stwarzających ryzyko wystąpienia poważnych awarii przemysłowych (§ 8 ust. 1 pkt 1 planu), zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (§ 8 ust. 1 pkt 3 planu), czy wprowadzeniu określonych wskaźników zagospodarowania terenów rolniczej przestrzeni produkcyjnej – zbyt niskich dotyczących powierzchni i intensywności zabudowy, a zbyt wysokiego dotyczącego powierzchni biologicznie czynnej.
Odnosząc się do powyższego zarzutu należy w pierwszej kolejności zaznaczyć, że planowanie przestrzenne w gminie następuje w oparciu o przyznane gminie, w sferze jej zadań własnych, władztwo planistyczne (art. 3 ust. 1 art. 4 ust. 1 u.p.z.p.), które realizowane jest w formie ustanawiania prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 u.p.z.p.). Zwrócenie uwagi na to zagadnienie jest ważne, bowiem należy mieć świadomość, że planowanie przestrzenne to nie tyle proces stosowania prawa w określonych przez nie granicach, ale też proces jego stanowienia na szczeblu gminnym. W ramach przyznanych gminie uprawnień ta może według własnego uznania kształtować i prowadzić politykę przestrzenną, której instrumentem jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Gmina jest w planowaniu przestrzennym oczywiście związana normami wyższego rządu – ustawami i Konstytucją RP. Dotyczy zarówno zagadnień uregulowanych przepisami szczególnymi, jak i też ogólnych zasad planowania przestrzennego i stanowienia prawa jako takiego.
Naczelny Sąd Administracyjny przyznaje rację skarżącej [...], że w planowaniu przestrzennym gmina powinna podejmować środki proporcjonalne do założonych celów, zwłaszcza gdy dochodzi do ograniczenia prawa własności (art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3 Konstytucji RP). Prawo własności jest również w samej u.p.z.p. wymienione jako jedna z priorytetowych wartości, które powinien uwzględniać organ planistyczny (art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p.).
Naczelny Sąd Administracyjny, rozumiejąc perspektywę skarżącej, która na skutek uchwalonego planu nie będzie mogła zrealizować założonych celów inwestycyjnych, nie zgadza się jednak ze spółką, że w konkretnych realiach sprawy można twierdzić o nadużyciu władztwa planistycznego.
Przede wszystkim należy rozważyć w jakich uwarunkowaniach zaskarżony plan został uchwalony.
Mylący jest argument, jaki podaje [...] w skardze kasacyjnej, że "obszar objęty granicami planu jest praktycznie obszarem pustym (brak w nim jakiejkolwiek zabudowy). Dlatego też [...] trudno mówić o jakimkolwiek nawet sąsiedztwie terenów zabudowanych zabudową zagrodową, a tym bardziej już zabudową mieszkaniową jednorodzinną i letniskową (taka nie istnieje w obrębie terenów objętych planem, które są terenami pustymi)". Zaskarżony plan obejmuje określony zespół działek przy skrzyżowaniu dróg i umiejscowiono go pomiędzy nieruchomościami już zabudowanymi i zagospodarowanymi. O ile więc prawdą jest, że same działki objęte planem są "puste", to od północy w bezpośrednim sąsiedztwie działek skarżącej [...] (pomijając pas drogowy – działkę nr [...]) znajdują się dwa siedliska na działkach nr [...] i [...] ([...] [...] i [...]). Podobna zabudowa znajduje się od południa na działkach nr [...] i [...] ([...] [...] i [...]). Powyższe ustalenia można było poczynić na podstawie samych akt planistycznych, w tym także w oparciu o dane podkładowej warstwy mapy samego planu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest więc tak, jak sugeruje się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że nie ma w otoczeniu sąsiedztwa przynajmniej terenów zabudowanych zabudową zagrodową (niskotowarową) z budynkami mieszkalnymi.
[...], w dacie wejścia w życie planu była właścicielem działek rolnych, co do których istniała hipotetyczna dopiero perspektywa ich inwestycyjnego wykorzystania na cele fermy drobiu. Nabywając nieruchomość spółka powinna liczyć się z koniecznością spełnienia warunków określonych prawem. Nie jest więc tak, że z tytułu własności działek [...] i [...] spółka posiadała już automatycznie niejako przynależne prawo do realizacji założonego procesu inwestycyjnego. Podjęte w tej sferze działania ograniczyły się do starań o uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która nie jest decyzją ze sfery zagospodarowania przestrzennego.
Działki skarżącej znajdują się w otoczeniu Zawady Starej w obrębie obszarów określonych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] przyjętym uchwałą z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] jako obszary rolniczej i leśnej przestrzeni produkcyjnej (w sąsiedztwie terenów mieszkaniowo-usługowych i zabudowy zagrodowej, MN i MR). Polityka przestrzenna dla tych obszarów określona została w studium w punkcie 5.2 (s. [...] – część II studium), gdzie eksponuje się takie cele jak utrzymanie i utrwalanie w terenach rolniczej przestrzeni produkcyjnej wiodącej funkcji produkcji rolniczej przede wszystkim w środkowych i północnych obszarach gminy z uwagi na dobre warunki naturalne gleb w tych rejonach; rozwijanie produkcji rolniczej uznawanej za dział specjalny (nasadzenia krzewów owocowych i jagodowych, sady, warzywa w tunelach) szczególnie w obszarach (strefach) o potencjalnych możliwościach do intensyfikacji i prowadzenia towarowej produkcji rolniczej, czy promowanie rozwoju różnorodnych form rolnictwa ekologicznego i produkcji integrowanej w związku z rosnącym popytem na "żywność świeżą, ekologiczną" oraz występowaniem w obszarze gminy dobrych warunków środowiska przyrodniczego do produkcji tego typu produktów rolnych. Zarazem, gdy chodzi o uwarunkowania lokalne Zawady Starej, to dla tej miejscowości wyznaczono tereny zabudowane i wskazane do zabudowy obejmujące tereny usług publicznych, usługowo-mieszkaniowe, mieszkaniowo-usługowe i zabudowy zagrodowej oraz tereny mieszkaniowo-letniskowe i letniskowe (s. [...] – część II studium). Na mapie studium zabudowę MN-MR ukształtowano wzdłuż dróg i rozciąga się ona w otoczeniu terenu planu od południa i następnie przechodzi w dalszy pas od północy. Należy też wskazać, że działki należące do [...] znajdują się w obrębie obszaru intensyfikacji produkcji rolniczej, przy czym obszar ten obejmuje w znacznej mierze działkę nr [...] i mniejszej części działkę nr [...]. Są to obszary gruntów wyższych klas do intensyfikacji upraw. Wedle studium taki rodzaj użytkowania "winien być zachowany i utrwalany w przyszłości" (zob. s. [...] i [...] – część II studium). Warto zwrócić uwagę, ze obszar intensyfikacji produkcji rolniczej w przybliżeniu pokrywa się z konturem gruntów rolnych IV klasy wyrysowanych na samej mapie planu.
Studialną charakterystykę obszaru zaskarżonego planu przedstawiono podobnie w zaświadczeniu Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., [...], które złożyła do akt [...] (k. [...] akt sądowych).
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że działki skarżącej [...] i [...] w dacie uchwalenia i wejścia w życie planu stanowiły grunty rolne niezabudowane, w obrębie studialnej przestrzeni rolniczej, częściowo objęte kompleksem przewidzianym do intensyfikacji produkcji rolniczej z uwagi na lepszej jakości glebę. Nieruchomości skarżącej nie stanowią bezpośrednio, ale znajdują się w ciągu obszaru zabudowanego i przeznaczonego do zabudowy o funkcji mieszkaniowo-usługowego i zabudowy zagrodowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są usprawiedliwione zarzuty [...], która stara się przekonywać, że przeznaczenie jej działki jak tereny rolniczej przestrzeni produkcyjnej PR z określonymi ograniczeniami co do zabudowy i użytkowania – stanowi przejaw nadużycia władztwa planistycznego. Podstawą prawną stwierdzenia nieważności planu miejscowego jest art. 28 u.p.z.p., gdzie jedną z przesłanek dla tego rodzaju rozstrzygnięcia jest istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego. Wykazanie, że doszło do naruszenia władztwa planistycznego powinno opierać się na kryterium zgodności z prawem, przy czym naruszenie ogólnych reguł planowania przestrzennego powinno być jednoznaczne i wyrażać się w nadużyciu przez gminę uprawnień do stanowienia prawa miejscowego na podstawie u.p.z.p. Takie nadużycie może przejawiać się w jaskrawym naruszeniu czyjego prawa (z reguły prawa własności) w sposób nieproporcjonalnie dotkliwy w stosunku do zaplanowanego celu, względnie w sposób nieuzasadniony. Ocena, czy doszło do nadużycia władztwa planistycznego wymaga każdorazowo dokładnej analizy konkretnego przypadku.
Nawiązując do poczynionych na poprzednich stronach ustaleń Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że w przypadku zaskarżonego obecnie planu nie doszło do naruszenia władztwa planistycznego w zakresie przeznaczenia i warunków zabudowy działek [...] O ile nie ulega wątpliwości, że przepisy planu nie spełniają oczekiwań spółki, to jednak nie ma też podstaw do oceny, że gmina wprowadzając je nie wyważyła należycie ogólnych wartości, które uwzględnia się w planowaniu przestrzennym – wymienionych w art. 1 ust. 2 u.p.z.p.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie wywodził między innymi (akceptując stanowisko Gminy), że wprowadzenie określonych obostrzeń dotyczących przeznaczenia PR podyktowane jest przynajmniej takimi okolicznościami jak sąsiedztwo terenów zabudowanych zabudową zagrodową (niskotowarową) z budynkami mieszkalnymi, zabudową mieszkaniową jednorodzinną i letniskową, czy istnieniem determinantów ładu przestrzennego w postaci typowych, istniejących form i funkcji zabudowy obszaru objętego planem i jego otoczenia. Nie bez znaczenia jest też funkcja miejscowości [...], pełniącej rolę ośrodka rozwoju funkcji letniskowej, z planowanym utrzymaniem i rozwojem istniejącego tam już zagospodarowania rekreacyjno-wypoczynkowego (budynki rekreacji indywidualnej). Wprowadzenie w planie miejscowym na terenie działek takich ograniczeń w zabudowie jak zakaz lokalizacji obiektów inwentarskich o obsadzie powyżej 20 DJP (§ 8 ust. 1 pkt 2 planu), uszczegółowiony dodatkowo w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. b planu, zakaz lokalizacji zakładów stwarzających ryzyko wystąpienia poważnych awarii przemysłowych (§ 8 ust. 1 pkt 1) oraz zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (§ 8 ust. 1 pkt 3) – należy uznać w uwarunkowaniach otoczenia planu za usprawiedliwione. Jest to wyraz woli organu planistycznego zapewnienia w obrębie Zawady Starej, w bliskim otoczeniu zabudowy zagrodowej (od północy, południa i częściowo zachodu) zagospodarowania nie kolidującego z przeznaczeniem studialnie wyznaczonych (i faktycznie istniejących) terenów mieszkaniowo-usługowych i zabudowy zagrodowej.
Niniejsza sprawa dotyczy konkretnie zaskarżonego planu miejscowego, a nie inwestycji projektowanej przez skarżącą w obrębie działek [...] i [...]. Skoro jednak [...] powołuje się i eksponuje fakt rozpoczęcia procesu inwestycyjnego, to należy tylko zasygnalizować, że spółka planowała realizować na terenie działek budowę fermy drobiu składającą się z 4 kurników o łącznej obsadzie 1 431,36 DJP. Jest to przedsięwzięcie obiektywnie o dużej skali, które nie pozostaje bez wpływu na ład przestrzenny okolicy. Zakupując działki z perspektywą tego rodzaju działalności powinna była więc brać pod uwagę ryzyka związane z procesem inwestycyjnym, zwłaszcza, że projektowana lokalizacja inwestycji – choć przewidziana na dużych działkach – to jednak znajduje się w obrębie istniejącej zabudowy zagrodowej i obszarów studialnie pod taką funkcję (m.in. zabudowy zagrodowej) wyznaczonych. Studium nie predestynuje działek [...] i [...] do działalności takiej jak planuje skarżąca. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej [...] (s. [...]) nie jest tak, że obszar intensyfikacji działalności rolniczej (wyznaczony co najmniej na części działki [...]) oznacza przeznaczenie jej również pod "intensywną" produkcję zwierzęcą. Z ustaleń studium na stronach [...] i [...] wynika, że obszary te wyznaczono z uwagi na istnienie kompleksów lepszej jakości gruntów, a definiując je odwołano się do możliwości ich upraw. Wprawdzie rzeczywiście na tego rodzaju obszarach nie zakazano innego rodzaju produkcji (to jest zwierzęcej), lecz zdecydowanie zbyt daleko idąca jest konkluzja, że omawiana "intensyfikacja" oznacza wskazanie dla organu planistycznego dopuszczenia "intensywnej" produkcji zwierzęcej na gruntach rolnych wyższych klas. W tym miejscu należy też dodać, że na obszarach rolniczej przestrzeni produkcyjnej w studium dopuszczono lokalizowanie i realizowanie budynków i urządzeń służących bezpośrednio do produkcji rolniczej uznanej za dział specjalny (budynki gospodarcze; szklarnie, tunele; kotłownie do ogrzewania obiektów produkcyjnych; obiekty przeznaczone do produkcji drobiu rzeźnego, niosek i zwierząt futerkowych), lecz poprzedzone to zostało zastrzeżeniem, że dotyczy to lokalizowania i realizowanie obiektów "nie zmieniających charakteru gruntów rolnych". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ani z lokalnych uwarunkowań otoczenia działek [...] i [...], ani z żadnego ustalenia studium nie wynika, że nieruchomości te powinny być przeznaczone pod produkcję zwierzęcą, jak oczekiwałaby skarżąca. Przeciwnie, organ planistyczny mógł przeznaczyć je na cele takie jak pola uprawne i sady, łąki i pastwiska, z możliwością także chowu i hodowli zwierząt całkowitej obsadzie nie większej niż 20 DJP w ramach tego samego gospodarstwa rolnego. To ostatnie obostrzenie jest uzasadnione faktyczną i studialną (czyli perspektywiczną) charakterystyką otoczenia Zawady Starej i istniejącym otoczeniem zabudowy zagrodowej – uwidocznionej także na samej mapie zaskarżonego planu.
Z tych samych powodów, w zakresie w jakim dotyczy to działek skarżącej i podlega ocenie w graniach posiadanego przez nią interesu prawnego, usprawiedliwione pozostają także inne ograniczenia, takie jak wspomniane już wyżej zakazy lokalizacji zakładów stwarzających ryzyko wystąpienia poważnych awarii przemysłowych (§ 8 ust. 1 pkt 1) oraz zakazu lokalizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (§ 8 ust. 1 pkt 3).
W tym miejscu, odnosząc się do argumentacji skargi kasacyjnej, należy wspomnieć, że § 8 ust. 1 pkt 1 planu zawiera regulację, która jest dopuszczalna w świetle P.o.ś. Plany miejscowe mogą zawierać ograniczenia dotyczące zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, co pośrednio wynika z art. 73 ust. 3a P.o.ś.
W motywach skargi kasacyjnej [...] stara się także przekonywać, że limit 20 DJP dotyczący chowu i hodowli zwierząt wynikający z § 8 ust. 1 pkt 2 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. b planu jest arbitralny i nie znajduje ekonomicznego uzasadnienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z tego tytułu organowi planistycznemu nie można zarzucić naruszenia prawa. Jak zaznaczono na wstępie części prawnej niniejszego uzasadnienia – planowanie przestrzenne następuje w procesie stanowienia prawa. Plan miejscowy reguluje więc lokalne uwarunkowania przestrzenne. Gmina ustalając w planie miejscowym przeznaczenie terenów i określając sposoby ich zagospodarowania oraz warunki zabudowy (art. 4 ust. 1 u.p.z.p.) nie ma obowiązku uzasadniania każdego przepisu i wykazywania, że w danym przypadku przyjęte, np. warunki zabudowy, musiały być takie a nie inne. W danym przypadku dla terenu PR.1 i PR.2 w planie przyjęto limit obsady wynoszący 20 DJP. Limit ten nie narusza prawa. Należy też uznać go za dopuszczalny i uzasadniony zamiarem ograniczenia intensywności chowu i hodowli na poziome korespondującym z intensywnością produkcji w otaczających teren planu terenach zabudowy zagrodowej.
Naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p., art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 K.c. [...] upatruje także we wprowadzeniu dowolnych i naruszających interes skarżącej wskaźników zagospodarowania terenów rolniczej przestrzeni produkcyjnej (PR), w tym zbyt niskiego wskaźnika powierzchni (25%) i intensywności (0,6) zabudowy, zbyt niskiego wskaźnika wysokości obiektów i nazbyt wysokiego wskaźnika powierzchni biologicznie czynnej. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. w miejscowym planie określa się "zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, maksymalną wysokość zabudowy, minimalną liczbę miejsc do parkowania w tym miejsca przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową i sposób ich realizacji oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestionowane przez skarżącą wskaźniki zabudowy, przy założeniu, że teren PR.2 został i mógł być przeznaczony przede wszystkim pod uprawy z możliwością mało-skalowej produkcji zwierzęcej, nie mogą być postrzegane jako ustanowione w warunkach nadużycia władztwa planistycznego.
[...] podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na zaskarżony plan naruszył także art. 151 P.p.s.a. w zw. art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 6 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 15 ust. 2 pkt 9 i 10 u.p.z.p., art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 140 K.c. Plan tymczasem miał zostać uchwalony z przekroczeniem władztwa planistycznego gminy polegającym na nadmiernym i nieuzasadnionym zawężeniu w § 10 pkt 1 lit. a planu katalogu urządzeń, których lokalizacja jest dopuszczalna ("dopuszcza się wyłącznie lokalizację urządzeń (...)") na terenach rolniczej przestrzeni produkcyjnej (PR), z którego przykładowo wyłączono urządzenia sieci energetycznej i telekomunikacyjnej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego także we wskazanym wyżej przypadku trudno twierdzić, że dojść mogło do naruszenia władztwa planistycznego. Teren, na którym znajdują się działki skarżącej (PR.2), to tereny przede wszystkim upraw i także chowu i hodowli, gdzie zabudowa zagrodowa została określona jako przeznaczenie dopuszczalne. Z uwagi na charakterystykę terenu i jego przeznaczenie podstawowe organ planistyczny zdecydował się ograniczyć zakres realizacji na wskazanym terenie systemów infrastruktury technicznej. W świetle art. 15 ust. 2 pkt 9 i 10 u.p.z.p. mógł takie ograniczenia ustanowić. Skarżąca kasacyjnie nie wykazała natomiast, że naruszono przez to przepisy szczególne, bądź, że są one nieproporcjonalne lub nieuzasadnione. Fakt, że spółka zamierzała zrealizować na swojej działce stacje transformatorową, a w obecnej sytuacji nie może tego uczynić, nie oznacza jeszcze, że naruszono władztwo planistyczne. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także zapatrywania, że § 10 pkt 1 lit. a planu wiązać można z nadużyciem władztwa planistycznego, jako że skutkiem tej regulacji jest wyłączenie w obrębie terenu PR.2 możliwości realizacji takich urządzeń jak panele fotowoltaiczne czy elektrownie wiatrowe, gdy tymczasem na terenie MR (§ 10 pkt 1 lit. b planu), gdzie dopuszczono zabudowę zagrodową, możliwość realizacji tego rodzaju urządzeń jest szerszy. Jeszcze raz w tym miejscu przypomnieć należy, że planowanie przestrzenne należy do zadań własnych gminy, a ustalenie przeznaczenia terenów oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu może zakładać różnicowanie regulacji w odniesieniu do poszczególnych obszarów i przeznaczeń. W obszarze PR.2 zabudowa zagrodowa została dopuszczona, natomiast nie jest do przeznaczenie podstawowe. Wobec tego usprawiedliwione są też pewne ograniczenia w lokalizacji infrastruktury towarzyszącej zabudowie zagrodowej.
Nie jest skuteczny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 151 w zw. z art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 2 pkt 1 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona uchwała została wydana z przekroczeniem władztwa planistycznego gminy polegającym na dowolnym wprowadzeniu w projektowanym obszarze, w bliskim sąsiedztwie do nieruchomości skarżącej, terenów osadnictwa wiejskiego [RMM.1 oraz RMM.2] z funkcją mieszkalnictwa jednorodzinnego, a nie funkcją zabudowy zagrodowej, która byłaby zdaniem skarżącej bardziej odpowiednia i uzasadniona. W tym miejscu należałoby wskazać, że wprawdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wypowiedział się merytorycznie w tej kwestii, to jednak należy przypomnieć, że [...] nie jest właścicielem działek, na które objęto symbolami RMM.1 i RMM.2. Sposób przeznaczenia tych działek nie prowadzi do naruszenia interesu prawnego spółki.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 2 pkt 1, 6 i 9 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów i oddalenie skargi w sytuacji, w której rozwiązania projektowe wedle skarżącej pozostawać mają w sprzeczności ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...]. Z powodów opisanych na poprzednich stronach niniejszego uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zapatrywania, że przeznaczenie działek [...] i [...] w zaskarżonym planie jest niezgodne ze studium.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 2, 3 i 9 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów i oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona uchwała wprowadza nakazy o charakterze zbyt ogólnym i niedookreślonym w zakresie zasad ochrony ukształtowania powierzchni ziemi i jej pokrycia ("nakazuje się (...) ograniczenie przekształceń istniejącego ukształtowania terenie oraz "wycinki" do "minimum niezbędnego dla realizacji przeznaczenia terenów''), stwarzające ryzyko nadużyć władztwa administracyjnego – Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie jest on trafny.
W ramach zasad ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu w zaskarżonym planie przewidziano "zasady ochrony ukształtowania powierzchni ziemi i jej pokrycia", a wśród nich nakazano ograniczenie przekształceń istniejącego ukształtowania terenu do minimum niezbędnego dla realizacji przeznaczenia terenów oraz ograniczenie wycinki istniejących drzew i krzewów do minimum niezbędnego dla realizacji przeznaczenia terenu (§ 8 ust. 4 pkt 2 i 3 planu). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestionowane regulacje planu mają umocowanie ustawowe i nie są zbyt ogólne, jak twierdzi skarżąca. W planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu. P.o.ś. w art. 72 wskazuje na najistotniejsze ograniczenia z tej sfery, które zamieszcza się w planie miejscowym ("w szczególności"). W ramach planowania przestrzennego gminy mogą regulować także inne zagadnienia. W rozważanym przypadku Rada Gminy uregulowała zagadnienia, które wynikają z art. 101 pkt 7 P.o.ś. (przeciwdziałanie niekorzystnym zmianom naturalnego ukształtowania powierzchni ziemi) ograniczając możliwość przekształceń ukształtowania terenu do zakresu niezbędnego do realizacji przeznaczenia terenu, oraz które wynikają z art. 127 ust. 2 pkt 6 P.o.ś. (ograniczanie możliwości wycinania drzew i krzewów oraz likwidacji terenów zieleni), ograniczając wycinkę istniejących drzew i krzewów do minimum niezbędnego dla realizacji przeznaczenia terenu.
Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów i oddalenie skargi w sytuacji, gdy w zaskarżonej uchwale zaniechano określenia zasad modernizacji, rozbudowy oraz budowy infrastruktury technicznej służącej magazynowaniu i odprowadzaniu ścieków technologicznych/przemysłowych, które w ocenie skarżącej również mogą być produktem ubocznym działalności rolniczej. Zgodnie z tym, co ustalono na poprzednich stronach niniejszego uzasadnienia, działki skarżącej mogły uzyskać przeznaczenie PR.2, które przewiduje określone ich zagospodarowanie z ukierunkowaniem na produkcję roślinną, a także ograniczoną w swej skali produkcję zwierzęcą. Dopuszczono natomiast zabudowę zagrodową. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w takich uwarunkowaniach nie było konieczności, aby w planie w odniesieniu do działek skarżącej przewidywano zasady modernizacji, rozbudowy oraz budowy infrastruktury technicznej służącej magazynowaniu i odprowadzaniu ścieków technologicznych/przemysłowych, które w ocenie skarżącej również mogą być produktem ubocznym działalności rolniczej.
Nie są skuteczne pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia art. 151 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 141 § 4, w tym także ten ostatni w związku z art. 151 P.p.s.a.
Gdy chodzi o zarzuty naruszenia art. 151 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a., to [...] twierdzi, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wywiązał się z obowiązku analizy sprawy i prawidłowego wykonania obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej – jako że te powinny były doprowadzić do uwzględnienia skargi i stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Zarzut ten jest niejako pochodną poprzednio ocenionych zarzutów. Jak wyjaśniono, Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się po stronie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchybień, które świadczyłyby o wadliwej kontroli zaskarżonego planu, jak i też nie dopatrzył się przesłanek uwzględnienia skargi. Nie ma więc podstaw do twierdzenia, że zaskarżony wyrok narusza art. 151 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a.
Na stronach 20 i 21 skargi kasacyjnej [...] umotywowała zarzuty naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (w zw. z art. 151 p.p.s.a.). W jej ocenie Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał zarzutu dotyczącego zasadności wprowadzenia zakazu lokalizacji zakładów stwarzających ryzyko wystąpienia poważnych awarii przemysłowych oraz zakazu lokalizacji przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko – w kontekście przekroczenia władztwa planistycznego. Zdaniem skarżącej zabrakło też wypowiedzi Sądu w kwestii zasadności ustanowienia limitu 20 DJP maksymalnej obsady dla chowu i hodowli. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe nie miało wpływu na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wprawdzie nie ustosunkował się do powyższych zagadnień w formie stanowiska wprost będącego odpowiedzią na przedstawione w skardze zarzuty, jednakże – jak zostało wyjaśnione – zaskarżony plan w omawianym zakresie nie okazał się wadliwy. Kwestie poruszone przez skarżącą nie mogły więc zostać ocenione w sposób prowadzący do uwzględnienia skargi.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.
Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI