II OSK 634/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że błędnie zinterpretowano przepisy Prawa budowlanego dotyczące ochrony interesów osób trzecich przy pozwoleniach na budowę.
Sprawa dotyczyła pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego z funkcją usługową, zlokalizowanego częściowo przy granicy działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą pozwolenia, uznając, że ochrona interesów osób trzecich dotyczy tylko realnie istniejących uprawnień. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że błędnie zinterpretowano przepisy Prawa budowlanego i Kodeksu cywilnego dotyczące ochrony praw sąsiadów, w tym prawa do światła i możliwości przyszłej zabudowy.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargi kasacyjne od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Rzeszowie, który uchylił decyzję Wojewody Podkarpackiego odmawiającą pozwolenia na budowę. WSA uznał, że ochrona interesów osób trzecich dotyczy tylko realnie istniejących uprawnień, a nie deklarowanych przyszłych zamiarów rozbudowy sąsiednich nieruchomości. NSA uznał te argumenty za błędne. Sąd kasacyjny podkreślił, że przepisy Prawa budowlanego (art. 5 ust. 1 pkt 6) i Kodeksu cywilnego (art. 144) wymagają ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, co obejmuje również potencjalne ograniczenia w przyszłej zabudowie i dopływie światła dziennego. NSA wskazał, że WSA nieprawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące lokalizacji budynków przy granicy działki, nie uwzględniając w pełni przepisów techniczno-budowlanych, prawa sąsiedzkiego oraz konstytucyjnych zasad ochrony własności i równego traktowania. Ponadto, NSA uznał za zasadne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez WSA, w tym braku wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które zostały naruszone przez organ administracji. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich obejmuje również potencjalne ograniczenia w przyszłej zabudowie i dopływie światła dziennego, a nie tylko realnie istniejące uprawnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy Prawa budowlanego i Kodeksu cywilnego wymagają uwzględnienia wpływu planowanej inwestycji na sąsiednie nieruchomości, w tym na możliwość ich przyszłej zabudowy i dostęp do światła, co wykracza poza analizę jedynie istniejących uprawnień.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (25)
Główne
u.p.b. art. 5 § ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Przepis wymaga zapewnienia ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, co obejmuje również potencjalne ograniczenia w przyszłej zabudowie i dopływie światła dziennego.
k.c. art. 144
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Właściciel nieruchomości powinien powstrzymać się od działań, które zakłóciłyby korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę.
rozp. Min. Gospod. Przestrz. i Bud. z 14.12.1994 art. 12 § ust. 4
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Określa wymagania dotyczące sytuowania budynku na działce budowlanej, w tym odległości od granicy z sąsiednią działką.
Pomocnicze
u.p.b. art. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Zapewnia możliwość realizacji zabudowy zgodnie z obowiązującymi przepisami każdemu, kto posiada prawo do dysponowania działką na cele budowlane, realizując zasadę równej ochrony prawnej.
u.p.b. art. 32
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
u.p.b. art. 32 § ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
u.p.b. art. 5 § ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
u.p.b. art. 5 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
k.c. art. 140
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej przez WSA.
p.p.s.a. art. 141 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymóg wskazania przez sąd konkretnych przepisów prawa, którym uchybiło rozstrzygnięcie organu.
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia nieważności postępowania, gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozp. Min. Sprawiedl. z 28.09.2002 art. 14 § ust. 2 pkt 2 lit.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu
rozp. Min. Gospod. Przestrz. i Bud. z 14.12.1994 art. 13
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
rozp. Min. Gospod. Przestrz. i Bud. z 14.12.1994 art. 57
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
rozp. Min. Gospod. Przestrz. i Bud. z 14.12.1994 art. 60
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
rozp. Min. Gospod. Przestrz. i Bud. z 14.12.1994 art. 12 § ust. 6
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Przepis usunięty wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r., który uzależniał wydanie pozwolenia na budowę przy granicy od zgody sąsiada.
u.o.NSA art. 59
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Przepis określający stosowanie przepisów KPA w postępowaniu przed NSA przed wejściem w życie p.p.s.a.
Konst. RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Własność i inne prawa majątkowe podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.
Konst. RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wszyscy wobec prawa są równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia prawa materialnego przez WSA, w szczególności przepisów Prawa budowlanego i Kodeksu cywilnego dotyczących ochrony interesów osób trzecich i prawa sąsiedzkiego. Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, polegające na braku wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które zostały naruszone przez organ administracji.
Odrzucone argumenty
Zarzut nieważności postępowania oparty na art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (pozbawienie strony możności obrony praw) został uznany za chybiony. Zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. (art. 7, 77) przez WSA zostały uznane za niezasadne ze względu na zmianę przepisów procesowych. Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. dotyczący odmowy przeprowadzenia dowodu przez WSA został uznany za chybiony z uwagi na brak dowodów wniosku w aktach sprawy.
Godne uwagi sformułowania
ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich ochrona prawna własności prawo sąsiedzkie zakłócanie korzystania z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę realnie istniejące uprawnienia osób trzecich przyszłe i potencjalne zamiary
Skład orzekający
Jerzy Bujko
przewodniczący
Maria Czapska-Górnikiewicz
sprawozdawca
Anna Łuczaj
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego i Kodeksu cywilnego dotyczących ochrony interesów osób trzecich przy pozwoleniach na budowę, zwłaszcza w kontekście lokalizacji przy granicy działki i potencjalnych ograniczeń dla sąsiadów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji budowy przy granicy działki i może wymagać uwzględnienia lokalnych planów zagospodarowania przestrzennego oraz specyfiki danej inwestycji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu konfliktów sąsiedzkich związanych z budową i interpretacją przepisów prawa budowlanego, co jest interesujące dla szerokiego grona odbiorców.
“Budowa przy płocie – czy sąsiad może zablokować Twoje plany? NSA wyjaśnia granice prawa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 634/05 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-03-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-05-25 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Łuczaj Jerzy Bujko /przewodniczący/ Maria Czapska - Górnikiewicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Rz 326/04 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2005-02-23 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 106 poz 1126 art. 5 ust. 1 pkt 6 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity. Dz.U. 1964 nr 16 poz 93 art. 140, art. 144 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Bujko, Sędziowie NSA Maria Czapska-Górnikiewicz (spr.), Anna Łuczaj, Protokolant Mariusz Szufnara, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Wojewody Podkarpackiego, R. Ł. i K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Rz 326/04 w sprawie ze skargi L. G. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuję sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania 2. zasądza od L. G. na rzecz Wojewody Podkarpackiego, R. Ł. i K. G. po 250 (dwieście pięćdziesiąt ) złotych na rzecz każdego z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz zasądza od L. G. na rzecz R. Ł. i K. G. po 506 ( pięćset sześć ) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. Uzasadnienie II OSK 634 / 05 UZASADNIENIE. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] marca 2004r., którą to decyzją uchylono w całości decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2002 r. i odmówiono zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia L. G. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego z funkcją usługową wraz z garażem na działce nr 241 położonej w obr. [...] w R. oraz z przyłączem wody, energii elektrycznej, kanalizacji sanitarnej i deszczowej na działkach nr 251/2, 251/3, 251/, 241 przy ul. K. w R. Rozpoznając skargę L. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że decyzja Wojewody Podkarpackiego narusza obowiązujące przepisy, a to stanowi podstawę do uwzględnienia skargi. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż przedstawiony przez inwestora projekt budowlany odpowiada obowiązującym przepisom. W szczególności przyjęte w nim rozwiązania nie naruszają § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz. U. Nr 15 z 1999 r. poz. 145 ze zm./. W ocenie Sądu ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich ma być uwzględniana przy zagospodarowywaniu /zabudowie/ własnej nieruchomości, przy czym nie może ona sięgać tak daleko, aby unicestwić prawo właściciela do zabudowy swojej nieruchomości, o ile wykonując takie uprawnienie nie narusza bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. W sprawie będącej przedmiotem skargi organ nie wykazał, aby właściciele działek nr 240 i nr 244 podjęli działania zmierzające do rozbudowy swoich nieruchomości, a tylko takie fakty zdaniem Sądu, dawałyby podstawę do oceny zamierzeń skarżącego i sąsiadów z punktu widzenia przewidzianej prawem budowlanym ochrony osób trzecich. Sąd I instancji stwierdził, iż na odmowę udzielenia pozwolenia mogliby liczyć sąsiedzi, o ile w chwili wydania zaskarżonej decyzji przystąpiliby faktycznie do realizacji swojego zamiaru /choćby opracowania projektu budowlanego/ inwestycyjnego, a nie tylko deklarowali, że zamierzają w przyszłości dokonywać rozbudowy budynków znajdujących się na ich działkach. Jeżeli w przyszłości taką rozbudowę będą realizowali to będą musieli dostosować się do obowiązujących warunków faktycznych, jak i prawnych. W konkluzji swych wywodów Sąd I instancji wskazał na to, że w postępowaniu o pozwolenie na budowę i zatwierdzenie projektu budowlanego prowadzonym na podstawie art. 28 w zw. z art. 32 i art. 5 ust, 1 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ochronie podlegać mogą tylko realnie istniejące uprawnienia osób trzecich, zatem takie, które w chwili orzekania o pozwoleniu na budowę znajdują się w sferze realizacji, a nie te, które są deklarowane jako przyszłe i potencjalne. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Skargi kasacyjne wnieśli Wojewoda Podkarpacki oraz R. Ł. i K. G. zaskarżając powyższy wyrok w całości. Wnoszący skargę kasacyjną Wojewoda Podkarpacki zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 4, art. 5 ust. 1 pkt 9, art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przez co naruszony został art. 31 ust. 3, art. 32 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2. naruszenie § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznym jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wskazując na powyższe zarzuty Wojewoda Podkarpacki wniósł o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi L. G. na mocy art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo w postępowaniu przed sądami administracyjnymi lub 2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania sprawy; 3. zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powyższej skargi kasacyjnej Wojewoda Podkarpacki stwierdził, iż z treści uchylonej decyzji jednoznacznie wynika, że w przypadku - wydania pozwolenia na budowę dla L. G. wybuduje on częściowo bezpośrednio przy granicy z działką 244 będącą własnością K. G. oraz E. i M. M. obiekt o wysokości 9,67 m co zdyskwalifikuje pod względem ewentualnej rozbudowy prawie 9 m (8,82 m) budowlanej działkę sąsiada, podczas gdy zgodnie z § 12 ust. 4 warunków technicznych ma on prawo wybudować obiekt z otworami w odległości 4 m od granicy swojej działki. Wydanie więc pozwolenia naruszałoby art. 64 Konstytucji. Inwestor budując się w granicy "zawładnąłby" prawie 9 metrami działki sąsiada, ponieważ przy ewentualnej rozbudowie o tyle będzie tenże sąsiad musiał odsunąć się od swojej granicy. Skarżący Wojewoda Podkarpacki za błędną uznał też wykładnię treści art. 5 ust. 1 pkt 9, bowiem wywiedziona przez Sąd wykładnia tego przepisu w nieuzasadniony i sprzeczny z art. 32 Konstytucji sposób "premiuje" wcześniejszego inwestora powodującego naruszenie własności i odebranie prawa swobodnego dysponowania nieruchomością sąsiadowi. Wykonanie zamierzenia inwestycyjnego jest również niemożliwe z tego powodu, że rażąco narusza ono dyspozycję § 12 ust. 4 warunków technicznych. W niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw do stosowania zbliżeń, a tym bardziej lokalizowania obiektu w granicy, gdyż nie pozwoli to na zachowanie wymogów ustalonych w §13 w/w warunków technicznych w stosunku do budynku zaprojektowanego zgodnie z przepisami na sąsiedniej działce nr 244. Wnoszący skargę kasacyjną R. Ł. i K. G. zaskarżonemu wyrokowi zarzucili: 1. naruszenie przepisów postępowania art. 141 i art. 145 § 1 pkt 1ap.p.s.a. poprzez brak wykazania przesłanki uchylenia decyzji administracyjnej objętej sentencją zaskarżonego wyroku, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. naruszenie prawa materialnego art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) poprzez dokonanie błędnej wykładni powołanego przepisu i przyjęcie, że ochronie podlegać mogą tylko realnie istniejące uprawnienia osób trzecich, zatem takie które w chwili orzekania o pozwoleniu na budowę znajdują się w sferze realizacji, a nie te które są deklarowane jako przyszłe i potencjalne; 3. naruszenie prawa materialnego art. 144 Kodeksu cywilnego poprzez niezastosowanie powołanego przepisu przy podejmowaniu zaskarżonego orzeczenia i przyjęcie, że skarżący nie posiadają w niniejszej sprawie interesu podlegającego ochronie prawnej; 4. naruszenie przepisów postępowania art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 106 §3 p.p.s.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stopnia ograniczenia dostępu światła dziennego dla całej powierzchni działek skarżących nr 240 i nr 244 obr. 216 w R. wskutek wykonania inwestycji planowanej na działce nr 241 przez L. G.; 5. naruszenie przepisów postępowania art. 106 §3 p.p.s.a. wskutek odmowy przeprowadzenia postępowania dowodowego na wniosek R. Ł. celem wykazania faktycznej realizacji dalszej zabudowy działki nr 240 obr. [...] w R., co miało istotny wpływ na wynik sprawy i jednocześnie stanowi podstawę nieważności postępowania na zasadzie art. 183 §2 pkt 5 p.p.s.a. Wskazując na powyższe zarzuty R. Ł. i K. G. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa według norm prawem przepisanych; W uzasadnieniu swej skargi kasacyjnej R. Ł. i K. G. stwierdzili, iż Sąd nie wskazał konkretnych przepisów prawa, którym uchybia rozstrzygnięcie Wojewody Podkarpackiego, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 141 §2 p.p.s.a. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny nie określił przesłanki uchylenia decyzji wymienionej przez ustawodawcę w art. 145 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uznać należy, że nie zdołał stwierdzić naruszenia prawa materialnego oraz wpływu takiego naruszenia na treść podlegającej ocenie decyzji. Wydając zaskarżony wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w ocenie skarżących dokonał błędnej wykładni przepisu prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 pkt. 6 i ust. 2 prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2003 r.) poprzez przyjęcie, że ochronie podlegać mogą tylko realnie istniejące uprawnienia osób trzecich zatem takie, które w chwili orzekania o pozwoleniu na budowę znajdują się w sferze realizacji, a nie te które są deklarowane jako przyszłe i potencjalne. W niniejszej sprawie podstawowym zarzutem strony skarżącej się jest zarzut pozbawienia dopływu światła dziennego dla nieruchomości sąsiednich: działki nr 240 R. Ł. i działki nr 244 K. G., wskutek realizacji inwestycji na działce nr 241 przez L. G. Zagwarantowana bowiem przez ustawodawcę w art. 5 ust. 1 pkt. 6 i ust. 2 prawa budowlanego zasada ochrony interesu osób trzecich ma wynikać z obowiązujących w tym przedmiocie przepisów prawa w ogólności, a nie tylko warunków technicznych. W procesie budowlanym uwzględnienia wymagają zatem również unormowane w przepisach prawa cywilnego stosunki pomiędzy właścicielami sąsiednich nieruchomości, chociażby art. 144 kodeksu cywilnego nakazujący właścicielowi nieruchomości przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które zakłóciłyby korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Zamierzenia inwestycyjne L. G. bez wątpienia cechuje bezpośrednie oddziaływanie na nieruchomości R. Ł. i K. G. ponad przeciętną miarę, polegające na praktycznym odcięciu od dopływu słońca na całej powierzchni tych gruntów. Tym samym działki skarżących nie będą mogły być wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego. Ponadto skarżący wskazali, iż R. Ł. składał oświadczenia, że zamierza rozbudować swój budynek mieszkalny i w tym celu poczynił stosowne przygotowania, bowiem uzyskał akceptację swojego zamierzenia inwestycyjnego w postaci prawomocnej decyzji Prezydenta Miasta R. z 22. 09. 2004 r. ustalającej warunki zabudowy działki 240 obr. [...] w R. Powyższe twierdzenia i dowody na ich poparcie R. Ł. chciał zaoferować na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie, jednakże Sąd odmówił przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie bez podania przyczyn. Zdaniem strony skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny winien był dokonać wyjaśnień samodzielnie przyjmując choćby dowody zaoferowane przez R. Ł., bądź też zlecić ponowne przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego przez organy administracji Odmienne rozstrzygnięcie Sądu stoi w sprzeczności z art. 106 §3 p.p.s.a., jak również narusza zasadę wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy przez organy administracji wyrażoną art. 7 i art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzucane wyżej naruszenie proceduralne w ramach postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym może być również ocenione w kategoriach nieważności postępowania Wskutek odmowy przez Sąd przedłożenia dowodów przez R. Ł. na okoliczność podważenia bezpodstawnych twierdzeń L. G., i wykazania faktycznej realizacji dalszej zabudowy działki nr 240 obr. [...] w R., skarżący R. Ł. bez swej winy został pozbawiony możliwości obrony swoich praw, co wyczerpuje hipotezę normy zawartej w art. 183 §2 pkt 5 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewody Podkarpackiego L. G. wniósł o jej oddalenie, a na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wniósł o oddalenie także skarg kasacyjnych R. Ł. i K. G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kasacje zasługują na uwzględnienie, gdyż zarzuty w nich przedstawione są częściowo zasadne. Odnosząc się na wstępie do najdalej idącego zarzutu skargi kasacyjnej wniesionej przez R. Ł. i K. G. opartego na art. 183 §2 pkt 5 p.p.s.a. stwierdzić trzeba, iż zarzut ten jest chybiony. Strona jest bowiem wówczas pozbawiona możności obrony swych praw, gdy wskutek uchybień procesowych nie może brać udziału w istotnej części postępowania i nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku (por. orz. SN z dnia 13 marca 1998 r., I CKN 561/97, niepubl.), a taka sytuacja w odniesieniu do żadnej strony w niniejszym postępowaniu nie zaistniała. Wobec tego, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami wniesionych skarg kasacyjnych. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skarg kasacyjnych i wyłącznie w granicach wyżej określonych może skargi te rozpatrywać. Oceniając w tym aspekcie kolejne zarzuty przedstawione w obu skargach kasacyjnych stwierdzić należy, że nie są trafne zawarte w skardze kasacyjnej wniesionej przez R. Ł. i K. G. zarzuty dotyczące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. Należy wskazać, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, na które powołano się w skardze kasacyjnej obowiązywały w postępowaniu przed sądem jedynie "odpowiednio" (art.59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. Nr 74, poz.368 ze zm. dalej w skrócie ustawy o NSA) i to do dnia 1.01.2004 r. Natomiast z dniem 1.01.2004 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) co powoduje, że z uwagi na wydanie zaskarżonego wyroku w dniu 23 lutego 2005 r. mają zastosowanie do postępowania przed sądem tylko przepisy tej ustawy. Tak więc zarzut naruszenia przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. nie może - w świetle przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - być uznany za prawidłową podstawę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżony wyrok nie stosował, bowiem nie mógł, przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym nie można skutecznie zarzucić mu naruszenia jego przepisów. Wbrew też wywodom skarżących R. Ł. i K. G. w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na to, aby R. Ł. występował w toku postępowania przed Sądem I instancji z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z dokumentu. Tym samym tak sformułowany zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 106 §3 p.p.s.a., a dotyczący nieuzasadnionej odmowy przeprowadzenia dowodu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uznać należy za chybiony. Zasadne natomiast są przedstawione w obu skargach kasacyjnych zarzuty dotyczące naruszenia przez błędną wykładnię prawa materialnego tj. art.4, art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz § 12 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznym jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Trafny jest wywód przedstawiony w skardze Wojewody Podkarpackiego, iż ani przepisy prawa budowlanego ani żaden inny przepis nie daje dodatkowych uprawnień temu inwestorowi, który pierwszy zabudowuje działkę. Przepis art. 4 Prawa budowlanego zapewnia możliwość realizacji zabudowy zgodnie z obowiązującymi przepisami każdemu, kto posiada prawo do dysponowania działką na cele budowlane. Ten przepis prawny jest realizacją zasady wyrażonej w przepisie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, iż własność i inne prawa majątkowe podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Tak więc, każdy właściciel nieruchomości w każdym czasie ma prawo dokonać budowy, rozbudowy w taki sposób, by nie utrudniać właścicielom nieruchomości sąsiednich takich samych działań w stosownym wybranym przez nich czasie. Przyjęta przez Sąd I instancji w rozpatrywanej sprawie wykładnia zakresu dysponowania nieruchomością, na której ma być realizowana planowana inwestycja mogłaby w skrajnych przypadkach spowodować zupełną dyskwalifikację do zabudowy sąsiednich działek. Odnosząc się do kolejnych kwestii przedstawionych we wniesionych skargach kasacyjnych należy zauważyć, iż usunięcie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r. przepisu § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 140 ze zm.) uzależniającego wydanie pozwolenia na budowę przy granicy nieruchomości od wyrażenia na to zgody przez właściciela działki sąsiedniej powoduje, że sprawy, w których inwestor zamierza realizować budowę przy granicy z nieruchomością sąsiednią, podlegają rozpoznaniu z zachowaniem obowiązujących przepisów ustawowych, a w szczególności będą tu miały zastosowanie przepisy tzw. prawa sąsiedzkiego. W wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2001 r. sygn. akt OSA 4/01 wyrażony został pogląd, że właściwą podstawę prawną do dokonania oceny możliwości wydania pozwolenia na budowę dla inwestycji usytuowanej przy granicy będzie stanowił przepis art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego. Zarówno z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jak i z wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazanych wyżej wynika, że pozwolenie na budowę przy granicy nieruchomości może być wprawdzie wydane, ale gdy zaistnieją szczególnie uzasadnione przyczyny. Wskazuje na to treść art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego, wymagającego zapewnienia ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, jak również art. 144 k.c., przewidujący, że właściciel nieruchomości powinien powstrzymać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo budowlane stanowi, że obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. Analizując powyższą normę prawną stwierdzić trzeba, iż wymaga ona przede wszystkim zachowania przepisów techniczno-budowlanych oraz zasad wiedzy technicznej. Będąca przedmiotem niniejszej sprawy inwestycja ma być usytuowana na działce Nr 241 w obr. [...] przy ul. K. położonej poza granicami strefy śródmiejskiej wyznaczonej w Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Miasta R. (oznaczonej symbolem C-l), a charakter zabudowy nie jest zwarty, wobec czego zaprojektowanego obiektu nie można było uznać za "plombę" w istniejącej zabudowie. Na takie położenie działki objętej planowaną inwestycją zwracał uwagę organ II instancji w decyzji ocenianej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Ponadto jak wskazał organ odwoławczy planowany budynek ze ścianą o wysokości 9,67 m. został częściowo zaprojektowany bezpośrednio przy granicy z działką Nr 244. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił wprawdzie uwagę w rozpatrywanej sprawie na kwestie związane z usytuowaniem planowanej inwestycji, ale ograniczył się tylko do analizy przepisów § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Tymczasem wymagania dotyczące sytuowania budynku na działce budowlanej, a odnoszące się do zachowania odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną określa również § 12 warunków technicznych. Wymogi wskazane w § 12 warunków technicznych winny być poddane analizie w kontekście konkretnej sprawy przy uwzględnieniu treści przepisów ustaw wyżej przedstawionych, bowiem pozwolenie na budowę dla inwestycji położonej przy granicy z nieruchomością sąsiednią pozostającą poza dyspozycją inwestora, winno uwzględniać konstytucyjny obowiązek równego traktowania wszystkich stron (art. 32 ust. 1 Konstytucji) i przepisy konstytucyjne o ochronie prawa własności, oraz dyspozycje zawarte w przepisie art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego, jak i w przepisach art. 140 i art. 144 kodeksu cywilnego. Niezależnie od wymogów określonych w powyższych przepisach konieczne jest również uwzględnienie postanowień zawartych w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji. Ze względu na to, że pozwolenie na budowę w rozpoznawanej sprawie dotyczy usytuowania części obiektu bezpośrednio przy granicy działki, należało również rozważyć, czy w niniejszej sprawie stanowi to dopuszczalne odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych lub norm i czy wymaga ono ewentualnie zgody właściwego organu, o której mowa w ustawie Prawo budowlane przed wydaniem pozwolenia na budowę. Za zasadne uznać też należy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 §2 i art. 145 pkt 1 p.p.s.a. Podzielić należy stanowisko strony wnoszącej kasację, iż Sąd I instancji nie wskazał konkretnych przepisów prawa, którym w jego ocenie uchybia rozstrzygnięcie Wojewody Podkarpackiego. Nie spełnia dyspozycji przepisu art. 145 pkt 1 lit. a p.p.s.a. wymienienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisów prawa materialnego bez stwierdzenia, którym i w jaki sposób uchybił organ wydając określoną decyzję oraz jaki wpływ takie naruszenie miało na treść podlegającej ocenie decyzji. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji będzie miał na względzie uwagi wyżej przedstawione i przy ich uwzględnieniu dokonana ponownej analizy wniesionej do Sądu skargi inwestora. Wobec usprawiedliwionych podstaw części zarzutów przedstawionych we wniesionych skargach kasacyjnych zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego zasądzając na rzecz Wojewody Podkarpackiego koszty na mocy art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a., natomiast o kosztach na rzecz wnoszących kasację R. Ł. i K. G. orzeczono na mocy art. 203 pkt 2 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI