II OSK 618/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-02-01
NSAnieruchomościWysokansa
scalanie gruntówwymiana gruntównieruchomościwspółwłasnośćzniesienie współwłasnościprawo administracyjnepostępowanie administracyjnenaruszenie prawadecyzja administracyjna

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne dotyczące scalenia gruntów z powodu rażącego naruszenia przepisów, w tym zniesienia współwłasności i objęcia scaleniem gruntów zabudowanych bez zgody właścicieli.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.C. od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie scalenia gruntów. NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne, stwierdzając rażące naruszenie przepisów ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, w tym błędne zniesienie współwłasności i objęcie scaleniem gruntów zabudowanych bez zgody właścicieli. Sąd wskazał na nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez WSA i organy administracji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dotyczącą scalenia gruntów. Sprawa wywodziła się z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi S. i K. S. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że doszło do naruszeń przepisów ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, w tym niezgodnego z prawem zniesienia współwłasności części gruntów oraz objęcia scaleniem działki zabudowanej tartakiem bez zgody posiadaczy. Wojewoda L. stwierdził nieważność decyzji Wojewody B. w części dotyczącej gruntów objętych wnioskiem H. O., a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał tę decyzję w mocy. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając naruszenia za rażące. NSA uchylił wyrok WSA oraz decyzje administracyjne, wskazując na istotne naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że WSA nie przedstawił w sposób jasny i prawidłowy stanu faktycznego, a jego ustalenia różniły się od ustaleń organów administracji. Brak jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego uniemożliwił ocenę, czy doszło do naruszenia prawa i czy było ono rażące. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne na podstawie art. 188 i 203 pkt 1 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi rażące naruszenie art. 1 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.

Uzasadnienie

Ustawa wprost stanowi, że grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem bez zgody właściciela lub posiadacza samoistnego. Naruszenie tej zasady jest oczywiste i bezsporne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.s.i.w.g. art. 1 § ust. 3

Ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów

Grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem bez zgody właściciela lub posiadacza samoistnego.

u.s.i.w.g. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów

Ustawa nie przewidywała znoszenia współwłasności nieruchomości rolnych w trybie postępowania administracyjnego. Wydzielenie działki na wyłączną własność jednego ze współwłaścicieli z pominięciem pozostałych stanowi naruszenie.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA uchyla zaskarżony wyrok oraz utrzymaną w mocy decyzję.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA zasądza od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Pomocnicze

u.s.i.w.g. art. 10

Ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów

Stan własności lub posiadania uczestników scalenia gruntów oraz powierzchnie użytków i klas gruntów określa się według danych uwidocznionych w ewidencji gruntów.

p.p.s.a. art. 141 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, ocenę ustaleń faktycznych i wskazanie, jakie ustalenia Sąd przyjął.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a/ i c/

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w przypadku naruszenia prawa materialnego lub istotnego naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ stwierdza nieważność decyzji, gdy obarczona jest ona rażącym naruszeniem prawa.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji działają na podstawie przepisów prawa.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy podejmują wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzje ostateczne nie mogą być wzruszone.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć dowody.

k.p.a. art. 76 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dokumenty urzędowe sporządzone przez organy państwowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przedstawienie stanu faktycznego i nieustosunkowanie się do argumentów skarżącej. Naruszenie przez organy administracji przepisów ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, w tym art. 1 ust. 3 (objęcie scaleniem gruntów zabudowanych bez zgody) i art. 3 ust. 1 (zniesienie współwłasności).

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA dotyczące prawidłowości ustaleń organów administracji w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego.

Godne uwagi sformułowania

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać, między innymi, zwięzłe przedstawienie stanu sprawy. Nie chodzi przy tym wyłącznie o przytoczenie ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne rozpoznające sprawę, lecz o ich ocenę i wskazanie, jakie ustalenia Sąd I instancji uznał za właściwe i przyjęte przez niego, a które nie. Brak jednoznacznie i prawidłowo ustalonego stanu faktycznego nie pozwala ocenić, czy przy scaleniu gruntów wsi S. i K. S. w ogóle doszło do naruszenia prawa i czy było to naruszenie rażące.

Skład orzekający

Jerzy Bujko

przewodniczący-sprawozdawca

Andrzej Gliniecki

sędzia

Mariola Kowalska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących scalania gruntów, w szczególności zasad objęcia scaleniem gruntów zabudowanych oraz kwestii zniesienia współwłasności w postępowaniu administracyjnym. Wskazanie na obowiązek WSA do prawidłowego przedstawienia stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej materii scalania gruntów na podstawie przepisów z 1968 r. oraz procedury administracyjnej i sądowo-administracyjnej z tamtego okresu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność postępowań administracyjnych dotyczących nieruchomości i potencjalne błędy sądów w ocenie stanu faktycznego. Jest to przykład, jak ważne jest precyzyjne ustalenie stanu prawnego i faktycznego.

Błędy w ustaleniu stanu faktycznego przez WSA doprowadziły do uchylenia decyzji o scaleniu gruntów.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 618/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-02-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-04-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki
Jerzy Bujko /przewodniczący sprawozdawca/
Mariola Kowalska
Symbol z opisem
6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 455/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-09-08
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 188 i art. 203 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędziowie NSA Andrzej Gliniecki del. WSA Mariola Kowalska Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 455/06 w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie scalenia gruntów 1. uchyla zaskarżony wyrok a także zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody L. z dnia [...] nr [...], 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz K. C. kwotę 320 ( trzysta dwadzieścia ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] H. O. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody B. z dnia [...] zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi S. i K. S. w części dotyczącej gruntów należących przed scaleniem do jej rodziców W. i J. małż. C.. We wniosku wskazała, iż w wyniku scalenia dokonano niezgodnego z przepisami prawa zniesienia współwłasności części gruntów stanowiących współwłasność wnioskodawczyni H. O. i jej braci R. C. i S. C.. Ponadto podniosła, iż niezgodnie z obowiązującym prawem scaleniem objęto działkę oznaczoną numerem [...] o powierzchni 0,82 ha, na której znajdował się tartak nabyty nieformalną umową z [...] przez J. i H. małż. O. oraz H. i M. O. od S. P. i przyznaną ją na współwłasność H. O. oraz jej braciom S. i R. C..
Wojewoda L. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 K.p.a. stwierdził nieważność decyzji Wojewody B. z dnia [...] w części dotyczącej gruntów objętych wnioskiem H. O. z dnia [...]. Uzasadniając tę decyzję organ stwierdził, że Wojewoda B. decyzją z dnia [...], nr [...], wszczął z urzędu postępowanie scaleniowe gruntów położonych na terenie wsi S. i K. S., gm. S.. Postępowaniem scaleniowym zostały objęte m.in. grunty W. i J. małż. C., o powierzchni 3,11 ha i wartości 185,85 jednostek szacunkowych. Na powierzchnię tę składały się grunty, których własność W. i J. małż. C. nabyli aktem własności ziemi z dnia [...] wydanym przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. o powierzchni 2,80 ha położonych w S., aktem własności ziemi z dnia [...] wydanym przez Naczelnika Gminy S. o powierzchni 0,27 ha, położonych we wsi S. oraz aktem własności ziemi z dnia [...] wydanym przez Naczelnika Gminy S., na podstawie którego W. i J. małż. C. nabyli na współwłasność udziały w kilku działkach gruntów, także położonych we wsi S..
W toku postępowania scaleniowego w dniu [...] zmarł W. C. Spadek po nim nabyli na podstawie ustawy: żona J. C. oraz dzieci R. C., S. C. i H. O. po - części spadku każde z nich.
Organ następnie ustalił, że w wyniku spadkobrania po W. C. oraz w wyniku przekazania przez J. C. umową darowizny z dnia [...] swojego udziału w gospodarstwie rolnym objętym postępowaniem scaleniowym na rzecz dzieci, ostatecznie współwłaścicielami gospodarstwa rolnego małż. C. stały się ich dzieci R. C., S. C. i H. O. po 1/3 części każde z nich.
Wojewoda B. decyzją z dnia [...] zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi S., K. S., gm. S. opracowany na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. Nr 3, poz. 13).
Organ pierwszej instancji uznał, że w następstwie scalenia bez podstawy prawnej wykazano jako współwłaścicieli wydzielonej w wyniku scalenia działki nr [...] R. C. i S. C.. Organ uznał również, że w wyniku scalenia bez podstawy prawnej dokonano częściowego zniesienia współwłasności gruntów stanowiących współwłasność R. C., S. C. i H. O., wydzielając jednemu ze współwłaścicieli jego udział, jako należny ekwiwalent gruntowy w odrębnej działce ewidencyjnej, oznaczonej nr [...], co stanowi naruszenie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów.
Od wymienionej wyżej decyzji Wojewody L. z dnia [...] odwołanie wniosła K. C., córka zmarłego uczestnika scalenia R. C.. Po rozpoznaniu tego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody L. z dnia [...] nr [...].
Organ odwoławczy potwierdził, że postępowaniem scaleniowym objęta była m.in. działka zabudowana wraz ze znajdującym się na niej tartakiem. Działka ta stanowiła własność E. i A. małż. K.. Przed wszczęciem postępowania scaleniowego, tj. w dniu [...], nieformalną umową kupna-sprzedaży nabyli ją J. i H. małż. O. oraz H. i M. małż. O. i w czasie postępowania scaleniowego byli w jej posiadaniu. W wyniku scalenia gruntów działka ta wraz z gruntami przyległymi, oznaczona nr [...], została wydzielona na współwłasność H. O., R. C. i S. C.. W tej sytuacji w toku scalenia gruntów rażąco naruszono przepis art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów, który stanowi, że grunty pod zabudowaniami nie mogą być objęte scaleniem bez zgody ich właściciela lub posiadacza samoistnego.
Organ odwoławczy uznał również, że w wyniku scalenia gruntów, bezprawnie dokonano zniesienia współwłasności gruntów stanowiących współwłasność R. C., S. C. i H. O. w ten sposób, że jedna z nowo wydzielonych działek, oznaczona nr [...], wydzielona została tylko dla R. C.. Ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów nie przewidywała znoszenia współwłasności nieruchomości rolnych w trybie postępowania administracyjnego. W konsekwencji tego stan prawny gruntów ekwiwalentnych wydzielonych w wyniku scalenia w zamian za wniesione do niego grunty W. i J. małż. C. został wadliwie określony.
Z decyzją tą nie zgodziła się K. C., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez uznanie, że w toku postępowania scaleniowego doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, podczas gdy postępowanie scaleniowe było wadliwe jedynie co najwyżej w odniesieniu do działki nr [...], jednakże nie w stopniu rażącym. Ponadto zarzuciła naruszenie art. 6, 7 K.p.a. w zw. z art. 16 § 1 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a., art. 76 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie faktu, że działka nr [...] została przyznana R. C. w zamian za jego działki nr [...], [...], [...] i [...].
Wyrokiem z dnia 8 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. Sąd stwierdził w motywach wyroku, że przedmiotem sprawy jest stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów. Nieważność taka może być następstwem rażącego naruszenia prawa, które ma miejsce wówczas, gdy w sposób oczywisty i bezsporny został naruszony przepis prawny i jednocześnie niemożliwe jest dokonanie jego odmiennej wykładni.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Sądu, orzekający w sprawie organ słusznie uznał, iż powyższe przesłanki zaistniały w rozpatrywanej sprawie.
Kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Wojewody B. z dnia [...] zatwierdzająca projekt scalenia gruntów wsi S. i K. S., wydana została w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Zgodnie z przepisami tej ustawy grunty pod zabudowaniami nie mogły być objęte scaleniem bez zgody właściciela lub posiadacza samoistnego (art. 1 ust. 3). Stan własności lub posiadania uczestników scalenia gruntów oraz powierzchnie użytków i klas gruntów określało się według danych uwidocznionych w ewidencji gruntów (art. 10). Decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów stanowiła tytuł do ujawnienia nowego stanu własności w księgach wieczystych, ale nie przesądzała tytułu własności (art. 16 ust. 1). Scalanie gruntów nie zmieniało ani liczby właścicieli, ani prawa własności, czy innych uprawnień związanych z gruntem. Uczestnik scalenia stawał się właścicielem gruntów poscaleniowych, stanowiących ekwiwalent gruntów należących do niego przed scaleniem. Tak więc grunty poscaleniowe musiały stanowić ekwiwalent gruntów przedscaleniowych w pełnym zakresie, tzn. musiały również odzwierciedlać poprzedni stan własności (współwłasności).
Zdaniem WSA organy słusznie uznały, że grunty pochodzące z gospodarstwa J. i W. C. objętych postępowaniem scaleniowym o ogólnej powierzchni 3,65 ha stanowiły częściowo współwłasność H. i J. O., S. i T. C. oraz R. i A. C. co do powierzchni 2,27 ha, a częściowo współwłasność H. O., S. C. i R. C. co do powierzchni 1,38 ha w odpowiednich udziałach. Tak więc grunty wydzielone w toku postępowania scaleniowego jako grunty ekwiwalentne za nie muszą również odzwierciedlać ten stan współwłasności. Na nieruchomości o powierzchni 1,38 ha, która w całości stanowiła współwłasność rodzeństwa znajdował się budynek mieszkalny.
Dziaka oznaczona nr ewid. [...] wyodrębniona została z gruntów o powierzchni 1,38 ha przekazanych na współwłasność H. O., R. C. i S. C. umową o przekazaniu własności i posiadania gospodarstwa rolnego z dnia [...]. W toku postępowania scaleniowego działka nr ewid. [...] została wydzielona R. i A. C. jako ekwiwalent za ich działki nr [...], [...], [...] i [...]. Jednakże współwłaściciele gruntów, z których działka nr ewid. [...] została wydzielona, w toku scalenia nie otrzymali za nią gruntów ekwiwalentnych stanowiących ich współwłasność. Słusznie w tej sytuacji uznały organy, że w toku postępowania scaleniowego bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów dokonano zniesienia współwłasności poprzez wydzielenie działki nr ewid. [...] wyłącznie dla jednego ze współwłaścicieli z pominięciem pozostałych współwłaścicieli. Ponadto grunty te przed scaleniem zabudowane były budynkiem mieszkalnym. Objęciem postępowaniem scaleniowym gruntów pod zabudowaniami bez zgody wszystkich współwłaścicieli w sposób rażący naruszyło art. 1 ust. 3 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.
Zgodzić się również należy z ustaleniami organu dotyczącymi działki oznaczonej obecnie nr ewid. [...]. Działka nr ewid. [...] stanowi ekwiwalent za działkę zabudowaną tartakiem wraz z przyległymi gruntami. Działkę zabudowaną tartakiem, stanowiącą własność E. i A. małż. K., nieformalną umową kupna-sprzedaży z dnia [...] nabyli J. i H. małż. O. i H. i M. małż. O.. W toku postępowania scaleniowego była ona w ich posiadaniu, tak więc bezpodstawnie została ona przyznana na współwłasność obok H. O. również R. C. i S. C., dla których nie stanowiła ona ekwiwalentu za grunty przedscaleniowe. A ponadto jako grunty zabudowane przed scaleniem wymagały zgody wszystkich posiadaczy na objęcie ich postępowaniem scaleniowym zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy.
Omówione wyżej naruszenia prawa WSA ocenił jako rażące, skutkiem czego było oddalenie wniesionej do tego Sądu skargi.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżyła skargą kasacyjną K.C. reprezentowana przez adwokata A. L.. Zarzuciła temu wyrokowi:
1. Naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:
a) art. 151 ustawy z dnia 30sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi, pomimo że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja obarczona była szeregiem błędów natury materialnoprawnej i formalnoprawnej, które zaakceptowane zostały przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a polegały w szczególności na:
naruszeniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez uznanie, że w realiach sprawy w trakcie postępowania scaleniowego doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego - przepisów ustawy o scaleniu i wymianie gruntów, podczas gdy postępowanie administracyjne prowadzone w [...] r. było wadliwe jedynie co najwyżej w odniesieniu do działki nr [...], jednakże nie w stopniu rażącym,
naruszeniu art. 6, 7 K.p.a. w zw. z art. 16 § 1 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie przy ustalaniu faktycznego stanu sprawy szeregu dokumentów: m.in. treści aktów własności ziemi z dnia [...] oraz z dnia [...], z których to decyzji wynika, że w dniu [...] właścicielem czterech działek o nr [...], [...], [...] i [...] był R. C. - w sytuacji zatem gdy w toku postępowania scaleniowego za ww. działki przyznano R. C. działkę nr [...] nie możemy mówić o "zniesieniu współwłasności" w stosunku do tej nieruchomości jak ustalił to organ administracyjny,
naruszeniu art. 76 § 1 K.p.a. poprzez odmówienie mocy prawnej aktom własności ziemi z dnia [...] oraz z dnia [...], z których to decyzji wynika, że w dniu [...] właścicielem czterech działek o nr [...], [...], [...] i [...] był R. C. - podczas gdy decyzje te są ostateczne i korzystają z domniemania prawdziwości - nie mógł organ tym samym, bez przeprowadzenia dowodu przeciwnego ustalić innego stanu prawnego nieruchomości niż wykazany w ww. decyzjach;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, pomimo że w niniejszej sprawie były ku temu podstawy - zaskarżone decyzje bowiem były obarczone uchybieniami natury proceduralnej, które można byłoby zakwalifikować jako mające istotny wpływ na wynik sprawy, jak i z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; uchybienia te wymienione zostały powyżej;
c) art. 141 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) poprzez oparcie wyroku jedynie na ustaleniach poczynionych przez organy obydwu instancji i pominięcie - w żaden sposób Sąd się bowiem do nich nie odniósł w uzasadnieniu swego orzeczenia - argumentów wskazanych przez pełnomocnika skarżących przedstawionych w skardze.
Niezależnie od powyższych uchybień natury procesowej, skarżonemu wyrokowi zarzucono:
2. Naruszenie prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie, tj. art. 10 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów - poprzez pominięcie okoliczności, że stan własności lub posiadania uczestników scalenia lub wymiany gruntów oraz powierzchnie użytków i klas gruntów określa się według danych uwidocznionych w ewidencji gruntów.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;
ewentualnie o:
2) zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaiskrzonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...]., wydanej w sprawie [...].
Ponadto skarżąca wniosła o:
zasądzenie od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny oparł się na ustaleniach z zaskarżonych decyzji i jednocześnie całkowicie pominął argumenty wskazane w skardze. Nie ustosunkował się przy tym do twierdzeń skarżącej i przedstawionych przez nią dowodów wskazujących, iż ojciec jej, R. C., był właścicielem [...] działek objętych scaleniem i że działka nr [...] została mu wydzielona w wyniku scalenia jako ekwiwalent jego własnych - a nie współwłasnych - nieruchomości. Skarżąca zarzuciła nadto niewyjaśnienie stanu faktycznego działki nr [...] położonej w K. S. i brak ustosunkowania się do jej stwierdzenia, że ewentualnego błędu popełnionego w czasie scalenia w stosunku do tej nieruchomości nie można ocenić jako rażącego naruszenia prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasadnie zarzuciła naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 141 § 4 tej ustawy uzasadnienie wyroku powinno zawierać, między innymi, zwięzłe przedstawienie stanu sprawy. Nie chodzi przy tym wyłącznie o przytoczenie ustaleń faktycznych dokonanych przez organy administracyjne rozpoznające sprawę, lecz o ich ocenę i wskazanie, jakie ustalenia Sąd I instancji uznał za właściwe i przyjęte przez niego, a które nie. W przepisie art. 141 § 4 p.p.s.a. nie chodzi bowiem o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego, ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem (tak: wyrok NSA z 12 maja 2005 r., FSK 2123/04, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 9).
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji w pełni przychylił się do dokonanej przez organy prawnej oceny decyzji zatwierdzającej projekt scalenia, lecz ustalenia stanu faktycznego organów i Sądu istotnie różnią się. Z dokonanych przez organy ustaleń wynika, że w toku ocenianego postępowania scaleniowego za grunty należące wcześniej do małżonków W. i J. C., które stały się współwłasnością ich dzieci H. O., R. C. i S. C. wydzielono ekwiwalent w postaci gospodarstwa rolnego przyznanego wyżej wymienionym osobom na współwłasność. Nie dotyczy to jednak działki nr [...] wydzielonej również jako ekwiwalent za część gospodarstwa rolnego J. i W. C., którą z naruszeniem prawa przyznano na wyłączną własność R. C., zamiast na współwłasność wszystkich trojga dzieci byłych właścicieli gospodarstwa przejętego do scalenia. W ten sposób, zdaniem organów, doszło do bezprawnego zniesienia współwłasności działki nr [...], co rażąco naruszyło art. 3 ust. 1 ustawy o scaleniu i wymianie gruntów z 24 stycznia 1968 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił natomiast, że z gruntów przekazanych umową z [...] przez J. C. trojgu dzieciom w toku postępowania scaleniowego została wyodrębniona działka oznaczona obecnie numerem [...]. Działka ta w następstwie scalenia została przyznana R. i A. C. jako ekwiwalent za przejęte do scalenia ich własne nieruchomości oznaczone jako działki nr [...], [...], [...] i [...]. Jednakże, jak ustalił WSA, współwłaściciele gruntów, z których działka nr [...] została wydzielona, w toku scalenia nie otrzymali za nią gruntów ekwiwalentnych przyznanych im na współwłasność.
Gdyby powyższe ustalenia Sądu I instancji - zasadniczo różniące się od ustaleń organów - były prawidłowe, to błąd popełniony przy scaleniu nie polegałby na zniesieniu współwłasności działki nr [...] przez przyznanie jej na wyłączną własność R. C. i jego żonie, lecz na tym, że spadkobiercy W. i J. C. za część ich gruntów przejętych do scalenia, z których powstała działka nr [...] przyznana R. i A. C., nie otrzymali ekwiwalentnej nieruchomości. Natomiast przyznanie działki nr [...] na wyłączną własność jednemu tylko ze spadkobierców W. C. i jego żonie nie stanowiło niedopuszczalnego zniesienia współwłasności, skoro był to ekwiwalent za cztery działki nabyte przez nich aktami własności ziemi z [...] i z dnia [...].
Brak jednoznacznie i prawidłowo ustalonego stanu faktycznego nie pozwala ocenić, czy przy scaleniu gruntów wsi S. i K. S. w ogóle doszło do naruszenia prawa i czy było to naruszenie rażące. Sąd przy tym nie ustosunkował się do wyjaśnień skarżącej dotyczących tej kwestii. W tej sytuacji oddalenie przez WSA skargi narusza wskazane w skardze kasacyjnej przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z zebranego w sprawie materiału wynika, iż organy administracyjne nie wyjaśniły i nie ustaliły jednoznacznie stanu faktycznego sprawy. Dla ustalenia czy i w jakim stopniu uzasadnione są zarzuty H. O. z pisma wszczynającego postępowanie o stwierdzenie nieważności organy winny były precyzyjnie ustalić, jakie grunty (konkretne działki) spadkobierców W. i J. C. przejęto do scalenia jaki wydzielono im na współwłasność areał jako ekwiwalent oraz jakie grunty ci spadkobiercy (sami lub z małżonkami) posiadali przed scaleniem jako wyłączną własność oraz jaki uzyskali za nie ekwiwalent w wyniku scalenia. Dopiero dokładna analiza stanu istniejącego przed scaleniem i po scaleniu umożliwi ocenę zasadności stanowisk obu stron sporu i ocenę, czy ewentualne naruszenia prawa są rażące. Uzasadnia to uchylenie zarówno zaskarżonego wyroku jak i obu wydanych w tej sprawie decyzji administracyjnych. Dlatego na podstawie art. 188 i 203 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI