II SA/SZ 642/05

II SA/Sz 642/05 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2005-12-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Arkadiusz Windak
Iwona Tomaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Grzegorczyk-Meder
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
II OSK 615/06 - Wyrok NSA z 2007-04-12
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę
Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r., pozbawił J.S. uprawnień kombatanckich. przyznanych przez ZBoWiD w [...] z tytułu utrwalania władzy ludowej od [...]r. do [...]r. orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej z dnia [...] r.
J.S. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że podczas służby wojskowej brał udział w Walkach z UPA.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...]r., utrzymał w mocy swoją decyzję o pozbawieniu J.S. uprawnień kombatanckich.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w [...] wyrokiem z dnia 11 grudnia 2003r. w sprawie [...] po rozpatrzeniu skargi J.S., uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]r. Sąd uznał, że decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego , gdyż nie zostały podjęte działania z urzędu mające na celu – należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności czy skarżący J.S. podczas służby wojskowej brał udział w walkach z UPA.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 25 ust. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) pozbawił J.S. uprawnień kombatanckich przyznanych decyzją ZBoWiD w [...] z dnia [...]r. z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w okresie [...]r.
W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu wskazał, że J. S. uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie [...] r. w ramach służby w [...] Brygadzie OP w [...], co potwierdzają dokumenty w postaci akt ZBoWiD w [...].
Zgodnie z art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".
Organ ustalił, że w sprawie brak jest dowodów świadczących o tym, że J. S. spełnia przesłanki określone w art. 25 ust.2 pkt 2 zdanie drugie, warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich tj. uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z mocy obowiązującej ustawy oraz pełnienie służby wojskowej z poboru w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.
Ponadto Kierownik Urzędu ustalił, że brak jest podstaw do przyznania J. S. uprawnień kombatanckich z art. 1 ust.2 pkt 6 cyt. ustawy tj. z tytułu walk z oddziałami UPA i oddziałami Wehrwolfu w ramach struktur Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służb państwowych.
Jak wynika z pisma Archiwum Straży Granicznej w [...] z dnia [...]r., w zasobie aktowym ASG nie odnaleziono dokumentów potwierdzających udział J. S., jak i [...] brygady OP w [...] w okresie Jego służby w walkach z oddziałami UPA i Wehrwolfu.
Wprawdzie z pisma tego wynika, że z zachowanych meldunków [...] Batalionu OP z [...]r. wynika, iż była akcja na odcinku [...] strażnicy w związku z informacją o pojawieniu się tam dwóch członków UPA. W ocenie organu J.S. nie mógł brać udziału w tej akcji, gdyż w toku postępowania, jak i w skardze do NSA podał, że walczył z UPA w okresie [...]r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J.S. podniósł, że decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich jest niesprawiedliwa i krzywdząca. Zaprzeczył, że utrwalał władzę ludową, gdyż pełniąc służbę wojskową walczył z bandami UPA. Skarżący wyraził zdziwienie, że w archiwum w [...] nie odnaleziono dokumentów potwierdzających Jego udział w walkach z UPA w okolicach [...]. Zaświadczenie wystawione przez WKU w [...] było potwierdzone przez Sztab Generalny WP [...]r. Na dowód tego przedstawił sądowi pismo otrzymane z Urzędu Sztabu Generalnego. Brak odpowiednich dokumentów uważa za niedopatrzenie w dostarczaniu pełnej dokumentacji z jednego archiwum do drugiego.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 25 ust.2 pkt 2 i ust.4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz o niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tj. Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371/ - utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. o pozbawieniu J.S. uprawnień kombatanckich.
Kierownik Urzędu w uzasadnieniu decyzji podniósł, że postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało wnikliwie. Wykonano zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące ustalenia, czy jednostka WOP, w której służył J. S. brała udział w walkach z formacjami, o których mowa w art. 1 ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Ustalenia te nie przyniosły pozytywnego wyniku.
W toku postępowania nie wykazano zatem, aby w stosunku do strony wystąpiły pozytywne przesłanki zachowania uprawnień określone w art. 25 ust.2 pkt 2 zdanie drugie.
Z informacji Archiwum Straży Granicznej /pismo z dnia [...]r./ wynika, że nie odnaleziono dokumentów potwierdzających udział J. S., a także [...] Brygady OP w okresie Jego służby z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu. Zachowane meldunki [...] Batalionu OP z [...]r, donoszą o akcji pościgowej na odcinku [...] strażnicy w związku z pojawieniem się tam dwóch członków bandy UPA. Pozostałe meldunki brygady z [...] r. informują o działających tam grupach rabunkowych i przemytniczych.
Skarżący ubiegając się o przyjęcie do ZBoWiD-u podał, że walczył z bandami w okresie [...] r., zatem organ uznał, że nie dotyczy go opisany wyżej meldunek o akcji przeciwko niedobitkom UPA.
Ponadto Kierownik Urzędu wskazał, że J.S. w deklaracji członkowskiej ZBoWiD powołał się na udział w walkach w okolicy [...] nie wskazując, że walczył z bandami UPA. Z uwagi na zniszczenie nie udało się uzyskać karty ewidencyjnej strony, ale ustalono przebieg służby na podstawie książeczki wojskowej /pismo WKU w [...] z dnia [...] r./.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] J.S. zarzucił, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów nie chce uznać, że skarżący brał udział w walkach z bandami UPA w okresie pełnienia służby wojskowej od [...]r. do [...]r. w Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza w [...].
Skarżący zarzucił, że pismo z Archiwum Straży Pogranicznej w [...] zawiera jedynie informacje o [...]r., a nie ma w nim informacji na temat lat [...]. Ponadto stwierdził, że w [...]r. otrzymał w WKU w [...] zaświadczenie o udziale w walkach z bandami UPA od [...] do [...]r., które WKU otrzymało ze Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Zarządu Uzupełnień w [...]. Zdaniem skarżącego, w archiwum musiało być więcej dokumentów stwierdzających przebieg walk i ich dokładną datę.
Obecnie Sztab Generalny Wojska Polskiego nie istnieje dlatego tylko w Sądzie może uzyskać sprawiedliwe rozwiązanie sprawy.
Kierownik Urzędu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł , co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna.
Z przedstawionego wyżej toku sprawy wynika, że poddana obecnie kontroli Sądu decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...]r. została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy, bowiem poprzednia ostateczna decyzja tego organu została uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...]r. w sprawie [...].
Kontrolując zgodność zaskarżonej aktualnie decyzji, należało w pierwszej kolejności zbadać, czy w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ orzekający wykonał zalecenia sądu zawarte w poprzednim wyroku.
Jedyną okolicznością wymagającą wyjaśnienia w świetle wyżej wskazanego wyroku, był udział skarżącego w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii podczas pełnienia służby w [...] Batalionie OP w okresie [...]r., na którą to okoliczność skarżący powoływał się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i w skardze.
W świetle zebranych w aktach administracyjnych dowodów stwierdzić trzeba, że Kierownik Urzędu wykonał zalecenia Sądu.
Z treści uzyskanego przez organ pisma z Archiwum Straży Granicznej z dnia [...]r. /k.24 akt administracyjnych/ nie wynika, aby skarżący podczas pełnionej służby wojskowej brał udział w walkach z oddziałami UPA. Nie wskazuje również na to żaden inny dowód, poza ogólnikowymi twierdzeniami samego skarżącego.
W tej sytuacji brak jest podstaw do kwestionowania stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, że nie wystąpiły w sprawie przesłanki do zachowania uprawnień kombatanckich określone w art. 1 ust.2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach /.../ tj., że skarżący uczestniczył w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z oddziałami UPA.
Dlatego uznać należało, że decyzja o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich oparta o przepis art. 25 ust.2 pkt 2 cyt. ustawy, odpowiada prawu.
Niesporne jest bowiem w sprawie, że skarżący uprawnienia kombatanckie otrzymał wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej" w okresie od [...]r. do [...]r., w ramach służby w Wojsku Polskim.
Zgodnie z art. 25 ust.2 pkt 2 cyt. ustawy o kombatantach, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienie kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...] w charakterze uczestników o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust.2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.
Reasumując powyższe, skoro skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie w oparciu o uprzednio obowiązujące przepisy wyłącznie z tytułu "utrwalenia władzy ludowej" i nie zachodzą podstawy prawne o jakich mowa w art. 25 ust.2 pkt 2 zdanie drugie – ustawy o kombatantach do zachowania tych uprawnień, to pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich jest zgodne z prawem.
Ponadto z uwagi na eksponowane przez skarżącego poczucie krzywdy i niesprawiedliwości wyjaśnić trzeba w ślad za Trybunałem Konstytucyjnym, że "odmowa przyznania uprawnień kombatanckich lub pozbawienie takich uprawnień nie jest karaniem, a jedynie odmową nagradzania czy honorowania z braku wymaganych cech. Uprawnienia przysługujące kombatantom nie są /mimo powszechnego takiego ich odbioru/ przede wszystkim uprawnieniami socjalnymi, lecz mają charakter szczególnego przywileju wynikającego z działalności określonej w ustawie" /por. wyrok T.K. z dnia 15 kwietnia 2003r., SK 4/02, OTK-A-2003/4/31/.
W tej sytuacji, skoro Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.