II OSK 603/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który uchylił decyzje nakazujące Gminie [...] zabezpieczenie zniszczonego budynku mieszkalnego. WINB zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego (art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z przepisami o samorządzie gminnym) poprzez niezastosowanie tych przepisów i uznanie, że nie zachodzi szczególny przypadek pozwalający nałożyć na Gminę obowiązek doraźnych zabezpieczeń. Argumentowano, że w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia, przy braku możliwości szybkiego ustalenia właściciela, Gmina powinna przejąć odpowiedzialność. Dodatkowo zarzucono naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a.) poprzez brak wskazania podstawy prawnej wyroku i jego nieuzasadnienie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że adresatem decyzji z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego jest co do zasady właściciel lub zarządca obiektu. Obciążenie Gminy obowiązkiem zabezpieczenia jest rozwiązaniem wyjątkowym, stosowanym jako środek ostateczny, gdy po wyczerpaniu wszelkich środków dowodowych ustalenie właściciela okaże się niemożliwe. Organy nadzoru budowlanego nie wykazały, że podjęły wszystkie niezbędne czynności w celu ustalenia podmiotu zobowiązanego, ograniczając się do analizy wypisu z rejestru gruntów i nie badając ksiąg wieczystych ani historii prawnej działki. NSA uznał, że poszukiwanie właściciela nie może ograniczać się do ewidencji gruntów, a stan zagrożenia nie zwalnia organów z obowiązku prawidłowego ustalenia strony postępowania. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. również uznano za niezasadny, wskazując, że uzasadnienie WSA było wystarczająco precyzyjne, aby organ zrozumiał popełnione błędy proceduralne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie odpowiedzialności za zabezpieczenie obiektów budowlanych w złym stanie technicznym, gdy nie można ustalić właściciela; obowiązki organów nadzoru budowlanego w zakresie postępowania dowodowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości ustalenia właściciela i konieczności podjęcia pilnych działań zabezpieczających.
Zagadnienia prawne (2)
Czy gmina może zostać obciążona obowiązkiem zabezpieczenia obiektu budowlanego w złym stanie technicznym, gdy nie ustalono jego właściciela lub zarządcy, a istnieje bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obciążenie gminy takim obowiązkiem jest środkiem ostatecznym i może nastąpić tylko po wyczerpaniu wszelkich dostępnych środków dowodowych w celu ustalenia właściciela lub zarządcy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nie wykazały podjęcia wszystkich niezbędnych czynności do ustalenia właściciela, ograniczając się do analizy wypisu z rejestru gruntów i nie badając ksiąg wieczystych. Poszukiwanie właściciela nie może być ograniczone do ewidencji gruntów, a stan zagrożenia nie zwalnia z obowiązku prawidłowego ustalenia strony postępowania.
Czy uzasadnienie wyroku WSA, które nie wskazuje wprost numerów jednostek redakcyjnych Kodeksu postępowania administracyjnego naruszonych przez organy, stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli uzasadnienie jest na tyle precyzyjne, że organ nie ma wątpliwości co do popełnionych błędów proceduralnych i czynności do podjęcia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że uzasadnienie WSA szczegółowo opisało zaniechania organów w zakresie gromadzenia materiału dowodowego (ograniczenie do wypisu z rejestru, zaniechanie analizy ksiąg wieczystych), co jednoznacznie wskazuje na naruszenie zasad prawdy obiektywnej i obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Brak formalnego przywołania numerów jednostek redakcyjnych K.p.a. nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy.
Przepisy (12)
Główne
p.b. art. 66 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Adresatem decyzji wydawanej na podstawie art. 66 ust. 1 p.b. jest co do zasady właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Obowiązki te wynikają z ogólnej zasady dbałości o należyty stan techniczny obiektu, która spoczywa właśnie na tych podmiotach, jak stanowi art. 61 p.b. Obciążenie Gminy obowiązkiem zabezpieczenia obiektu, na terenie której obiekt jest zlokalizowany, jest rozwiązaniem o charakterze wyjątkowym i może być stosowane jedynie jako środek ostateczny. Taka sytuacja może zaistnieć wyłącznie wtedy, gdy po wyczerpaniu wszelkich dostępnych środków dowodowych ustalenie właściciela lub zarządcy okaże się niemożliwe.
Pomocnicze
u.s.g. art. 6 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 7 § 1 pkt 14
Ustawa o samorządzie gminnym
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Brak wskazania podstawy prawnej wyroku oraz jej nieuzasadnienie, które nie daje rękojmi zgodności z prawem i uniemożliwia obronę, może stanowić naruszenie tego przepisu.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej, która została naruszona przez organy poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który został naruszony przez organy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który został naruszony przez organy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obciążenie Gminy obowiązkiem zabezpieczenia obiektu jest środkiem ostatecznym i wymaga wyczerpania wszelkich możliwości ustalenia właściciela lub zarządcy. • Organy nadzoru budowlanego nie wykazały podjęcia wszystkich niezbędnych czynności do ustalenia właściciela, ograniczając się do analizy wypisu z rejestru gruntów i nie badając ksiąg wieczystych. • Poszukiwanie właściciela nie może ograniczać się do ewidencji gruntów. • Stan zagrożenia nie zwalnia organów z obowiązku prawidłowego ustalenia strony postępowania. • Uzasadnienie WSA było wystarczająco precyzyjne, mimo braku formalnego wskazania numerów jednostek redakcyjnych K.p.a.
Odrzucone argumenty
Gmina powinna przejąć odpowiedzialność za zabezpieczenie w sytuacji bezpośredniego zagrożenia i braku możliwości szybkiego ustalenia właściciela (argumentacja WINB). • Oczekiwanie na ustalenie właściciela odwlekałoby w czasie usunięcie zagrożenia (argumentacja WINB).
Godne uwagi sformułowania
Obciążenie Gminy obowiązkiem zabezpieczenia obiektu, na terenie której obiekt jest zlokalizowany, jest rozwiązaniem o charakterze wyjątkowym i może być stosowane jedynie jako środek ostateczny. • Taka sytuacja może zaistnieć wyłącznie wtedy, gdy po wyczerpaniu wszelkich dostępnych środków dowodowych ustalenie właściciela lub zarządcy okaże się niemożliwe. • Sąd I instancji trafnie wskazał, że poszukiwanie właściciela nieruchomości nie może ograniczać się do lektury ewidencji gruntów i budynków. • Stan zagrożenia nie zwalnia organów z obowiązku działania na podstawie i w granica prawa, w tym z obowiązku prawidłowego ustalenia strony postępowania.
Skład orzekający
Jerzy Stankowski
przewodniczący-sprawozdawca
Paweł Miładowski
członek
Jan Szuma
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odpowiedzialności za zabezpieczenie obiektów budowlanych w złym stanie technicznym, gdy nie można ustalić właściciela; obowiązki organów nadzoru budowlanego w zakresie postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości ustalenia właściciela i konieczności podjęcia pilnych działań zabezpieczających.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy administracji, nawet w sytuacjach pilnych. Podkreśla, że procedura i prawa stron (tutaj Gminy) muszą być przestrzegane.
“Gmina nie musi ratować zniszczonego budynku, jeśli organ nie ustalił właściciela. Kluczowe błędy inspekcji budowlanej.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.