II OSK 595/20

II OSK 595/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Piotr Broda /sprawozdawca/
Robert Sawuła /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1556/18 - Wyrok WSA w Krakowie z 2019-05-09
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 290
art. 66 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1556/18 w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 2 października 2018 r. nr 504/2018, znak WOB.7721.179.2018.ACIE w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1556/18 oddalił skargę I. S. (dalej skarżąca) na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 2 października 2018 r., znak WOB.7721.179.2018.ACIE w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego.
Przedmiotowy wyrok zapadł w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej PINB) decyzją nr 43/WM/15 z dnia 4 sierpnia 2015 r. nr WM.5162.11.2015 na podstawie art. 66 ust.1 pkt 1 - 3 w zw. art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290, ze zm.; dalej jako ustawa) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 poz. 267, ze zm.; dalej jako k.p.a.) nałożył na T. K. i M. K., jako współwłaścicieli ogrodzenia usytuowanego pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] w [...] obręb [...] przy ul. [...] nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego.
Na skutek odwołania M. K. i T. K., Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie (dalej jako MWINB) decyzją z dnia 29 marca 2016 r. nr 252/2016 znak: WOB.7721.572.2015.MO.234 na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W ocenie organu II instancji PINB w [...] prawidłowo ustalił, że ogrodzenie pomiędzy działkami nr [...] i [...] w [...] znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym na długości 6 przęseł, które uległy odchyleniu od pionu, co zostało potwierdzone podczas kontroli oraz w ekspertyzie technicznej. Przy tak ustalonym stanie faktycznym obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było nałożenie na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 66 ustawy. Natomiast PINB nałożył obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości jedynie na część spośród współwłaścicieli obiektu budowlanego. Zgodnie z oświadczeniem z dnia 7 lipca 1979 r., "(...) ogrodzenie dzielące obie parcele przebiegać będzie w osi linii rozgraniczenia". Zatem, zdaniem MWINB, zgodnie z art. 154 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r. poz. 121, ze zm.) ogrodzenie stanowi współwłasność właścicieli obu sąsiadujących nieruchomości, tj. właścicieli działek nr [...] i [...] przy ul. [...] w [...].
Organ odwoławczy wskazał, że z wypisu z rejestru gruntów wynika, że działka nr [...] stanowi własność Gminy [...] oddaną we współużytkowanie wieczyste T. K. i M. K., a działka nr [...] stanowi współwłasność E. S., I. S. i Z. S. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego na ww. osoby powinien zostać nałożony solidarnie obowiązek wynikający z zastosowania przez organ nadzoru budowlanego art. 66 ust. 1 ustawy, zaś obowiązek został nałożony jedynie na część, spośród ww. osób.
Organ II instancji stwierdził, że skoro PINB ustalił, że ogrodzenie pomiędzy działkami nr [...] i [...] znajduje się nieodpowiednim stanie technicznym, to powinien nałożyć na adresatów decyzji obowiązek wykonania takich działań, które doprowadzą obiekt budowlany (ogrodzenie) do odpowiedniego stanu technicznego. Tymczasem organ I instancji nakazał usunięcie nieprawidłowości stanu technicznego obiektu poprzez jego rozbiórkę, a także zobligował do wybudowania nowego ogrodzenia, na co nie daje podstaw art. 66 ust. 1 ustawy.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 września 2016 r., sygn. II SA/Kr 603/16 uchylił powyższą decyzję MWINB z dnia 29 marca 2016 r., zaś skarga kasacyjna I. S. wniesiona od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. II OSK 42/17.
Po ponownym rozpoznaniu MWINB decyzją z dnia 2 października 2018 r., znak WOB.7721.179.2018.ACIE uchylił zaskarżoną decyzję oraz nakazał współwłaścicielom ogrodzenia znajdującego się między działkami nr [...] i nr [...] w [...] obręb [...] przy ul. [...] i [...] i T. K. i M. K. oraz skarżącej, Z. S. i E. S. - usunięcie w terminie do dnia 31 grudnia 2018 r. stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego ogrodzenia usytuowanego pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] w [...] obręb [...] przy ul. [...] i [...] powodujących stan zagrożenia życia lub zdrowia ludzkiego oraz bezpieczeństwa mienia poprzez: wykonanie zgodnie ze sztuką budowlaną na 11 przęsłach od strony ul. [...] w [...] w kierunku budynku gospodarczego, na działce nr [...] drewnianego szalunku podpierającego przechylające się ogrodzenie z krawędziaków 18x18 cm, za pomocą trójkątnych kozłów wykonanych na wysokość podpieranych elementów betonowych ogrodzenia i słupków. Trójkątne kozły winny być zakotwione do gruntu klinami, usztywnione poprzecznie krawędziakiem 14 x 14 cm i zamontowane przy każdym słupku metalowym i pośrodku przęsła.
W uzasadnieniu organ odwoławczy na wstępie wskazał, że na podstawie art. 153 p.p.s.a. związany jest treścią wyroków WSA w Krakowie z dnia 22 września 2016 r. oraz NSA z dnia 22 listopada 2017 r.
W ocenie organu II instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że ogrodzenie pomiędzy działkami nr [...] i [...] w [...] znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym z uwagi na stwierdzony przechył części przęseł oraz stwierdzone spękania i rozwarstwienia murku ogrodzeniowego. Okoliczność ta została potwierdzona podczas przeprowadzonych kontroli oraz w opracowaniu pod nazwą: "Ekspertyza stanu technicznego ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] w [...], obręb [...] przy ul. [...] " W toku postępowania odwoławczego MWINB zlecił PINB uzupełnienie materiału dowodowego o przeprowadzenie wraz z zawiadomieniem stron postępowania oględzin ogrodzenia usytuowanego pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] w [...] obręb [...] przy ul. [...]. W dniu 24 lipca 2018 r. zostały przeprowadzone oględziny, podczas których wykonano szczegółowy opis stanu poszczególnych przęseł przedmiotowego ogrodzenia. Skarżąca przedłożyła również kopie opinii oraz szereg zdjęć z opisem obrazujących stan w/w ogrodzenia. W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, zachodzą okoliczności o których mowa w art. 66 ust. 1-3 ustawy uzasadniające podjęcie przez organ nadzoru budowlanego stosownych działań.
Organ II instancji ponownie wskazał, że zaskarżona decyzja PINB jest nieprawidłowa bowiem zobowiązuje nie tylko do usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego ogrodzenia, ale również do wybudowania nowego obiektu budowlanego - nowego ogrodzenia, do czego brak jest podstaw prawnych, ponadto niewłaściwie określono adresata obowiązku, którym powinni być właściciele (użytkownicy wieczyści) obydwu sąsiadujących działek - dlatego na T. K., M. K., E. S., skarżącą i Z. S. powinien zostać nałożony solidarnie obowiązek wynikający z zastosowania przez organ nadzoru budowlanego przepisu art. 66 ust. 1 ustawy.
Organ odwoławczy mając na uwadze aktualny stan techniczny ogrodzenia stwarzającego na znacznym odcinku zagrożenie oraz treść wniosków i zaleceń zawartych w opinii, a także wskazania WSA w Krakowie i NSA dokonał reformacji zaskarżonej decyzji, doprecyzowując zakres nakazanych robót poprzez zastosowanie drewnianych pali i szalunków drewnianych podpierających przechylone ogrodzenie, aby zostało wyeliminowane istniejące zagrożenie. Odnośnie zarzutów zawartych w odwołaniach i pismach wpływających w toku postępowania oraz treści opracowania z dnia 15 kwietnia 2016 r. wskazano, że w sprawach dotyczących nieodpowiedniego stanu technicznego obiektów budowlanych, organy nadzoru budowlanego nie ustalają, który spośród współwłaścicieli obiektu budowlanego przyczynił się do tego, że obiekt znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, lecz powinny nałożyć obowiązek doprowadzenia obiektu do odpowiedniego stanu technicznego na wszystkich współwłaścicieli obiektu budowlanego solidarnie.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła skarżąca kwestionując zasadność jej wydania.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaznaczył na wstępie, że w sprawie istotne były trzy okoliczności: czy istnieją podstawy do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy tj. czy ogrodzenie jest w nieodpowiednim stanie technicznym (pozytywna odpowiedź na to pytanie wynikała jednoznacznie z ustaleń faktycznych i była kwestią niesporną pomiędzy stronami), jaka powinna być treść obowiązku nałożonego na podstawie tego przepisu oraz kto powinien być adresatem takiej decyzji.
W tej sytuacji Sąd wskazał, że przyczyną uchylenia poprzedniej decyzji MWINB było naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Sądy obydwu instancji uznały wszystkie istotne okoliczności za wyjaśnione do tego stopnia, że brak było podstaw do wydawania decyzji kasatoryjnej. Jednocześnie zaaprobowały dokonaną poprzednio przez organ odwoławczy ocenę, że istniały podstawy do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy, a adresatami decyzji winni być wszyscy właściciele bądź użytkownicy wieczyści obu sąsiadujących ze sobą działek.
W ocenie Sądu w wyrokach WSA i NSA w sposób wiążący przesądzono, że ogrodzenie położone jest w granicy między działkami. Stwierdzono także, że "problem rozliczeń pomiędzy współwłaścicielami należy do sfery wzajemnych relacji pomiędzy współwłaścicielami, rozstrzyganych - w razie sporu - przez sądy powszechne". Sąd jednocześnie uznał, że wskazania te zostały w zaskarżonej decyzji zastosowane, bowiem adresatami nałożonych obowiązków zmierzających do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego ogrodzenia uczyniono solidarnie współwłaścicieli ogrodzenia znajdującego się między działkami nr [...] i nr [...] w [...] obręb [...] przy ul [...] i [...] tj. T. K. i M. K. oraz skarżącą, Z. S. i E. S.
Zdaniem Sądu argumenty skarżącej dotyczące tej kwestii (niewłaściwe uznanie jej za współwłaściciela ogrodzenia; twierdzenie, że ogrodzenie to nie znajduje się w granicy między działkami; podważanie skuteczności oświadczenia z dnia 7 lipca 1979 r.; zarzut, że to T. K. wybudował ogrodzenie oraz on przyczynił się do jego złego stanu technicznego) w świetle jednoznacznych wskazań WSA i NSA nie mogą odnieść skutku.
Sąd stwierdził, że do rozważenia pozostaje jedynie zakres nałożonych na strony obowiązków w związku z zastosowaniem art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy. W tym zakresie zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, jak i Naczelny Sąd Administracyjny potwierdziły stanowisko MWINB, że w decyzji organu I instancji obowiązki te zostały ustalone nieprawidłowo, a PINB przekroczył uprawnienia wynikające z tego przepisu. Wskazał jednocześnie, że WSA w uzasadnieniu wyroku zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. zawarł wskazania, co do dalszego postępowania. Na ich podstawie MWINB przed wydaniem zaskarżonej decyzji postanowieniem z dnia 29 maja 2018 r. zlecił organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie oględzin. Pozwoliło to na ustalenie aktualnego stanu ogrodzenia oraz na prawidłowe sformułowanie decyzji, która ostatecznie nałożyła tylko obowiązek wykonania drewnianego szalunku podpierającego przechylające się ogrodzenie na jego jedenastu przęsłach (licząc od strony ul. [...]), określając sposób wykonania tych robót. W ocenie Sądu tak określony obowiązek jest prawidłowy. Odpowiada treści art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz wskazaniom wynikającym z prawomocnego wyroku WSA w Krakowie. Nałożone obowiązki obejmują wyłącznie prace niezbędne do zabezpieczenia ogrodzenia w takim zakresie, w jakim jest ono w nieodpowiednim stanie technicznym, a przy tym decyzja została sformułowana jasno i jednoznacznie, nie budząc wątpliwości, co do zakresu robót budowlanych. W uzasadnieniu decyzji przywołano literaturę fachową, którą posiłkował się organ odwoławczy przy określaniu obowiązku.
Co do kwestii wiarygodności opinii G. P. Sąd wskazał, że prawdą jest, że została ona sporządzona na zlecenie strony postępowania, ale nie pozbawia jej to waloru wiarygodności.. Natomiast opinia mgr inż. R. S. koncentruje się na wykazaniu, że ekspertyza G. P. "w całości jest fałszywa" bądź "nieważna" oraz opisuje zdarzenia, które miały miejsce w poprzednim wieku związane z budową domu skarżącej, a które nie mają żadnego wpływu na wynik postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca zaskarżając to orzeczenie w całości. Sądowi I instancji zarzuciła naruszenie prawa materialnego polegającej na:
- błędnej wykładni art. 154 § 1 k.c. w zw. z art. 47 § 1 k.c. i 48 § 1 k.c. oraz 191 k.c. w zw. z art. 61 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy poprzez przyjęcie, iż domniemanie wspólności prawa do korzystania z płotu posadowionego w granicy jest domniemaniem obowiązku naprawy ogrodzenia, gdy co do zasady obowiązek taki wynika z własności przedmiotowego płotu jako część składowej nieruchomości, na której jest on posadowiony, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wpływało na wniosek WSA co do kręgu adresatów decyzji,
- niewłaściwym zastosowaniu art. 154 § 2 k.c. w zw. z art. 47 § 1 k.c. i 48 § 1 k.c. oraz 191 k.c. w zw. z art. 61 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1-3 ustawy poprzez przyjęcie, iż obowiązek sąsiadów wspólnego ponoszenia kosztów utrzymania ogrodzenia posadowionego pomiędzy ich działkami jest tożsamy z ich wspólnym zarządem nad tym obiektem, a co za tym idzie czyni z sąsiadów adresatów nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie, gdy faktycznie obowiązek ponoszenia kosztów odnosi się jedynie do rozliczeń między sąsiadami nie wskazując ani właściciela obiektu ani jego zarządcy, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wpływało na wniosek WSA, co do kręgu adresatów decyzji,
- niewłaściwym zastosowaniu art. 66 ust. 1-3 ustawy poprzez przyjęcie, iż w kompetencji organu statuowanej tym przepisem mieści się nakazanie wykonania obiektu budowlanego w postaci drewnianego szalunku oraz trójkątnych kozłów zakotwionych do gruntu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wpływało na wniosek WSA, gdyż implikowała rozstrzygniecie,
- niewłaściwym zastosowaniu art. 66 ust. 1-3 w zw. art. 48 ust. 1 ustawy poprzez przyjęcie, iż w postępowaniu zakończonym kontrolowaną decyzją nie było obowiązkiem organu ustalenie czy ogrodzenie wybudowane zostało zgodnie z przepisami prawa w razie stwierdzenia, iż tak nie jest nakazanie jego rozbiórki, gdy co do zasady ogrodzenie to wzniesione było przez inwestora bez wymaganego prawem zezwolenia i jako takie winno być przez inwestora rozebrane, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wpływało na wniosek WSA i implikowała jego rozstrzygniecie.
Zarzuciła także naruszenie następujących przepisów postępowania polegające na:
- naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nie stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1-3 ustawy poprzez przyjęcie, iż decyzja wydana została bez naruszenia prawa strony do uczestnictwa w postępowaniu strony w osobie Gminy Miejskiej [...], która jest właścicielem działki nr ew. [...], znajdującej się w użytkowaniu wieczystym, gdy co do faktu adresatem tego typu decyzji winien być właściciel spornego ogrodzenia, a w konsekwencji właściciel nieruchomości na której ogrodzenie to jest posadowione, co skutkowałoby nieuwzględnieniem skargi skarżącej w sytuacji gdy była ona zasadną,
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nie stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania art. 7 k.p.a., 75 § 1 k.p.a., art..77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a.,art. 107 § 3 k.p.a. przez MWINB w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją poprzez nie ustalenie właściciela lub zarządcy przedmiotowego ogrodzenia, w kontekście ustalenia położenia ogrodzenia na którejś z sąsiednich działek, a tym samy skierowanie decyzji do niewłaściwego podmiotu, co skutkowało przyjęciem przez ten organ, że adresatami kontrolowanej decyzji są wszyscy współwłaściciele sąsiadujących nieruchomości, a nie właściciele działki, na której znajduje się ogrodzenie, ponieważ uwzględnienie wskazanego błędu w decyzji MWINB skutkowałoby uwzględnieniem skargi skarżącej również w zakresie i tego jej zarzutu,
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nie stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania art. 84 § 1 k.p.a., poprzez oparcie decyzji na prywatnej opinii biegłego, gdy dla wyjaśnienia okoliczność sprawy konieczne były wiadomości specjalne i to biegłego nie będącego biegłym z zakresu podlegającego opinii, tj. ekspertyzie pana mgr inż. G. P., który jest specjalistą od dróg i mostów nie zaś ogrodzeń i budynków, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu technicznego ogrodzenia, zakresu koniecznych prac, adresata obowiązku, gdy zarzuty te były zasadnymi i ich uwzględnienie skutkowałoby uwzględnieniem skargi skarżącej,
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nie stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. za art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: a) zawarcie w wyrzeczeniu decyzji - rozstrzygnięciu - niejasnego opisu zakresu nakładanych na strony obowiązków poprzez określenie opisanych prac i nakazywanych do wzniesienia obiektów budowlanych w sposób niejasny i nie dość szczegółowy (ile kozłów trójkątnych i o jakich paramentach wspierających, które elementy betonowe i słupki, pod jakim kątem do ogrodzenia lub pionu, gdzie winny być zakotwione, jak to się ma do drewnianego szalunku, który w jaki sposób ma "podeprzeć" przechylające się ogrodzenie), co powoduje problemy z interpetacją zakresu obowiązku zobowiązanych, a w rezultacie prowadzi do sytuacji, w której decyzja nie nadaje się do wykonania; b) nie zawarcie w wyrzeczeniu decyzji wskazania, iż obowiązek nią nałożony spoczywa na wszystkich adresatach solidarnie, mimo zawarcia takiej konstatacji w uzasadnieniu decyzji, gdy naruszenia te należy uznać za istotnie wpływające na możność utrzymywania w obiegu prawnym zaskarżonej decyzji, a ich uwzględnienie skutkowałoby uwzględnieniem skargi skarżącej;
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez nie stwierdzenie naruszenia przez MWINB przepisów postępowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. i art. 136 § 1 i 4 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji PINB z dnia 4 sierpnia 2015 r. znak WM.5162.11.2015 i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy oraz zaniechanie przekazania sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji, gdy uchylona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, zaś konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, w postaci ustalenia kwestii własności i zarządu oraz legalności wzniesienia przedmiotowego ogrodzenia, ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a nie jest możliwym przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie przez organ odwoławczy, czym pozbawiono skarżącą prawa do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego, co skutkowałoby uwzględnieniem skargi skarżącej również w zakresie i tego jej zarzutu,
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez nie stwierdzenie, że kontrowana decyzja wydana została bez uwzględnienia w niej przez organ (MWINB) ocen prawnych i wskazań zawartych a) w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22.09.2016 r. sygn. akt. II SA/Kr 603/16 poprzez zawarcie w rozstrzygnięciu decyzji nakazu wykonania drewnianego szalunku, gdy w świetle art. 3 ust. 1 Prawa budowlanego jest on obiektem budowlanym tj. instalacją wykonaną z użyciem wyrobów budowlanych, w sytuacji gdy Sąd ten wskazał, iż cyt ."...decyzje wydawane przez organ nadzoru budowlanego powinny zmierzać do usunięcia stwierdzonych w obiekcie budowlanym nieprawidłowości. Wobec lego na podstawie omawianego przepisu nie jest dopuszczalne wydanie nakazu budowy obiektu budowlanego, jak również nie można wydać decyzji nakazujących: wyłączenie obiektu z użytkowania, rozbiórkę obiektu lub jego części, jak też dokonanie czynności zmierzających do uzyskania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego (zob. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2000 r., SA/Sz 1653/98, LEX nr 657664; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2001 r. II SA/Łd 412/99, LEX nr 656395; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 lutego 2006 r. II SA/Gl 184/05, LEX nr 866650)" b) w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22.09.2016 r. sygn. akt. II SA/Kr 603/16 zobowiązującego organ do przeprowadzenia postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie, a zatem również w zakresie koniecznym do ustalenia właściciela ogrodzenia, ale też do wydania decyzji, co do której sformułowań nie będzie wątpliwości i tylko w niezbędnym zakresie, gdy wyrzeczenie decyzji nie określa w sposób jasny zakresu koniecznych prac budowlanych (ile kozłów trójkątnych i o jakich paramentach wspierających, które elementy betonowe i słupki, pod jakim kątem do ogrodzenia lub piony, gdzie winny być zakotwione, jak to się ma do drewnianego szalunku, który w jaki sposób ma "podeprzeć" przechylające się ogrodzenie), zaś adresatami decyzji nie są jedynie właściciele lub zarządcy ogrodzenia c) w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22.11.2017 r., sygn. akt II OSK 42/17, co do konieczności ustalenia faktu położenia ogrodzenia jak i implikujące fakt jego własności, a co za tym idzie adresata decyzji.
Wskazując na przytoczone wyżej podstawy - każdą z osobna, jak też wszystkie łącznie - wniosła o uchylenie w całości wyroku WSA oraz przekazanie przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Stosownie do regulacji art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany podstawami w niej zawartymi, z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zasadnie Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie podobnie jak organ administracji związany był oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyrokach WSA w Krakowie z dnia 22 września 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 603/16 oraz NSA z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 42/17, w których przesądzona została kwestia, że jeżeli ogrodzenie - tak, jak w przedmiotowej sprawie - jest trwale związane z gruntem, to stanowi część składową nieruchomości gruntowej i nie może być odrębnym przedmiotem prawa własności. Co za tym idzie, jeżeli ogrodzenie takie położone jest w granicy pomiędzy dwiema nieruchomościami, stanowi część składową obu tych nieruchomości. Z kolei, jeśli obiekt budowlany ma więcej niż jednego właściciela, to nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości powinien być skierowany do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, przy czym nie mają tu znaczenia ani proporcje, w jakich własność przysługuje każdemu ze współwłaścicieli, ani wielkość faktycznie ponoszonych przez nich kosztów utrzymania nieruchomości. W konsekwencji, niezależnie od tego, w jakich proporcjach ogrodzenie stanowi część składową graniczących ze sobą nieruchomości, nakaz usunięcia nieprawidłowości w jego stanie technicznym należy skierować do wszystkich właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości, na granicy których ogrodzenie jest usytuowane.
Zgodnie z art. 153 i art. 170 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oddziaływaniem powołanego art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego tę ocenę.
Analiza akt administracyjnych nie pozwala na stwierdzenie, że w sprawie zmianie uległy istotne okoliczności stanu faktycznego. Sam fakt, że skarżąca kasacyjnie w dalszym ciągu kwestionuje położenie ogrodzenia względem granicy pomiędzy działkami, a jednocześnie nie przedłożyła dowodów, które podważałyby ustalone przez organ okoliczności stanu faktycznego, nie może stanowić podstawy do odejścia od przyjętej w sprawie oceny prawnej, że przedmiotowe ogrodzenie zlokalizowane jest w granicy działek, a obowiązek utrzymania go w odpowiednim stanie technicznym należy do właścicieli obu sąsiadujących ze sobą działek. Wobec czego zasadnym było skierowanie decyzji w trybie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy do wszystkich współwłaścicieli graniczących ze sobą działek. Należy również zauważyć, że decyzja oparta na art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy nie stanowi rozstrzygnięcia organu państwa przesądzającego o tytule prawnym do nieruchomości, czy znajdującego się na niej obiektu budowlanego. Organy administracyjne nie są powoływane do rozstrzygania spraw cywilnych, ani w formie rozstrzygnięcia, którego przedmiotem jest sprawa cywilna, ani poprzez stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji, które pretendowałyby do wypowiedzi przesądzających zagadnienia cywilnoprawne, do czego powołane są sądy powszechne (art. 2 § 1 k.p.c.). Kwalifikacja określonych okoliczności dokonywana przez organ administracyjny w ramach stosowania normy prawa materialnego zawierającej przesłankę w postaci własności obiektu budowlanego oraz zarządzania obiektem odnosi się wyłącznie do rozpatrywanej sprawy. Także orzeczenie sądu administracyjnego badającego legalność takiej decyzji nie wywołuje skutku w postaci domniemania przysługiwania określonej osobie tytułu własności do obiektu budowlanego lub nieprzysługiwania tego tytułu (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 2308/18, LEX nr 3098077). Należy także wskazać, że obciążający współwłaścicieli nieruchomości obowiązek wykonania określonych robót budowlanych dotyczy świadczenia niepodzielnego. Rozstrzyganie sporów związanych z rozliczeniem kosztów poniesionych w związku z wykonaniem robót będących wynikiem zastosowania art. 66 ust. 1 ustawy należy do sądów powszechnych w postępowaniu cywilnym. Rozłożenie ciężaru kosztów remontów i napraw, a także przeprowadzenia poszczególnych prac jest sprawą współwłaścicieli obiektu, a w razie sporu – sprawą cywilną, a więc nienależącą do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Wystarczającym jest zatem wskazanie w decyzji jej adresatów będących zarazem współwłaścicielami poszczególnych graniczących ze sobą nieruchomości.
Natomiast odnosząc się do dowodów załączonych do skargi kasacyjnej należy zauważyć, że Sąd administracyjny dokonuje oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uwzględniając stan faktyczny i prawny obowiązujący na dzień jej wydania, zatem dowody, które nie były znane organowi w chwili wydania decyzji nie mogą stanowić podstawy do jej skutecznego wzruszenia.
Stąd chybione są zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 154 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 47 § 1 k.c. i art. 48 § 1 k.c., art. 191 k.c. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1-3 ustawy), które w istocie rzeczy sprowadzają się do zakwestionowania przyjętej we wcześniejszych wyrokach oceny prawnej, która jak już wyżej wskazano wiązała zarówno organy jak i sąd rozpoznający sprawę.
Nie można również zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej niewłaściwego zastosowania art. 66 ust. 1 - 3 ustawy, poprzez nałożenie obowiązku wykraczającego poza kompetencję organu wynikającą z treści powołanego przepisu. Pomijając nieprecyzyjne wskazanie jednostek redakcyjnych powołanego przepisu (art. 66 ust. 1 pkt 1-3 ustawy). Należy zauważyć, że decyzja wydana w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy w zakresie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, ma tzw. związany charakter. Istotne jest bowiem to, że organ nadzoru budowlanego, w przypadku stwierdzenia, iż obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, jest obowiązany w drodze decyzji nakazać usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Przy czym roboty budowlane objęte nakazem wydanym w oparciu o powołany przepis ustawy mają jedynie charakter naprawczy. Celem bowiem tego przepisu jest jedynie zapewnienie bezpiecznego użytkowania obiektu, wobec czego w sytuacji stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego decyzja organu nadzoru budowlanego może zobowiązywać do przeprowadzenia wszelkich niezbędnych robót budowlanych koniecznych do zapewnienia stanu technicznego wymaganego przez obowiązujące przepisy prawa, za takie należy uznać roboty polegające na wykonaniu szalunku drewnianego podtrzymującego przechylające się ogrodzenie. Podejmując decyzję o usunięciu nieprawidłowości stanu technicznego obiektu budowlanego na podstawie przepisu art. 66, organ uwzględnia indywidualne cechy konkretnego obiektu. Dlatego rodzaj i zakres wystosowanych nakazów zależny jest od ustalonych konkretnych potrzeb (por. wyrok NSA: z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 355/06, LEX nr 505618).
Nietrafnie skarżąca kasacyjnie zarzuca również naruszenie art. 66 ust. 1 - 3 ustawy w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy, poprzez przyjęcie, że nie było obowiązkiem organu ustalenie czy ogrodzenie wybudowane zostało zgodnie z przepisami. Pomijając wadliwie także w tym przypadku, wskazanie jednostki redakcyjne art. 66 ustawy, który zawiera tylko dwa ustępy. Należy zauważyć, że skarżąca kasacyjnie w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie kwestionowała legalności przedmiotowego ogrodzenia. Tym niemniej przepis art. 66 ustawy nie może być wykorzystywany do usunięcia dokonanych przez inwestora odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę, jak i do likwidacji samowoli budowlanej. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1-3 ustawy oraz postępowania prowadzone na podstawie art. 48 oraz art. 51 ustawy stanowią odrębne tryby postępowania. Nałożenie obowiązków z art. 66 ust. 1 ustawy jest konsekwencją niezastosowania się do obowiązków utrzymania obiektu we właściwym stanie technicznym i estetycznym wynikających z art. 61 pkt 1 tej ustawy. Natomiast podstawowym celem postępowania prowadzonego w trybie art. 51 ustawy jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych (obiektu budowlanego) do stanu zgodnego z prawem, z kolei w przypadku art. 48 ustawy legalizację samowoli budowlanej (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 766/20, LEX nr 3099577; wyrok NSA z dnia 4 marca 2020 r. sygn. akt II OSK 1607/18, LEX nr 3056768). Zatem celem art. 66 ust. 1 ustawy jest to, aby jego stosowanie prowadziło do zapewnienia właściwego, bezpiecznego stanu technicznego istniejących obiektów budowlanych oraz użytkowania ich w sposób niezagrażający wskazanym dobrom chronionym. W związku z regulacją mającą spełnić powyższy cel nie mają znaczenia okoliczności, które doprowadziły do sytuacji spełniających przesłanki określone w tym artykule. Orzekający w sprawie na podstawie tej regulacji organ nadzoru budowlanego nie ma więc uprawnień do badania przyczyn, które doprowadziły do tego, że obiekt jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia czy przyczyn jego nieodpowiedniego użytkowania itd. Nie może badać również, kto ponosi odpowiedzialność za stwierdzony stan. Organ kieruje decyzję zawierającą stosowne nakazy do ustalonego z zastosowaniem art. 61 pkt 1 ustawy adresata (por. wyrok NSA z 16 listopada 2000 r., IV SA 1393/98, LEX nr 53391). Nałożenie obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w żadnym razie nie jest powiązane z przyczynami powodującymi powstanie przesłanek zastosowania nakazu. Na zastosowanie nakazu nie wpływa też okoliczność, czy i w jakim stopniu adresat decyzji jest winny powstania przesłanek zobowiązujących organ nadzoru budowlanego do wszczęcia postępowania i zakończenia go odpowiednim nakazem. Natomiast okoliczności związane z badaniem legalności obiektu budowlanego powinny być przedmiotem odrębnego postępowania.
W konsekwencji niezasadne okazały się także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, których naruszenia skarżąca kasacyjnie upatruje w nieustaleniu właściciela ogrodzenia, a tym samym skierowania decyzji do niewłaściwego podmiotu, braku uczestnictwa w postepowaniu Gminy Miejskiej [...] , oparcie decyzji na prywatnej opinii oraz niejasnego opisu nakazanych do wykonania robót. Nadto nieprzekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji i nieuwzględnieniu oceny prawnej i wskazań zawartych we wcześniejszych orzeczeniach sądu (art.145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 15, art. 28, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, , art. 84 § 1, art. 107 § 1 i 3, art. 138 § 2 , art. 136 § 1 i 4 k.p.a. i art. 153 p.p.s.a.).
Odnosząc się do tych zarzutów kasacyjnych, na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj. po pierwsze - opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie - organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. szczególną moc dowodową. W końcu, po czwarte - rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny (art. 75 § 1 k.p.a.). Powyższe winno mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, prawidłowo ustaliły stan faktyczny, który słusznie został zaakceptowany przez Sąd I instancji.
W przepisie art. 66 ust. 1 ustawy ustawodawca nie określił treści decyzji, wskazując jedynie, że ma ona nakazywać, a w istocie prowadzić do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Niewątpliwie decyzja wydana na podstawie komentowanej regulacji powinna odpowiadać wymogom przewidzianym w art. 107 § 1 k.p.a., czyli zawierać oznaczenie organu administracji publicznej, strony i przedmiotu sprawy, datę wydania, musi wskazywać podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Celem decyzji wydanej na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy jest doprowadzenie obiektu budowlanego do należytego stanu technicznego oraz użytkowania, przez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Rolą organu jest więc przede wszystkim wykazanie zaistnienia, ustalonych w toku postępowania, przesłanek obligujących organ do podjęcia decyzji. Decyzja, w nawiązaniu do stwierdzonych nieprawidłowości, powinna wyraźnie określać czynności bądź prace i roboty budowlane, które adresat decyzji jest obowiązany wykonać w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania obiektu lub jego części, aby te stwierdzone przez organ nieprawidłowości zostały usunięte. Decyzja musi określać termin wykonania nałożonych nią obowiązków. Należy wskazać, że zaskarżona decyzja spełnia powyższe wymogi a sposób określenia niezbędnych do wykonania robót jest na tyle precyzyjny, że nie pozostawia w tym zakresie żadnych wątpliwości.
Odnosząc się do kwestii naruszenia prawa strony tj. Gminy Miejskiej [...] do udziału w postępowaniu, należy zwrócić uwagę, że na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, z powodu braku udziału strony w postępowaniu, może powoływać się wyłącznie ta strona, której to dotyczy. Skoro wznowienie postępowania administracyjnego następuje tylko na żądanie strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, to tym samym uchylenie zaskarżonej decyzji przez wojewódzki sąd administracyjny z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest możliwe jedynie wówczas, gdy na zarzut taki powołuje się ta strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny nie jest natomiast władny uchylić decyzji, jeśli na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., powołuje się strona, która brała udział w tym postępowaniu (por. wyroki NSA: z dnia 2 sierpnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2469/19, LEX nr 3417825; z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1886/10, LEX nr 1134699; z dnia 26 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2276/11, LEX nr 1331899).
W zakresie dotyczącym przyznania waloru wiarygodności opinii przedłożonej przez stronę na żądanie organu nadzoru budowlanego, należy zauważyć, że kodeks postepowania administracyjnego nie ustanawia jakichkolwiek formalnych kryteriów kwalifikacji biegłego. Oznacza to, że biegłym w rozumieniu komentowanego przepisu może być zarówno osoba wpisana na przewidzianą przepisami prawa listę biegłych (rzeczoznawców), jak i osoba spoza tej listy, która ma wiedzę fachową w danej dziedzinie. "Biegłym może być osoba posiadająca specjalne wykształcenie, jak i nie mający takiego wykształcenia praktyk, który faktycznie ma potrzebne organowi wiadomości" (E. Iserzon [w:] Komentarz, 1970, s. 176). Organ administracji publicznej nie jest przy tym związany taką opinią biegłego ani w zakresie ustalania stanu faktycznego sprawy administracyjnej, ani w zakresie określania konsekwencji prawnych ustalonego stanu faktycznego. W niniejszej sprawie organ nadzoru budowlanego dokonał oceny przedłożonej przez stronę opinii i w oparciu o jej ustalenia, ale także własną ocenę na podstawie wyników przeprowadzonych oględzin przyjął, że stan techniczny ogrodzenia jest nieodpowiedni i wymaga jego ingerencji w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w sprawie nie było także konieczności powoływania dodatkowego biegłego. Art. 84 § 1 k.p.a. stanowi, że gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na podstawie zacytowanego artykułu nie jest obowiązkiem organu, a uprawnieniem. Organ administracji ma swobodę w korzystaniu z tego środka dowodowego gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiadomości specjalnych. W przedmiotowej sprawie organ orzekający dysponował opiniami sporządzonymi przez specjalistów. Nadto należy wskazać, że WINB jest również organem fachowym posiadającym niezbędną wiedzę do ustalenia stanu technicznego obiektów budowlanych. Natomiast wykorzystanie środka dowodowego w postaci opinii biegłego jest zasadne, jedynie gdy wymagane są wiadomości, którymi nie dysponuje organ, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Także podnoszone w skardze kasacyjnie okoliczności, wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, nie stanowiły podstawy do uchylenia przez WINB decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zwłaszcza, że WSA w wyroku sygn. akt II SA/Kr 603/16 utrzymanym w mocy wyrokiem NSA sygn. akt II OSK 42/17 uznał, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona i organ odwoławczy powinien sam rozstrzygnąć sprawę. Prawidłowa jest także ocena Sądu I instancji, że wskazania zawarte w powołanych wyrokach WSA w Krakowie oraz NSA zostały przez WINB w pełni zastosowane.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.