II OSK 583/15

Naczelny Sąd Administracyjny2016-12-06
NSAAdministracyjneŚredniansa
zabytkiochrona zabytkówroboty budowlanepozwolenie konserwatorskieumorzenie postępowaniaprawo administracyjneNSAskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą umorzenia postępowania w sprawie pozwoleń na prace budowlane przy zabytkowym budynku, uznając, że nie można wydać pozwolenia na już wykonane prace.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej D. C. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o umorzeniu postępowania administracyjnego. Postępowanie umorzono, ponieważ prace budowlane (wymiana stolarki okiennej i drzwiowej) zostały już wykonane, a ustawa nie przewiduje wydawania pozwoleń na prace już zakończone. NSA uznał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował prawo, a zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. jest niezasadny, ponieważ przepis ten nie służy kwestionowaniu ustaleń faktycznych ani podważaniu prawidłowości oceny sądu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o umorzeniu postępowania administracyjnego. Postępowanie to dotyczyło wniosku o pozwolenie na wymianę stolarki okiennej i drzwiowej w budynku znajdującym się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków. Organ pierwszej instancji, Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie, umorzył postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. oraz przepisów ustawy o ochronie zabytków, ponieważ prace zostały już wykonane. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał tę decyzję w mocy, podzielając stanowisko, że nie można wydać pozwolenia na roboty budowlane, które zostały już przeprowadzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. C., uznając, że organ prawidłowo umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Skarżący kasacyjnie zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 133 § 1 P.p.s.a., twierdząc, że sąd wadliwie ustalił, iż nie można wydać pozwolenia na prace, które zostały już wykonane, i że organ powinien był podjąć działania zmierzające do wykazania nielegalności prac. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że art. 133 § 1 P.p.s.a. nie służy kwestionowaniu ustaleń faktycznych ani oceny sądu pierwszej instancji, ani nie stanowi podstawy do domagania się wszczęcia innych postępowań. Wskazał, że postępowanie w sprawie pozwoleń konserwatorskich zostało wyznaczone przez wniosek skarżącego, a umorzenie postępowania było prawidłowe. NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. i odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nie można wydać pozwolenia na prowadzenie wnioskowanych robót budowlanych, skoro zostały one już wykonane. W takiej sytuacji prowadzone postępowanie należy umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Uzasadnienie

Ustawa o ochronie zabytków nie przewiduje możliwości wydawania pozwoleń konserwatorskich na prace już wykonane. W przypadku wykonania prac bez wymaganego pozwolenia, organ powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis ten adresowany do sądu administracyjnego, mógłby stanowić podstawę skutecznego zarzutu, gdyby sąd przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, która prowadziłaby do przedstawienia przez sąd stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w skarżonym akcie administracyjnym. Przepis ten nie może jednak służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego, jak również nie stanowi podstawy do podważania prawidłowości oceny Sądu pierwszej instancji. Nie może również służyć do wykazywania konieczności wszczęcia i prowadzenia innych niż kontrolowane w sprawie postępowań administracyjnych.

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 207 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.z.i.o.z. art. 6

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.i.o.z. art. 7

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.i.o.z. art. 36 § 1

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.i.o.z. art. 89

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.i.o.z. art. 91 § 4

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.i.o.z. art. 93 § 1

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.i.o.z. art. 43

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.i.o.z. art. 44

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

K.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nie można wydać pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych, skoro zostały one już wykonane. W takiej sytuacji postępowanie należy umorzyć jako bezprzedmiotowe. Przepis art. 133 § 1 P.p.s.a. nie służy kwestionowaniu ustaleń faktycznych ani podważaniu prawidłowości oceny sądu pierwszej instancji, ani nie stanowi podstawy do domagania się wszczęcia innych postępowań.

Odrzucone argumenty

Obraza art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie, że nie można wydać decyzji o pozwoleniu na wykonanie robót budowlanych w obiekcie stanowiącym zabytek wówczas gdy prace zostały już wykonane, w sytuacji gdy bezczynność organu powołanego do ochrony zabytków winna skutkować reakcją prawną poprzez wydanie orzeczenia skutkującego wstrzymaniem ww. prac lub uznaniem ich nielegalności. Obraza art. 138 § 2 i art. 136 K.p.a. oraz błąd w ustaleniach faktycznych (zarzuty skargi do WSA).

Godne uwagi sformułowania

nie można wydać pozwolenia na prowadzenie wnioskowanych robót budowlanych, skoro zostały one już wykonane prowadzone postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego nie stanowi podstawy do podważania prawidłowości oceny Sądu pierwszej instancji nie może również służyć do wykazywania konieczności wszczęcia i prowadzenia innych niż kontrolowane w sprawie postępowań administracyjnych

Skład orzekający

Maria Czapska - Górnikiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Jerzy Stelmasiak

sędzia

Tamara Dziełakowska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że nie można uzyskać pozwolenia na już wykonane prace budowlane w obiektach zabytkowych i że postępowanie w takich przypadkach powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Podkreślenie granic kontroli sądowej nad aktami administracyjnymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wykonania prac bez pozwolenia w obiekcie zabytkowym. Nie rozstrzyga kwestii odpowiedzialności za samowolę budowlaną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę prawa administracyjnego dotyczącą bezprzedmiotowości postępowania w przypadku wykonania prac bez wymaganego pozwolenia, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje również ograniczenia kontroli sądowej.

Wykonane prace budowlane w zabytku? Sąd wyjaśnia, dlaczego nie uzyskasz pozwolenia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 583/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-03-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Maria Czapska - Górnikiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska
Symbol z opisem
6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 712/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-08-29
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 133 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
art. 43, art. 44
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 712/14 w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2014 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną. 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. C. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 6, art. 7, art. 36 ust. 1 pkt 1 i 11, art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 i 9 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568), po rozpatrzeniu wniosku [...], umorzył postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na wymianę stolarki okiennej i drzwiowej – na okna z pcv w kolorze białym, z zachowaniem istniejącej formy i wymiarów – w parterze (od strony podwórza) budynku przy ul. W. w T. Jak wskazał organ ww. budynek nie jest wpisany indywidualnie do rejestru zabytków, lecz znajduje się w ewidencji obiektów zabytkowych i usytuowany jest na obszarze układu urbanistycznego, wpisanego do rejestru zabytków decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 1976 r. W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 15 maja 2013 r. stwierdzono, że wymienione prace zostały już wykonane. Ponieważ ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. nie daje możliwości wydawania pozwolenia konserwatorskiego na prace już wykonane, dlatego też postanowiono jak w sentencji.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. – po rozpatrzeniu odwołania współwłaściciela nieruchomości D. C. – na podstawie art. 7 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko, że brak jest możliwości wydania pozwolenia na prowadzenie wnioskowanych robót budowlanych, skoro zostały one wykonane.
Skargę na powyższą decyzję złożył D. C., zarzucając jej obrazę art. 138 § 2 i art. 136 K.p.a. oraz błąd w ustaleniach faktycznych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd stwierdził, iż zasadnie uznał organ, że nie można wydać pozwolenia na prowadzenie wnioskowanych robót budowlanych na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, skoro – jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – zostały one już wykonane. Słusznie zatem organ uznał, że prowadzone postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył D. C., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez wadliwe ustalenie, że nie można wydać decyzji o pozwoleniu na wykonanie robót budowlanych w obiekcie stanowiącym zabytek wówczas gdy prace zostały już wykonane, w sytuacji gdy bezczynność organu powołanego do ochrony zabytków winna skutkować reakcją prawną poprzez wydanie orzeczenia skutkującego wstrzymaniem ww. prac lub uznaniem ich nielegalności.
Wskazując na powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie celem ponownego rozpoznania zgodnie z treścią skargi wniesionej przez pełnomocnika skarżącego oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu kasacji podkreślono, że bezspornym jest fakt, że pozwolenie właściwego organu było konieczne, a po wykonaniu prac decyzja byłaby bezprzedmiotowa. Organ winien jednak podjąć z urzędu działania zmierzające do wykazania nielegalności prac budowlanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w szczególności kosztów zastępstwa procesowego od strony przeciwnej na rzecz organu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Oceniając wniesioną kasację w granicach określonych treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. i nie dostrzegając przy tym przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, za niezasadny należało uznać przedstawiony w niej zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. Stwierdzić trzeba, że przepis art. 133 § 1 P.p.s.a. adresowany do sądu administracyjnego, mógłby stanowić podstawę skutecznego zarzutu, gdyby sąd przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, która prowadziłaby do przedstawienia przez sąd stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w skarżonym akcie administracyjnym. Przepis ten nie może jednak służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego, jak również nie stanowi podstawy do podważania prawidłowości oceny Sądu pierwszej instancji. Nie może również służyć do wykazywania konieczności wszczęcia i prowadzenia innych niż kontrolowane w sprawie postępowań administracyjnych. W okolicznościach niniejszej sprawy rozstrzygnięcia zostały wydane na wniosek o udzielenie pozwolenia przez wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie robót budowlanych i to ten wniosek wyznaczył zakres prowadzonego postępowania. Skarżący, akceptując wprost konieczność umorzenia postępowania administracyjnego, a więc prawidłowość wydanych w sprawie rozstrzygnięć, nie mógł domagać w rozpoznawanej kasacji rozszerzenia jego zakresu i podjęcia działań "z urzędu zmierzających do wykazania nielegalności prac budowlanych". Jedynie informacyjnie należy wskazać skarżącemu, że ewentualne prowadzenie postępowania w trybie art. 43 – art. 44 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami – do których jak się wydaje nawiązuje autor kasacji – wymaga wszczęcia odrębnego postępowania, które będzie stanowić odrębną sprawę.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił rozpoznawaną skargę kasacyjną. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztach postępowania postanowiono na mocy art. 207 § 2 P.p.s.a., uwzględniając minimalny nakład pracy pełnomocnika Ministra, którego odpowiedź na skargę kasacyjną sprowadzała się zasadniczo do przedstawienia wniosków procesowych. Podkreślić trzeba przy tym, że przy orzekaniu o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego z tytułu wniesionej odpowiedzi na skargę kasacyjną, zastosowanie mają także przepisy art. 206 i art. 207 § 2 P.p.s.a. wyrażające odpowiednio zasadę miarkowania kosztów postępowania oraz zasadę słuszności (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12, ONSAiWSA z 2013 r., nr 3, poz. 38).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI