II OSK 582/16

Naczelny Sąd Administracyjny2017-11-30
NSAAdministracyjneŚredniansa
postępowanie egzekucyjnebezczynność organunadzór budowlanyrozbiórkaskarga kasacyjnakontrola legalnościwykonanie obowiązku

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej zarzutu bezczynności organu egzekucyjnego w administracyjnym postępowaniu rozbiórkowym, uznając, że organ egzekucyjny nie pozostawał w bezczynności, a obowiązek został wykonany.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie oddalenia skargi na bezczynność wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący zarzucali organom, że nie badały one prawidłowości wykonania obowiązku rozbiórki wiaty, co miało prowadzić do błędnego uznania wykonania obowiązku. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że organ egzekucyjny podjął czynności zmierzające do wykonania obowiązku, a kontrola prawidłowości wykonania decyzji nie leży w kognicji organu rozpatrującego skargę na bezczynność.

Skarżący K.J. i B.J. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Postanowienie to utrzymywało w mocy decyzję o oddaleniu skargi na bezczynność wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym wykonania obowiązku rozbiórki wiaty. Skarżący zarzucali organom naruszenie przepisów prawa dotyczące podejmowania efektywnych działań i załatwiania sprawy w terminie, a także błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wiata została rozebrana, podczas gdy w ich ocenie dłużnik wprowadzał organ w błąd. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 6 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skarga na bezczynność wierzyciela służy w przypadku niepodejmowania przez niego czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. NSA uznał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązku, wystawił tytuł wykonawczy i wszczął postępowanie egzekucyjne. W toku kontroli stwierdzono wykonanie obowiązku rozbiórki wiaty. Sąd wskazał, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej obowiązek, a sąd rozpoznający skargę na bezczynność również nie może kontrolować merytorycznych podstaw wydania decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ rozpatrujący skargę na bezczynność wierzyciela nie jest uprawniony do merytorycznego badania prawidłowości wykonania tytułu egzekucyjnego ani decyzji stanowiącej jego podstawę. Kognicja organu kontrolnego ogranicza się do oceny, czy wierzyciel podjął czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organ egzekucyjny nie może badać zasadności obowiązku określonego tytułem wykonawczym, a sąd administracyjny rozpoznający skargę na bezczynność organu egzekucyjnego również nie może kontrolować merytorycznych podstaw wydania decyzji nakładającej obowiązek. Istotą skargi na bezczynność jest ocena podejmowania czynności, a nie prawidłowości wykonania obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.p.e.a. art. 6 § § 1a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ wyższego stopnia. Na postanowienie oddalające skargę przysługuje zażalenie.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 6 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej podejmują wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

k.k. art. 233 § § 1

Kodeks karny

Kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w jakimkolwiek postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 250

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 258

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 261

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ egzekucyjny nie pozostawał w bezczynności, ponieważ podjął czynności zmierzające do wykonania obowiązku, wystawił tytuł wykonawczy i przeprowadził kontrolę, w wyniku której stwierdzono wykonanie obowiązku. Organ rozpatrujący skargę na bezczynność nie jest uprawniony do badania prawidłowości wykonania tytułu egzekucyjnego ani merytorycznych podstaw wydania decyzji.

Odrzucone argumenty

Organ egzekucyjny pozostawał w bezczynności, ponieważ nie badał prawidłowości wykonania obowiązku rozbiórki wiaty, co doprowadziło do błędnego uznania wykonania obowiązku. Organ kontrolny jest zobowiązany do merytorycznego badania, czy obowiązek objęty treścią tytułu egzekucyjnego został wykonany, aby móc ocenić, czy organ egzekucyjny nie pozostaje w stanie bezczynności.

Godne uwagi sformułowania

organ egzekucyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej ten obowiązek sąd administracyjny rozpoznając skargę na bezczynność organu egzekucyjnego - podobnie organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego - nie może kontrolować merytorycznych podstaw wydania decyzji nakładającej obowiązek na zobowiązanego stan bezczynności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wiąże się z niezakończeniem tego postępowania w określonym terminie, lecz z niepodejmowaniem określonych przepisami prawa czynności

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

sędzia

Marta Laskowska - Pietrzak

sprawozdawca

Marzenna Linska - Wawrzon

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi na bezczynność organu egzekucyjnego w administracji, w szczególności zakresu kognicji organu kontrolnego i organu egzekucyjnego w kontekście oceny wykonania obowiązku."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji postępowania egzekucyjnego w administracji dotyczącego obowiązku niepieniężnego (rozbiórka). Może być mniej bezpośrednio stosowalne do postępowań dotyczących innych rodzajów obowiązków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w postępowaniu egzekucyjnym, które może być interesujące dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i egzekucyjnym. Jednakże, stan faktyczny jest dość specyficzny i nie zawiera elementów zaskoczenia dla szerszej publiczności.

Czy organ egzekucyjny może ignorować faktyczne wykonanie obowiązku? NSA wyjaśnia granice skargi na bezczynność.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 582/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2017-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-03-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Marta Laskowska - Pietrzak /sprawozdawca/
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 335/15 - Wyrok WSA w Warszawie z 2015-10-28
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1619
art. 6 par. 1a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie NSA Grzegorz Czerwiński del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K.J. i B.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 335/15 w sprawie ze skargi K.J. i B.J. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie oddalenia skargi na bezczynność wierzyciela oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 335/15 oddalił skargę K.J. i B.J. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r., znak [...] utrzymujące w mocy postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]2014 r., znak: [...], oddalające skargę na bezczynność wierzyciela Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w postępowaniu egzekucyjnym zmierzającym do wykonania obowiązku nałożonego decyzją tego organu z dnia [...]2013 r. znak: [...].
Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Rozstrzygniecie organu I instancji, oparte było na przepisie art. 6 § 1 a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2014 r., poz. 1619), zgodnie z którym na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony
w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Organ administracji wyjaśnił, że stan bezczynności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wiąże się z niezakończeniem tego postępowania
w określonym terminie, lecz z niepodejmowaniem czynności określonych przepisami prawa przez wierzyciela oraz przez organ egzekucyjny. Organ I instancji wskazał, że w doktrynie przyjmuje się, że bezczynność wierzyciela może między innymi polegać na tym, że nie podejmuje on działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wobec zobowiązanego do wykonania obowiązku, nie wzywa go do wykonania obowiązku, a w razie bezskuteczności tego upomnienia nie sporządza tytułu wykonawczego i nie składa wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Skarga na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych może zostać złożona
w przypadku bezsprzecznego ustalenia, że nałożony przez organ obowiązek nie został wykonany przez zobowiązanego.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Cz. ostateczną decyzją z dnia [...]2013 r., znak: [...] nakazał W.M. dokonać rozbiórki wiaty o wymiarach w rzucie 6,00 m x na 12,00 m, usytuowanej na działce o nr ewid. [...] położonej przy ul. O[...] w B., gm. O.. Zgodnie
z protokołem kontroli z dnia 12 marca 2014 r., potwierdzone zostało wykonanie obowiązku nałożonego ww. decyzją. Protokół zawiera również wyjaśnienie W.M., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej
z art. 233 § 1 k.k., że blacha, która jest zamocowana do słupków ogrodzenia międzysąsiedzkiego stanowi element tego ogrodzenia i została zamontowana przed wykonaniem wiaty. Zanim powstała wiata drewno było już składowane w tym miejscu i blacha ta stanowiła wzmocnienie ogrodzenia z siatki. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego we wskazanych okolicznościach sprawy zasadnie organ I instancji oddalił skargę na bezczynność wierzyciela. Wyjaśnił, że nie można przyjąć, że powiatowy organ nadzoru budowlanego nie podejmuje czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Doszło do wykonania obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego
w Cz. z dnia [...] 2013 r. Ponadto, jak wynika z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Cz. z dnia [...] 2014 r., znak: [...], inspektorzy przeprowadzając czynności kontrolne dokonali pomiarów wysokości ogrodzenia (blachy) celem sprawdzenia, czy nie zachodzi potrzeba podjęcia odpowiednich działań administracyjnych. Wysokość ta nie przekraczała 2,20 m - powiatowy organ nadzoru budowlanego zasadnie nie znalazł podstaw dalszej ingerencji w sprawie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wnieśli K. i B. J.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili "naruszenie przepisów prawa dotyczące podejmowania przez organ efektywnych działań oraz załatwienia sprawy w terminie, czym naruszono interes skarżących, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wiata W.M. została rozebrana, podczas gdy tenże wprowadza w błąd organ, który wydaje na tej podstawie błędne decyzje nie sprawdziwszy uprzednio okoliczności". Skarżący wskazali, że dłużnik pozostawił blachę, która była ścianą wiaty - a nie - jak przyjął organ element ogrodzenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje.
Powołanym we wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, wyjaśniając
w uzasadnieniu, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie było podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność. Nie zaistniała bezczynność wierzyciela -
w tym wypadku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Cz.. Zgodnie z art. 6 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Skarżącym, z tytułu interesu faktycznego, przysługiwał przymiot strony do wniesienia skargi na bezczynność. Sąd wskazał, że o bezczynności organu egzekucyjnego można mówić wówczas, gdy ten nie podejmuje działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wobec zobowiązanego. Wierzyciel jest bezczynny, jeżeli w razie stwierdzenia uchylenia się zobowiązanego od wykonania obowiązku nie wzywa go do wykonania obowiązku, w razie bezskuteczności upomnienia nie sporządza tytułu wykonawczego, nie doprowadza do wykonania obowiązku. W ocenie Sądu z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wierzyciel wezwał dłużnika do wykonania obowiązku, wydał tytuł wykonawczy na podstawie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, rozstrzygnął w przedmiocie zgłoszonych przez dłużnika zarzutów, następnie przeprowadził oględziny i w oparciu o nie uznał, że doszło do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji i wydanego na jej podstawie tytułu wykonawczego. W świetle opisanych powyżej okoliczności sprawy Sąd uznał, że wierzyciel nie tylko wszczął postępowanie egzekucyjne, ale także doprowadził do wykonania nakazu, który egzekwował. Tym samym nie można skutecznie kierować wobec niego zarzutu bezczynności.
Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie mogą być rozważane kwestie związane z oceną prawidłowości wykonania nakazu wynikającego z tytułu wykonawczego opartego na decyzji rozbiórkowej. Istotą uprawnienia, przewidzianego w art. 6 § 1 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, udzielonego również osobom trzecim jest formułowanie zarzutu bezczynności nie zaś dochodzenie kontroli prawidłowości wykonania nakazu stanowiącego podstawę egzekucji. Ocenę prawidłowości wykonania nakazu wierzyciel potwierdził w protokole z dnia 12 marca 2014 r. wskazując na ustalenia, na podstawie których przyjął, że dłużnik obowiązek wykonał.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego K.J. i B.J., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, który wyrokowi zarzucił naruszenie art. 6 § 1 a w zw. z § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.) poprzez ich nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż organ powołany do rozpoznawania skargi na bezczynność wierzyciela w toku postępowania egzekucyjnego nie jest uprawniony do badania prawidłowości wykonania przez wierzyciela tytułu egzekucyjnego, co prowadzi w konsekwencji do uznania, iż organ ten nie jest uprawniony do badania wykonania tytułu egzekucyjnego, podczas gdy prawidłowa kontrola bezczynności wierzyciela w toku wykonywania obowiązku (zwłaszcza obowiązku o charakterze niepieniężnym) nie tylko może, ale wręcz musi być każdorazowo poprzedzona oceną, czy obowiązek objęty treścią tytułu egzekucyjnego został wykonany (albowiem bez dokonania takiej oceny nie jest możliwe ustalenie czy dłużnik uchyla się od wykonania obowiązku,
a przede wszystkim czy organ egzekucyjny zastosował odpowiednie środki egzekucyjne celem wyegzekwowania wykonania obowiązku a tym samym nie pozostaje w stanie bezczynności).
Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżących kasacyjnie wniósł o:
- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;
- przyznanie kosztów zastępstwa procesowego z tytułu sprawowania funkcji pełnomocnika z urzędu dla skarżących w toku postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi kasacyjnej wg norm przepisanych, z uwagi na okoliczność, że koszty te nie zostały pokryte w jakiejkolwiek części.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wskazał, że sporna w niniejszym postępowaniu pozostaje ocena prawna istniejącego stanu faktycznego dokonana przez GINB oraz Sąd I Instancji, w szczególności co do oceny prawnej kognicji organu powołanego do badania bezczynności organu egzekucyjnego pod kątem ustalenia, czy organ kontrolny jest uprawniony do merytorycznego badania, czy obowiązek objęty treścią tytułu egzekucyjnego został wykonany, w celu ustalenia, czy organ egzekucyjny w sposób prawidłowy wykonał swoje obowiązki wynikające z ustawy, a tym samym czy można mu przypisać zarzut bezczynności w toku tego postępowania egzekucyjnego.
W ocenie skarżących, organ kontrolny, aby był w stanie dokonać ustalenia, czy organ egzekucyjny doprowadził do wykonania obowiązku, w tym również poprzez podjęcie środków egzekucyjnych, zmierzających do wykonania tytułu egzekucyjnego, zobligowany jest do ustalenia treści obowiązku wynikającego z tytułu egzekucyjnego. Prawidłowe ustalenie treści tego obowiązku ma bowiem, z punktu widzenia normy wynikającej z art. 6 § 1 w zw. z § 1a ustawy, ponadto zasadnicze znaczenie z punktu widzenia z dokonania prawidłowej wykładni pojęcia uchylania się dłużnika od wykonania ciążącego na nim obowiązku, które jest kluczowe dla ustalenia, czy organ egzekucyjny powinien podejmować jakiekolwiek dalsze czynności egzekucyjne (a jeżeli tak to jakie) i czy nie można przypisać mu bezczynności w toku tego postępowania egzekucyjnego.
W ocenie skarżących, przez uchylanie się dłużnika od wykonania ciążącego na nim obowiązku, w rozumieniu art. 6 § 1 należy mówić również w sytuacji, w której dłużnik nie wykonuje ciążącego na nim obowiązku, zaś organ egzekucyjny w sposób nieprawidłowy nie egzekwuje tego obowiązku, dochodząc do błędnego przekonania, iż obowiązek dłużnika został już wykonany. W ocenie skarżących całkowicie błędne jest stanowisko zarówno organów wydających rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu, jak również Sądu I Instancji, iż zaniechania i ewentualne nieprawidłowości po stronie organu egzekucyjnego niejako "legalizują"
i "sankcjonują" niewykonanie obowiązku przez dłużnika.
Skarżący wskazali, że istotą instytucji skargi na bezczynność organu egzekucyjnego jest właśnie poddanie kontroli prawidłowości działań organu egzekucyjnego pod kątem dokonywanych czynności (lub zaniechań) w toku postępowania egzekucyjnego. Aby dokonanie takiej kontroli było możliwe, konieczna jest merytoryczna ocena działań organu egzekucyjnego z punktu widzenia treści obowiązku podlegającego wykonaniu.
W ocenie skarżących, pozbawienie organu kontroli możliwości dokonania oceny, czy w toku postępowania egzekucyjnego doszło do wykonania obowiązku,
a tym samym prawidłowości (zasadności) podejmowanych środków egzekucyjnych (do tego bowiem sprowadza się stanowisko Sądu I Instancji), stanowi pozbawienie elementarnej prerogatywy pozwalającej na ocenę, czy organ egzekucyjny wykonał swoje obowiązki wynikające z art. 6 § 1, co z kolei pozwala na ustalenie, czy organ egzekucyjny znajduje się w zwłoce co do wykonania ciążących na nim obowiązków, co do takiego stosowania środków egzekucyjnych, które pozwalają na doprowadzenie do wykonania tego obowiązku.
Stanowisko Sądu I Instancji jest bardzo niebezpieczne dla funkcjonowania organów administracji oraz innych podmiotów, których uprawnienia (lub obowiązki) uzależnione są od wyegzekwowania od innych podmiotów ich obowiązków, albowiem stanowisko takie pozbawia uprawnione podmioty (organy) możliwości poddania działania organów egzekucyjnych realnej kontroli, ograniczając kognicję organów kontroli jedynie do formalnego badania dokonania jakichkolwiek czynności, bez analizy, czy czynności te doprowadziły do wykonania obowiązku, podobnie jak miało to miejsce w niniejszym postępowaniu.
Zdaniem skarżących kasacyjnie nieuzasadnione jest zatem stanowisko Sądu
I Instancji, iż ocenę prawidłowości wykonania nakazu wierzyciel potwierdził
w protokole z dnia 12 marca 2014 r. wskazując na ustalenia, na podstawie których przyjął, że dłużnik obowiązek wykonał. W sytuacji postawienia organowi egzekucyjnemu zarzutu bezczynności, organy kontroli powinny poddać weryfikacji również stanowisko organu egzekucyjnego, celem ustalenia, czy obowiązek został wykonany, a jeżeli nie to w jakim zakresie i jakie środki egzekucyjne powinny zostać podjęte, celem wykonania obowiązku.
W ocenie skarżących, bezczynność organu egzekucyjnego w sytuacji podniesienia uzasadnionych zarzutów co do niewykonania przez dłużnika obowiązku, może polegać na niepodejmowaniu dalszych czynności egzekucyjnych
w sytuacji nieuzasadnionego ustalenia przez organ egzekucyjny, iż cały obowiązek został wykonany. W takiej sytuacji organ egzekucyjny zobowiązany jest do podejmowania dalszych czynności egzekucyjnych, zaś potwierdzenie takiego stanu następuje w toku postępowania ze skargi na bezczynność organu egzekucyjnego,
w trakcie którego organ kontroli bada treść obowiązku podlegającego wykonaniu, zakres obowiązku, który został wykonany (podjęte czynności organu egzekucyjnego oraz dłużnika). W trakcie ww. badania dopiero jest w stanie ustalić, czy istnieje jeszcze jakikolwiek zakres obowiązku, który nie został jeszcze wykonany, a który powinien zostać wykonany oraz czy organ egzekucyjny znajduje się w stanie bezczynności, na skutek nie poodejmowania odpowiednich środków egzekucyjnych, zmierzających do wykonania niewykonanej części obowiązku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę
w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 - aktualnie: tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1201), w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności, o których mowa w § 1, służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ wyższego stopnia. Na postanowienie oddalające skargę przysługuje zażalenie (§ 1a).
Z treści przytoczonych przepisów wynika, iż na wierzycielu ciąży nie powinność, ale obowiązek doprowadzenia do wszczęcia postępowania egzekucyjnego i stosowania środków przewidzianych w przepisach celem wyegzekwowania wykonania obowiązku. Skarga będzie zasadna, jeżeli w toku postępowania (zainicjowanego tą skargą) okaże się, że wierzyciel pozostaje w stanie bezczynności - w sytuacji uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Przy czym stan bezczynności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wiąże się z niezakończeniem tego postępowania w określonym terminie, lecz
z niepodejmowaniem określonych przepisami prawa czynności. Bezczynność wierzyciela polega bowiem na tym, że nie podejmuje on działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wobec zobowiązanego. Wierzyciel jest więc bezczynny, jeżeli w razie stwierdzenia uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku nie wzywa go do wykonania obowiązku, i w razie bezskuteczności tego upomnienia nie sporządza tytułu wykonawczego i nie składa wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Nadto, wierzyciel (będący w niektórych sytuacjach zarazem organem egzekucyjnym), będzie pozostawał w stanie bezczynności także wówczas, gdy we wszczętym postępowaniu egzekucyjnym nie będzie podejmował stosowanych działań celem zastosowania środka egzekucyjnego. W niniejszej sprawie nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżących, że wierzyciel
i jednocześnie organ egzekucyjny, którym jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Cz. pozostał w bezczynności. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Cz. wezwał, jako wierzyciel, zobowiązanego W.M. do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Cz. z dnia [...]2013 r. nr znak: [...]i wystawił w dniu [...] 2014 r. tytuł wykonawczy nr [...].
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Cz. jako organ egzekucyjny, wszczął postępowanie egzekucyjne. W toku tego postępowania zweryfikował wywiązanie się zobowiązanego z obowiązku rozbiórki wiaty nałożonego powyższą decyzją. Sąd I instancji zasadnie podzielił stanowisko organów egzekucyjnych, że w toku przeprowadzonej w dniu 12 marca 2014 r. kontroli ustalono, iż zobowiązany wywiązał się w całości z nałożonego na niego obowiązku rozbiórki wiaty. Z treści powyższego protokołu wynika, że "(...) PINB potwierdza wykonanie rozbiórki wiaty o wymiarach 6 m x 12 m, a tym samym wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji PINB w Cz. z dnia [...]2013 r.".
Podkreślić należy, iż decyzją z dnia [...]2013 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Cz. nakazał W.M. rozbiórkę wiaty o wymiarach 6 m x 12 m, opierającej się na ogrodzeniu, gdzie składowane było drewno. W rozstrzygnięciu organ nie wskazał aby rozbiórce podlegała część ogrodzenia. Jak wynika jednoznacznie z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 12 marca 2014 r. W.M. dokonał rozbiórki wiaty zgodnie z zakresem tej rozbiórki określonym w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Cz. z dnia [...]2013 r. Ustalenia w tym przedmiocie nie noszą znamion naruszenia przez organy art. 7 k.p.a. W tej sytuacji rację ma Sąd I instancji, że nie można zarzucić wierzycielowi, aby pozostawał
w bezczynności poprzez niepodejmowanie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji ocenił działanie organu
w powyższym zakresie i dokonał prawidłowej kontroli legalności postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r. oraz poprzedzającego postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]2014 r. prawidłowo uznając, że obiekt (wiata) będący przedmiotem rozbiórki nie istnieje.
Zaznaczyć należy, iż w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego nakaz rozbiórki obiektu budowlanego (części obiektu budowlanego), organ egzekucyjny nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej ten obowiązek. Zasadą jest bowiem, że organ egzekucyjny nie może badać zasadności obowiązku określonego tytułem wykonawczym, a tym samym zasadności decyzji będącej podstawą egzekucji. Sąd administracyjny rozpoznając skargę na bezczynność organu egzekucyjnego - podobnie organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego - nie może kontrolować merytorycznych podstaw wydania decyzji nakładającej obowiązek na zobowiązanego, gdyż to nie należy do tego postępowania.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżących kasacyjnie wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania miedzy stronami. Natomiast wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny
w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - art. 261 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI