II OSK 578/14

III SA/Łd 669/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1, art. 145 § 1, art. 151, art. 133 § 1, art. 54 § 2, art. 135, art. 153, art. 200, art. 205 § 1, art. 210 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 57 § 1, art. 61 § 1 i § 2, art. 63 § 2, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 15, art. 138 § 1 pkt 2, art. 77 § 1, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1752
art. 24a ust. 8, ust. 9, ust. 10, ust. 12
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1842
15zzzzzn(2) ust. 1 pkt 2, ust. 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Dnia 19 grudnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2024 roku spraw ze skarg T. K. i I.P. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia 22 lipca 2024 roku nr GiK-II.7221.53.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uwzględnienia zarzutów zgłoszonych do danych zawartych w operacie opisowo-kartograficznym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Tomaszowskiego z dnia 29 grudnia 2023 roku, znak: GGN.6620.10.75.2021; 2. zasądza od Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi na rzecz skarżącego I.P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z 22 lipca 2024 r., nr GiK-II.7221.53.2023, Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania I.P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: 2023 r., poz. 1752 ze zm.), uchylił decyzję Starosty Tomaszowskiego z 29 grudnia 2023 r., znak: GGN.6620.10.75.2021 o uwzględnieniu zarzutów T.K. do danych zawartych w operacie opisowo-kartograficznym dotyczących granic i powierzchni działki nr 173/4, położonej w obrębie E., gmina L. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji podniósł, że pierwotnie w trakcie modernizacji ewidencji gruntów i budynków, wykonawca ustalił 2 marca 2021 r. przebieg granic działki nr 173/4 z działką nr 57/4 na podstawie § 39 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 393), powoływanego dalej jako "rozporządzenie z 29 marca 2001 r.", (według ostatniego spokojnego stanu posiadania). Właściciel działki nr 57/4 nie brał udziału w czynnościach. T.K., właściciel działki 173/4, ustaloną granicę zaakceptował, podpisując protokół. Ustalenia granic pomiędzy działkami nr 173/4 i 184/2 dokonano 2 marca 2021 r. na podstawie § 39 ust. 3 rozporządzenia z 29 marca 2001 r. (po zbadaniu przez wykonawcę położenia znaków i śladów granicznych oraz przeprowadzeniu analizy wszelkich dostępnych dokumentów, zawierających informacje mające znaczenie w tym zakresie, w tym oświadczeń zainteresowanych podmiotów i świadków). Ustaloną granicę zaakceptowali właściciele obu działek.
Wraz z pismem z 10 lutego 2022 r. Starosta Tomaszowski przesłał wykonawcy modernizacji pisma T.K. z 16 września 2021 r. oraz I.P. z 18 listopada 2021 r. dotyczące zweryfikowania granicy pomiędzy działkami nr 173/4 i nr 57/4, ich powierzchni oraz granic działki nr 174/3 w obrębie E.
Pismem z 10 lutego 2022 r. Starosta Tomaszowski zawiadomił strony postępowania, że na wniosek T.K. dotyczący zweryfikowania powierzchni i granic działki nr 173/4 oraz wniosek I.P. dotyczący zweryfikowania granicy pomiędzy działkami 57/4 i 173/4 zostało wszczęte postępowanie w sprawie uwzględnienia lub odrzucenia zarzutów w zakresie modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla działki nr 173/4 położonej w obrębie E., gmina L.
Z wykonania czynności ustalenia granic wykonawca skompletował operat techniczny, który ostatecznie 24 lutego 2023 r. uzyskał pozytywny wynik weryfikacji i został włączony do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem P.1016.2023.374.
Decyzją z 29 grudnia 2023 r. Starosta Tomaszowski orzekł o uwzględnieniu zarzutów T.K. do danych zawartych w operacie opisowo-kartograficznym dotyczących granic i powierzchni działki nr 173/4, położonej w obrębie E., gmina L.
Od decyzji tej odwołanie złożył I.P.
Organ drugiej instancji stwierdził następnie, że sposób oraz tryb przeprowadzania w 2020 r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków obrębu E., gmina L. regulowały przepisy art. 24a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W ramach postępowania przetargowego został wyłoniony wykonawca modernizacji, który sporządził projekt operatu opisowo-kartograficznego. Od 9 do 27 sierpnia 2021 r. projekt operatu opisowo-kartograficznego z modernizacji ewidencji gruntów wyłożony został do publicznego wglądu w siedzibie Starostwa Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim.
W piśmie z 15 września 2021 r. Starosta Tomaszowski, w odpowiedzi na zastrzeżenia do projektu operatu opisowo-kartograficznego dotyczące działek nr 173/4 i nr 56, poinformował T.K., że zgłoszona uwaga nie została uwzględniona.
W piśmie z 16 września 2021 r. T.K. poinformował organ pierwszej instancji, że nie zgadza się z wynikami pomiarów, które odbyły się 2 marca 2021 r. w odniesieniu do działek nr 173/4 i 56 stanowiących jego własność. Pomiary dokonane przez geodetę odbiegają od rzeczywistej powierzchni działek. Działka nr 173/4 (źle postawiony płot) została pomniejszona o 82 m2. Działka nr 56, która w wyniku prac polowych prowadzonych przez "tatę sąsiada" jest mu "zabierana", została pomniejszona o 1 339 m2, stąd być może faktyczny pomiar odbiega od powierzchni wynikających z dokumentów. Jego podpis widniejący w protokole, świadczy jedynie o potwierdzeniu dokonania czynności. Nie jest zaś akceptacją ich prawidłowości.
19 listopada 2021 r. do Starostwa Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim wpłynęło pismo I.P. z 18 listopada 2021 r., w którym złożył on zarzuty do danych ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym, wskazując na błędne ustalenie przebiegu granicy między działkami nr 57/4 i nr 173/4.
W uzasadnieniu I.P. wskazał, że zgodnie z mapą do celów projektowych z 8 marca 2018 r., działka nr 57/4 przy granicy z działką nr 173/4 posiada granice ustabilizowane obiektami budowlanymi. Rozbieżność ta powoduje, że część ogrodzenia działki (lokalizacja niezmienna od około 80 lat) znajdzie się po stronie działki sąsiedniej, co skutkuje przesunięciem granicy o około 2 m po przeprowadzonej modernizacji. W trakcie modernizacji geodeta nie wskazał innych punktów odniesienia sugerujących zmianę przebiegu granic na terenie siedliska. I.P. wniósł o zweryfikowanie granicy działki.
20 października 2021 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego pod poz. 4763 zostało opublikowane ogłoszenie Starosty Tomaszowskiego nr 4/2021 z 4 października 2021 r. informujące, że projekt operatu opisowo-kartograficznego opracowany w ramach modernizacji ewidencji gruntów i budynków, przeprowadzonej między innymi dla obrębu E. gmina L., stał się operatem ewidencji gruntów i budynków.
Pismem z 10 lutego 2022 r. Starosta Tomaszowski zawiadomił strony postępowania, że na wniosek T.K. dotyczący zweryfikowania powierzchni oraz granic działki nr 173/4 oraz na wniosek I.P. dotyczący zweryfikowania granic pomiędzy działkami nr 57/4 i nr 173/4 zostało wszczęte postępowanie w sprawie uwzględnienia lub odrzucenia zarzutów w zakresie modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla działki nr 173/4, położonej w obrębie E., gmina L.
Organ drugiej instancji stwierdził następnie, że biorąc pod uwagę art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, datą powstania uprawnienia do złożenia zarzutów do danych objętych modernizacją ewidencji gruntów i budynków dla nieruchomości położonych w obrębie E., gmina L. był dzień publikacji ogłoszenia Starosty Tomaszowskiego nr 4/2021 o tym, że projekt operatu opisowo–kartograficznego m. in. obrębu E., gmina L. stał się operatem ewidencji gruntów i budynków w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego, tj. 20 października 2021 r. Oznacza to, że od 20 października 2021 r. w terminie 30 dni, zainteresowane strony mogły skutecznie wnosić zarzuty do operatu ewidencji gruntów i budynków. Natomiast pismo T.K., które zostało potraktowane przez organ pierwszej instancji jako zarzut do operatu ewidencji gruntów i budynków, zostało wniesione do Starosty Tomaszowskiego 16 września 2021 r., tj. po wyłożeniu projektu operatu opisowo–kartograficznego, lecz przed publikacją ogłoszenia Starosty Tomaszowskiego nr 4/2021 w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego. Starosta Tomaszowski bezzasadnie zatem zakwalifikował pismo T.K. z 16 września 2021 r. jako zarzuty do danych objętych modernizacją ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działki nr 56. Trzydziestodniowy termin do składania zarzutów rozpoczął się z dniem 20 października 2021 r., a zakończył z upływem 18 listopada 2021 r. Pismo I.P. z 18 listopada 2021 r., które wpłynęło do organu pierwszej instancji 19 listopada 2021 r., nie mogło zostać uznane za zarzuty do danych ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym. Pismo to winno zostać rozpatrzone, jako wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków.
Według organu drugiej instancji skoro zatem pisma T.K. z 16 września 2021 r. oraz I.P. z 18 listopada 2021 r. nie stanową zarzutów do danych objętych modernizacją ewidencji gruntów i budynków, to nie można było wszcząć postępowania w sprawie ich rozpatrzenia i wydać w tym zakresie decyzji administracyjnej. W takiej sytuacji wszczęte postępowanie należy uznać za bezprzedmiotowe i umorzyć je na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Argumenty podnoszone przez I.P. w odwołaniu od decyzji Starosty Tomaszowskiego nie mają zatem wpływu na ocenę postępowania zakończonego decyzją z 29 grudnia 2023 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję T.K. podniósł, że nie miał możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i ewentualnie zgłoszeniem zastrzeżeń i żądań w sprawie przed jej ostatecznym rozstrzygnięciem, a dowody przez niego przedstawione nie zostały wzięte pod uwagę przez organy. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Łd 669/24.
Na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 22 lipca 2024 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł także I.P. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Łd 670/24.
W skardze I.P. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty Tomaszowskiego z 29 grudnia 2023 r. oraz o zasądzenie od organu administracji kosztów postępowania na jego rzecz.
Zaskarżonej decyzji I.P. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1. art. 57 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie skutkujące błędnym ustaleniem, że trzydziestodniowy termin do składania zarzutów do danych ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym z art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne zakończył się z upływem 18 listopada 2021 r., a do obliczania tego terminu uwzględnia się 20 października 2021 r. (tj. dzień publikacji ogłoszenia Starosty Tomaszowskiego nr 4/2021 o tym, że projekt operatu opisowo-kartograficznego m. in. obrębu E., gmina L., stał się operatem ewidencji gruntów i budynków w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego), podczas gdy zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a. "jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu", a zatem dzień 20 października 2021 r. – przy obliczaniu powyższego trzydziestodniowego terminu zgodnie z treścią art. 57 § 1 k.p.a. – nie powinien zostać uwzględniony i tym samym koniec powyższego trzydziestodniowego terminu upływa z końcem dnia 19 listopada 2021 r., co oznacza, że skarżący wniósł w terminie pismo z 18 listopada 2021 r., w którym złożył zarzuty do danych ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym i które wpłynęło do Starosty Tomaszowskiego 19 listopada 2021 r., w związku z powyższym postępowanie w pierwszej instancji w niniejszej sprawie nie podlega umorzeniu, a Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego powinien rozpoznać merytorycznie odwołanie skarżącego od decyzji Starosty Tomaszowskiego z 29 grudnia 2023 r. i uwzględnić zarzuty w nim zawarte oraz powinien rozpoznać merytorycznie zarzuty zawarte w piśmie z 18 listopada 2021 r. (które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim 19 listopada 2021 r.) do danych ujawnionych w powyższym operacie opisowo-kartograficznym i uwzględnić zarzuty;
2. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez nierozpoznanie merytoryczne odwołania skarżącego od decyzji Starosty Tomaszowskiego przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz nierozpoznanie merytoryczne zawartych w piśmie skarżącego z 18 listopada 2021 r. (które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim 19 listopada 2021 r.) zarzutów do danych ujawnionych w powyższym operacie opisowo-kartograficznym;
3. art. 8 § 1 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez prowadzenie przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej polegające na błędnym udzieleniu informacji, że od zaskarżonej decyzji przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu w terminie 14 dni od otrzymania decyzji podlegającego wpisowi stałemu w kwocie 100 zł (sto złotych), podczas gdy sprzeciw zgodnie z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", przysługuje od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., zaś zaskarżona decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a zatem przysługuje od niej skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia, podlegająca wpisowi stałemu w kwocie 200 zł (dwieście złotych).
W odpowiedzi na skargi Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o ich oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Sąd na rozprawie 12 grudnia 2024 r., postanowieniem wydanym na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a., połączył sprawę ze skargi T.K. o sygn. akt III SA/Łd 669/24 ze sprawą ze skargi I.P. o sygn. akt III SA/Łd 670/24 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia z uwagi na to, że przedmiot skarg w obu sprawach stanowi ta sama decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 22 lipca 2024 r.
Skarżący T.K. pouczony o prawie złożenia wniosku o zwrot kosztów postępowania oświadczył, że wniosku nie składa. Skarżący T.K. oświadczył także, że popiera skargę i wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ administracji nie zwracał się do niego o wyjaśnienie treści pisma z 16 września 2021 r.
Pełnomocnik organu administracji wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skargi są zasadne.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części.
Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonej decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego i ich wykładni przez organ administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji. Dokonując kontroli działalności administracji publicznej sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznego załatwienia sprawy i posiada jedynie uprawnienia kasacyjne.
Należy przy tym zaznaczyć, że stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Przepis art. 54 § 2 p.p.s.a. nakłada z kolei na organ administracji obowiązek przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Podstawę orzekania przez sąd administracyjny stanowią zatem akta sprawy przekazane przez organ administracyjny, w których utrwalony winien zostać przebieg postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji oraz podejmowane w jego toku czynności.
Przeprowadzona przez sąd kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ administracji wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty Tomaszowskiego zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skarg.
W rozpoznawanej sprawie 20 października 2021 r. zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego pod poz. 4763 ogłoszenie nr 4/2021 Starosty Tomaszowskiego z dnia 4 października 2021 r. w sprawie projektu operatu opisowo-kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla obr. [...] jednostki ewidencyjnej[...].
W ogłoszeniu tym Starosta Tomaszowski na podstawie art. 24a ust. 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne informował, że projekt operatu opisowo-kartograficznego, opracowany w ramach modernizacji ewidencji gruntów i budynków, przeprowadzonej dla obrębów ewidencyjnych [...] wyłożony do wglądu zainteresowanych osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych w siedzibie Starostwa Powiatowego w Tomaszowie Mazowieckim w okresie od 9 do 27 sierpnia 2021 r. stał się operatem ewidencji gruntów i budynków.
Wobec tego wskazać należy, że zgodnie z art. 24a ust. 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne po upływie terminu, o którym mowa w ust. 7, dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stają się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Informację o tym starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa oraz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa. Jak stanowi art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8, zgłaszać zarzuty do tych danych. Stosownie do art. 24a ust. 10 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne o uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji. Zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków (art. 24a ust. 12 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne).
Postępowanie administracyjne dotyczące zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym wszczynane jest więc na skutek ich wniesienia w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w art. 24a ust. 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, co w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie miało miejsce 20 października 2021 r. (ogłoszenie nr 4/2021 Starosty Tomaszowskiego dnia 4 października 2021 r. opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z 20 października 2021 r. pod poz. 4763). Dzień opublikowania tego ogłoszenia, tj. 20 października 2021 r., stanowił zatem zdarzenie wyznaczające początek biegu tego terminu, którego zgodnie z zasadą określoną w art. 57 § 1 k.p.a., nie należało uwzględniać przy jego obliczaniu. Jak stanowi bowiem art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Ostatnim dniem trzydziestodniowego terminu do wniesienia zarzutów w trybie określonym w art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne był zatem 19 listopada 2021 r. (piątek), a nie jak błędnie uznał organ drugiej instancji 18 listopada 2021 r.
Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją zostało natomiast wszczęte w następstwie pism skarżącego T.K. oraz skarżącego I.P., które wpłynęły do organu pierwszej instancji odpowiednio 16 września 2021 r. i 19 listopada 2021 r. Organ pierwszej instancji 10 lutego 2022 r. zawiadomił skarżących o wszczęciu postępowania w sprawie uwzględnienia lub odrzucenia zarzutów w zakresie modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Zawiadomienia doręczono skarżącemu T.K. 11 lutego 2022 r., skarżącemu I.P. 14 lutego 2022 r.
Należy wobec tego wskazać, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Podkreślić przy tym trzeba, że wniosek jest czynnością dyspozytywną strony. Organ administracji jest związany żądaniem strony, które wyznacza rodzaj i granice postępowania administracyjnego. Nie jest uprawniony do swobodnego interpretowania żądania strony. Treść żądania wyznacza bowiem stosowną normę prawa materialnego oraz prawa procesowego, które mają znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania, a zatem istnienie jakiejkolwiek wątpliwości co do treści żądania nakłada na organ obowiązek zwrócenia się do wnioskodawcy, aby ten sprecyzował swoje żądanie (por. wyroki NSA z 10 listopada 2015 r., II OSK 578/14 i z 16 maja 2008 r., II OSK 510/07). W razie wątpliwości co do rzeczywistej woli wnoszącego podanie organ jest zobligowany wezwać go do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku na podstawie art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 2 k.p.a. Obowiązkiem organu jest w takiej sytuacji także udzielanie stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek umożliwiających ukierunkowanie sprawy zgodny z jej wolą. Należy podkreślić, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 k.p.a.). Jak stanowi art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Organ administracji, do którego wpłynęło podanie, powinien zatem we współdziałaniu z wnoszącym podanie zrekonstruować treść zawartego w nim żądania. Jeśli treść wniosku nie jest jasna, samodzielne ustalanie woli strony przez organ jest niedopuszczalne, gdyż mogłoby to doprowadzić do zmiany żądania, wbrew intencji wnoszącego podanie.
W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji w sposób nieuprawniony samodzielnie zakwalifikowały pismo skarżącego T.K. z 16 września 2021 r. jako zarzuty wniesione w trybie art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, chociaż treść tego pisma na to nie wskazywała, a w momencie wniesienia tego pisma, tj. 16 września 2021 r. – na tym etapie postępowania brak było jeszcze możliwości wystąpienia z tym środkiem ochrony prawnej, bowiem w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego nie zostało jeszcze opublikowana informacja, o której stanowi art. 24a ust. 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Należy podkreślić, że w piśmie tym skarżący T.K. zakwestionował prawidłowość pomiarów geodezyjnych, jakie miały miejsce 2 marca 2021 r. oraz wyraźnie wniósł "o wznowienie granic lub rozgraniczenie działek", które to postępowania są odrębnie uregulowane w Rozdziale 6 Rozgraniczanie nieruchomości ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Z przekazanych sądowi przez organ drugiej instancji akt administracyjnych nie wynika, aby organy administracji zwracały się do skarżącego T.K. z wezwaniem do sprecyzowania treści jego żądania zawartego w tym piśmie. Na rozprawie 12 grudnia 2024 r. skarżący oświadczył, że organ administracji nie zwracał się do niego o wyjaśnienie jego treści. Z akt administracyjnych nie wynika także, aby skarżący został poinformowany przez organ pierwszej instancji o tym, że nie może wnieść zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym przed opublikowaniem ogłoszenia w dzienniku urzędowym informacji, o której mowa w art. 24a ust. 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W piśmie z 15 września 2021 r. organ pierwszej instancji informując skarżącego T.K. o tym, że jego uwagi nie zostały uwzględnione pouczył go jedynie o możliwości zgłoszenia zarzutu do danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia informacji w Dzienniku Urzędowym Województwa "Mazowieckiego", lecz nie pouczył go o tym, że zarzuty zgłoszone po terminie określonym w art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Tym samym to w istocie organ pierwszej instancji w sposób nieuprawniony samodzielnie zakwalifikował pismo z 16 września 2021 r. jako zarzuty, które organ drugiej instancji następnie uznał za niedopuszczalne.
Reasumując stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji w sposób nieuprawniony przeprowadził postępowanie w sprawie zarzutów, gdyż skarżący T.K. nie wystąpił z takim wnioskiem w piśmie z 16 września 2021 r., co stanowi mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 61 § 1 k.p.a. Organ drugiej instancji rozpoznając odwołanie drugiego ze skarżących – I.P., mimo że uchylił decyzję organu pierwszej instancji, to nie tylko nie dostrzegł tego uchybienia, lecz w istocie pogłębił wadliwość kontrolowanego postępowania przyjmując, że skarżący T.K. przedwcześnie złożył zarzuty w trybie art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, co skutkowało uznaniem przez ten organ, że są one niedopuszczalne i w konsekwencji w następstwie umorzenia postępowania administracyjnego pozbawieniem go możliwości realizacji jego praw. Organ drugiej instancji również nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego na okoliczność intencji wnioskodawcy i samodzielnie ustalił zakres jego żądania naruszając tym samym zasady określone w art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 15 k.p.a., co doprowadziło do nieuprawnionego i przedwczesnego umorzenia postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
W ocenie sądu organ drugiej instancji także w stosunku do drugiego ze skarżących, tj. I.P. błędnie ustalił i ocenił stan faktyczny sprawy. Wbrew stanowisku organu drugiej instancji skarżący ten w terminie określonym w art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne wniósł zarzuty. Jak już bowiem wyżej wskazano, ostatnim dniem trzydziestodniowego terminu do wniesienia zarzutów był w tym wypadku 19 listopada 2021 r. (piątek), a nie jak błędnie uznał organ drugiej instancji 18 listopada 2021 r. Nie budzi przy tym wątpliwości, że 19 listopada 2021 r. (w ostatnim dniu terminu) wpłynęło do organu pierwszej instancji pismo I. P. z 18 listopada 2021 r., w którym oświadczył on, że na podstawie art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne zgłasza zarzuty do danych ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym. W konsekwencji błędnego ustalenia stanu faktycznego i jego oceny organ drugiej instancji z naruszeniem art. 7, art. 15, art. 77 § 1 niezasadnie uznał, że zarzuty wniesione przez tego skarżącego są spóźnione, w następstwie czego organ ten nieprawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji z tej przyczyny i umorzył postępowanie zamiast rozpoznać merytorycznie odwołanie, czym uchybił art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Na marginesie powyższych rozważań wskazać trzeba, że ogłoszenie Starosty Tomaszowskiego z 4 października 2021 r. nr 4/2021 zostało opublikowane w czasie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii ogłoszono 20 marca 2020 r. (vide: rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz. U. poz. 491), a odwołano 16 maja 2022 r. (vide rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii – Dz. U. poz. 1027). W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 terminu do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki organ administracji winien zastosować tryb postępowania przewidziany w art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. poz. 1842 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o COVID-19". Przepis ten ustanawia – w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 terminu do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki (ust. 1 pkt 2) – obowiązek poinformowania o tym uchybieniu, a ponadto wyznaczenia stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Konstytuuje tym samym normatywny obowiązek umożliwienia przez organ administracji z urzędu ubiegania się o przywrócenie terminu. Z woli ustawodawcy dopuszczalne stało się przywrócenie terminów nie tylko procesowych, ale także materialnych, których zgodnie z obowiązującym systemem prawa nie można przywrócić i których upływ oznacza utratę roszczenia czy też utratę ochrony prawnej, a którym uchybiono w okresie stanu epidemii. Powyższa regulacja, obejmująca szerokie spektrum terminów o charakterze procesowym i materialnym, odnosi się do zdarzeń, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii COVID-19.
W świetle powyższego sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 61 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., a organ drugiej instancji ponadto art. 15, art. 57 § 1 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji powinny uwzględnić powyższe rozważania oraz ocenę prawną (art. 153 p.p.s.a.).
Organ pierwszej instancji zobowiązany będzie we współdziałaniu ze skarżącym T.K. ustalić rzeczywistą treść jego żądania oraz pouczyć go o możliwych skutkach wyboru poszczególnych trybów postępowania mając przy tym mieć na uwadze to, że strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji wcześniejszego wadliwego prowadzenia postępowania administracyjnego w zakresie wniosku z 16 września 2021 r. Organ administracji będzie miał też na względzie, że ogłoszenie z 4 października 2021 r. zostało opublikowane w czasie obowiązywania stanu epidemii. W tym okresie czasu upływał również termin do wniesienia zarzutów do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym, o którym stanowi art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W stosunku do drugiego ze skarżących – I. P. organ administracji uwzględni okoliczność, że zarzuty do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ujawnionych w operacie opisowo-kartograficznym wniósł on w terminie określonym w art. 24a ust. 9 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Z uwagi na zawarty w skardze I.P. wniosek o zwrot kosztów postępowania sąd, na podstawie art. 209 w związku z art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., orzekł o zwrocie od organu administracji kosztów postępowania w postaci uiszczonego wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł na rzecz tego skarżącego.
Skarżący T.K. na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku pouczony o prawie złożenia wniosku o zwrot kosztów postępowania oświadczył, że wniosku nie składa, wobec czego, stosownie do art. 210 § 1 p.p.s.a., utracił uprawnienie do żądania zwrotu kosztów.
d.j.