II OSK 571/05

II OSK 571/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Chlebny
Maria Czapska - Górnikiewicz
Wojciech Chróścielewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
II SA/Lu 34/05 - Wyrok WSA w Lublinie z 2005-02-18
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski /spr./, Sędziowie NSA Maria Czapska-Górnikiewicz, Jacek Chlebny, Protokolant Agnieszka Majewska, po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 lutego 2005 r. sygn. akt II SA/Lu 34/05 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Lu 34/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną przez S. S. decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił S. S. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przejściowym w Zwierzyńcu (decyzja omyłkowo wskazuje obóz w Zamościu) w czerwcu 1943 r., gdyż strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów, iż zachodzą w jej sprawie przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm.). Z akt sprawy wynika bowiem, że wnioskodawca urodził się 4 sierpnia 1943 r., a więc nie mógł przebywać w obozie w czerwcu 1943 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. S. przypomniał, że domagał się przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przejściowym w Zwierzyńcu w czerwcu i lipcu 1943 r. jego matki będącej wówczas w ciąży. Do złożonego wniosku dołączył oświadczenia dwóch świadków, którzy wraz z matką przebywali w jednym czasie i miejscu. Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. organ administracji utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2004 r. W uzasadnieniu decyzji zwrócono uwagę na fakt, że przepis art. 8 § 2 k.c. został skreślony przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996r. o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 139, poz. 646). Podnoszona przez stronę okoliczność pobytu jego ciężarnej matki w obozie przesiedleńczym w Zwierzyńcu nie ma zatem - zdaniem organu - wpływu na przyznanie uprawnień kombatanckich stronie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. S. zarzucił organowi powzięcie rozstrzygnięcia sprzecznego z obowiązującym porządkiem prawnym w rozważanej materii. Powołał się przy tym na wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt III ARN 96/95. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie. Podniósł, iż stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w przywoływanym w skardze wyroku, zostało powzięte na gruncie stanu prawnego sprzed 4 stycznia 1997 r., gdy obowiązywał jeszcze art. 8 § 2 k.c. oraz inne brzmienie posiadał art. 1 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r., o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, to jest sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 30 sierpnia 1996 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego wyroku stwierdził, że pogląd prawny Sądu Najwyższego, wyrażony w wyroku z dnia 29 maja 1996 r., III ARN 96/95 (OSNP 1996 nr 24, poz. 366) w pełni zachował swą aktualność. Pojęcie osoby podlegającej represjom w hitlerowskich obozach koncentracyjnych, na gruncie także art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz.U. nr 17, poz.78) oraz art. 4461 k.c., w pełni należy odnieść także do dziecka poczętego, jeżeli urodziło się żywe. Przepis art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach... posługuje się pojęciem osoby, jako podmiotu podlegającego represjom tam wymienionym nie przewidując cezury w postaci momentu urodzenia, gdy z kolei przepis art. 1 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, stanowi zasadę ochrony prawa do życia, w tym również w fazie prenatalnej w granicach określonych w ustawie. Zmiana art. 1 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny... wprowadzona od 4 stycznia 1997 r., nie wykluczyła dziecka nienarodzonego z kręgu podmiotów określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach... W powołanym wyroku Sądu Najwyższego, uznano, iż uprawnienia kombatanckie są specyficzną kategorią społecznego odszkodowania zaliczanego do prawa socjalnego, dla którego wykładni przy braku szczególnych unormowań, należy uznać zasadnym posiłkowe sięganie do uregulowań z innych dziedzin prawa w sposób odpowiedni. W kontekście pojęcia represji, będzie reżim cywilnoprawny stanowiony dla odpowiedzialności deliktowej. Skreślenie art. 8 § 2 k.c. nie pozbawia racji stanowiska, iż pojęcie osoby represjonowanej obejmuje dziecko poczęte a nienarodzone. Art. 4461 k.c., przyznaje dziecku z chwilą urodzenia materialnoprawną legitymację dla wystąpienia z roszczeniem z tytułu szkód doznanych przed urodzeniem. Odpowiednikiem jego na gruncie unormowań ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego jest pojęcie represji, stanowione mocą hipotezy jej art. 4 ust. 1. Uprawnienia należne z tego tytułu podlegają jurydycznej kwalifikacji, jako forma społecznego odszkodowania, jak to wywiódł Sąd Najwyższy w powołanym wyroku.
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie złożył Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w zw. z art. 1 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że w świetle tych przepisów dziecko poczęte, a nienarodzone, którego matka przebywała w okresie ciąży w obozie w Zwierzyńcu może otrzymać uprawnienia określone w tej ustawie w sytuacji, gdy wykładnia systemowa oraz historyczna tych przepisów prowadzi do wniosków przeciwnych. Zgłaszając powyższy zarzut, na podstawie art. 188 p.p.s.a. organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. W uzasadnieniu uznał, iż błędem jest odwoływanie się do reżimu odpowiedzialności deliktowej dla uzasadnienia przyznania uprawnień kombatanckich. U podstaw świadczeń określonych w art. 4461 k.c. i art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach leży bezprawne zachowanie innej osoby, to pomiędzy obiema regulacjami występują różnice na tyle je odróżniające, iż wykluczone jest posługiwanie się w tym zakresie jakąkolwiek analogią. Na gruncie art. 4461 k.c., mamy do czynienia z odpowiedzialnością sprawcy czynu niedozwolonego za własny czyn. Odpowiedzialność ponosi osoba, która swoim bezprawnym i zawinionym zachowaniem wyrządziła szkodę dziecku nienarodzonemu. Tymczasem ustawa o kombatantach z takim ujęciem naprawienia szkody nie ma nic wspólnego. Jest ona aktem prawnym, na mocy którego Państwo Polskie z własnej woli, w trosce o swoich obywateli, zobowiązało się do przyznania niektórym osobom praw honorowych. Prawa te, z założenia nie mają nic wspólnego z odszkodowaniem, ale stanowią namiastkę złagodzenia niektórych krzywd, wyrządzonych niektórym polskim obywatelom przez organy represyjne obcych mocarstw. Do sfery uprawnień państwa należało więc zakreślenie ram, którym grupom obywateli oraz w jakiej wysokości świadczenia ustawodawca zamierza przyznać, podczas gdy w przypadku odpowiedzialności deliktowej sprawca nie jest władny samodzielnie określać zasięgu i poziomu swej własnej odpowiedzialności. Sprawcą cierpień, o których mowa w art. 4 ustawy o kombatantach są obce państwa i niepodobna odpowiedzialności za ich działanie obciążać Państwa Polskiego. Dopuszczalność przyznania uprawnień kombatanckich na mocy art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach została podwójnie ograniczona. Z jednej strony, przez ukończenie 14 roku życia. Tak więc osoba, która przebywała w obozie w Zwierzyńcu po ukończeniu 14 roku życia uprawnień kombatanckich nie otrzyma. Z drugiej strony, punktem granicznym dla dopuszczalności przyznania uprawnień kombatanckich jest moment urodzenia się dziecka, który to problem jest przedmiotem rozważań w niniejszej skardze kasacyjnej. Nie przyznanie przez ustawodawcę pewnej grupie osób uprawnień kombatanckich z tego powodu, że w okresie represji się jeszcze nie narodziły, nie jest ograniczeniem zasady ochrony prawa do życia, ale konsekwencją suwerennie podjętej decyzji o limitacji katalogu osób, które mogą się ubiegać o prawa honorowe. Po drugie, warunkiem odpowiedzialności na gruncie art. 4461 k.c. jest wyrządzenie szkody dziecku nienarodzonemu. Przyjmuje się, iż chodzi tu zarówno o szkodę majątkową, jak i niemajątkową. Tymczasem na gruncie ustawy o kombatantach wyrządzenie szkody jest okolicznością prawnie irrelewantną i nie jest przesłanką przyznania jakichkolwiek świadczeń. Z powyższych względów, sięganie po analogię z art. 4461 k.c. przy stosowaniu art. 4 ustawy o kombatantach jest nieuprawnione. Art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach stanowi, że przepisy tej ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, którymi to represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania m.in. w tzw. innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Skarżący jako dziecko nienarodzone przebywał w obozie. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjna nie może on uzyskać statusu osoby, która podlegała represjom. Powołany wcześniej pogląd Sądu Najwyższego wypowiedziany został na gruncie przepisów obowiązujących przed dniem 4 stycznia 1997 r., kiedy to skreślono art. 8 § 2 k.c. Od tego momentu należy, że w myśl art. 8 § 1 k.c. zdolność prawna przysługuje człowiekowi od chwili urodzenia. Wszelkie wyjątki od tej zasady muszą znajdować uzasadnienie w przepisach szczególnych rangi ustawowej. Przykładem takiego przepisu jest wspomniany przez skarżącego art. 4461 k.c.. Przyznaje on na zasadzie wyjątku prawo do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym osobie, która doznała szkody przed urodzeniem. Realizacja uprawnień następuje w tym przypadku na drodze procesu cywilnego i tylko przeciwko sprawcy czynu niedozwolonego, który szkodę wywołał. Przepis ten zawarty jest w tytule VI księgi III kodeksu cywilnego i dotyczy jedynie zobowiązań wynikających z czynów niedozwolonych. Dlatego nie sposób podzielić stanowiska Sądu, iż art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach nie przewiduje cezury czasowej w postaci momentu urodzenia. Co do zasady bowiem dziecku nienarodzonemu przysługują tylko takie uprawnienia, które zostały przyznane przez ustawę, a ta (ustawa o kombatantach) milczy na temat dzieci nienarodzonych. takie rozumienie ustawy o kombatantach nie jest sprzeczne z zasadą wyrażoną w art. 32 Konstytucji. W zakończeniu uzasadnienia skargi kasacyjnej stwierdzono, że w świetle obecnych uregulowań prawnych płód nienarodzony jest podmiotem praw i obowiązków jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy przepisy ustawowe o charakterze szczególnym w sposób wyraźny przyznają mu zdolność prawną. Dlatego przyznanie uprawnień kombatanckich osobie, która jako dziecko poczęte przebywała w obozie w Zwierzyńcu jest niedopuszczalne.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. S. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie odpowiada wymogom skargi kasacyjnej stawianym przez przepisy p.p.s.a.
Podniesiony jednak w tej skardze zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w zw. z art. 1 ustawy z 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz.U. nr 17, poz. 78 z późn. zm.) nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis ten stanowi, że przepisy ustawy stosuje się również do osób, które z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych przebywały w innych niż hitlerowskie więzienia, obozy koncentracyjne i ośrodki zagłady miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały do dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Na gruncie przepisu lit. a tego samego artykułu i ustępu w zw. z art. 8 § 2 k.c. i art. 1 ust. 1 ustawy z 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz.U. nr 17, poz. 78) Sąd Najwyższy w powołanym w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wyroku z 29 maja 1996 r., III ARN 96/95, OSNP 1996, nr 24, poz. 366, przyjął, a stanowisko to może mieć w pełni zastosowanie w odniesieniu do art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 24 stycznia 1991 r., że pod pojęciem osób podlegających represjom w hitlerowskich obozach koncentracyjnych należy rozumieć także dziecko poczęte pod warunkiem, że urodziło się żywe. Sąd Najwyższy uznał, że uprawnienia przyznane w ustawie z 24 stycznia 1991 r. tworzą specyficzna kategorię społecznego odszkodowania, odrębną od odszkodowań z innych gałęzi prawa i "powinny być przypisywane do zakresu materialnego prawa ubezpieczeń społecznych sensu largo, nazywanego też niekiedy prawem socjalnym". Nie jest to gałąź w pełni samodzielna, dlatego przy badaniu "zdolności do nabycia uprawnień z zakresu prawa socjalnego może zaistnieć potrzeba posiłkowego sięgania do uregulowań z innych dziedzin prawa". Z tego powodu Sąd Najwyższy uznał, że dopuszczalne jest interpretowanie pojęcia "osoby" z art. 4 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. przy uwzględnieniu art. 8 § 2 k.c., który stanowił, iż zdolność prawną ma również dziecko poczęte, jednakże prawa i zobowiązania majątkowe uzyskuje ono pod warunkiem, ze urodzi się żywe". Ten ostatni przepis, co podniesiono w skardze kasacyjnej, został uchylony z dniem 4 stycznia 1997 r. na mocy art. 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 139, poz. 646). Uchylenie tego przepisu, zdezaktualizowało, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, pogląd prawny sformułowany w powołanym wyroku Sądu Najwyższego. Stanowisko to jest chybione z kilku powodów.
Po pierwsze, art. 4 ust. 2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. stanowi, że jej przepisy stosuje się także do dzieci odebranych rodzicom w celu poddania eksterminacji lub wynarodowienia, a założenie racjonalności ustawodawcy wyłącza przypisywanie mu "zamiaru nierównego traktowania dziecka w łonie matki i tuż po jego urodzeniu". Zauważyć przy tym trzeba, iż na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka (Dz.U. nr 6, poz. 69) "w rozumieniu ustawy dzieckiem jest każda istota ludzka od poczęcia do osiągnięcia pełnoletności". Mimo, iż przepis ten zawiera definicję legalną pojęcia "dziecko" na użytek ustawy z 6 stycznia 2000 r., definicja ta może być użyteczna do definiowania tego pojęcia także w odniesieniu do innych aktów normatywnych obowiązujących w systemie prawa.
Po drugie, przepis art. 4461 k.c. stanowi: "Z chwilą urodzenia dziecko może żądać naprawienia szkód doznanych przed urodzeniem". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, przepis ten jest przepisem dalej idącym, niż uchylony przepis art. 8 § 2 k.c. Jego obowiązywanie powoduje, że przytoczony wcześniej pogląd prawny Sądu Najwyższego w dalszym ciągu zachowuje swoją aktualność. Warto przy tym zauważyć, iż w piśmiennictwie wyprowadza się z tego przepisu wniosek, iż dziecko może żądać naprawienia szkód doznanych zarówno w czasie życia płodowego, jak i tych, które pozostawały w związku przyczynowym ze szkodliwym działaniem, które miało miejsce nawet przed poczęciem – A. Dyoniak, Pozycja nasciturusa na obszarze majątkowym prawa prywatnego, RPEiS 1994, nr 3, s. 49. Można przy tym zauważyć, że doktryna prawa cywilnego, w odróżnieniu od składającego skargę kasacyjną, nie przywiązywała zbyt wielkiej wagi do uchylonego art. 8 § 2 k.c. Jak podnosi S. Dmowski, Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga pierwsza, Część ogólna, Warszawa 2002, s. 64: "W czasie jego obowiązywania można było mówić o warunkowej zdolności prawnej nasciturusa w zakresie praw i zobowiązań majątkowych (tak stanowił przepis) i o jego zdolności prawnej bezwarunkowej w zakresie praw niemajątkowych. Można było przyjmować, że dziecko nienarodzone może np. wytoczyć powództwo o ochronę jego dóbr osobistych". Okoliczność, że uchylony art. 8 § 2 był zamieszczony w tytule II – "Osoby" Księgi pierwszej k.c. "Część ogólna", natomiast przepis art. 4461 k.c. zawarty jest w tytule VII "Wykonanie zobowiązań i skutki ich niewykonania Księgi trzeciej k.c. "Zobowiązania", nie ma dla rozpoznawanej sprawy znaczenia. Stosownie do art. 1 ustawy z 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży prawo do życia podlega ochronie nawet w fazie prenatalnej w granicach określonych w ustawie. Przepis art. 4461 k.c. określa właśnie granice owej ochrony.
Po trzecie wreszcie, należy zauważyć, iż decyzja o przyznaniu osobie spełniającej przesłanki do uzyskania uprawnień określonych w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza to stwierdzenie brzmienie art. 21 ust. 1 ustawy: "Uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzje potwierdzająca działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakt, o których mowa w art. 4. posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź podleganie represjom (...)". Nie można więc w żadnym przypadku przyjmować, że skreślenie art. 8 § 2 k.c., nawet w przypadku, gdyby temu skreśleniu przyznawać takie ważkie znaczenie, jak uczyniono to w skardze kasacyjnej, w myśl wynikającej z art. 2 Konstytucji zasady ochrony praw nabytych, nawet in abstracto, powodować może pozbawienie dziecka poczętego przysługujących mu na mocy tego skreślonego art. 8 § 2 k.c. ochrony praw nabytych.
Podniesione argumenty utwierdzają w przekonaniu, iż na mocy art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "b" w zw. z lit. "c" ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 z późn. zm.) w zw. z art. 4461 k.c. uprawnienia określone w tej ustawie przysługują także dziecku poczętemu, którego matka przebywała w okresie ciąży z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, bądź w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.
Odwoływanie się w skardze kasacyjnej do preambuły ustawy z 24 stycznia 1991 r. i twierdzenie, że ustawa ta nie ma nic wspólnego z naprawieniem szkody, jest nieporozumieniem. Okoliczność, że sprawcą cierpień i krzywd wyrządzonych kombatantom i innym osobom, którym z tytułów określonych w tej ustawie przysługują uprawnienia przewidziane w ustawie były Niemcy Hitlerowskie, ZSRR, czy też władze komunistyczne Polski nie może mieć w sprawie znaczenia. Parlament Niepodległej Rzeczypospolitej postanowił przyznać tym osobom za ich działalność, czy też krzywdy i cierpienia, których doznały pewnego surogatu odszkodowania w postaci świadczeń określonych w tej ustawie. Jednocześnie ten sam Parlament objął ochroną prawną dziecko poczęte, ale jaszcze nienarodzone. W konsekwencji, z woli samego ustawodawcy uprawnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. przysługiwać muszą także dziecku poczętemu, pod warunkiem, że urodziło się żywe, które w łonie matki doznawało cierpień w wymienionych w tym przepisie miejscach kaźni. Podnoszony w skardze kasacyjnej argument, że przepis art. 4461 k.c. dotyczy jedynie zobowiązań wynikających z czynów niedozwolonych jest nie do przyjęcia. Trudno bowiem nawet rozpatrywać pozbawianie wolności z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w kategoriach "czynów dozwolonych". Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powoływanego już wyroku z 29 maja 1996 r. uprawnienia przewidziane w ustawie o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego "tworzą specyficzną kategorię społecznego odszkodowania, odrębną od odszkodowań według prawa pracy, prawa cywilnego czy prawa ubezpieczeniowego (cywilnego)...". Dalej Sąd stwierdził, że przy badaniu zdolności do nabycia uprawnień z tych tytułu tej ustawy może zaistnieć konieczność posiłkowego sięgania do uregulowań z innych dziedzin prawa. Nie istnieją więc przyczyny, które wyłączałyby posługiwanie się art. 4461 k.c. w celu ustalenia kręgu osób, uprawnionych do uzyskania świadczeń przewidzianych w analizowanej ustawie.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 184 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji.