II OSK 570/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-11
NSAAdministracyjneWysokansa
postępowanie administracyjneskarga kasacyjnaniewykonanie wyrokuprzewlekłość postępowanianadzór budowlanyprawo budowlaneochrona zabytkówsądownictwo administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Lublinie, uznając, że wyrok stwierdzający przewlekłość postępowania nie zobowiązywał organu do wydania konkretnego aktu, co uniemożliwiało skuteczne wniesienie skargi na jego niewykonanie.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną B.B. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę na niewykonanie przez PINB wyroku WSA z 2015 r. stwierdzającego przewlekłość postępowania. Sąd kasacyjny uznał, że wyrok z 2015 r. nie zawierał zobowiązania do wydania aktu, a jedynie stwierdzał przewlekłość i nakładał grzywnę. W związku z tym, nie można było skutecznie wnieść skargi na jego niewykonanie na podstawie art. 154 p.p.s.a. Skarga kasacyjna została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez B.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę na niewykonanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) wcześniejszego wyroku WSA z 2015 r. W wyroku z 2015 r. WSA stwierdził przewlekłość postępowania prowadzonego przez PINB i nałożył na organ grzywnę, ale nie zobowiązał go do wydania konkretnego aktu administracyjnego. NSA, analizując przepisy dotyczące skargi na niewykonanie wyroku (art. 154 p.p.s.a.), podkreślił, że kluczową przesłanką do jej uwzględnienia jest niewykonanie przez organ wyroku sądu, który zobowiązał go do wydania aktu lub podjęcia określonej czynności. Ponieważ wyrok z 2015 r. nie zawierał takiego zobowiązania, NSA uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia skargi na jego niewykonanie. Sąd kasacyjny wskazał, że w takiej sytuacji skarżącej przysługują inne środki prawne, takie jak ponaglenie lub kolejna skarga na bezczynność lub przewlekłość postępowania. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia przepisów postępowania za chybione, ponieważ dotyczyły one oceny innych postępowań lub wyroków, które nie były przedmiotem niniejszej sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na niewykonanie wyroku na podstawie art. 154 p.p.s.a. jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy wyrok sądu uwzględniający skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania zawierał wyraźne zobowiązanie organu do wydania aktu lub podjęcia czynności.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że kluczową przesłanką do uwzględnienia skargi na niewykonanie wyroku jest istnienie w treści wyroku zobowiązania organu do działania. Jeśli wyrok jedynie stwierdza przewlekłość i nakłada grzywnę, ale nie nakazuje konkretnego działania, organ nie może być uznany za niewykonujący wyroku w rozumieniu art. 154 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 154 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 30 § § 1 i § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.z. art. 36 § ust. 1 pkt. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z. art. 36 § ust. 5

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

p.b. art. 39 § ust. 1

Prawo budowlane

p.b. art. 51 § ust. 1 pkt. 2

Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok stwierdzający przewlekłość postępowania nie zawierał zobowiązania do wydania konkretnego aktu, co uniemożliwiało skuteczne wniesienie skargi na jego niewykonanie na podstawie art. 154 p.p.s.a.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 3 § 1, art. 151, art. 134 § 1, art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 28, art. 30 § 1 i § 4 k.p.a. poprzez nieuprawnione zastosowanie art. 151 p.p.s.a. i niezbadanie przez Sąd I instancji wadliwości postępowania administracyjnego (zawieszenie postępowania). Naruszenie art. 3 § 1, art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niezbadanie przez Sąd I instancji merytorycznego rozpoznania sprawy i nowych okoliczności związanych z zawieszeniem postępowania. Naruszenie art. 36 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 36 ust. 5 u.o.z. i art. 39 p.b. poprzez błędną wykładnię przepisów dotyczących robót budowlanych przy zabytkach. Naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 154 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku, które nie odnosiło się do wszystkich zarzutów i nie wyjaśniało podstawy prawnej. Naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z. w sytuacji, gdy inwestor nie uzyskał pozwolenia konserwatorskiego. Naruszenie art. 39 ust. 1 p.b. z uwagi na brak pozwolenia konserwatorskiego przy robotach budowlanych przy zabytku. Wykładnia art. 51 ust. 1 pkt. 2 p.b. w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z. przedstawiona w uzasadnieniu wyroku WSA w Lublinie z dnia 23 lutego 2017 r. II SA/Lu 1009/16.

Godne uwagi sformułowania

Przez niewykonanie wyroku w rozumieniu ww. przepisu, należy zatem rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem, zgodnie z sentencją wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, czy przewlekłość postepowania. O niewykonaniu wyroku można mówić jedynie wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie - bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania - nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy, pomimo nałożonego wyrokiem takiego obowiązku. W związku z tym, jeśli wyrok podlegający wykonaniu nie zawiera obowiązku do wydania określonego aktu lub dokonania czynności, nie można zarzucać organowi, że pozostaje w bezczynności po wyroku sądu administracyjnego, uzasadniającej skargę na podstawie art. 154 p.p.s.a.

Skład orzekający

Wojciech Mazur

przewodniczący

Paweł Miładowski

członek

Piotr Broda

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja dopuszczalności skargi na niewykonanie wyroku w sytuacji, gdy wyrok nie zawierał bezpośredniego zobowiązania do wydania aktu lub podjęcia czynności, a jedynie stwierdzał przewlekłość postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z art. 154 p.p.s.a. i wyrokami stwierdzającymi przewlekłość bez nakazu działania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w postępowaniu administracyjnym – możliwości egzekwowania wyroków sądowych. Jest interesująca dla prawników procesowych, choć mniej dla szerokiej publiczności.

Czy można skarżyć organ za niewykonanie wyroku, jeśli sąd nie nakazał mu konkretnego działania?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 570/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski
Piotr Broda /sprawozdawca/
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Lu 815/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-12-19
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego~Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 28, art. 30 § 1 i § 4, art. 7, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 106 § 3, art 151, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 840
art. 36 ust. 1 pkt. 1, art. 36 ust. 5
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami  (t.j.)
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 39
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 815/23 w sprawie ze skargi B.B. w przedmiocie niewykonania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt II SAB/Lu 11/15 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B.B. na rzecz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] kwotę: 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 815/23, oddalił skargi B.B. w przedmiocie niewykonania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Lublin (dalej: PINB) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt II SAB/Lu 11/15.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Strona ww. skargę wniosła pismem z 12 lipca 2023 r. żądając wymierzenia organowi grzywny oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniesiono, że wyrokiem z 27 października 2015 r. Sąd stwierdził, iż postępowanie PINB prowadzone było w sposób przewlekły oraz, że miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę organ powiatowy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu PINB podniósł, że w ramach prowadzonego postępowania dotyczącego budynku kamienicy położonej przy ul. K. w L. decyzją z dnia 4 czerwca 2018 r., nakazał współwłaścicielom wykonanie określonych robót budowlanych. Decyzją z 10 maja 2018 r. Lubelski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: LWINB) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarga na decyzję LWINB została oddalona wyrokiem WSA w Lublinie z 20 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Lu 665/18. W wyniku uwzględnienia przez Sąd w trybie autokontroli skargi kasacyjnej, wyrok ten został uchylony wraz z zaskarżoną decyzją LWINB. Wobec powyższego organ II instancji decyzją z 9 grudnia 2019 r. uchylił decyzję PINB z 4 czerwca 2018 r. i nakazał współwłaścicielom ww. budynku doprowadzenie jego ściany szczytowej, położonej w granicy z działka nr [...], do stanu pierwotnego poprzez zamurowanie trzech otworów okiennych i trzech otworów drzwiowych oraz usunięcie krat zabezpieczających te otwory. Skarga B.B. na tę decyzję została oddalona wyrokiem WSA w Lublinie z 19 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Lu 80/20. Z kolei skarga kasacyjna strony od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2022 r., sygn. akt II OSK 1382/21. W toku dalszych czynności skarżąca zainicjowała postępowanie przed Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Warszawie. Do chwili obecnej postępowanie nie zostało zakończone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie Sąd przytoczył treść art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a. oraz wyjaśnił, iż wnoszona w trybie art. 154 p.p.s.a. skarga jest środkiem ochrony prawnej ściśle związanym z wyrokiem uwzględniającym skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przesłanką merytoryczną zaś jej wniesienia jest niewykonanie przez organ wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niewykonanie wyroku ma zaś wyrażać się w dalszej bierności organu, pomimo zobowiązania go przez sąd do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Jeżeli w wyroku uwzgledniającym skargę takiego zobowiązania nie wyrażono nie jest możliwe uwzględnienie skargi na niewykonanie wyroku sądu.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji wskazał, że w wyroku z 27 października 2015 r. sygn. akt II SAB/Lu 11/15 Sąd wojewódzki po rozpoznaniu skargi B.B. stwierdził, iż postępowanie prowadzone przez PINB było przewlekłe, a przewlekłość ta miała charakter rażącego naruszenia prawa. Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł, zasądził zwrot kosztów postepowania oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie. Z uzasadnienia wyroku Sądu wynika, że skargę w zakresie żądania zobowiązania organu do wydania aktu oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a. z taką argumentacją, że skoro postępowanie zostało zawieszone, a postanowienie w tym przedmiocie nie zostało zaskarżone, to organ nie może podejmować żadnych czynności, w szczególności nie może wydać merytorycznego rozstrzygnięcia. Sentencja i uzasadnienie wyroku Sądu w sprawie II SAB/Lu 11/15 nie pozostawiły żadnych wątpliwości co do tego, że wyrok nie był źródłem zobowiązania PINB do wydania aktu. W konsekwencji z wyżej przedstawionych przyczyn nie było możliwe uwzględnienie skargi na niewykonanie wyroku w sprawie II SAB/Lu 11/15.
Sąd wojewódzki podniósł, iż skarżąca może skorzystać ze zwykłych środków prawnych kwestionowania opieszałości organu w postaci ponaglenia, a następnie ewentualnej nowej skargi. Na marginesie Sąd wyjaśnił także, że podniesione w odpowiedzi na skargę twierdzenia organu budzą istotne wątpliwości, gdyż z uzasadnienia wyroku z 27 października 2015 r. wynika, że Sąd rozpoznał skargę B.B. na przewlekłość prowadzenia przez PINB postępowania w sprawie realizacji schodów zewnętrznych na działce nr [...] w ramach adaptacji lokalu użytkowego nr 2 przy ul. K. w L. Tymczasem w odpowiedzi na skargę organ powołał się na postępowanie i decyzje wydawane w sprawie tej samej kamienicy, ale dotyczące robót budowlanych polegających na wykonaniu trzech otworów okiennych i trzech otworów drzwiowych oraz założeniu krat zabezpieczających te otwory w ścianie szczytowej kamienicy, położonej w granicy z działką nr [...]. Sąd pokreślił, że powyższe sprawy nie są tożsame i mają nawet odmienne sygnatury.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła B.B.zaskarżając go w całości i stosownie do art. 174 pkt 2 dalej: p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.:
1) art. 3 § 1, art. 151, art. 134 § 1 oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 28 w zw. z art. 30 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., poprzez nieuprawnione zastosowanie przez organ art. 151 p.p.s.a. w sytuacji, gdy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a w tej sprawie Sąd ograniczył się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze i nie wyszedł poza nie, na niewykonanie przez PINB wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wydanego w dniu 27 października 2015 roku, sygnatura akt SAB/Lu 11/15 po przeprowadzeniu z urzędu postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia faktu ujawnienia zgodnie z zupełną treścią księgi wieczystej o numerze [...] stan na dzień 31 grudnia 2014 roku, rzeczywistych współwłaścicieli, do czego Sąd I Instancji był uprawniony, a z okoliczności sprawy zobowiązany, a w konsekwencji jej oddalenie co spowodowane zostało niedostrzeżeniem istotnych wad procesowych postępowania administracyjnego, tj. naruszeniem art. 28 i art. 30 § 4 k.p.a. poprzez zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. do czasu ustalenia spadkobierców M.G. i W.N. będących stronami postępowania, postanowieniem z dnia 9 stycznia 2015 roku, znak: PNB.I.O.I.1./603/103007/13/15, nastąpiło rażące naruszenie prawa o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zasadne jest stwierdzenie, iż w zakresie objętym postanowieniem obowiązywał niewątpliwie stan prawny, postanowienie to miało i służy zwłoce tamując postępowanie, a więc było i jest działaniem pozornym;
2) art. 3 § 1, art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 153 i art. 151 p.p.s.a. w sytuacji, gdy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a w tej sprawie Sąd ograniczył się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, tracąc z pola widzenia fakt niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 października 2015 roku, sygn. akt. II SAB/Lu 11/15, do czego Sąd I Instancji był uprawniony, doszło do oczywistego naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez organ, poprzez zaniechanie wyjaśnienia merytorycznego rozpoznania sprawy i nowych okoliczności i wiążących się z informacją, że powyższe postępowanie zostało zawieszone postanowieniem z dnia 29 października 2013 roku, znak: PNB.I.O.I.1.601-30-3-4/87799/04/13 do czasu ustalenia spadkobierców po M.G. i N. Po ustaleniu powyższych spadkobierców mając na uwadze wyrok z dnia 27 października 2015 roku, sygn. akt. II SAB/Lu 11/15 z dnia 3 marca 2016 roku, znak: PNB.IO.I. 601-30-3-4/87799/04/13 organ z urzędu podjął postępowanie. Twierdzenia organu są gołosłowne i nie mają związku z postanowieniem z dnia 9 stycznia 2015 roku. Natomiast istotne znaczenie ma wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, sygn. akt. II SA/Lu 1009/16 z dnia 23 lutego 2017 r. uchylający decyzję oraz wyżej wymienione postanowienie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że informacja o nabyciu spadku po M.G. przez jej syna na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia zarejestrowanego przez notariusza była znana organowi już od 19 kwietnia 2011 r., co również potwierdził Sąd. Sąd nie dokonał analizy stanu faktycznego i stanu prawnego w zakresie bezczynności, która przerodziła się w przewlekłość, a co zastosowało błędnie zaakceptowane przez Sąd I Instancji przez zastosowanie art. 151 p.p.s.a.;
3) art. 36 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2022 r. poz. 840 ze zm.), dalej: u.o.z., i art. 39 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawa budowlane (Dz.U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.), dalej: p.b., nie może być rozumiany w ten sposób, że mają one zastosowanie tylko wówczas gdy inwestor zamierza prowadzić roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru, a nie mają zastosowania jeśli prowadzi roboty budowlane bez pozwolenia Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i pozwolenia na budowę, jak ma to miejsce obecnie - według skarżącej i zebranego w sprawie materiału dowodowego;
4) art. 141 § 4 w zw. z art. 154 § 1 p.p.s.a w sytuacji, gdy uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, podczas gdy Sąd pierwszej nstancji ograniczył się jedynie do przedstawienia stanowiska skarżącej oraz stwierdzenia o nieuwzględnieniu skargi, Sąd I instancji całkowicie pominął podnoszone przez organ okoliczności związane z wykonaniem wyroku przed wniesieniem skargi oraz Sąd I instancji nie wyjaśnił podstawy prawnej wydanego orzeczenia. Zdaniem skarżącej kasacyjnie uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów spełniających art. 141 § 4 p.p.s.a. Z treści uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że Sąd I instancji rozpoznał sprawę w zakresie bezczynności organu administracji podczas gdy w niniejszej sprawie mamy do czynienia z przewlekłością postępowania, Sąd I instancji w ogóle się nie odniósł do tej kwestii. Dodatkowo cała treść uzasadnienia wskazuje na liczne zarzuty skarżącej;
5) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z. w sytuacji, gdy inwestor nie wystąpił i nie uzyskał tym samym pozwolenia konserwatorskiego wydanego przez Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków;
6) art. 39 ust. 1 p.b., z którego wynika obowiązek uzyskania przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków, podczas gdy inwestor nie uzyskał takiego pozowlenia;
7) wykładnia art. 51 ust. 1 pkt. 2 p.b. w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z. przedstawiona w uzasadnieniu wyroku WSA w Lublinie z dnia 23 lutego 2017 r. II SA/Lu 1009/16 daję gwarancję i wyjaśnia przewlekłość postępowania PINB.
Z uwagi na powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, bądź o zmianę jego treści. Wniesiono także o uchylenie w całości postanowienia PINB z dnia 9 stycznia 2015 r., PNB.I.O.1/603/103007/18/13/15. Skarżąca kasacyjnie wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania, wnosząc jednocześnie o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną PINB wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postepowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania wyroku, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zasadniczą przesłanką do zastosowania art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że do dnia wniesienia skargi organ administracji nie wykonał wyroku sądu uwzględniającego skargę strony na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Jest to zatem postępowanie odrębne od postępowania w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania, gdyż w tym postępowaniu sąd ustala przebieg postępowania przed organem już po wydaniu przez sąd wyroku w sprawie bezczynności (przewlekłości) a zatem bada, czy zachowanie organu wskazuje na jego niewykonanie. Istotne jest jednak to, że powyższe stanowisko prowadzi do wniosku, że w postępowaniu, prowadzonym na skutek skargi, wniesionej w trybie art. 154 p.p.s.a., rozstrzygające znaczenie ma treść wyroku, wydanego w sprawie na bezczynność organu (przewlekłość postępowania). Przez niewykonanie wyroku w rozumieniu ww. przepisu, należy zatem rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem, zgodnie z sentencją wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, czy przewlekłość postepowania. O niewykonaniu wyroku można mówić jedynie wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie - bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania - nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy, pomimo nałożonego wyrokiem takiego obowiązku. Analiza przepisu art. 154 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że zastosowanie tej regulacji możliwe jest w sytuacji braku reakcji na zobowiązanie organu wyrokiem sądowym do wydania w określonym terminie rozstrzygnięcia w sprawie. Odnotować przy tym należy, że treść rozstrzygnięcia wydanego przez zobowiązany organ czy jego prawidłowość są pozbawione znaczenia z punktu widzenia art. 154 § 1 p.p.s.a. Przepis ten bowiem nie posługuje się żadnymi określeniami przybliżającymi warunki, w jakich należy uznać wydane przez organ orzeczenie za wykonanie wyroku sądu. Tym samym aktem administracyjnym powodującym wykonanie zobowiązania nałożonego przez sąd w trybie art. 149 p.p.s.a. będzie zarówno decyzja uwzględniająca wniosek w całości, jak i decyzja odmowna, w tym również wadliwa i wyeliminowana z obrotu prawnego w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 1337/22, LEX nr 3500155). Zatem z niewykonaniem przez organ administracji publicznej wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, uwzględniającym na podstawie art. 149 p.p.s.a. skargę na bezczynność organu administracyjnego do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, nie wywiązał się z tego obowiązku. W związku z tym, jeśli wyrok podlegający wykonaniu nie zawiera obowiązku do wydania określonego aktu lub dokonania czynności, nie można zarzucać organowi, że pozostaje w bezczynności po wyroku sądu administracyjnego, uzasadniającej skargę na podstawie art. 154 p.p.s.a.
Należy podkreślić, że w postępowaniu wszczętym na skutek skargi na niewykonanie wyroku, sąd administracyjny jest związany prawomocnym wyrokiem podlegającym wykonaniu. Oznacza to, iż w postępowaniu tym sąd nie bada zasadności wyroku podlegającego wykonaniu, a jedynie okoliczność, czy organ wyrok ten wykonał. Ponadto treść art. 286 § 1 p.p.s.a. wskazuje, że po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu I instancji, akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Jednocześnie § 2 cytowanego przepisu przewiduje, że termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.
W przedmiotowej sprawie ocenie Sądu I instancji podlegała kwestia wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 października 2015 r. sygn. akt II SAB/Lu 11/15. W wyroku tym sąd stwierdził, że: postępowanie PINB prowadzone było w sposób przewlekły (pkt I); przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II); wymierzył PINB grzywnę w kwocie 1000 złotych (pkt III); zasadził od PINB na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania (pkt IV) oraz oddalił skargę w pozostałej części. Wyrok ten jest prawomocny, bowiem skarga kasacyjna wniesiona od tego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z dnia 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 238/16. Analiza sentencji i uzasadnienia wyroku WSA w Lublinie sygn. akt II SAB/Lu 11/15 nie pozostawia żadnych wątpliwości, że wyrok ten nie zawierał zobowiązania PINB do wydania aktu. Zatem w świetle powyższych rozważań nie może stanowić podstawy do skargi w trybie art. 154 p.p.s.a. Rację ma przy tym Sąd I instancji, że w takiej sytuacji skarżącej przysługuje prawo do skorzystania ze zwykłych środków służących kwestionowaniu opieszałości organu takich jak wniesienie ponaglenia na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania do organu wyższego stopnia (art. 37 § 1 k.p.a.), a następnie wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
Chybione są zarzuty skargi kasacyjnej (art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 30 § 1 i § 4, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a.) wskazujące na brak objęcia kontrolą Sądu I instancji prawidłowości postanowienia o zawieszeniu postępowania, które było podstawą do odstąpienia przez Sąd wojewódzki w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 11/15 od zobowiązania do wydania aktu przez PINB. Jak już wyżej wyjaśniono niniejsze postępowanie jest odrębnym postępowaniem od sprawy, w której został wydany wyrok stwierdzający przewlekłe prowadzenie postępowania. Stąd w niniejszym postępowaniu nie można poddawać ocenie prawomocnego wyroku sądu, czy też postanowienia organu o zawieszeniu postępowania i w konsekwencji kwestionować prawidłowość ich wydania. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę, a skargę wniesiono na niewykonanie wyroku. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, a więc nawet wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze, ale w ramach danej sprawy. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania było niewykonanie wyroku sądu i tylko w tym zakresie możliwe było prowadzenie przez Sąd I instancji postępowania.
Bez znaczenia dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, pozostaje również byt prawny postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie, w której stwierdzono przewlekłość postępowania PINB i jego ocena prawna zawarta w wyroku WSA w Lublinie sygn. akt II SA/Lu 1009/16, ponieważ kwestie te w ogóle nie były przedmiotem oceny sądu w niniejszym postępowaniu. Sąd I instancji miał obowiązek jedynie ocenić czy został wykonany wyrok w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 11/15, a nie poddawać ocenie prawidłowość działania organu oraz stanowisko sądu zawarte w wyroku, którego niewykonanie zarzucono w skardze.
W tej sytuacji chybione są również zarzuty kasacyjne naruszenia art. 36 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 36 ust. 5 u.o.z. oraz art. 39 ust. 1 p.b. i art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., ponieważ przepisy te nie były przedmiotem wykładni Sądu I instancji i nie mogły zostać naruszone w sposób opisany w treści wskazanych zarzutów kasacyjnych.
W zakresie przedmiotu niniejszego postępowania uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie standardy nałożone art. 141 § 4 p.p.s.a. Podnoszony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić podstawy do podważenia oceny ustaleń faktycznych sądu administracyjnego, chyba że sąd nie zajmie żadnego stanowiska co do stanu faktycznego. Fakt, że strona nie podziela poglądu sądu w zakresie niewykonania opisanego wyroku, nie oznacza, że pisemne motywy rozstrzygnięcia uchybiają wymogom uzasadnienia określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. i to w sposób określony w treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sąd i instancji w procesie kontroli sądowoadministracyjnej wykonania przez organ wyroku WSA w Lublinie z dnia 27 października 2015 r. sygn. akt II SAB/Lu 11/15, która odpowiadała wymogom ustawowym, uwzględnił wszystkie niezbędne okoliczności faktyczne, które wynikają z akt administracyjnych, zaistniałe po dniu otrzymania przez organ odpisu wyroku wraz z aktami sprawy, a zatem w okresie relewantnym dla oceny wykonania przez organ wskazanego wyroku, a w szczególności treść wyroku. Z wywodów Sądu I instancji wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. To, że stanowisko to okazało się niezgodne z oczekiwaniami skarżącej nie może stanowić o skuteczności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Należy także zauważyć, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04, LEX 173345; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2721/13).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekając na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Jednocześnie na mocy art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI