II OSK 569/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-08
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanepozwolenie na budowępole elektromagnetycznelinie energetyczneochrona środowiskapostępowanie administracyjneskarga kasacyjnazasady wiedzy technicznejwarunki zabudowy

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą pozwolenia na budowę, uznając, że brak jest podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w związku z bliskością linii elektroenergetycznej.

Spółka P. S.A. zaskarżyła decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę, argumentując, że inwestycja narusza przepisy dotyczące dopuszczalnych poziomów pola elektromagnetycznego ze względu na bliskość linii 220 kV. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy. NSA uznał, że organy nie miały obowiązku badania zgodności projektu z Polskimi Normami w postępowaniu nieważnościowym, a spółka nie przedstawiła dowodów na przekroczenie dopuszczalnych norm pola elektromagnetycznego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P. S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB). GINB utrzymał w mocy decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego, odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Koszalińskiego zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego. Głównym zarzutem skarżącej było naruszenie przepisów dotyczących dopuszczalnych poziomów pola elektromagnetycznego ze względu na bliskość linii elektroenergetycznej 220 kV. Skarżąca podnosiła, że organy nie zbadały wystarczająco kwestii oddziaływania pola elektromagnetycznego oraz zgodności projektu z Polską Normą PN E 05100-1:1998. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie przeprowadza się szerokiego postępowania dowodowego, a organy nie miały obowiązku badania zgodności projektu z Polskimi Normami, które nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Ponadto, spółka nie przedstawiła dowodów na przekroczenie dopuszczalnych poziomów pola elektromagnetycznego, a sama bliskość linii nie oznacza automatycznie naruszenia przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ orzeka na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu zwykłym i bada jedynie kwestie prawne, a nie ustala ponownie stanu faktycznego.

Uzasadnienie

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ma charakter nadzwyczajny i opiera się na materiale dowodowym z postępowania zwykłego. Organy nie mają obowiązku prowadzenia nowego, szerokiego postępowania dowodowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (34)

Główne

uPb art. 35 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

uPb art. 35 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

rozp. MI 2002 art. 314

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

uPb art. 81 § ust. 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

uPb art. 20 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

rozp. MI 2002 art. 11 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozp. MI 2002 art. 12 § ust. 1 pkt 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozp. MI 2002 art. 13

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozp. MI 2002 art. 19

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozp. MI 2002 art. 23

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozp. MI 2002 art. 57

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozp. MI 2002 art. 60 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozp. MI 2002 art. 271

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

uPoś art. 122 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

rozp. MŚ 2003 § § 2 pkt 1-2 i załącznik nr 1

Rozporządzenie Ministra Środowiska z 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów

rozp. MZ 2019

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku

uPe art. 51

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne

Ppsa art. 176 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uon art. 5 § ust. 3

Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji

uPb art. 35 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis uchylony w dacie wydania decyzji Starosty, co ograniczyło kompetencje organu w zakresie oceny projektu.

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

Zmiana art. 35 uPb wprowadzająca zasadę odpowiedzialności projektanta i osoby sprawdzającej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie przeprowadza się szerokiego postępowania dowodowego. Polskie Normy nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Obowiązek badania zgodności projektu z przepisami ochrony środowiska dotyczy oddziaływania projektowanej inwestycji, a nie istniejącej infrastruktury na sąsiedniej działce. Skarżąca nie przedstawiła dowodów na przekroczenie dopuszczalnych poziomów pola elektromagnetycznego.

Odrzucone argumenty

Organy miały obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie oddziaływania pola elektromagnetycznego. Niezgodność projektu z Polską Normą PN E 05100-1:1998 stanowi rażące naruszenie prawa. Organ wydający pozwolenie na budowę miał obowiązek badania zgodności projektu z przepisami dotyczącymi dopuszczalnych poziomów pola elektromagnetycznego ze względu na bliskość linii energetycznej. Wniosek o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu powinien zostać uwzględniony.

Godne uwagi sformułowania

organ w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej weryfikowaną decyzją, lecz orzeka jako organ kasacyjny. oceny legalności decyzji ostatecznych dokonuje się tylko i wyłącznie na podstawie materiału dowodowego istniejącego i zgromadzonego w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej Polskie Normy nie należą do systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego sama okoliczność, że w ocenie skarżącej na tym obszarze winien przebiegać pas technologiczny dla istniejącej linii wysokiego napięcia, nie oznacza automatycznie, że jest to teren, na którym występują przekroczenia dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego.

Skład orzekający

Arkadiusz Despot - Mładanowicz

przewodniczący

Robert Sawuła

sprawozdawca

Grzegorz Antas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, zakresu kontroli organów administracji architektoniczno-budowlanej oraz znaczenia Polskich Norm w prawie administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku dowodów na przekroczenie norm pola elektromagnetycznego oraz ograniczeń postępowania nieważnościowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia technicznego (pole elektromagnetyczne) w kontekście budowlanym, ale rozstrzygnięcie opiera się głównie na kwestiach proceduralnych i interpretacji przepisów dotyczących postępowania.

Budowa blisko linii energetycznej: czy Polskie Normy chronią przed sądem?

Sektor

energetyka

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 569/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący/
Grzegorz Antas
Robert Sawuła /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 766/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-09-20
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 158 § 1 i 2, art. 157 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 8 kwietnia 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września r., sygn. akt VII SA/Wa 766/23 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 stycznia 2023 r. znak DOA.7110.238.2022.KKA w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 20 września 2023 r., VII SA/Wa 766/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. z/s w [...] ([...] lub Spółka) na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z 27 stycznia 2023 r. znak DOA.7110.238.2022.KKA, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
2.1. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, zaskarżoną decyzją z 27 stycznia 2023 r., GINB utrzymał w mocy decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z 7 lipca 2022 r. znak: AP-2.7840.264.2021.EJ, odmawiającą – na wniosek [...] – stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Koszalińskiego z 27 kwietnia 2017 r. nr BOŚ/335/2017, znak BOŚ.6740.289.2017.EJ, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej E.S. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr ew. [...], obręb [...], gm. [...].
2.2. Wyrokując w sprawie VII SA/Wa 766/23 kolejno wskazano, że inwestor – E.S. – wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę złożyła oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a uprzednio także uzyskała decyzję Wójta Gminy [...] z 15 września 2015 r. ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki nr ew. [...] gm. [...] dla inwestycji obejmującej budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego z garażem. W pocenie GINB w analizowanym przypadku nie doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 32 ust. 4 pkt 1 i 2 oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawa budowlanego (uPb). GINB nie stwierdził, aby sporna inwestycja naruszała rażąco ustalenia ww. decyzji o warunkach zabudowy. W szczególności nie stwierdzono kwalifikowanych naruszeń wymogów ww. decyzji co do rodzaju zabudowy, nieprzekraczalnej linii zabudowy wyznaczonej w odległości 6 m od granicy działki drogowej nr ew. [...], wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki, szerokości elewacji frontowej, wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej, wysokości zabudowy do najwyżej położonej części kalenicy lub attyki, układu połaci dachowych, ustawienia głównej kalenicy do frontu działki, powierzchni biologicznie czynnej, obsługi komunikacyjnej oraz liczby i sposobu urządzania miejsc postojowych. Nie stwierdzono również rażącego naruszenia wymogu ww. decyzji co do kąta nachylenia połaci dachu (od 25° do 45° z jednakowym nachyleniem połaci głównych). Jakkolwiek dokonane w "projekcie gotowym" zmiany rzędnej okapu z 2,69 m na 2,49 m oraz niektórych wymiarów budynku i więźby dachowej powodują zmianę kąta nachylenia połaci dachowej oraz mają wpływ na układ połaci dachowych, to jednak, zdaniem organu centralnego nie wpływa to negatywnie na możliwość zabudowy działek sąsiednich, ani też na sposób odprowadzania wód opadowych, jak również nie wprowadza zakłóceń w ładzie przestrzennym. GINB podzielił ustalenia organu wojewódzkiego, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 uPb.
2.3. W wyroku wskazano następnie, że GINB nie stwierdził, aby rozwiązania projektowe zatwierdzone decyzją Starosty Koszalińskiego rażąco uchybiały przepisom rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2015, poz. 1422 ze zm.,rozp. MI 2002). W szczególności nie uchybiono rażąco przepisowi § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia, bowiem z projektu zagospodarowania terenu wynika, że projektowany budynek mieszkalny zlokalizowany został w odległości 4 m od granicy z niezabudowaną działką nr [...]; 4 m od granicy z niezabudowaną działką nr [...]; 16,49 m od granicy z niezabudowaną działką nr [...]; 15,81 m od granicy z działką drogową nr [...]. Sporna inwestycja nie narusza też rażąco przepisów § 13 (przesłanianie obiektów budowlanych), § 19 (odległość miejsc postojowych od okien i drzwi pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi i od granicy działki), § 23 (odległości miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe od okien i drzwi pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi i od granicy działki), § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi), § 60 ust. 2 (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych) oraz § 271 (warunki ochrony przeciwpożarowej) ww. rozporządzenia.
W związku z zarzutami odwołania Spółki wskazującymi na wydanie kontrolowanej decyzji z rażącym naruszeniem art. 35 ust. 1 pkt 2 uPb z uwagi na linię elektroenergetyczną 220 kV [...] zlokalizowaną na sąsiedniej działce nr [...], organ centralny wskazał, że zgodnie z § 314 rozp. MI 2002 budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi nie może być wzniesiony na obszarach stref, w których występuje przekroczenie dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego, określonego w przepisach odrębnych dotyczących ochrony przed oddziaływaniem pól elektromagnetycznych. GINB zauważył, że z projektu zagospodarowania terenu wynika, że sporna inwestycja graniczy z działką nr [...], na której uwidocznione są trzy linie napowietrzne "wysokiego napięcia", z których linia położona najbliżej działki inwestycyjnej została zwymiarowana przez projektanta jako oddalona o 8,5 m od północnego narożnika projektowanego budynku, przy czym z projektu budowlanego nie wynikało, jakiej dokładnie mocy są ww. linie napowietrzne. Organ stwierdził, że okoliczność, iż sporny budynek mieszkalny został zaprojektowany w pobliżu linii elektroenergetycznej (w odległości 8,5 m od tej linii) nie oznacza, iż znajduje się w strefie, w której występują przekroczenia dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego, o którym mowa w ww. przepisie.
2.4. Sąd wojewódzki wskazał, iż GINB podkreślił, że prawidłowość decyzji w trybie nieważnościowym bada się w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący w dacie wydania kwestionowanej decyzji w oparciu o zamknięty materiał dowodowy, tj. materiał dowodowy, jakim dysponował organ administracji architektoniczno-budowlanej w dacie wydania kontrolowanej decyzji o pozwoleniu na budowę. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby sporny budynek został zaprojektowany na terenie, w którym występuje przekroczenie dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego. GINB uznał wobec tego, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż decyzja Starosty Koszalińskiego została wydana z rażącym, tj. oczywistym, bezspornym i widocznym na pierwszy rzut oka naruszeniem § 314 ww. rozp. MI 2002. Dodatkowo organ zaznaczył, że Spółka, nie przedłożyła jakiejkolwiek dokumentacji sporządzonej przez osoby legitymujące się stosownymi uprawnieniami, z której wynikałoby, że sporna inwestycja znajduje się w strefie, w której występują przekroczenia dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego. Zdaniem tegoż organu nie można również stwierdzić, aby kontrolowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem § 11 ust. 1 rozp. MI 2002. GINB wskazał, że projekt budowlany został sporządzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane do projektowania o odpowiednich specjalnościach. W aktach sprawy znajduje się także oświadczenie projektantów, z którego wynika, że projekt został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej.
W ocenie organu centralnego brak podstaw do stwierdzenia, że źródłowa decyzja Starosty Koszalińskiego z 27 kwietnia 2017 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 35 ust. 1 pkt 2 uPb w zw. z § 11 oraz § 314 rozp. MI 2002. Wobec tego również zarzut odwołania wskazujący na brak dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych związanych ze sprawą oraz przesłanek, jakimi kierował się Wojewoda Zachodniopomorski przy rozpatrywaniu wniosku o stwierdzenie nieważności, nie może odnieść zamierzonego skutku. GINB wskazał, że organ wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo odniósł się do kwestii, na które zwracała uwagę odwołująca się Spółka. Fakt, że skarżąca nie zgadza się z argumentacją w powyższym zakresie nie świadczy o jej wadliwości. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku weryfikacji przez Starostę Koszalińskiego rejestru, o którym mowa w art. 124 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (uPoś), zawierającego informację o terenach, na których stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku, GINB wskazał, że organ powiatowy nie miał takiego obowiązku. Jednocześnie zauważył, że z ustaleń poczynionych przez GINB nie wynika, by tereny zlokalizowane wokół linii elektroenergetycznej 220 kV [...] zostały ujęte w ww. rejestrze, takiego dowodu nie przedłożyła również skarżąca. GINB nie stwierdził zatem, aby decyzja Starosty Koszalińskiego z 27 kwietnia 2017 r. naruszała rażąco przepisy obowiązujące w dacie jej wydania, wobec czego utrzymał w mocy decyzję organu wojewódzkiego.
3.1. Następnie sąd pierwszej instancji stwierdził, że [...] złożyła skargę na w/w decyzję GINB z 27 stycznia 2023 r., zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 i art. 8, w zw. z art. 77 § 1, art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do rozstrzygnięcia sprawy,
b) art. 138 § 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 35 ust. 1 pkt 1 uPb w zw. z § 2 pkt 1-2 i załącznikiem nr 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (rozp. MŚ 2003), poprzez brak sprawdzenia zgodności rozwiązań projektowych spornego budynku z wymaganiami ochrony środowiska w zakresie dopuszczalnych poziomów pola elektromagnetycznego dla terenu przeznaczonego pod zabudowę mieszkaniową i miejsc dostępnych dla ludności,
b) art. 35 ust. 1 pkt 2 uPb w zw. z § 314 rozp. MI 2002 oraz art. 20 ust. 1 i art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c uPb – poprzez brak sprawdzenia zgodności rozwiązań projektowych z zasadami wiedzy technicznej wedle Polskiej Normy PN E 05100-1:1998 w zakresie dopuszczalnych odległości spornego budynku od przewodów linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...].
3.2. Skarżąca zarzuciła, że organy obu instancji pomimo niezweryfikowania poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego pochodzącego od linii elektroenergetycznej 220 kV zlokalizowanej na sąsiedniej działce oraz pomimo, że nie przewidziano w projekcie budowlanym i w zatwierdzającej go decyzji żadnych środków technicznych zmniejszających uciążliwości i zagrożenia pochodzące od szkodliwego promieniowania i oddziaływania pola elektromagnetycznego, uznały, że decyzja Starosty Koszalińskiego nie narusza rażąco przepisów prawa. Podejmując ww. rozstrzygnięcie Starosta Koszaliński nie sprawdził jaka linia, o jakim napięciu i w jakiej odległości od projektowanego budynku mieszkalnego przebiega, zaniechał poczynienia ustaleń w zakresie możliwej kolizji spornego budynku z linią elektroenergetyczną. Wojewoda Zachodniopomorski nie poczynił żadnych własnych ustaleń dowodowych w powyższym zakresie, a GINB podzielając stanowisko Wojewody nie uwzględnił stanowiska skarżącej, która w odwołaniu wywodziła, że skoro organ administracji architektoniczno-budowlanej miał obowiązek sprawdzenia projektu budowlanego pod względem spełnienia wymagań prawa ochrony środowiska, to dysponując informacją o zlokalizowaniu w odległości 8,5 m od północnego narożnika projektowanego budynku linii elektroenergetycznej "wysokiego napięcia" miał także obowiązek sprawdzenia znamionowego napięcia linii oraz dopuszczalnego poziomu oddziaływania pól elektromagnetycznych. Zdaniem skarżącej Spółki Starosta Koszaliński, a także Wojewoda Zachodniopomorski i GINB, nie dopełniły obowiązku w zakresie prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego.
3.3. W skardze zarzucono, że GINB oraz Wojewoda Zachodniopomorski dopuścili się obrazy art. 35 ust. 1 pkt 1 uPb, bowiem organy te zaniechały ustaleń w zakresie zgodności inwestycji z § 314 rozp. MI 2002 oraz przepisami ochrony środowiska, w tym z rozp. MŚ 2003. Skarżąca podkreśliła, że organ administracji architektoniczno-budowlanej powinien był sprawdzić, czy na terenie spornej inwestycji występują przekroczenia dopuszczalnego poziomu pól elektromagnetycznych. Organ nie może opierać się wyłącznie na oświadczeniu projektanta o wykonaniu projektu zgodnie z przepisami. Zdaniem skarżącej organy obu instancji rozpatrujące sprawę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności zobowiązane były również dokonać badania zgodności przyjętych przez inwestora rozwiązań architektoniczno-budowlanych z Polską Normą PN E 05100-1:1998.
Skarżąca podkreśliła, że pełniąc funkcję Operatora Systemu Przesyłowego, zgodnie z przepisami ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, zobowiązana jest utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji przesyłu energii elektrycznej w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych, a także ma obowiązek prowadzić eksploatację tych urządzeń przy zachowaniu bezpieczeństwa otoczenia po spełnieniu wymagań ochrony środowiska i przy zachowaniu zgodności z wymaganiami odrębnych przepisów, a w szczególności przepisów Polskich Norm (art. 51 ww. ustawy), w tym wykonywać wszelkie działania w celu wyeliminowania zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi i zwierząt oraz zapobieżenia powstania znacznej szkody. Z uwagi na te zobowiązania skarżąca ustaliła standardowy pas technologiczny stanowiący teren w otoczeniu linii określany poprzez symetryczną odległość od osi linii wzdłuż jej przebiegu, na którym to terenie istnieją ograniczenia w zagospodarowaniu krzyżowanych przez niego nieruchomości ze względu na oddziaływanie linii, w szczególności promieniowanie elektromagnetyczne i hałas. Pas technologiczny dla linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...] (przęsło 15-16) wynosi 50 m (po 25 m z każdej strony od osi linii).
Skarżąca wskazała, że dopuszczalny poziom pól elektromagnetycznych dla miejsc dostępnych dla ludności został określony w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku i wynosi 10 kV/m (dla częstotliwości 50 Hz). W rozporządzeniu tym rozróżniono dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych dla miejsc dostępnych dla ludności oraz dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową. Dopuszczalne poziomy pola elektromagnetycznego dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową określono na poziomie 1 kV/m (dla częstotliwości 50 Hz). Strona skarżąca podniosła, że w obrębie pasa technologicznego linii mogą występować przekroczenia wartości dopuszczalnej składowej elektrycznej pola elektromagnetycznego i hałasu określone dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową. W żadnym miejscu pod liniami najwyższych napięć (NN) nie są przekroczone dopuszczalne wartości określone w przepisach dla miejsc dostępnych dla ludności, natomiast pod i w otoczeniu linii napowietrznej najwyższych napięć mogą wystąpić obszary, na których składowa elektryczna przekracza 1 kV, czyli wartość dopuszczalną dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową. Zdaniem skarżącej, z uwagi na fakt, że budynek mieszkalny jednorodzinny realizowany na działce nr ewid. [...] w obrębie [...] usytuowany jest w pasie technologicznym linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...], organ architektoniczno-budowlany przy ocenie zgodności rozwiązań architektoniczno-budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej zobowiązany był zbadać, czy możliwa jest lokalizacja budynku na obszarze oddziaływania ww. linii elektroenergetycznej lub czy istnieje możliwość zastosowania środków technicznych zmniejszających uciążliwości związane z oddziaływaniem linii w zakresie pola elektromagnetycznego bądź zwiększających odporność budynku na te zagrożenia i uciążliwości.
4.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie skargę oddalił.
4.2. W motywach swego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Zdaniem tegoż sądu przedłożony przez inwestora projekt budowlany był kompletny i został sporządzony przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane. Projektowana inwestycja jest również zgodna z decyzją Wójta Gminy [...] ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla ww. działki dla inwestycji obejmującej budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego z garażem.
4.3. Sąd wojewódzki podzielił stanowisko GINB, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Starosty Koszalińskiego nie narusza rażąco art. 35 ust. 1 uPb, jak również przepisów rozp. MI 2002. Organy orzekające w sprawie dokonały wyczerpującej analizy zatwierdzonych przez Starostę Koszalińskiego rozwiązań projektowych przez pryzmat przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych i zasadnie stwierdziły, że sporna inwestycja nie narusza rażąco przepisów § 12 ust. 1, § 13, § 19, § 23, § 57, § 60 ust. 2 oraz § 271 ww. rozporządzenia. Słusznie uznały również za niezasadny zarzut rażącego naruszenia § 11 i § 314 ww. rozporządzenia.
4.4. WSA zwrócił uwagę, że skarżąca jako gestor wskazanej linii wysokiego napięcia nie przedstawiła jakiejkolwiek dokumentacji, która potwierdzałaby, że oddziaływanie pola elektromagnetycznego na nieruchomości objętej planowaną inwestycją przekracza dopuszczalne wartości. Sama okoliczność, że w ocenie skarżącej na tym obszarze winien przebiegać pas technologiczny dla istniejącej linii wysokiego napięcia, nie oznacza automatycznie, że jest to teren, na którym występują przekroczenia dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego. W rozpoznawanej sprawie nie jest zatem oczywiste i bezsporne, że budynek zaprojektowano w strefie, w której występuje przekroczenie dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego, o którym mowa w § 314 rozp. MI 2002. W przekonaniu sądu pierwszej instancji nie można zatem wywodzić, że kontrolowana w trybie nieważnościowym decyzja Starosty Koszalińskiego wydana została z rażącym naruszeniem art. 35 ust. 1 uPb w zw. z § 11 i § 314 rozp. MI 2002.
5.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając, na podstawie art. 176 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm.; Ppsa) przedmiotowe orzeczenie w całości.
5.2. Spółka zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Ppsa w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 uPb w zw. z § 314 rozp. MI 2002, w zw. z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku (rozp. MZ 2019), w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c), w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 1 uPb poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że projekt zagospodarowania działki nr ewid. [...], obręb [...], gmina [...] - jest zgodny z tymi przepisami, w tym techniczno-budowlanymi,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c) uPb w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy z 12 września 2002 r. o normalizacji (Uon) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że niezgodność projektu zagospodarowania działki nr ewid. [...], obręb [...], gmina [...] z Polskimi Normami jako źródłem wiedzy technicznej - nie stanowi rażącego naruszenia prawa;
5.3. W skardze kasacyjnej zarzuca się ponadto naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa i art. 151 Ppsa poprzez niedostrzeżenie przez WSA w Warszawie naruszenia przez organ II instancji przepisów prawa materialnego, czego konsekwencją było oddalenie skargi, zamiast uchylenie tej decyzji w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem tych przepisów,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 Ppsa w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 11 K.p.a. polegające na oddaleniu, zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 11 K.p.a., polegającym na braku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego dotyczącego przebiegu linii 220 kV relacji [...] i jej oddziaływania na inwestycję (tj. projektu zagospodarowania działki), zaniechaniu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w zakresie sprawdzenia przekroczenia dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych na terenie inwestycji;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a) i lit. b), art. 35 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c) uPb, w zw. z art. 5 ust. 3 Uon, art. 122 ust. 1 uPoś, w zw. z § 2 pkt 1-2 i załącznikiem nr 1 do rozp. MZ 2019, poprzez uznanie, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa w związku z wydaniem decyzji Starosty Koszalińskiego z 27 kwietnia 2017 r. nr BOŚ/335/2017, a w konsekwencji oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji organu II instancji, pomimo że decyzja ta została wydana na skutek błędnego ustalenia przez organ, iż nie doszło do rażącego naruszenia prawa, pomimo zaniechania przez Starostę Koszalińskiego wymaganego przepisami art, 35 ust. 1 lit. a) i lit. b) uPb sprawdzenia zgodności projektu budowlanego z wymaganiami ochrony środowiska, a w konsekwencji zatwierdzenie projektu budowalnego pomimo jego niezgodności z przywołanymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej i dopuszczenie przedmiotową decyzją możliwości realizacji objętej nią inwestycji budowlanej na terenie, na którym doszło do przekroczenia dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego, co skutkowało ryzykiem zagrożenia zdrowia lub życia ludzi i powodowało brak możliwości zaakceptowania tej decyzji jako aktu wydanego przez organy państwowe w praworządnym państwie;
4) art. 106 § 3 Ppsa poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącej o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu pn.: "Aktualizacja Katalogu rozkładów natężenia pola elektrycznego i magnetycznego w otoczeniu linii 220 kV i 400 kV, Warszawa 2005 r." sporządzonego w 2014 r. na zlecenie skarżącej przez niezależny Instytut Energetyki, Instytut Badawczy Pracownia Oddziaływań Środowiskowych i Ochrony Przeciwprzepięciowej w Warszawie, którego fragment (strony: 1, 2, 22, 31) dołączono do skargi, na okoliczność natężenia pola elektrycznego i magnetycznego w otoczeniu linii 220 kV, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem brak ustaleń dotyczących oddziaływań pola elektromagnetycznego w pobliżu przedmiotowej linii był podstawą stwierdzenia przez sąd, że nie doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 35 ust. 1 uPb w zw. z § 11 i § 314 rozp. MI 2002,
5) art. 141 § 4 Ppsa poprzez zbyt ogólnikowe odniesienie się w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku do zarzutów skargi oraz poprzez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, a także brak odniesienia się do wniosku skarżącej o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu, którego fragment (strony: 1, 2, 22, 31) dołączono do skargi, na okoliczność natężenia pola elektrycznego i magnetycznego w otoczeniu linii 220 kV;
5.4. Skarżąca kasacyjnie wnosi o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zarówno decyzji organu II instancji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,
2) ewentualnie w przypadku stwierdzenia przez sąd, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku z pkt 1, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie,
3) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
5.5. Spółka nadto zrzekła się rozprawy.
5.6. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej starano się rozwinąć zarzuty skargi kasacyjnej i podniesiono, że WSA w Warszawie nie odniósł się w żaden sposób do zarzutu naruszenia przez organ II instancji powołanego art. 20 ust. 1 pkt 1 uPb, który to przepis w zestawieniu z art. 35 ust. 1 pkt 2 uPb nie oznacza, że opracowanie projektu budowlanego przez projektanta automatycznie zwalnia organ administracji architektoniczno-budowlanej z obowiązku sprawdzenia zgodność projektu zagospodarowania działki z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Nadto, zdaniem skarżącej kasacyjnie naruszenie postanowień źródła wiedzy technicznej w postaci Polskiej Normy PNE-05100-1 z 1998 r., którego celem jest zapewnienia ochrony życia i zdrowia, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2024, poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przesłanek nieważności nie dostrzeżono, przeto Sąd Naczelny związany jest podstawami kasacyjnymi, a wobec skutecznego zrzeczenia się rozprawy, sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
6.2. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 Ppsa nie jest skuteczny. Spółka nie podważyła skutecznie oceny sądu pierwszej instancji, który słusznie nie doszukał się podstaw, aby przypisać decyzji Starosty Koszalińskiego objętej postępowaniem nieważnościowym, jednej z wad kwalifikowanych, ujętych w art. 156 § 1 K.p.a. Przywołane w skardze kasacyjnej przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 Ppsa nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, albowiem są to przepisy o charakterze ogólnym i wynikowym. Pierwszy z nich określa oznaczony przypadek, kiedy skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu przez sąd administracyjny (sąd uchyla wówczas zaskarżoną decyzję w całości lub w części, jeśli dopatrzy się – innego niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego – naruszenia przepisów postępowania, o ile mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy). Strona skarżąca kasacyjnie chcąc wykazać jako zasadną podstawę skargi kasacyjnej naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, wskazującego na jedną z przesłanek uwzględnienia skargi m. in. na decyzję, skoro w tej sprawie skargę na taki akt oddalono na zasadzie art. 151 Ppsa, a nie uwzględniono jej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, powinna wskazać konkretne przepisy, którym uchybił zaskarżony organ, a którego to uchybienia nie dostrzec miał wadliwie sąd pierwszej instancji. W dalszej kolejności winna przekonać sąd kasacyjny, że uchybienia przepisów przez skarżony organ były tego rodzaju, że – nie stanowiąc przesłanek wznowieniowych – mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieskuteczność tej argumentacji prowadzić będzie do wniosku, że zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa będzie musiał zostać uznany jako nie oparty na usprawiedliwionej podstawie. Przepisu powyższego sąd wojewódzki nie stosował, oddalając wszak skargę na podstawie art. 151 Ppsa.
6.3. Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa i art. 151 Ppsa w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 11 K.p.a. Podnosząc ten zarzut skarżąca kasacyjnie kwestionuje, że sąd pierwszej instancji miał nie dostrzec, że zaskarżona decyzja nie została wydana w oparciu o wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy, wskazując przede wszystkim na brak przeprowadzenia przez Wojewodę Zachodniopomorskiego oraz GINB postępowania dowodowego w zakresie ustalenia poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego pochodzącego od linii elektroenergetycznej 220 kV relacji [...] w miejscu zaprojektowania inwestycji, sprawdzenia, czy nie występują na tym obszarze przekroczenia dopuszczalnego poziomu tego oddziaływania oraz zbadania zgodności rozwiązań projektowych z Polską Normą PN E 05100-1:1998. Rację miał bowiem sąd a quo, że oczekiwanie skarżącej, że w postępowaniu nieważnościowym zostanie przeprowadzone szerokie postępowanie dowodowe nie jest adekwatne do trybu toczącego się nadzwyczajnego postępowania. Organ w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej weryfikowaną decyzją, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej organ orzekający co do reguły opiera się na materiale dowodowym zebranym w postępowaniu zwykłym. Organ nadzorczy ogranicza się bowiem do kontroli, czy badana decyzja nie jest objęta wadą kwalifikowaną określoną z art. 156 § 1 K.p.a. Tymczasem skarżąca kasacyjnie zarzuca organom naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących prowadzenia postępowania dowodowego oraz oceny dowodów w ramach postępowania zwykłego. Istotne jest rozgraniczenie możliwości prowadzenia postępowań w trybie zwykłym i w trybach nadzwyczajnych. Wadliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego i gromadzenia materiału dowodowego, mogą być usuwane jedynie w postępowaniu zwykłym odwoławczym, a nie w trybie nadzwyczajnym. Zdaniem Sądu Naczelnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji oceniane są zagadnienia czysto prawne, z tego też względu organ nadzoru co do reguły nie gromadzi takich dowodów w sprawie, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Oceny legalności decyzji ostatecznych dokonuje się tylko i wyłącznie na podstawie materiału dowodowego istniejącego i zgromadzonego w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej, co oznacza, że badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji weryfikowanej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Nadto, jak słusznie zauważył GINB w zaskarżonej decyzji, z akt sprawy, a w szczególności z projektu budowlanego nie wynika, aby sporny budynek został zlokalizowany w strefie, w której występują przekroczenia dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego.
6.4. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a) i lit. b), art. 35 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c) uPb, w zw. z art. 5 ust. 3 Uon, art. 122 ust. 1 uPoś, w zw. z § 2 pkt 1-2 i załącznikiem nr 1 do rozp. MZ 2019. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do przyjęcia, że w okolicznościach niniejszej sprawy na etapie wydawania pozwolenia na budowę w ramach sprawdzenia zgodności z przepisami ochrony środowiska, tj. na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 1 uPb, należało badać kwestię zgodności projektowanej zabudowy z przepisami określającymi dopuszczalne poziomy pola elektromagnetycznego. Konieczność przeprowadzenia kontroli projektu budowanego w zakresie oddziaływania na środowisko należy odnosić do odziaływania, jakie wywoływać może projektowana inwestycja, czyli budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną. Oczywistym jest, że w niniejszej sprawie to nie objęta pozwoleniem na budowę inwestycja, ale przebiegająca w sąsiedztwie działki inwestycyjnej linia elektroenergetyczna 220 kV jest źródłem emisji pola elektromagnetycznego. Nie można tym samym przyjąć, by w okolicznościach niniejszej sprawy obowiązkiem organu wydającego pozwolenie na budowę było sprawdzenie zgodności projektu budowanego z art. 122 uPoś oraz przepisami wydanego w oparciu o zawartą tam delegację ustawową rozp. MŚ 2003, czy też aktualnie obowiązującego rozp. MZ 2019. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Starostę Koszalińskiego wymienionych przepisów, a zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na ich naruszenie są niezasadne. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie przychylił się w całości do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w innym składzie orzekającym, lecz w podobnej sprawie nieważnościowej skarżącej kasacyjnie Spółki, tj. w wyroku NSA z 4 marca 2025 r. II OSK 1482/22 (LEX nr 3860068).
6.5. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 106 § 3 Ppsa wyjaśnić należy, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma na celu wyłącznie uzupełnienie materiału dowodowego dla celów wydania orzeczenia przez tenże sąd. Ponadto wniosek taki może być uznany za usprawiedliwiony jedynie w sytuacji, gdy wskazany przez stronę dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Sąd nie może bowiem ponownie ustalać stanu faktycznego sprawy administracyjnej, zastępując organ administracji publicznej. Rolą sądu jest wyłącznie ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Wskazane przez Spółkę dowody nie miały wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji. Tym samym skarżąca kasacyjnie nie wykazała, że przy wydaniu wyroku sąd pierwszej instancji naruszył, i to w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawie, art. 106 § 3 Ppsa.
6.6. Przedstawione powyżej ustalenia powodują, że za niezasadny uznać również należy zarzut naruszenia art. 141 § 4 Ppsa. Sąd pierwszej instancji sporządzając uzasadnienie wyroku nie naruszył wymogów wynikających z art. 141 § 4 Ppsa. Sąd ten wskazał podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia oraz ją wyjaśnił, jak również odniósł się w wystarczający sposób do zarzutów skargi. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga bowiem szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Sam fakt braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie stanowi podstawy do uznania, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 Ppsa. Uzasadnienie wyroku pozwala na odtworzenie toku rozumowania sądu pierwszej instancji oraz ocenę prawidłowości wydanego przez ten sąd rozstrzygnięcia.
6.7. W ocenie Sądu nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Ppsa w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 uPb w zw. z § 314 rozp. MI 2002, w zw. z załącznikiem do rozp. MZ 2019, w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c), w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 1 uPb poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
Stosownie do art. 35 ust. 1 pkt 2 uPb, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Zgodnie zaś z przepisem § 314 rozp. MI 2002, budynek z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi nie może być wzniesiony na obszarach stref, w których występuje przekroczenie dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego, określonego w przepisach odrębnych dotyczących ochrony przed oddziaływaniem pól elektromagnetycznych.
Należy zauważyć, że z projektu zagospodarowania terenu wynika, że sporna inwestycja graniczy z działką ew. nr [...], na której uwidocznione są trzy linie napowietrzne elektroenergetyczne, z których linia położona najbliżej działki inwestycyjnej została zwymiarowana przez projektanta jako oddalona o 8,5 m od północnego narożnika projektowanego budynku. Jak słusznie stwierdził GINB w zaskarżonej decyzji okoliczność, że sporny budynek mieszkalny został zaprojektowany w pobliżu linii elektroenergetycznej (w odległości 8,5 m od tej linii) nie oznacza, iż znajduje się w strefie, w której występują przekroczenia dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego, o którym mowa w ww. przepisie. Jak już wcześniej wskazano, z akt sprawy, a w szczególności z projektu budowlanego nie wynika, aby sporny budynek został zlokalizowany w strefie, w której występują przekroczenia dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego, określonego w przepisach dotyczących ochrony przed oddziaływaniem pól elektromagnetycznych. Sam fakt, że sporny budynek został zaprojektowany w bliskiej odległości od istniejącej linii elektromagnetycznej nie świadczy o tym, że naruszony został wymóg z § 314 rozp. MI 2002. Należy przy tym zaznaczyć, że skarżąca w toku postępowania nieważnościowego jako gestor wskazanej linii wysokiego napięcia nie przedstawiła jakiejkolwiek dokumentacji, która potwierdzałaby, że oddziaływanie pola elektromagnetycznego na nieruchomości objętej planowaną inwestycją przekracza dopuszczalne wartości. Należy zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonym wyroku, że sama okoliczność, że w ocenie skarżącej na tym obszarze winien przebiegać pas technologiczny dla istniejącej linii wysokiego napięcia nie oznacza automatycznie, że jest to teren, na którym występują przekroczenia dopuszczalnego poziomu oddziaływania pola elektromagnetycznego. W ocenie Sądu Naczelnego tak uzasadniana podstawa kasacyjna nie jest zatem usprawiedliwiona.
6.8. Bezzasadny okazał się również zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie prawa materialnego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c) uPb w zw. z art. 5 ust. 3 Uon. W aktualnym dla tej sprawy stanie prawnym obwiązującym na datę wydania decyzji Starosty, wobec uchylenia przepisu art. 35 ust. 2 uPb, który uprawniał organ do badania zgodności projektu architektoniczno-budowlanego z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi i obowiązującymi Polskimi Normami, w zakresie określonym w art. 5 uPb, brak było podstawy prawnej dla dokonywania przez organ administracji oceny materialnych rozwiązań projektu budowlanego w zakresie wykraczającym poza zagadnienia związane z zagospodarowaniem działki lub terenu, a zawarte w projekcie architektoniczno-budowlanym. W wyniku zmiany art. 35 uPb przez art. 1 pkt 28 lit. b ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), która weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r., do uPb wprowadzono zasadę odpowiedzialności za projekt budowlany projektanta oraz osoby sprawdzającej. W ramach postępowania wyjaśniającego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego organ administracji publicznej sprawdza zgodność projektu zagospodarowania terenu (działki) z przepisami materialnego prawa administracyjnego oraz przepisami techniczno-budowlanymi wydanymi na podstawie art. 7 ust. 2 uPb. Ustawodawca przyjął jako zasadę, że organ administracji architektoniczno-budowlanej posiada szczegółowo określone kompetencje kontrolne, które nie obejmują badania zgodności projektu architektoniczno-budowlanego pod kątem zgodności z warunkami technicznymi przyjętych w nim rozwiązań projektowych i możliwości technicznych ich wykonania (por. wyrok NSA z 4 marca 2025 r. II OSK 1482/22 i przywołane tam orzecznictwo).
Prawidłowo również sąd pierwszej instancji wyjaśnił, w ślad za organami, że Polskie Normy nie należą do systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, co wynika wprost z art. 87 Konstytucji RP. Z powyższą regulacją konstytucyjną koresponduje art. 5 Uon, zgodnie z którym Polska Norma jest normą krajową, przyjętą w drodze konsensusu i zatwierdzoną przez krajową jednostkę normalizacyjną, powszechnie dostępną, oznaczoną – na zasadzie wyłączności – symbolem PN (ust. 1), lecz stosowaną dobrowolne (ust. 3). Powołanie się na Polską Normę w przepisie prawnym nie zmienia jej dobrowolnego statusu, chyba że ustawodawca świadomie chce ten status zmienić. To jednak możliwe jest tylko przez wyraźne wskazanie tego w postanowieniach innej ustawy, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca.
Ze względu zatem na fakt, że Polskie Normy nie miały charakteru powszechnie obowiązujących przepisów prawa, Starosta wydając decyzję z 27 kwietnia 2017 r. nie był zobowiązany oceniać projektowaną inwestycję z punktu widzenia jej zgodności z Polskimi Normami. W konsekwencji nie jest skuteczny zarzut skargi kasacyjnej odnośnie niewłaściwego zastosowania art. 35 ust. 1 pkt 2 uPb w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. c) uPb w zw. z art. 5 ust. 3 Uon.
6.9. W następstwie powyższych uwag, nie jest trafny zarzut naruszenia art. 151 Ppsa.
7. Skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, podlegała oddaleniu po myśli art. 184 Ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI