II OSK 554/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-09
NSAAdministracyjneŚredniansa
warunki zabudowyprawo wodnestrefa ochronna ujęć wodyplanowanie przestrzenneochrona środowiskainwestycje budowlaneNSAskarga kasacyjnarozporządzenie

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy ustalenia warunków zabudowy, potwierdzając zgodność decyzji z przepisami o ochronie wód.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej L.M. od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił jej skargę na decyzję SKO odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla budowy ośmiu budynków mieszkalnych. Głównym zarzutem było naruszenie przepisów Prawa wodnego oraz rozporządzenia DRZGW ustanawiającego strefę ochronną ujęć wód, które uniemożliwiały inwestycję. NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną, podkreślając, że organy administracji nie są uprawnione do badania konstytucyjności przepisów, a rozporządzenie DRZGW było obowiązujące i prawidłowo zastosowane.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną L.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej. Podstawą odmowy było niespełnienie warunków określonych w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności w zakresie zaopatrzenia w wodę oraz niezgodność z rozporządzeniem Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie ustanawiającym strefę ochronną komunalnych ujęć wód. Skarżąca kasacyjnie podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego i postępowania, kwestionując legalność rozporządzenia DRZGW oraz jego zastosowanie, a także zarzucając naruszenie standardów konstytucyjnych i zasady równości. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił zaskarżoną decyzję. Sąd podkreślił, że organy administracji publicznej działają na podstawie obowiązujących przepisów prawa i nie są uprawnione do badania ich konstytucyjności, a jedynie do ich stosowania. Wskazano również, że przepisy rozporządzenia DRZGW były obowiązujące w dacie orzekania i prawidłowo zastosowane, a zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i postępowania okazały się niezasadne. Sąd odrzucił również wniosek o uzupełniające postępowanie dowodowe, uznając, że nie było ono niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji publicznej nie jest uprawniony do badania konstytucyjności przepisów prawa powszechnie obowiązującego i odmawiania ich stosowania, jeśli uzna je za stojące w kolizji z Konstytucją RP. Formą bezpośredniego stosowania konstytucji jest współstosowanie interpretacyjne.

Uzasadnienie

Organy administracji działają na podstawie przepisów prawa i nie mogą samodzielnie oceniać ich zgodności z Konstytucją. Wprawdzie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP stanowi o bezpośrednim stosowaniu przepisów Konstytucji, nie upoważnia to organów do odrzucania przepisów ustawowych czy rozporządzeń na tej podstawie. Sąd administracyjny również jest związany domniemaniem zgodności ustawy z Konstytucją, które może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (31)

Główne

u.p.z.p. art. 61 § 1 pkt 3 i 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

p.p.s.a. art. 174

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193 § zd. 2

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 6

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § 1 i 2

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo wodne 2001 art. 54 § 1 pkt 12

Ustawa – Prawo wodne

Prawo wodne 2001 art. 58 § 1

Ustawa – Prawo wodne

Prawo wodne 2017 art. 33 § 1, 2, 3 i 4 pkt 1

Ustawa – Prawo wodne

rozporządzenie DRZGW art. § 1 § 1 i 3

Rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie

rozporządzenie DRZGW art. § 2 § 1 i 2

Rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie

rozporządzenie DRZGW art. § 3 § 1 pkt 6

Rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie

rozporządzenie DRZGW art. Załącznik nr 5

Rozporządzenie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 8 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32 § 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 78

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 92 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozporządzenie DRZGW ustanawiające strefę ochronną ujęć wód jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. i stanowi podstawę do odmowy ustalenia warunków zabudowy, jeśli planowana inwestycja jest z nim sprzeczna. Organy administracji publicznej nie są uprawnione do badania konstytucyjności przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Sąd administracyjny jest związany domniemaniem zgodności ustawy z Konstytucją RP, które może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów prawa materialnego (m.in. Prawa wodnego, Konstytucji RP) przez błędną wykładnię i wadliwe zastosowanie, prowadzące do ograniczenia prawa własności i korzystania z wód podziemnych. Naruszenie przepisów postępowania (m.in. k.p.a., p.p.s.a.) skutkujące wadliwym ustaleniem stanu prawnego i faktycznego, naruszeniem zasady równości oraz wadliwą konstrukcją uzasadnienia wyroku WSA. Niezgodność rozporządzenia DRZGW z Konstytucją RP z uwagi na niejednoznaczne i nieprecyzyjne upoważnienie ustawowe.

Godne uwagi sformułowania

organy te wydają decyzję na podstawie przepisów prawa materialnego obowiązującego w dacie orzekania organ administracji publicznej, działając na podstawie przepisów prawa nie jest uprawniony do badania ich konstytucyjności sądy administracyjne sprawujące kontrolę legalności działalności administracji publicznej są związane domniemaniem zgodności ustawy z Konstytucją RP nie można domyślać się intencji skarżącej kasacyjnie i formułować za nią, czy też korygować zarzutów pod adresem skarżonego wyroku

Skład orzekający

Paweł Miładowski

przewodniczący

Tomasz Bąkowski

sprawozdawca

Grzegorz Rząsa

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że organy administracji nie badają konstytucyjności przepisów, a rozporządzenia dotyczące ochrony wód mogą stanowić podstawę do odmowy ustalenia warunków zabudowy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z ochroną ujęć wód podziemnych i interpretacją przepisów Prawa wodnego oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego granic kontroli sądowej nad aktami prawa miejscowego i kompetencji organów administracji w zakresie badania konstytucyjności przepisów. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i budowlanym.

Czy organ administracji może zignorować przepis, bo uważa go za niekonstytucyjny? NSA odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 554/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Tomasz Bąkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Sygn. powiązane
II SA/Bk 744/23 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2023-12-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 744/23 w sprawie ze skargi L.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 1 sierpnia 2023 r. nr 409.90/B-2/26/23 w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 4 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 744/23, oddalił skargę L.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 1 sierpnia 2023 r., nr 409.90/B-2/26/23 w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z 31 maja 2023 r., znak: ROS.6730.49.2023 odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie ośmiu budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr ewid. [...] położonej w K., gm. S., przyjmując że w sprawie nie zostały spełnione warunki określone w art. 61 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r. poz. 977 z poźn. zm., dalej: "u.p.z.p.") w zakresie zaopatrzenia w wodę oraz art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. z uwagi na niezgodność planowanej inwestycji z rozporządzeniem nr 13/2014 Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z dnia 24 lipca 2014 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej komunalnych ujęć wód podziemnych i powierzchniowych dla B. w J. i W. (Dz. Urz. Woj. Podl. [...] 2014 r. poz. [...], dalej: "rozporządzenie DRZGW").
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła L.M., działając w imieniu własnym jako prowadząca Kancelarię Notarialną w B. – w chwili wnoszenia skargi kasacyjnej – notariusz emerytowany. Wyrok zaskarżono w całości.
Wyrokowi zarzucono:
I. zgodnie z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 33 ust. 1, 2, 3 i 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 z późn. zm., dalej: "Prawo wodne 2017") w zw. z art. 2, art. 31 ust. 1, art. 64 ust. 3 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej: "Konstytucja RP"), w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe zastosowanie sprowadzające się do ograniczenia władaniem własnością, w tym prawa do zwykłego korzystania z wód podziemnych, z naruszeniem standardów konstytucyjnych w tym, ustawowej regulacji oraz proporcjonalności;
2. art. 54 ust. 1 pkt 12 oraz art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1121 z późn. zm., dalej: "Prawo wodne 2001"), w zw. z art. 2, art. 7, art. 31 ust. 1, art. 64 ust. 3. i art. 78 Konstytucji RP, w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. przez ich wadliwą wykładnię i wadliwe zastosowanie sprowadzające się do wprowadzenia ograniczenia władania własnością, w tym prawa do zwykłego korzystania z wód podziemnych, z naruszeniem standardów konstytucyjnych w tym, ustawowej regulacji, określoności oraz proporcjonalności;
3. § 1 ust. 1 i 3, § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 pkt 6 oraz Załącznik nr 5 rozporządzenia DRZGW w zw. z art. 2, art. 7, art. 31 ust. 1, art. 64 ust. 3 i art. 78 Konstytucji RP przez ich wadliwą wykładnię i wadliwe zastosowanie sprowadzające się do wprowadzenia ograniczenia władania własnością, w tym prawa do zwykłego korzystania z wód podziemnych, z naruszeniem standardów konstytucyjnych w tym, ustawowej regulacji, określoności oraz proporcjonalności;
4. art. 61 ust. 1 pkt 3 i 5 u.p.z.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. przez wadliwą wykładnię oraz wadliwe zastosowanie będące konsekwencją naruszeń przepisów wymienionych w ww. punktach 1-3, czyli art. 2, art. 7, art. 31 ust. 1, art. 64 ust. 3 i art. 78 Konstytucji RP, art. 33 ust. 1, 2 i 4 pkt 1, art. 54 ust. 1 pkt 12 oraz art. 58 ust. 1 Prawo wodne 2017 oraz § 1 ust. 1-3, § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 pkt 6 oraz Załącznik nr 5 rozporządzenia DRZGW.
II. Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 31 ust. 1, art. 64 ust. 3 i art. 78 Konstytucji RP, w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sprowadzające się do wadliwego ustalenia stanu prawnego sprawy;
2. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2, art. 7, art. 31 ust. 1, art. 64 ust. 3 i art. 78 Konstytucji RP przez zaniechanie wyjścia poza granice skargi;
3. art. 8 § 1 i 2 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sprowadzające się do naruszenia zasady równości w zakresie stosowania prawa;
4. art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sprowadzające się do wadliwego ustalenia stanu faktycznego w zakresie tego, że projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego, a w szczególności spełnienia warunku w zakresie zaopatrzenia w wodę;
5. art. 144 § 1 p.p.s.a. ze względu na wadliwą konstrukcję uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.
Pismem z 25 stycznia 2024 r. zatytułowanym "Dotyczy uzupełnienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydział II z dnia 4 grudnia 2024 r. (sygn. akt II SA/Bk 744/23), doręczonego wraz z uzasadnieniem w dniu 3 stycznia 2024 r." skarżąca kasacyjnie tytułem uzupełnienia skargi kasacyjnej w zakresie zarzutu naruszenia zasady równości przy stosowaniu prawa przedłożyła w załączeniu pismo Burmistrza Gminy S. z 15 marca 2024 r. informujące o wydaniu w okresie 1 stycznia 2020 – 31 grudnia 2023 r. 18 decyzji o warunkach zabudowy w strefie ustanowionej dla ochrony wód pitnych dla miasta B. i W.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego sprowadzają się w swej istocie do zakwestionowania legalności rozporządzenia DRZGW, w tym zwłaszcza ustaleń wynikających z § 3 ust. 1 pkt 6, zgodnie z którym na terenie ochrony pośredniej zabrania się lokalizowania nowych ujęć wód podziemnych z wyjątkiem modernizacji, rozbudowy oraz budowy studni awaryjnych lub zastępczych dla komunalnych ujęć wód "J." i "W.", przesądzającego o utrzymaniu w mocy przez zaskarżoną decyzję decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy. Skarżąca kasacyjnie upatruje wadliwości zaskarżonego wyroku w zaniechaniu oceny konstytucyjności upoważnienia zwartego w art. 58 ust. 1 Prawa wodnego 2001, zgodnie z którym: "Strefę ochronną ustanawia, w drodze aktu prawa miejscowego, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, na wniosek i koszt właściciela ujęcia wody, wskazując zakazy, nakazy, ograniczenia oraz obszary, na których one obowiązują, stosownie do art. 52-57." oraz powiązanego z nim art. 54 ust. 1 pkt 12 Prawa wodnego 2001, przewidującego że na terenach ochrony pośredniej może być zabronione lub ograniczone wykonywanie robót oraz innych czynności powodujących zmniejszenie przydatności ujmowanej wody lub wydajności ujęcia, w tym między innymi lokalizowanie nowych ujęć wody. To zaś doprowadziło – według skarżącej kasacyjnie – do wadliwej oceny legalności przepisów rozporządzenia DRZGW, które zostały uznane przez organy obu instancji za przepisy odrębne w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p.
Biorąc powyższe pod uwagę należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpatrywania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje, w myśl 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w przypadkach stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innych naruszeń postępowania, jeżeli te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji właściwie ocenił zaskarżoną decyzję, w tym w kontekście weryfikacji wniosku inwestora pod kątem zgodności z § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia DRZGW. Wypada przypomnieć, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada praworządności ujęta w art. 6 k.p.a., zgodnie z którym, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co między innymi oznacza, że organy te wydają decyzję na podstawie przepisów prawa materialnego obowiązującego w dacie orzekania (wyrok NSA z 31.03.2008 r., II OSK 313/07, LEX nr 468749). Nie ulega wątpliwości, że kwestionowane przez skarżącą przepisy rozporządzenia DRZGW obowiązywały w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Trzeba też zaznaczyć, że organ administracji publicznej, działając na podstawie przepisów prawa nie jest uprawniony do badania ich konstytucyjności. Wprawdzie art. 8 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej, nie oznacza to jednak, że każdy organ stosujący prawo może samodzielnie dokonywać oceny zgodności z ustawą zasadniczą przepisów powszechnie obowiązujących i odmawiać ich stosowania, jeśli uzna je za stojące w kolizji z Konstytucją RP (por. wyrok NSA z 16.05.2006 r., I FSK 816/05, LEX nr 282647). Formą bezpośredniego stosowania konstytucji jest współstosowanie interpretacyjne ustawy zasadniczej, które następuje, gdy organ stosujący prawo ustala jego normę biorąc pod uwagę zarówno normę ustawową, jak i odpowiednią normę Konstytucji RP (wyrok NSA z 1.03.2006 r., II OSK 293/05, LEX nr 198191).
Trzeba zaznaczyć, że również sądy administracyjne sprawujące kontrolę legalności działalności administracji publicznej są związane domniemaniem zgodności ustawy z Konstytucją RP. Domniemanie to może być obalone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (por. m.in. wyroki NSA z 18.09.2008 r., II FSK 852/07, LEX nr 493215 oraz z 5.11.2010 r., II GSK 1208/10, LEX nr 746078, a także postanowienie NSA z 25.10.2019 r., I OSK 1076/18, LEX nr 3667042).
Skarżąca kasacyjnie, zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię i wadliwe zastosowanie art. 54 ust. 1 pkt 12 oraz art. 58 ust. 1 Prawa wodnego 2001, podnosi że kompetencje organu upoważnionego do wydania aktu prawa miejscowego zostały określone w sposób niejednoznaczny i nieprecyzyjny. Przywołana wyżej treść wskazanych przepisów przeczy temu twierdzeniu. Wypada też w tym miejscu zauważyć, że w odróżnieniu od rozporządzeń, o których mowa w art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, których ustawowe upoważnienia powinny określać: organ właściwy do ich wydania i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu, akty prawa miejscowego organów samorządu terytorialnego oraz terenowych organów administracji rządowej są ustanawiane, zgodnie z art. 94 Konstytucji RP "na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie". Zatem upoważnienia ustawowe do wydawania aktów prawa miejscowego dają na mocy art. 94 Konstytucji RP szerszą kompetencję w zakresie kształtowania treści tego prawa.
Podnoszone w zarzutach I. 1., I, 2. i I. 3. ograniczenia władania własnością, w tym prawa do zwykłego korzystania z wód podziemnych, do których doszło – zdaniem skarżącej kasacyjnie – w wyniku wydania zaskarżonego wyroku odnoszą się w istocie do przepisów rozporządzenia DRZGW nie zaś do decyzji poddanej sądowej kontroli, która nie kształtuje prawa do korzystania z wód. Zatem również z tego względu zarzuty te okazały się niezasadne.
Niezasadnymi okazały się także zarzuty naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 3 i 5 u.p.z.p. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. (pkt I. 4.) oraz przepisów postępowania podnoszone w pkt. II. 1., II. 2. i II. 4. skargi kasacyjnej, z uwagi na merytoryczne związanie z poddanymi wyżej ocenie zarzutami naruszenia prawa materialnego.
Niezależnie od powyższego, należy wskazać, że przywołany w zarzucie ujętym w pkt. I. 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, zaś w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie przedstawiono argumentacji przemawiającej za zaistnieniem w niniejszej sprawie okoliczności determinujących uchylenie zaskarżonej decyzji z przyczyny określonej w tym przepisie.
Dodatkowo należy wskazać, że w zarzucie oznaczonym jako II. 4. skarżąca kasacyjnie odwołuje się do "ust. 5" nie podając podstawowej jednostki redakcyjnej ani tytułu aktu, z którego tenże ustęp pochodzi. Z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że to do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie, konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania stanowiących podstawy kasacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związanym granicami skargi nie może domyślać się intencji skarżącej kasacyjnie i formułować za nią, czy też korygować zarzutów pod adresem skarżonego wyroku (por. wyrok NSA z 17.05.2021 r., II OSK 3828/18, LEX nr 3192269).
Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 8 § 1 i 2 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., sprowadzający się do naruszenia zasady równości w zakresie stosowania prawa.
Odnosząc się do tego zarzutu należy podzielić stanowisko wyrażone przez Kolegium w odpowiedzi na skargę i zaaprobowane przez Sąd I instancji (s. 12 uzasadnienia), zgodnie z którym ustalenie warunków zabudowy w podobnych okolicznościach do tych, które wystąpiły w niniejszej sprawie, nie uzasadnia wydania decyzji sprzecznej z przepisem odrębnym, którym jest § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia DRZGW.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 144 § 1 p.p.s.a.
Po pierwsze, art. 144 p.p.s.a., zgodnie z którym: "Sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a jeżeli wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym – od podpisania sentencji wyroku.", nie jest podzielony na paragrafy.
Po drugie, jeżeliby przyjąć, że zarzut ten dotyczy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., co można wywnioskować z uzasadnienia skargi kasacyjnej, to należy uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie obligatoryjne elementy, wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. (zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie). Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, w uzasadnieniu zaskarżonego wyszczególniono zarzuty podniesione w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (s. 6 uzasadnienia).
Natomiast zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać przyjętego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy lub dokonanej wykładni prawa. To zaś, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej.
Także odwołanie się przez Sąd I instancji do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 kwietnia 2022 r., II SA/Bk 90/22, LEX nr 3338986, oddalającego skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze, na podstawie którego została stwierdzona nieważność planu miejscowego między innymi z uwagi na sprzeczność z § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia DRZGW, nie może stanowić o wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Na marginesie wypada odnotować, że skarga od tego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2022 r., II OSK 1721/22, LEX nr 3441479. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tego wyroku między innymi podzielił stanowisko Sądu I instancji, że naruszenie przez plan § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia DRZGW ma charakter istotny i odpowiada tym samym hipotezie art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
Z kolei odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego należy wskazać, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a.: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie."
Jak z powyższego wynika, art. 106 § 3 p.p.s.a. pozwala w drodze wyjątku przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w razie wystąpienia istotnych wątpliwości co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Zatem co do zasady sądy administracyjne nie dokonują ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą, a jedynie poddają ocenie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (por. m.in. wyrok NSA z 6.02.2019 r., I GSK 1224/18, LEX nr 2639388). Nie mogą bowiem prowadzić postępowania dowodowego i dokonywać ustaleń celem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Niezależnie od tego wypada zaznaczyć, że kopia decyzji o warunkach zabudowy dołączona do skargi kasacyjnej została również dołączona do skargi i Sąd I instancji odniósł się do niej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 12). Natomiast kopia decyzji o warunkach zabudowy dołączona do pisma skarżącej kasacyjnie z 25 stycznia 2024 r. dotyczy działek, które nie figurują w załączniku nr 5 do rozporządzenia DRZGW, w którym zostały zamieszczone działki znajdujące się w obrębie terenu ochrony pośredniej, o którym mowa w § 3 rozporządzenia DRZGW.
Mając powyższe na uwadze należało uznać, że załączone kopie decyzji o warunkach zabudowy nie są niezbędne do weryfikacji prawidłowości zaskarżonego wyroku, zwłaszcza że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zaistniały w niniejszej sprawie istotne wątpliwości wymagające wyjaśnienia w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI