II OSK 546/15

Naczelny Sąd Administracyjny2016-11-30
NSAAdministracyjneWysokansa
cudzoziemcyzezwolenie na osiedleniepochodzenie polskieustawa o repatriacjiprawo administracyjneNSAdecyzja administracyjnadowodyinterpretacja przepisów

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów administracji w sprawie odmowy zezwolenia na osiedlenie się, uznając, że decyzja o zezwoleniu na osiedlenie się wydana dla ojca skarżącej stanowi dowód jego polskiego pochodzenia.

Sprawa dotyczyła odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się małoletniej O. G., której rodzice powoływali się na polskie pochodzenie. Organy administracji odmówiły, uznając brak wystarczających dowodów polskiego pochodzenia przodków. WSA w Warszawie oddalił skargę. NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów, stwierdzając, że decyzja o zezwoleniu na osiedlenie się wydana dla ojca skarżącej stanowi dowód jego polskiego pochodzenia, co spełnia jedną z kluczowych przesłanek ustawy o repatriacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę O. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmawiającą zezwolenia na osiedlenie się. Skarżąca powoływała się na polskie pochodzenie, wskazując m.in. na decyzję zezwalającą jej ojcu na osiedlenie się. Organy administracji uznały, że polskie pochodzenie nie zostało wystarczająco udokumentowane, mimo przedstawienia dokumentów, w tym decyzji dla ojca. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów obu instancji. Sąd uznał, że kluczowe jest prawidłowe rozumienie pojęcia "polskie pochodzenie" w kontekście ustawy o repatriacji. NSA stwierdził, że decyzja zezwalająca ojcu skarżącej na osiedlenie się, wydana na podstawie przepisów o repatriacji, stanowi dowód jego polskiego pochodzenia. Tym samym, skarżąca spełniła przesłankę posiadania co najmniej jednego rodzica narodowości polskiej, co jest niezbędne do uznania polskiego pochodzenia. Sąd podkreślił, że ustawa o repatriacji nie wyklucza innych dowodów niż te wymienione w art. 6, a decyzja administracyjna potwierdzająca polskie pochodzenie jest istotnym dowodem. NSA nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem tej wykładni.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja zezwalająca na osiedlenie się wydana dla rodzica cudzoziemca na podstawie przepisów o repatriacji stanowi dowód jego polskiego pochodzenia.

Uzasadnienie

NSA uznał, że skoro zezwolenie na osiedlenie się jest wydawane na podstawie stwierdzenia polskiego pochodzenia, to sama decyzja o jego udzieleniu potwierdza to pochodzenie. Tym samym, skarżąca spełniła przesłankę posiadania co najmniej jednego rodzica narodowości polskiej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

Konstytucja RP art. 52 § ust. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.rep. art. 5 § ust. 1

Ustawa o repatriacji

Dla stwierdzenia polskiego pochodzenia niezbędne jest zadeklarowanie narodowości polskiej, wykazanie, że co najmniej jedno z rodziców, dziadków lub dwoje pradziadków było narodowości polskiej, oraz wykazanie związku z polskością (pielęgnowanie mowy, tradycji, zwyczajów).

u.rep. art. 6 § ust. 1 i 2

Ustawa o repatriacji

Katalog dowodów potwierdzających polskie pochodzenie jest otwarty; decyzja zezwalająca na osiedlenie się może stanowić taki dowód.

u.rep.

Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 156 § § 1 i 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 78

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 110

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja zezwalająca ojcu skarżącej na osiedlenie się stanowi dowód jego polskiego pochodzenia. Katalog dowodów potwierdzających polskie pochodzenie w ustawie o repatriacji jest otwarty. Błędna wykładnia art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji przez Sąd I instancji.

Godne uwagi sformułowania

"polskie pochodzenie" nie łączy się z uznaniem, że wnioskodawca posiada narodowość polską sam fakt udzielenia zezwolenia na osiedlenie się nie jest tożsamy z uznaniem, że jego adresat posiada narodowość polską posiadanie narodowości polskiej (jej zadeklarowanie) jest niezbędnym (choć nie jedynym) elementem stwierdzenia posiadania polskiego pochodzenia katalog ten nie jest katalogiem zamkniętym, skoro ustawodawca zarówno w ust. 1 jak i 2 użył określenia "w szczególności"

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

przewodniczący

Małgorzata Miron

sprawozdawca

Anna Żak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"polskie pochodzenie\" i \"narodowość polska\" w kontekście ustawy o repatriacji, dopuszczalność dowodów, znaczenie decyzji administracyjnych jako dowodów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o repatriacji i może wymagać uwzględnienia innych dowodów w zależności od konkretnych okoliczności sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z pochodzeniem i tożsamością, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców niż tylko prawnicy specjalizujący się w prawie imigracyjnym.

Decyzja o osiedleniu się przodka kluczem do polskiego pochodzenia – NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 546/15 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2016-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-03-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Żak
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/
Małgorzata Miron /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 1550/14 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-11-07
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 53 poz 532
art. 5 i 6
Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 30 listopada 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) sędzia del. NSA Anna Żak Protokolant: asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej O. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1550/14 w sprawie ze skargi O. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie 1. prostuje zaskarżony wyrok w ten sposób, że w miejsce nazwiska skarżącej "G." wpisać "G."; 2. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2013 r. znak: [...]; 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz O. G. kwotę 1000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 listopada 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1550/14 oddalił skargę O. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
B. G. i N. G. w dniu 23 sierpnia 2012 r. zwrócili się z wnioskiem do Wojewody Śląskiego o udzielenie ich małoletniej córce O. G. zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z posiadaniem pochodzenia polskiego.
Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] odmówił udzielenia skarżącej zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Wojewoda Śląski wskazał, że skarżąca zadeklarowała narodowość polską oraz wykazała więź z polskością, jednak z załączonych do akt sprawy dokumentów nie wynika, że jedno z jej rodziców lub dziadków albo oboje pradziadków było narodowości polskiej. Organ pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie skarżącej nie wykazano posiadania polskiego pochodzenia i dlatego nie można jej udzielić zezwolenia na osiedlenie się w trybie art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że jej ojcu decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. udzielono zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na deklarację narodowości polskiej i polskie pochodzenie. Powołując się na art. 5 ustawy z dnia 9 listopada 2002 r. o repatriacji (Dz. U. z 2004 r. Nr 53, poz. 532 z późn. zm.; dalej: ustawa o repatriacji) stwierdziła, że decyzja zezwalająca ojcu na osiedlenie się, jako potwierdzająca jego polskie pochodzenie, jest zarazem dowodem potwierdzającym narodowość polską B. G.. Spełniona jest więc przesłanka posiadania przez jednego z rodziców narodowości polskiej. Zdaniem skarżącej organ rozpatrujący sprawę pominął ocenę ww. decyzji.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] lutego 2013 r.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji na potwierdzenie polskiego pochodzenia przodków skarżącej dołączono kopię decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] o udzieleniu ojcu skarżącej zezwolenia na osiedlenie się na podstawie art. 52 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W aktach sprawy znajduje się również akt urodzenia skarżącej wraz z jego tłumaczeniem na język polski, wydany 23 sierpnia 2012 r. W akcie tym wskazani są rodzice skarżącej: B. G. i N. G., dokument nie zawiera natomiast wpisów dotyczących ich narodowości. W aktach tych znajduje się także wyciąg z Państwowego Rejestru Urzędu Stanu Cywilnego z 21 września 2011 r., z którego wynika, że pradziadek skarżącej M. G. był narodowości polskiej. W ocenie organu w aktach sprawy znajdują się dokumenty wydane wyłącznie współcześnie, a polska narodowość deklarowanego przodka skarżącej (pradziadka) została podana jedynie w archiwalnym wyciągu. Dodatkowo wymagane jest udokumentowanie polskiego pochodzenia przez dwoje pradziadków.
Reasumując stwierdził, że polskie pochodzenie przodków skarżącej nie zostało jednoznacznie udokumentowane, gdyż mimo wezwań organów obu instancji nie nadesłała ona żadnych dokumentów źródłowych, w których byłaby wskazana polska narodowość lub obywatelstwo jej przodków, natomiast wyciągi archiwalne, wydane współcześnie przez władze [...], nie stanowią wystarczającego dowodu stwierdzającego powyższą okoliczność. Odnosząc się do argumentacji odwołania stwierdził, że fakt uzyskania przez ojca skarżącej zezwolenia na osiedlenie się jest istotny, jednak nie potwierdza on automatycznie posiadania przez skarżącą polskiego pochodzenia.
Wyjaśnił także, że w związku z faktem, iż skarżąca nie udokumentowała polskiego pochodzenia przodków, odstąpił od oceny, czy posiada ona związki z polskością.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości. Zarzuciła organowi naruszenie:
– prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 i ust 3 i art. 6 ust 1 i 2 ustawy o repatriacji;
– przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, a zwłaszcza nieodniesienia się do przedłożonego oświadczenia z dnia 23 maja 2013 r., z którego wynika, że rodzina skarżącej ma polskie korzenie, a z odpisu aktu urodzenia wynika, że jej dziadek był Polakiem, a także do zaświadczenia z 26 maja 2013 r. oraz na dokonaniu jego dowolnej oceny, zwłaszcza uznaniu, że decyzja z dnia [...] listopada 2011 r. nie potwierdza polskiej narodowości ojca skarżącej, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a także przerzucenie na skarżącą ciężaru wykazania polskiego pochodzenia;
– art. 52 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez pominięcie decydującego charakteru powołanych przepisów i preferencji, jakie dają one cudzoziemcowi polskiego pochodzenia przy ubieganiu się o zezwolenie na osiedlenie się;
– art. 11 k.p.a. w wyniku braku jasnego i należytego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu skargi podniosła m.in., że nie ma znaczenia w sprawie fakt, że decyzja potwierdzająca polskie pochodzenie jej ojca została wydana w oparciu o wyciąg archiwalny z 19 września 2011 r. W jej ocenie organ zobowiązany jest uznać fakt polskiej narodowości ojca potwierdzony w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. o zezwoleniu na osiedlenie się. Decyzja ta jest tym samym dla skarżącej dokumentem potwierdzającym, że jedno z jej rodziców (ojciec) jest narodowości polskiej. Wskazała, że katalog dokumentów mogących stanowić dowód pochodzenia polskiego jest otwarty i mogą to być inne dokumenty niż wymienione w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o repatriacji.
Ponadto stwierdziła, że organy rozpatrując jej polskie pochodzenie nie ustosunkowały się do załączonych dokumentów potwierdzających polską narodowość jej rodziny.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku rozpoznania sprawy co do istoty - o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.
Sąd uznał stan faktyczny sprawy za prawidłowo ustalony, jak też podzielił prawną ocenę okoliczności faktycznych. Wskazał, że zarzuty skargi koncentrują się wokół niewłaściwej wykładni i wadliwego zastosowania przepisów art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 5 w związku z art. 6 ustawy o repatriacji.
Sąd wskazał, że wyrażenie "polskie pochodzenie", którym posługuje się ustawa o repatriacji, nie łączy się z uznaniem, że wnioskodawca posiada narodowość polską. Sam fakt udzielenia zezwolenia na osiedlenie się nie jest tożsamy z uznaniem, że adresat tego zezwolenia posiada narodowość polską. Udzielenie zezwolenia na osiedlenie ani nie opiera się bowiem na przesłance narodowości polskiej wnioskującego, ani takiego stanu rzeczy nie kształtuje. Skutku takiego nie można przypisać również konieczności zadeklarowania przez wnioskującego o zamieszkanie na czas oznaczony narodowości polskiej, bowiem deklaracja ta (oświadczenie woli wnioskodawcy) nie tworzy obiektywnie weryfikowalnego statusu narodowościowego. Zdaniem Sądu przyjęcie przeciwnego poglądu oznaczałoby, że zezwolenie na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie ustalenia polskiego pochodzenia wnioskodawcy tworzy przesłankę do uzyskania zezwolenia na osiedlenie się dla zstępnych wnioskodawcy, a "polskie pochodzenie" i "narodowość polska" byłyby wyrażeniami synonimicznymi. W ocenie Sądu ustawa o repatriacji posługuje się obydwoma pojęciami, stąd należy im przypisać inne znaczenie.
Sąd wskazał, że z decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] listopada 2011 r. udzielającej ojcu skarżącej B. G. zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że dziadek ojca skarżącej jest narodowości polskiej - nie wynika jednak, że B. G. czy też jego ojciec jest narodowości polskiej. W uzasadnieniu tego aktu mowa jest jedynie o tym, że "polskie pochodzenie wnioskodawcy nie budzi wątpliwości". Zdaniem Sądu ustawa o repatriacji nie przewiduje "uzyskania przez co najmniej jednego z rodziców prawa do osiedlenia się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" jako przesłanki uzyskania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Stwierdził, że zstępni nie mogą zatem skutecznie wskazywać na fakt wydania decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako okoliczności wyczerpującej podstawę do wydania zezwolenia na osiedlenie się na czas oznaczony, w sytuacji, gdy nie potwierdzono polskiego pochodzenia wstępnych odpowiedniego stopnia (w rozpatrywanej sprawie jedynie pradziadka skarżącej). Z tego względu Sąd podzielił stanowisko organu, że posiadanie przez ojca skarżącej zezwolenia na osiedlenie się nie potwierdza automatycznie posiadania polskiego pochodzenia przez skarżącą. Konieczne było bowiem przedstawienie dokumentów dotyczących prababki skarżącej albo jej dziadka.
Sąd stwierdził również, że niezasadne jest twierdzenie, że pielęgnowanie polskich tradycji i zwyczajów jest równoznaczne z potwierdzeniem przynależności do Narodu Polskiego, i że przez pryzmat spełnienia warunku pielęgnowania polskich tradycji i zwyczajów należy interpretować wymóg, by co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej.
Wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że skarżąca posiada polskie pochodzenie, bowiem nie wykazano narodowości polskiej jednocześnie dwojga pradziadków, ew. dziadka lub babki. Wykazano jedynie narodowość polską osoby będącej pradziadkiem skarżącej, i to w oparciu o dokumenty wytworzone współcześnie. Dlatego też zdaniem Sądu nie została spełniona jedna z przesłanek polskiego pochodzenia wynikająca z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji. W szczególności nie czyni zadość obowiązkowi wykazania narodowości polskiej oświadczenie proboszcza Klasztoru Franciszkanów w B. z dnia 23 maja 2013 r. mówiące ogólnie o polskich korzeniach rodziny skarżącej, wraz z zaświadczeniem z 26 maja 2013 r.
Sąd nie dopatrzył się też w istotnego naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 1, art. 75 § 1, art. 76, art. 77 § 1, art. 78 i art. 80 k.p.a.
Sąd dodał, że wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniesiono się wprost do oświadczenia proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej w B. ([...]) z dnia 23 maja 2013 r., wraz z "zaświadczeniem" z dnia 26 maja 2013 r., jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła O. G., zaskarżając go w całości. Zarzuciła Sądowi pierwszej instancji:
1) mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji poprzez przyjęcie, że dla uznania, iż cudzoziemiec posiada pochodzenie polskie, nie jest wymagane posiadanie przez cudzoziemca narodowości polskiej, podczas gdy z ustawy wynika wprost, że dla uznania posiadania przez cudzoziemca konieczne jest deklarowanie posiadania narodowości polskiej, co w konsekwencji przełożyło się na uznanie przez Sąd, że decyzja Wojewody Śląskiego zezwalająca ojcu skarżącej na osiedlenie się nie stwierdza posiadania przez ojca skarżącej narodowości polskiej;
2) mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o repatriacji poprzez uznanie, że dokumentami, o których mowa w tym przepisie, potwierdzającymi polskie pochodzenie, są jedynie dokumenty źródłowe potwierdzające okoliczności w nich stwierdzone i wydawane w okresie zbliżonym do okresu, w którym te okoliczności miały miejsce, a w konsekwencji uznanie, że aktualnie wydany przez polski organ dokument urzędowy jakim jest decyzja o zezwoleniu cudzoziemcowi na osiedlenie się nie może stanowić dowodu wykazującego posiadanie przez zstępnych takiego cudzoziemca polskiego pochodzenia;
3) mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów postępowania - art. 76 § 1 k.p.a., polegające na jego niezastosowaniu i nieuznaniu za udowodnioną okoliczność posiadania przez ojca skarżącej narodowości polskiej, pomimo, że wynika ona z decyzji Wojewody Śląskiego udzielającej zezwolenia na osiedlenie się ojcu skarżącej, której wydanie uzależnione było od zadeklarowania posiadania przez ojca skarżącej narodowości polskiej,
4) mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów postępowania - art. 80 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., polegające na niedokonaniu wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów, co odzwierciedlone zostało w uznaniu, że dokument urzędowy, jakim jest decyzja Wojewody Śląskiego zezwalająca ojcu skarżącej na osiedlenie się, nie jest dowodem potwierdzającym posiadanie przez ojca skarżącej narodowości polskiej, podczas gdy mając na uwadze deklaratoryjny charakter oświadczenia cudzoziemca wnioskującego o zezwolenie na osiedlenie się w przedmiocie posiadania narodowości polskiej oraz mając na uwadze cel, jakiemu służyć ma spełnienie przez cudzoziemca kryteriów określonych w art. 5 ust. 1 pkt 1 - 2 ustawy o repatriacji, uznać należy, iż decyzja o zezwoleniu na osiedlenie się jest dokumentem, który jednocześnie potwierdza posiadanie narodowości polskiej.
W oparciu o powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto postawione na wstępie zarzuty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy.
Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz zarzutów skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy skarżąca kasacyjnie wykazała polskie pochodzenie w rozumieniu art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji. Przepisy tej ostatniej ustawy stosuje się bowiem dla oceny zaistnienia omawianej przesłanki. Na tak zadane pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej.
Jak zostało wyżej wskazane kwestia "pochodzenia polskiego" została uregulowana w art. 5 i 6 ustawy o repatriacji. Wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji przepisy tej ustawy wskazują, że pojęcia "polskie pochodzenie" i "narodowość polska" pozostają ze sobą w ścisłym związku. Wykładnia gramatyczna art. 5 ust. 1 ustawy wskazuje bowiem, że dla stwierdzenia, że wnioskodawca posiada polskie pochodzenie, niezbędne jest spełnienie 3 przesłanek:
– zadeklarowanie przez niego narodowości polskiej,
– wykazanie, że co najmniej 1 z rodziców lub dziadków lub dwoje pradziadków było narodowości polskiej,
– wykazanie swojego związku z polskością w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, tradycji i zwyczajów.
Wobec powyższego niezrozumiały i nietrafny jest prezentowany przez Sąd pierwszej instancji pogląd, że ustawa o repatriacji nie łączy "polskiego pochodzenia" z uznaniem, że wnioskodawca posiada narodowość polską a sam fakt udzielenia zgody na osiedlenie się nie jest tożsamy z uznaniem, że jego adresat takie pochodzenie posiada. Należy bowiem podkreślić, że posiadanie narodowości polskiej (jej zadeklarowanie) jest niezbędnym (choć nie jedynym) elementem stwierdzenia posiadania polskiego pochodzenia. Oczywiście rację ma Sąd pierwszej instancji, że pojęcia te nie są tożsame, co jednak nie podważa przyjętej wyżej oceny o związku pomiędzy tymi cechami.
Dodatkowo wyjaśnić należy, że w art. 6 ust. 1 i 2 ustawodawca wymienił rodzaje środków dowodowych, które mają potwierdzać polskie pochodzenie. Dowodami tymi są dokumenty wydane przez polskie władze państwowe i kościelne, oraz wydane przez władze byłego ZSRR dotyczące wnioskodawcy lub jego wstępnych. Dalej ustawodawca wymienił rodzaje tych dowodów wskazując na takie jak: polskie dokumenty tożsamości, akty stanu cywilnego i ich odpisy, metryki chrztu, które poświadczają związek z polskością, dokumenty potwierdzające odbywanie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub potwierdzające fakt deportacji albo uwięzienia zawierające wpis informujący o narodowości polskiej, lub inne dokumenty urzędowe zawierające wpis o narodowości polskiej. W ust. 2 wskazano na takie dowody jak dokumenty o rehabilitacji osoby deportowanej zawierające wpis informujący o narodowości polskiej lub inne potwierdzające prześladowanie osoby ze względu na polskie pochodzenie. Analiza tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że katalog ten nie jest katalogiem zamkniętym, skoro ustawodawca zarówno w ust. 1 jak i 2 użył określenia "w szczególności". Za taką interpretacją powyższego przepisu przemawia również wykładnia systemowa. Art. 7 k.p.a. wskazuje bowiem, że organy administracji podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Jednocześnie ustawodawca w Kodeksie postępowania administracyjnego wprowadził bardzo szeroki, otwarty katalog środków dowodowych, wskazując, że za dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 k.p.a.). Niewątpliwie art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o repatriacji stanowi lex specialis w stosunku do art. 75 § 1 k.p.a., jednakże nie zawiera on zakazu stosowania innych środków dowodowych niż wymienione expresis verbis w tej ustawie. Przepis ten ma jedynie pomóc wnioskodawcy w udowodnieniu posiadania polskiego pochodzenia poprzez konkretyzację tych środków, co nie oznacza, że wnioskodawca nie może skorzystać z innych dowodów, jeżeli potwierdzają one zaistnienie omawianej przesłanki.
W świetle powyższego nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, który ocenił jako prawidłowe rozstrzygnięcie organów administracji w tym zakresie, iż decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] listopada 2011 r. udzielająca ojcu skarżącej B. G. zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i nie stanowi dowodu na posiadanie narodowości polskiej przez jej adresata. Art. 52 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że osoba, której pochodzenie polskie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. A zatem przesłanką do wydania zezwolenia na osiedlenie się jest stwierdzenie posiadania polskiego pochodzenia. Skoro, co nie jest sporne w niniejszej sprawie, decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. B. G. zezwolono na osiedlenie się (decyzja ta znajduje się w aktach sprawy), to oznacza to, że organ ustalił, że ww. posiada polskie pochodzenie. Takimi ustaleniami (co do ww. przesłanki) związany był, na mocy art. 110 k.p.a., organ administracji.
Powyższa okoliczność oznacza, że ojciec skarżącej wnioskodawczyni posiadał narodowość polską. Jedynie bowiem w takiej sytuacji było możliwe stwierdzenie zaistnienia dalej idącej cechy, jaką jest polskie pochodzenie.
W konsekwencji zatem ww. decyzja stanowi dowód tego, że co najmniej jeden z rodziców wnioskodawczyni (ojciec) posiadał narodowość polską. Oznacza to, że skarżąca spełniła co najmniej dwie przesłanki określone w art. 5 ust. 1 (zadeklarowała narodowość polską i jedno z jej rodziców taką narodowość posiada) niezbędne do uznania, że posiada polskie pochodzenie. Powyższe stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym m.in. w wyroku z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1030/14 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym, co istotne, w podobnym stanie faktycznym Sąd stwierdził, że decyzja udzielająca pozwolenia na osiedlenie się matce wnioskodawczyni potwierdzała, że jest ona narodowości polskiej, skoro posiada polskie pochodzenie.
Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że trafnie podniosła skarżąca kasacyjnie, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji, a naruszenie to polegało na błędnej wykładni tego przepisu. Błąd ten polegał na niewłaściwym uznaniu, iż do stwierdzenia, że wnioskodawca posiada polskie pochodzenie, nie jest wymagane uprzednie stwierdzenie posiadania przez niego narodowości polskiej.
Rację ma również skarżąca kasacyjnie twierdząc, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o repatriacji poprzez błędne uznanie, że decyzja udzielająca ojcu skarżącej zgody na osiedlenie się, wydana w oparciu o art. 52 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz 5 ust. 1 ustawy o repatriacji, nie może stanowić dowodu posiadania przez jej adresata narodowości polskiej.
Podniesione zarzuty naruszenia przepisów postępowania w istocie zmierzają do podważenia tych samych okoliczności, które sformułowano w zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego.
Z uzasadnienia zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji decyzji wynika, że jedyną przyczyną, dla której organ odmówił udzielenia cudzoziemce zezwolenia na osiedlenie się, jest nieudokumentowanie, że jedno z rodziców, dziadków lub oboje pradziadkowie posiadają narodowość polską. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, co uprawnia Sąd do rozpoznania skargi.
Należało zatem uznać, że rację ma skarżąca twierdząc, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o repatriacji. Powyższe uzasadniało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Jedynie na marginesie wskazać natomiast należy, że oświadczenie o. G. C. z Klasztoru Franciszkanów w B. ([...]) z dnia 23 maja 2013 r. nie mogłoby stanowić samo w sobie dowodu na posiadanie narodowości polskiej przez ojca lub dziadka skarżącej. Sam fakt, że wnioskodawczyni posiada "korzenie polskie", nie byłby wystarczający do stwierdzenia zaistnienia przesłanki wymienionej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji. Natomiast oświadczenie to winno zostać ocenione, wraz z innymi dowodami, w zakresie spełnienia drugiej przesłanki wymienionej w art. 5 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy, to jest czy skarżąca posiada związek z polskością w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, tradycji i zwyczajów.
Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji związane będą wskazaną wyżej oceną prawną co do wykładni art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o repatriacji. Rzeczą organów będzie natomiast rozważenie, czy wnioskodawczyni posiada związek z polskością. Niewątpliwie ocena powyższa winna odbyć się w oparciu o materiał znajdujący się w aktach administracyjnych, w tym wskazane dokumenty, zaświadczenie z dnia 12 grudnia 2012 r. oraz wyjaśnienia samej wnioskodawczyni złożone w dniu 3 października 2012 r.
Z tych względów, działając w oparciu o art. 188 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 tej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 2 sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 203 pkt 1 oraz 200 i 205 tej ustawy.
Jednocześnie należało sprostować oczywistą omyłkę pisarską zawartą w sentencji zaskarżonego wyroku poprzez zastąpienie nazwiska skarżącej: "G." - jako wpisanej oczywiście błędnie - nazwiskiem "G.". Prawidłowe brzmienie nazwiska wnioskodawczyni wynika z przedłożonych przez nią dokumentów tożsamości (odpisów). W tym zakresie rozstrzygnięcie zostało oparte o treść art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI