II OSK 538/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą legalizacji ogrodzenia wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, potwierdzając prawidłowość zastosowania procedury naprawczej.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej R.O. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił skargę na decyzję WINB nakładającą obowiązek wykonania czynności w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Chodziło o ogrodzenie wybudowane bez wymaganego zgłoszenia, ale na działce zabudowanej, co kwalifikowało je jako urządzenie budowlane. NSA uznał, że zastosowanie procedury naprawczej z art. 51 P.b. było prawidłowe, a nie procedura legalizacyjna z art. 48 P.b., oddalając skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który utrzymał w mocy decyzję Warmińsko-Mazurskiego WINB. Sprawa dotyczyła budowy ogrodzenia o wysokości powyżej 2,2 m na działce nr [...] w miejscowości [...]. Ogrodzenie zostało wybudowane przed dokonaniem wymaganego zgłoszenia, co skutkowało wszczęciem postępowania naprawczego. Organy administracji, a następnie WSA, uznały, że ponieważ działka była już zabudowana, ogrodzenie należy traktować jako urządzenie budowlane (art. 3 pkt 9 P.b.), a nie obiekt budowlany. W związku z tym, zastosowano procedurę naprawczą z art. 51 P.b., a nie procedurę legalizacyjną z art. 48 P.b. NSA potwierdził, że taka kwalifikacja i zastosowana procedura były prawidłowe. Podkreślono, że ogrodzenie związane z istniejącym obiektem budowlanym i pełniącym funkcję służebną jest urządzeniem budowlanym, a jego samowolna budowa wymaga postępowania naprawczego. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego nie są uzasadnione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Ogrodzenie wybudowane na działce zabudowanej, związane z istniejącym obiektem budowlanym i pełniącym funkcję służebną, jest urządzeniem budowlanym, a jego samowolna budowa wymaga zastosowania procedury naprawczej z art. 51 P.b., a nie procedury legalizacyjnej z art. 48 P.b.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że definicja urządzenia budowlanego z art. 3 pkt 9 P.b. obejmuje ogrodzenia związane z obiektem budowlanym i zapewniające możliwość jego użytkowania. W przypadku działki zabudowanej, ogrodzenie pełni funkcję służebną wobec budynku mieszkalnego, co uzasadnia zastosowanie art. 51 P.b. w razie samowoli budowlanej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.b. art. 3 § pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicja urządzenia budowlanego obejmuje ogrodzenia związane z obiektem budowlanym i zapewniające możliwość jego użytkowania.
P.b. art. 29 § ust. 1 pkt 21
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Procedura naprawcza właściwa dla samowolnie wybudowanych urządzeń budowlanych.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.b. art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nie ma zastosowania do ogrodzeń kwalifikowanych jako urządzenia budowlane.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ogrodzenie na działce zabudowanej jest urządzeniem budowlanym, a jego samowolna budowa podlega procedurze naprawczej z art. 51 P.b. Odstąpienie od nałożenia obowiązku wykonania czynności w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. jest prawidłowym zakończeniem postępowania, gdy roboty są zgodne z prawem.
Odrzucone argumenty
Ogrodzenie wybudowane bez zgłoszenia powinno być legalizowane w trybie art. 48 P.b. Niewłaściwa kontrola legalności działalności administracji przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
ogrodzenie jest urządzeniem budowlanym tylko w pewnych, określonych w art. 3 pkt 9 P.b. okolicznościach urządzenie budowlane z natury swojej pozostaje bowiem w związku funkcjonalnym z określonym obiektem budowlanym w razie samowoli zastosowanie mają regulacje postępowania naprawczego określone w art. 50-51 P.b., a nie przepisy dotyczące art. 48 P.b. regulujące postępowanie legalizacyjne.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
sprawozdawca
Anna Szymańska
członek
Wojciech Mazur
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna ogrodzeń jako urządzeń budowlanych i zastosowanie procedury naprawczej zamiast legalizacyjnej w przypadku samowoli budowlanej na działce zabudowanej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ogrodzenia związanego z istniejącym obiektem budowlanym na działce zabudowanej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia istotną kwestię prawną dotyczącą kwalifikacji ogrodzeń i stosowania właściwych procedur administracyjnych, co jest praktycznie ważne dla branży budowlanej i prawników.
“Ogrodzenie wybudowane bez pozwolenia? Kiedy samowola budowlana prowadzi do procedury naprawczej, a nie legalizacji.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 538/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-09-02 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-13 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/ Anna Szymańska Wojciech Mazur /przewodniczący/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Ol 669/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-11-15 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 141, 145, 183, 184, 189 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2020 poz 1333 art. 3, 29, 48, 51 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant: starszy asystent sędziego Paweł Muszyński po rozpoznaniu w dniu 2 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 669/22 w sprawie ze skargi R.O. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z 15 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 669/22, oddalił skargę R. O. na decyzję Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie budowy ogrodzenia o wysokości powyżej 2,2 m na terenie działki nr [...] obręb [...] miasta [...], postanowieniem z dnia 23 lutego 2022 r., na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: P.b.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczytnie (PINB) wstrzymał budowę "ściany osłonowej" (ekranu) na terenie wskazanej działki. Po rozpatrzeniu zażalenia inwestora A. R. postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2022 r., Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wskazując na błędną kwalifikację przedmiotowego obiektu. Decyzją z dnia 9 maja 2022 r., PINB odstąpił od nakładania na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych związanych z budową ogrodzenia na terenie przedmiotowej działki przy granicy z działką nr [...]. W uzasadnieniu PINB wyjaśnił, że inwestycja nie narusza warunków technicznych oraz regulacji związanych z zagospodarowaniem przestrzennym, a zatem nie ma konieczności nakładania stosownych obowiązków. Po rozpatrzeniu odwołania R. O., WINB decyzją z dnia 22 lipca 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powyższej decyzji wyjaśniono, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 21 P.b., nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 P.b., budowa ogrodzeń powyżej 2,2 m. Z akt sprawy wynika, że zgłoszenie zamiaru budowy drewnianego płotu o wysokości 3,3 m zostało złożone przez inwestora w Starostwie Powiatowym w Szczytnie w dniu 7 stycznia 2021 r. Zdaniem WINB, powstałe na przedmiotowej działce ogrodzenie zostało zrealizowane w sposób zgodny ze zgłoszeniem zamiaru budowy. Jednakże w związku z faktem realizacji przedmiotowej inwestycji przed dniem dokonania skutecznego zgłoszenia, organ pierwszej instancji prowadził postępowanie naprawcze. Ponadto WINB wskazał, że sporne ogrodzenie zostało wybudowane na zabudowanej działce, a zatem jest to urządzenie budowlane z uwagi na powiązanie z ogrodzeniem a istniejącym obiektem budowlanym, na potrzeby którego zostało wykonane. W tej sytuacji należało zastosować tryb uregulowany w art. 51 P.b. Bez znaczenia pozostaje fakt, że ogrodzenie zostało posadowione wzdłuż innego istniejącego wcześniej płotu. Zrealizowana inwestycja ma służyć celom związanym z zapewnieniem komfortu użytkowania budynku mieszkalnego (ochrona prywatności). WINB wyjaśnił, że przedmiotowe ogrodzenie nie narusza regulacji związanych z planowaniem i zagospodarowaniem przestrzennym (z uwagi na brak miejscowego planu), a także nie znajduje się na obszarze chronionym ze względu na wartości przyrodnicze. Ogrodzenie znajduje się w odpowiednim stanie technicznym, a także nie narusza przepisu § 41 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 1225, dalej: r.s.w.t.) w zakresie wymagań stawianych ogrodzeniom. Ogrodzenie nie stanowi również jakichkolwiek uciążliwości i nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich. Skargą R. O. zaskarżył powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.; art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a.; art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b.; art. 29 ust. 1 pkt 21 w zw. z art. 3 pkt 9 P.b. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podniósł, że jak wynika z akt sprawy, na zabudowanej działce nr [...] zostało wybudowane ogrodzenie o wysokości powyżej 2,2 m. Zgłoszenie zamiaru budowy drewnianego płotu o wysokości 3,3 m zostało złożone przez inwestora w Starostwie Powiatowym w Szczytnie w dniu 7 stycznia 2021 r., jednakże przedmiotowa inwestycja została zrealizowana przed dniem dokonania skutecznego zgłoszenia i w związku z tym organ pierwszej instancji prowadził postępowanie naprawcze. W ocenie Sądu ogrodzenie będące przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie zostało wybudowane na zabudowanej działce, wobec powyższego jest ono zaklasyfikowane jako urządzenie budowlane z uwagi na powiązania pomiędzy ogrodzeniem a istniejącym obiektem budowlanym, na potrzeby którego zostało wykonane (art. 3 pkt 9 P.b.). Powyższe pozwalało organom na zastosowanie w sprawie trybu postępowania przewidzianego w art. 51 P.b. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się bowiem jednolicie, że w okolicznościach, jakie miały miejsce w rozpoznawanej sprawie, a więc gdy doszło do realizacji ogrodzenia na działce już zabudowanej, właściwym reżimem prawnym odniesienia się do działań inwestora jest tryb postępowania określony w art. 51 P.b., a legalizacja urządzenia budowlanego nie jest objęta zakresem przedmiotowym art. 49b P.b. Tym samym Sąd uznał działanie organów administracji w rozpatrywanej sprawie za zgodne z regulacjami prawa materialnego, jak również nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, a sprawa rozpatrzona i wyjaśniona w sposób pełny i wszechstronny. Skargą kasacyjną R. O. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie: I. prawa materialnego, tj.: 1) art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez odstąpienie od nakładania na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót związanych z budową ogrodzenia na terenie działki nr [...] przy granicy z dz. nr [...] obr. [...] m. [...] oraz w rezultacie nie zastosowanie procedury art. 48 ustawy Prawo budowlane, wymaganej przy legalizacji obiektów wymagających zgłoszenia; 2) art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 21 poprzez jego nieprawidłową wykładnię, która prowadzi do wniosku, iż ogrodzenia na zabudowanej działce powyżej 2,2 m są kwalifikowane jako urządzenia budowlane i nie wymagają zgłoszenia, w konsekwencji ich budowa jest całkowicie dowolna i pozbawiona jakiekolwiek kontroli (nie wymaga nawet zgłoszenia); II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej, nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez organ przepisów postępowania w postaci art. 7, art. 8, 9 art. 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez błędne uznanie, iż przy wydawaniu zaskarżonej decyzji podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, właściwej kwalifikacji prawnej obiektu oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu strony skarżącej. Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm prawem przepisanych na rzecz skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie bowiem zaskarżony wyrok, co do zasady, odpowiada prawu. Nie są usprawiedliwione zarzuty naruszenia prawa materialnego a dotyczące obrazy art. 51 ust.1 pkt 2 P.b. poprzez odstąpienie od nakładania określonych obowiązków w związku z budową ogrodzenia na dz. [...] a w rezultacie niezastosowanie procedury z art. 48 P.b. jak również dokonania błędnej wykładni art. 3 pkt 9 P.b. w zw. z art. 29 ust.1 pkt 21 P.b, co wiąże się z tym, że uznano sporne ogrodzenie powyżej 2,2 m za urządzenie budowlane, jak zaznaczono, nie wymagające zgłoszenia a w konsekwencji, że budowa jest całkowicie dowolna i pozbawiona kontroli. Przede wszystkim w sprawie jest bezsporne, co potwierdzają akta sprawy, iż inwestorka A. R. w dniu 7 stycznia 2021 r. dokonała zgłoszenia zamiaru budowy ogrodzenia przekraczającego wysokość 2,20 m na terenie działki nr [...] przy granicy z działką nr [...] w miejscowości [...], niemniej jednak czynność ta dokonana została już po wcześniejszym zrealizowaniu spornego ogrodzenia. Zgłoszenie to nie było zatem skuteczne. Dlatego też wszczęto postępowanie w sprawie budowy przedmiotowego ogrodzenia powyżej 2,2 m bez skutecznego zgłoszenia. Skuteczne zgłoszenie dokonuje się bowiem przed przystąpieniem do realizacji takiego ogrodzenia i oczekuje na stanowisko organu w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, czy nie zostanie w drodze decyzji wniesiony sprzeciw. W sprawie niewątpliwe jest to, że w chwili realizacji tego ogrodzenia zgodnie z art. 29 ust.1 pkt 21 P.b budowa ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m nie wymagała decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymagała zgłoszenia, o którym mowa w art. 30. Przepisy P.b. nie zawierają legalnej definicji ogrodzenia, jednakże w potocznym rozumieniu chodzi niewątpliwie o oddzielenie działki od innych terenów, stanowiące barierę komunikacyjną. Zgodnie również z Uniwersalnym słownikiem języka polskiego (por. S. Dubisz (red.), Warszawa 2003, s. 180) pod pojęciem "ogrodzenie" należy rozumieć: "to, co ogradza jakiś teren, np. płot, parkan, mur". Sporne ogrodzenie, jak ustalono w realiach tej sprawy, pomiędzy działkami stanowi przesłonę widokową i zapewnienie komfortu użytkowników budynku mieszkalnego na działce nr [...] w [...]. Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze kasacyjnej przedmiotowe ogrodzenie o wysokości od 2,20 do 3,1 m na długości 18 m jak wyżej wykazano, wymagało zgłoszenia, co też wykazano w niniejszym postępowaniu. Natomiast zrealizowanie przedmiotowego ogrodzenia wcześniej niż dokonanie takiego zgłoszenia wymagało przeprowadzenia postępowania naprawczego w sprawie tej realizacji. Nie podzielając stanowiska zawartego w skardze kasacyjnej w sprawie tej nie było uzasadnione prowadzenie postępowania w trybie art. 48 P.b. Przepis art. 48 ust.1 P.b. odnosi się do obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego. Natomiast w tej sprawie mamy do czynienia z drewnianym ogrodzeniem. Ogrodzenie co do zasady, nie jest obiektem budowlanym lecz z treści art. 3 pkt 9 P.b. wynika, iż jest urządzeniem budowlanym. Stosownie do definicji tego pojęcia zawartej w tym przepisie - należy przez to rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Definicja urządzenia budowlanego zawarta w art. 3 pkt 9 P.b. wymaga, aby urządzenie było związane z obiektem budowlanym i jednocześnie zapewniało możliwość korzystania z niego. Urządzenie budowlane z natury swojej pozostaje bowiem w związku funkcjonalnym z określonym obiektem budowlanym (budowlą), w stosunku do którego spełnia funkcję służebną, umożliwiającą prawidłowe użytkowanie tego obiektu – patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2023 r. sygn. akt II OSK 2665/20. W realiach tej sprawy ustalono niewątpliwie służebną rolę tego ogrodzenia względem domu mieszkalnego na spornej działce, na której je postawiono. Należy w tym miejscu zauważyć, że w orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż ogrodzenie nie zawsze można zaliczyć do grupy urządzeń budowlanych. Ogrodzenie jest urządzeniem budowlanym tylko w pewnych, określonych w art. 3 pkt 9 P.b. okolicznościach. Kwalifikacja taka jest dopuszczalna, jak zaznaczono wyżej, tylko w sytuacji, gdy ogrodzenie jest związane z obiektem budowlanym i jednocześnie zapewnia możliwość korzystania z niego. Ustawa traktuje ogrodzenie jako urządzenie budowlane pod warunkiem istnienia związku o charakterze funkcjonalnym pomiędzy istniejącym obiektem budowlanym (art. 3 pkt 1 P.b.) a powiązanym z nim ogrodzeniem, pełniącym w stosunku do niego rolę służebną. W innych okolicznościach, a więc w szczególności w sytuacji braku innego obiektu budowlanego lub też braku wspomnianego związku, przyjmować należy odmienną kwalifikację ogrodzenia z punktu widzenia przepisów P.b., tj. jako obiektu budowlanego- patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt II OSK 231/14. Tym samym w przedmiotowej sprawie trafnie przyjęto, że ogrodzenie działki nr [...] w miejscowości [...], już zabudowanej domem mieszkalnym, jest urządzeniem budowlanym (technicznym), związanym z istniejącymi już na działce zabudowaniami. W tym przypadku w razie samowoli zastosowanie mają regulacje postępowania naprawczego określone w art. 50-51 P.b., a nie przepisy dotyczące art. 48 P.b. regulujące postępowanie legalizacyjne. Tylko wykonanie ogrodzenia na działce niezabudowanej powoduje powstanie obiektu, o jakim mowa w art. 3 pkt 3 P.b. (tak np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 1463/16, z 20 października 2017 r. sygn. akt II OSK 302/16) i to wówczas należałoby stosować przepisy art. 48 P.b. W realiach tej sprawy jednakże ten ostatni przepis nie miał zastosowania. Dlatego też należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego przeprowadziły prawidłowe postępowanie naprawcze wobec samowolnie zrealizowanego ogrodzenia między działkami, przekraczającego wysokość 2,20 m, trafnie stosując konstrukcję prawną z art. 50-51 P.b. W ramach tego postępowania w zaskarżonej decyzji słusznie zastosowano przepis art. 51 ust.1 pkt 2 w zw. z ust.7 P.b. Zgodnie z art. 51 ust.1 pkt 2 P.b. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Przepis powyższy stosownie do jego ust.7 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Wstrzymanie robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 P.b. może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy roboty te są wykonywane w dacie wydania postanowienia o ich wstrzymaniu. Natomiast kiedy roboty te zostały wykonane (w rozumieniu ich zakończenia, przerwania na pewnym etapie, co nie oznacza, że budowa została zakończona) i aktualnie nie są prowadzone, powinien mieć zastosowanie przepis art. 51 ust. 7 P.b. W ramach postępowania naprawczego organy nadzoru budowlanego uprawnione są do zastosowania środków o jakich mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b., celem doprowadzenia samowolnie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stan zgodności z prawem w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. oznacza zgodność zarówno z przepisami prawa materialnego z zakresu prawa budowlanego (w tym warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), jak i zgodność z przepisami określającymi ład przestrzenny na danym terenie, do których zalicza się ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nakaz rozbiórki może zostać wydany, gdy z ustaleń dokonanych w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 P.b. wynika, że doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe w inny sposób, jak tylko rozebranie samowolnie wykonanego obiektu lub jego części, a taka sytuacja nie zachodzi w tej sprawie. Ponieważ celem przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. jest doprowadzenie robót wykonywanych lub już wykonanych do stanu zgodnego z prawem, zakres nałożonych obowiązków jest uzależniony od rodzaju nieprawidłowości zaistniałej przy budowie obiektu. W tej sprawie ustalono, że przedmiotowe ogrodzenie nie narusza regulacji związanych z planowaniem i zagospodarowaniem przestrzennym (z uwagi na brak miejscowego planu), a także nie znajduje się na obszarze chronionym ze względu na wartości przyrodnicze. Ogrodzenie znajduje się w odpowiednim stanie technicznym, a także nie narusza przepisu § 41 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zakresie wymagań stawianych ogrodzeniom. Ogrodzenie także nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich, co oznaczało, że nie było podstaw do wskazywania określonych obowiązków celem nałożenia ich aby doprowadzić wykonane roboty do stanu zgodnego z prawem. Uznano w postępowaniu naprawczym, że ogrodzenie zrealizowane zostało według przedstawionych dokumentów, spóźnionego wprawdzie zgłoszenia, jednak zgodnie z tymi dokumentami. Stąd też, w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., odstąpiono od nałożenia na inwestorkę obowiązku wykonania określonych czynności. Zdaniem Sądu odwoławczego takie rozstrzygnięcie podjęte w trybie art. 51 ust.1 pkt 2 P.b. odpowiada prawu. Przepis art. 51 P.b nie określa wprost, jak organ nadzoru budowlanego powinien zakończyć postępowanie (czy wydać rozstrzygnięcie merytoryczne, czy też procesowe), gdy uzna, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa, a wykonane roboty budowlane są zgodne ze sztuką budowlaną i obowiązującymi normami. W orzecznictwie sądów administracyjnych na tle kwestii sposobu zakończenia postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 51 P. b. prezentowane były różne poglądy. Uznawano bowiem zarówno, że winno ono być zakończone decyzją merytoryczną, jak i decyzją formalną, umarzającą postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdyż brak jest w takim przypadku podstaw do rozstrzygania o istocie postępowania naprawczego i wydawania decyzji na podstawie art. 51 P.b. w przedmiocie nałożenia jakichkolwiek obowiązków na inwestora (np. wyroki NSA z dnia: 26 kwietnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2017/14, 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2644/12; 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 138/11, 17 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 167/06, z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 724/18). W wyroku z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 2894/12 NSA stwierdził, że decyzja umarzająca postępowanie naprawcze, prowadzone w stosunku do zakończonych robót budowlanych, które nie wymagają wydania żadnej z decyzji określonych dyspozycją art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b., a więc uzasadniałyby wydanie decyzji o braku podstaw do wydania decyzji nakazowej, nie narusza prawa w stopniu rażącym. Z kolei w wyroku z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 519/15 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wydanie decyzji merytorycznej o odstąpieniu od nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności z art. 51 ust. 1 P.b., prowadzi w istocie do identycznego pod względem formalnym i prawnym skutku wykonanych robót, gdyż uzyskują one status legalnych, czy to ze względu na brak możliwości wydania rozstrzygnięcia merytorycznego (umorzenie postępowania), czy to poprzez wydanie decyzji stwierdzającej brak możliwości wydania nakazu wykonania czynności lub robót. Obie decyzje są zaskarżalne i mogą być zweryfikowane. Wydanie zatem w realiach tej sprawy decyzji odstępującej od nałożenia na inwestorkę obowiązku wykonania określonych czynności nie narusza prawa w świetle powyżej przedstawionych orzeczeń NSA skoro taka decyzja w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. jest rozstrzygnięciem, które organ może podjąć celem zakończenia postępowania naprawczego, gdy stwierdzi, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa, a wykonane roboty budowlane są zgodne ze sztuką budowlaną i obowiązującymi normami. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i słusznie zastosował konstrukcję prawną oddalenia wniesionej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Nie można podzielić stanowiska prezentowanego w skardze kasacyjnej, iż w przedmiotowym postępowaniu doszło do naruszenia art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a. Postępowanie administracyjne zmierzające do prawidłowego, jak wyżej wykazano, zastosowania w sprawie art. 51 ust.1 pkt 2 P.b. przeprowadzone zostało zgodnie z regułami procedury administracyjnej, nie wykazując takich naruszeń, które uzasadniałyby zastosowanie przywołanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W sprawie tej podjęto wszystkie niezbędne czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, natomiast skarga kasacyjna negująca to stanowisko, stanowi jedynie nieuprawnioną polemikę z prawidłowym stanowiskiem organów nadzoru budowlanego zaaprobowanym wyrokiem Sądu pierwszej instancji. Z kolei zawarte w skardze kasacyjnej uwagi dotyczące nie odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do określonych kwestii, winny być kwestionowane zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., czego skutecznie nie uczyniono w przedmiotowym środku odwoławczym. Tym samym dotychczasowe rozważania wskazują na to, iż skarga kasacyjna jako nie posiadająca usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił tak wniesioną skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI