Orzeczenie · 2025-09-23

II OSK 535/25

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-09-23

NSAAdministracyjneWysokansa

cudzoziemcyzobowiązanie do powrotuochrona międzynarodowaskarga kasacyjnaTadżykistanprawa człowiekagranicedecyzja administracyjnaNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R. S., obywatela Republiki Tadżykistanu, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o zobowiązaniu do powrotu. Skarżący podniósł liczne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym błędnej wykładni przepisów ustawy o cudzoziemcach (art. 302 ust. 1 pkt 16 lit.a, art. 348 ust. 1) oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 10, 28, 40, 75, 77, 78, 80, 107). Argumentował, że organy nie wzięły pod uwagę okoliczności mogących stanowić podstawę do przyznania pobytu tolerowanego lub ze względów humanitarnych, nie zbadały wszechstronnie materiału dowodowego dotyczącego sytuacji w Tadżykistanie i indywidualnych obaw skarżącego związanych z jego powiązaniami rodzinnymi z opozycją, a także naruszyły prawo do życia prywatnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że przedmiotem postępowania była decyzja o zobowiązaniu do powrotu, a nie o udzielenie ochrony międzynarodowej, która została prawomocnie zakończona w innej sprawie. Stwierdził, że zarzuty dotyczące przepisów o ochronie międzynarodowej i rozporządzenia 604/2013 były bezzasadne. Sąd uznał, że organy prawidłowo zebrały i oceniły dowody, a wnioski dowodowe ze źródeł osobowych, takie jak przesłuchanie M. K., były nieprzydatne do zobiektywizowanej oceny zagrożenia. Podkreślono, że nie można kwestionować ustaleń poczynionych w prawomocnych postępowaniach dotyczących ochrony międzynarodowej, co wynika z zasady prawomocności materialnej orzeczeń. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących naruszenia prawa do ochrony życia prywatnego, wskazując, że prawo do określania zasad pobytu cudzoziemców jest przejawem suwerenności państwa, a wyjątki od tej zasady wymagają szczególnych okoliczności, których w sprawie nie stwierdzono. Sąd zaznaczył, że kontrola sądowa decyzji o zobowiązaniu do powrotu odbywa się z uwzględnieniem stanu prawnego i faktycznego z dnia wydania decyzji, a nowe okoliczności mogą być podstawą do wszczęcia odrębnego postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ważne orzeczenie dotyczące zasady prawomocności materialnej orzeczeń w sprawach cudzoziemców, zakazu kwestionowania ustaleń z postępowań statusowych w postępowaniu o zobowiązanie do powrotu, oraz ograniczeń w przeprowadzaniu dowodów w postępowaniu administracyjnym.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej cudzoziemca, którego sprawa statusowa była już prawomocnie zakończona, a przedmiotem postępowania było zobowiązanie do powrotu.

Zagadnienia prawne (4)

Czy naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 302 ust. 1 pkt 16 lit.a oraz art. 348 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, uzasadnia uchylenie decyzji o zobowiązaniu do powrotu i zakazie wjazdu, zwłaszcza w kontekście obaw o życie i bezpieczeństwo w kraju pochodzenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 302 ust. 1 pkt 16 lit.a u.o.c., okazały się bezzasadne, ponieważ postępowanie w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej zostało prawomocnie zakończone odmową, a przedmiotem niniejszego postępowania była decyzja o zobowiązaniu do powrotu.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że zarzuty dotyczące przepisów o ochronie międzynarodowej były bezzasadne, gdyż nie były one przedmiotem postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu. Podkreślono, że wcześniejsze prawomocne rozstrzygnięcia w sprawach statusowych mają moc wiążącą.

Czy naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 77, 80 k.p.a., poprzez niezebranie i niewszechstronne rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności dotyczącego indywidualnej sytuacji skarżącego i zagrożeń w kraju pochodzenia, uzasadnia uwzględnienie skargi kasacyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie zbierania i oceny dowodów okazały się bezzasadne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy przeprowadziły podstawowe dowody, a wnioski dowodowe ze źródeł osobowych były nieprzydatne do zobiektywizowanej oceny zagrożenia. Podkreślono, że nie można kwestionować ustaleń poczynionych w prawomocnych postępowaniach dotyczących ochrony międzynarodowej.

Czy naruszenie prawa do ochrony życia prywatnego (art. 348 pkt 2 u.o.c. w zw. z art. 8 Konwencji) poprzez zobowiązanie do powrotu, pomimo więzi rodzinnych i integracji ze społeczeństwem, uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty dotyczące naruszenia prawa do ochrony życia prywatnego okazały się bezzasadne.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że prawo do określania zasad pobytu cudzoziemców jest przejawem suwerenności państwa, a wyjątki wymagają szczególnych okoliczności, których w sprawie nie stwierdzono. Brak było dowodów na integrację skarżącego z Polską.

Czy sądowa kontrola decyzji o zobowiązaniu do powrotu powinna uwzględniać stan prawny i faktyczny obowiązujący na dzień wydania zaskarżonego aktu, czy też późniejsze zdarzenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Sądowa kontrola decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest przeprowadzana z uwzględnieniem stanu prawnego i faktycznego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonego aktu.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że nowe okoliczności, które wystąpiły po wydaniu decyzji, mogą być podstawą do wszczęcia odrębnego postępowania administracyjnego, a nie do uwzględnienia skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Przepisy (56)

Główne

u.o.c. art. 348 § 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Pomocnicze

u.o.c. art. 302 § 1 pkt 16 lit.a

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 348 § 2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 351

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 356 § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 319 § 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 318 § ust. 1-2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o.c. art. 315 § ust. 2 pkt 1-2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.o. art. 13

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

u.o. art. 14

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

u.o. art. 15 § ust. 2

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

u.o. art. 15 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

u.o. art. 16

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

u.o. art. 17

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

u.o. art. 19 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

u.o. art. 20 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

u.o. art. 42

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 7