II OSK 532/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Postanowienie to dotyczyło wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów w związku z rozbudową stacji paliw o podziemny zbiornik LPG, dystrybutor i infrastrukturę towarzyszącą, co zostało uznane za samowolę budowlaną. Skarżący podnosił, że nie powinien być adresatem nałożonych obowiązków, ponieważ nabył nieruchomość w drodze licytacji komorniczej i nie wykonywał żadnych prac budowlanych. Argumentował, że nabycie w drodze licytacji ma charakter pierwotny i nie wstępuje się w sytuację prawną poprzedników. Ponadto, powoływał się na posiadane pozwolenie na budowę z lat 70. XX wieku. NSA, analizując zarzuty skargi kasacyjnej, skupił się na kwestii, czy obowiązki nałożone w trybie art. 48 Prawa budowlanego mogą być skierowane do obecnego właściciela nieruchomości, który nabył ją w drodze licytacji komorniczej. Sąd I instancji ustalił, że rozbudowa stacji paliw prawdopodobnie nastąpiła po 2015 roku, czyli po nabyciu nieruchomości przez skarżącego, a nawet jeśli nastąpiła wcześniej, to obowiązki o charakterze publicznoprawnym związane z samowolą budowlaną przechodzą na każdego właściciela nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił stanowisko Sądu I instancji. Podkreślono, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące wygaśnięcia praw i roszczeń osobistych przy przysądzeniu własności nie dotyczą obowiązków o charakterze publicznoprawnym, wynikających z decyzji administracyjnych, takich jak nakaz rozbiórki czy obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Obowiązki te mają charakter rzeczowy i są bezwzględnie obowiązujące, przechodząc na każdego kolejnego właściciela nieruchomości. Sąd wskazał, że gdy inwestor nie jest znany lub nie można ustalić jego tożsamości, właściwy organ ma prawo skierować obowiązki do obecnego właściciela nieruchomości. W ocenie NSA, przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do sytuacji, w której nabycie nieruchomości w drodze licytacji komorniczej umożliwiałoby legalizację samowolnie wzniesionych obiektów, co jest sprzeczne z zasadami praworządności. W związku z tym, NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną i oddalił ją, potwierdzając prawidłowość rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego oraz Sądu I instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że obowiązki publicznoprawne związane z samowolą budowlaną przechodzą na każdego właściciela nieruchomości, niezależnie od sposobu nabycia (w tym licytacji komorniczej), oraz że przepisy K.p.c. o wygaśnięciu praw osobistych nie dotyczą tych obowiązków.
Dotyczy sytuacji, gdy inwestor nie jest znany lub nie można ustalić jego tożsamości, a samowola budowlana została stwierdzona na nieruchomości.
Zagadnienia prawne (3)
Czy obowiązki nałożone na podstawie art. 48 Prawa budowlanego (wstrzymanie robót, przedłożenie dokumentów legalizacyjnych) mogą być skierowane do właściciela nieruchomości, który nabył ją w drodze licytacji komorniczej, a nie wykonywał samowoli budowlanej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, obowiązki o charakterze publicznoprawnym związane z samowolą budowlaną przechodzą na każdego właściciela nieruchomości, niezależnie od sposobu nabycia, a przepisy K.p.c. dotyczące wygaśnięcia praw osobistych nie dotyczą tych obowiązków.
Uzasadnienie
Obowiązki wynikające z decyzji administracyjnych o charakterze publicznoprawnym, takie jak nakaz rozbiórki czy obowiązek legalizacji samowoli budowlanej, mają charakter rzeczowy i są bezwzględnie obowiązujące. Nie wygasają one na skutek nabycia nieruchomości w drodze licytacji komorniczej, gdyż przepisy K.p.c. dotyczące wygaśnięcia praw osobistych nie obejmują tego typu zobowiązań. W przypadku braku możliwości ustalenia inwestora, obowiązki te mogą być skierowane do obecnego właściciela nieruchomości.
Czy nabycie nieruchomości w drodze licytacji komorniczej (przysądzenie własności) oznacza nabycie pierwotne, wyłączające przejście obowiązków publicznoprawnych poprzedniego właściciela związanych z nieruchomością?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nabycie nieruchomości w drodze licytacji komorniczej nie wyłącza przejścia obowiązków publicznoprawnych związanych z nieruchomością, takich jak obowiązki wynikające z decyzji administracyjnych dotyczących samowoli budowlanej.
Uzasadnienie
Przepisy K.p.c. dotyczące przysądzenia własności wygaszają prawa i roszczenia osobiste ciążące na nieruchomości, ale nie dotyczą obowiązków o charakterze rzeczowym i publicznoprawnym, nałożonych decyzjami administracyjnymi. Obowiązek rozbiórki czy legalizacji samowoli budowlanej jest obowiązkiem administracyjnoprawnym o charakterze rzeczowym, który przechodzi na każdego kolejnego właściciela nieruchomości, niezależnie od sposobu nabycia.
Czy posiadanie przez obecnego właściciela nieruchomości pozwolenia na budowę z lat 70. XX wieku ma znaczenie dla oceny samowoli budowlanej polegającej na rozbudowie stacji paliw o nowe zbiorniki LPG?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, posiadane pozwolenie na budowę z lat 70. nie ma znaczenia dla oceny samowoli budowlanej, jeśli dotyczy ono pierwotnej budowy stacji, a nie jej późniejszej rozbudowy.
Uzasadnienie
Pozwolenie na budowę z 1974 roku dotyczyło pierwotnej budowy bazy transportowej ze stacją paliw. Rozbudowa stacji o podziemny zbiornik LPG i infrastrukturę towarzyszącą, stwierdzona w 2018 roku, stanowi odrębną inwestycję, która nie mieściła się w zakresie pierwotnego pozwolenia i wymagała odrębnego pozwolenia na budowę, a jej wykonanie bez takiego pozwolenia stanowi samowolę budowlaną.
Przepisy (6)
Główne
Prawo budowlane art. 48 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepisy dotyczące wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów w celu legalizacji samowoli budowlanej.
Prawo budowlane art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określa strony postępowania w sprawach samowoli budowlanej (inwestor, właściciel, zarządca).
Pomocnicze
k.p.c. art. 999 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy skutków przysądzenia własności nieruchomości w drodze licytacji komorniczej, w tym wygaśnięcia praw i roszczeń osobistych.
k.p.c. art. 1000 § § 1 - 4
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Szczegółowo określa skutki przysądzenia własności, w tym wygaśnięcie praw i roszczeń osobistych oraz powstanie prawa do zaspokojenia z ceny nabycia.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA (granice skargi kasacyjnej).
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stanowi o oddaleniu skargi kasacyjnej, jeżeli mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nabycie nieruchomości w drodze licytacji komorniczej ma charakter pierwotny i nie powoduje wstąpienia w sytuację prawną poprzedników. • Obowiązki nałożone w trybie art. 48 Prawa budowlanego nie powinny być skierowane do obecnego właściciela, który nie wykonywał samowoli budowlanej. • Posiadanie pozwolenia na budowę z lat 70. XX wieku zwalnia z odpowiedzialności za późniejszą rozbudowę stacji paliw.
Godne uwagi sformułowania
obowiązki o charakterze publicznoprawnym wynikające z indywidualnych rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego • obowiązek ten może przechodzić na kolejnych właścicieli nieruchomości • nie można zgodzić się z argumentacją zawartą w skardze, jakoby przysądzenie własności wskutek licytacji komorniczej wykluczało przejście na niego obowiązków rzeczowych związanych z nieruchomością • nie zawiera obowiązków o charakterze osobistym lecz nakłada obowiązki publicznoprawne na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego znajdującego się na nieruchomości wskazanej w decyzji
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący sprawozdawca
Marta Laskowska - Pietrzak
sędzia del. WSA
Tomasz Bąkowski
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że obowiązki publicznoprawne związane z samowolą budowlaną przechodzą na każdego właściciela nieruchomości, niezależnie od sposobu nabycia (w tym licytacji komorniczej), oraz że przepisy K.p.c. o wygaśnięciu praw osobistych nie dotyczą tych obowiązków."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy inwestor nie jest znany lub nie można ustalić jego tożsamości, a samowola budowlana została stwierdzona na nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny problem prawny dotyczący odpowiedzialności za samowolę budowlaną w kontekście nabycia nieruchomości w drodze licytacji komorniczej, co ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu osób.
“Nabyłeś nieruchomość z licytacji? Uważaj na samowolę budowlaną poprzednika!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.