II OSK 529/20

II OSK 529/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Gdesz
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Po 847/19 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2019-10-16
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145, art. 151, art. 183, art. 184, art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7, art. 77, art. 97
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2017 poz 1201
art. 18t, art. 29, art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2019 r. sygn. akt II SA/Po 847/19 w sprawie ze skargi K.J. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z 16 października 2019 r., II SA/Po 847/19, oddalił skargę K. J. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "Inspektorem Wojewódzkim") z dnia 16 lipca 2019 r., [...], którym po rozpoznania zażalenia K. J., utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (zwanego dalej "Inspektorem Powiatowym") z dnia 3 czerwca 2019 r., [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.
Decyzją z dnia 30 marca 2016 r., znak [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (PINB), działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm., dalej: P.b.), nakazał K. J. rozbiórkę części stacji LPG, to jest zbiornika gazu płynnego i urządzeń stacji napełniania samochodów gazem propan-butan: urządzenia dystrybucyjnego – odmierzacza paliw i pompy ssąco-tłoczącej z zabudową na terenie posesji w [...] przy ul. [...], to jest na działkach [...] i [...].
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) decyzją z dnia 25 lipca 2016 r., [...], utrzymał w mocy powyższą decyzję PINB.
Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r., II SA/Po 760/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę K. J. na ww. decyzję WWINB. Wyrok ten uprawomocnił się z upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Wobec faktu, że rozbiórka obiektu nie została wykonana, PINB, działając na podstawie art. 15 ustaw z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej: u.p.e.a.) skierował dnia 27 lipca 2017 r. do zobowiązanego upomnienie dotyczące realizacji obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 30 marca 2016 r. Następnie w dniu 10 sierpnia 2017 r. wystawiono tytuł wykonawczy nr [...] dotyczący wykonania decyzji z dnia 30 marca 2016 r., [...] i tego samego dnia PINB postanowieniem znak [...] nałożył na K. J. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 5000 zł.
Po doręczeniu tytułu wykonawczego nr [...] K. J. zgłosił na podstawie art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a. zarzut niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym. Wskazał, że jest tylko współwłaścicielem stacji LPG, której dotyczy egzekucja, a jako taki nie jest upoważniony do samodzielnego podejmowania decyzji co do obowiązków wynikających z tytułu wykonawczego. Wskazał także na potrzebę zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. do czasu zakończenia postępowania wytoczonego z jego powództwa przeciwko właścicielowi działki nr [...]
Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2017 r., [...], PINB, działając na podstawie art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 5 i art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a. postanowił nie dopuścić zgłoszonego zarzutu. WWINB postanowieniem z dnia 28 września 2017 r., [...], utrzymał w mocy powyższe postanowienie a WSA w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 1 marca 2018 r., II SA/Po 1103/17, oddalił skargę K. J. na ww. postanowienie WINB.
PINB postanowieniem z dnia 3 października 2018 r., [...], umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] Rozstrzygnięcie to wiązało się z dostrzeżonymi brakami w zakresie wypełnienia rubryk D – punkt 1-3 tegoż tytułu. Następnie pismem z dnia 4 kwietnia 2019 r. PINB ponownie na podstawie art. 15 u.p.e.a. skierował do K. J. upomnienie, wzywając go do wykonania obowiązku rozbiórki wynikającego z decyzji z dnia 30 marca 2016 r., [...] Później ponownie wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący obowiązek wykonania ww. decyzji z dnia 30 marca 2016 r. i równolegle postanowieniem z dnia 20 maja 2019 r., [...], nałożył na K. J. grzywnę w celu przymuszenia.
Pismem z dnia 27 maja 2019 r. K. J. wniósł zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W oparciu o art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a. wskazał, że zachodzi niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, gdyż jest on jedynie współwłaścicielem stacji LPG, której dotyczy postępowanie egzekucyjne. Poddał także pod rozwagę umorzenie postępowania egzekucyjnego, względnie jego zawieszenie na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. do czasu zakończenia postępowania z jego powództwa w sprawie przeciwko właścicielowi działki nr [...]
Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2019 r., [...], PINB, działając na podstawie art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 5 i art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a., nie dopuścił zarzutu przeciwko prowadzonemu postępowaniu egzekucyjnemu.
WWINB postanowieniem z dnia 16 lipca 2019 r., [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. art. 18 u.p.e.a., utrzymał powyższe postanowienie w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ podkreślił, że niewykonalność obowiązku z przyczyn prawnych może obejmować tylko sytuację, gdy niewykonalność tkwi w samej naturze obowiązku. Inspektor Wojewódzki dodał, że skoro decyzja egzekwowana skierowana została wyłącznie do K. J., to tylko wobec niego powinno toczyć się postępowanie. W ocenie organu fakt braku dysponowania wyłącznym tytułem własności nie oznacza niewykonalności obowiązku, a jedynie konieczność podjęcia przez zobowiązanego odpowiednich działań prawnych i faktycznych. WINB nie znalazł także podstaw do zawieszenia postępowania.
Skargą K. J. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów u.p.e.a. oraz domagając się jego uchylenia. Ponadto skarżący wyraził przekonanie, że postępowanie powinno być zawieszone na podstawie art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. (w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.).
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sąd podkreślił, że zagadnienie dotyczące identycznego jak obecnie rozpatrywany zarzutu w sprawie prowadzenia postępowanie egzekucyjnego w zakresie obowiązku wynikającego z decyzji rozbiórkowej z dnia 30 marca 2016 r., było już raz badane przez WSA w Poznaniu w sprawie II SA/Po 1103/17, w której w dniu 1 marca 2018 r. wydano wyrok (obecnie prawomocny). Postępowanie egzekucyjne, którego wcześniej dotyczyło wskazane orzeczenie, umorzono (w celu jego powtórzenia) tylko dlatego, że w ocenie organów niekompletnie wypełniono rubryki tytułu wykonawczego. Obecnie toczące się postępowanie egzekucyjne, którego podstawą jest nowy tytuł wykonawczy 1/2019 z dnia 20 maja 2019 r. poza dokonaną korektą formalnych elementów samego formularza tytułu nie różni się od poprzedniego postępowania. Dotyczy to nie tylko jego przebiegu, ale także podnoszonych przez zobowiązanego (skarżącego) zarzutów dotyczących egzekucji. Z tych powodów Sąd nie znalazł powodów, aby odstąpić od stanowiska wyrażonego w wyroku II SA/Po 1103/17 i podzielił przyjętą tam argumentację i przyjął ją częściowo jako swoją także na potrzeby niniejszej sprawy.
Przechodząc do oceny zgłoszonego w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu Sąd wskazał, że odnosi się on do zasadności orzeczonego nakazu rozbiórki, który w decyzji z dnia 30 marca 2016 r. skierowano tylko do niego. Zdaniem Sądu przedstawiony zarzut egzekucyjny nie mógł być przez organy uwzględniony. Jak wynika z treści art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Reguła określona w tym przepisie jest jedną z fundamentalnych zasad postępowania egzekucyjnego, zgodnie z którą organ egzekucyjny nie może badać sprawy od strony merytorycznej, bo ten zakres obejmowało już wcześniej prowadzone postępowanie administracyjne, które zostało ostatecznie zakończone. Strona w tamtym postępowaniu mogła i była uprawniona do podważania zasadności nałożonego na nią obowiązku. Zasada ta wynika z samej istoty postępowania egzekucyjnego, które ma na celu doprowadzenie do realizacji nałożonego obowiązku ostateczną decyzją administracyjną, który nie jest wykonywany dobrowolnie przez zobowiązanego. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ nie może zatem kwestionować zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej – podjętej w ramach innego postępowania. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przeciwko skarżącemu, który w tytule wykonawczym określony został jako zobowiązany, w oparciu o decyzję z dnia 30 marca 2016 r., [...] nakładającą na niego i tylko na niego obowiązek rozbiórki. Co więcej, decyzja ta została skontrolowana przez Sąd w wyroku z dnia 25 stycznia 2017 r., II SA/Po 760/16, który oddalił skargę, akceptując rozstrzygnięcie organu.
W ocenie Sądu w sprawie nie sposób wywodzić, że tylko z powodu zakresu prawa skarżącego do przedmiotu egzekucji (współwłasność), a co za tym idzie konieczności wzięcia pod uwagę uprawnień drugiego uprawnionego (nie objętego egzekucją), miałaby się zaktualizować przesłanka niewykonalności egzekwowanej decyzji (art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a.). Przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku powinny istnieć niezależnie od podmiotu zobowiązanego oraz mieć charakter trwały. Przyjąć zatem zdaniem Sądu należy, że obowiązek jest niewykonalny, jeżeli nie istnieją w ogóle możliwości jego realizacji. Z reguły chodzi więc o sytuację, w której w świetle aktualnego stanu wiedzy i techniki nikt nie może wykonać obowiązku. Będący przedmiotem przymusowego wykonania obowiązek wynika z decyzji administracyjnej. Dopóki decyzja ta nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego strona zobowiązana musi dostosować się do nałożonego nakazu. Powoływanie się na brak zgody współwłaściciela nie stanowi przeszkody do jej wykonania.
W ocenie Sądu argumentacja K. J., w której uwypukla on fakt nie objęcia obowiązkiem rozbiórki drugiego współwłaściciela przedmiotu egzekucji, w istocie zmierza w kierunku ustalenia, że kto inny powinien być adresatem decyzji z dnia 30 marca 2016 r., [...], na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy. Tego rodzaju merytoryczna kontrola ze strony organu egzekucyjnego jest niedopuszczalna z mocy art. 29 §1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny nie jest bowiem uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania administracyjnego.
Z tych samych powodów w ocenie Sądu nie zachodzi podstawa do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odesłanie z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Decyzję z dnia 30 marca 2016 r., [...] skierowano do K. J., jest ona ostateczna i prawomocna. Zobowiązany musi się więc liczyć z koniecznością zapewnienia warunków do jej wykonania oraz z dolegliwościami wynikającymi z egzekucji, na wypadek jeżeli nakazanej rozbiórki nie wykona. Sąd zaznaczył, że argumentacja skarżącego zmierza w istocie do konkluzji, która w kontekście samego charakteru egzekucji administracyjnej byłaby nie do zaakceptowania. Otóż K. J. forsuje tezę, iż ze względu na określone stosunki cywilnoprawne (konkretnie z zakresu prawa rzeczowego) egzekucja administracyjna mogłaby i musiałaby być wstrzymywana. Takiej tezy zdaniem Sądu przyjmować nie można. Obowiązki określone w prawie administracyjnym opierają się na odrębnych, właściwych im podstawach prawnych, a ostatecznie skonkretyzowane w decyzjach administracyjnych – muszą być wykonane we wskazany w nich sposób. Jeżeli więc w decyzji wskazuje się określoną osobę z kręgu, który znajduje oparcie w prawie materialnym, to na etapie egzekucji żadne względy podmiotowe nie mogą stanowić podstawy do tamowania czynności, a tym bardziej do wywodzenia, że obowiązek jest trwale niewykonalny. Reasumując powyższe rozważania Sąd stwierdził, że organy obu instancji słusznie uznały zarzut wniesiony przez K. J. za bezzasadny i stanowisko swe w tym zakresie trafnie uzasadniły. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł o oddaleniu skargi.
Skargą kasacyjną K. J. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego - art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu niedopuszczalności badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w toku niniejszego postępowania kwestii możliwości wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym;
2) przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy:
- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i niewystarczające dla wyjaśnienia sprawy ustalenia faktyczne i prawne,
- art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całości, w sytuacji gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonego postanowienia WINB, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych i rozpoznanie skargi na rozprawie.
Sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, na mocy zarządzenia z dnia 25 października 2022 r., stosownie do art. 15zzs4[...] ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem i zwalczaniem Covid-19[...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4[...] ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19[...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek oddalenia wniesionego środka odwoławczego, należało w pierwszej kolejności przypomnieć, iż w rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny legalności dokonywanej przez Sąd pierwszej instancji było ostateczne postanowienie WWINB z 16 lipca 2019 r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący, co jest niesporne, w realiach tej sprawy, na mocy ostatecznej i prawomocnej decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 lipca 2016 r., [...], utrzymującej w mocy decyzję PINB w [...] z 30 marca 2016 r. wydanej w trybie art. 48 ust. 1 P.b., zobowiązany został do rozbiórki części stacji LPG, to jest zbiornika gazu płynnego i urządzeń stacji napełniania samochodów gazem propan-butan: urządzenia dystrybucyjnego – odmierzacza paliw i pompy ssąco-tłoczącej z zabudową na terenie posesji w [...] przy ul. [...], na działkach [...] i [...].
Nie jest kwestionowane, że prawomocnym wyrokiem z 25 stycznia 2017 r., II SA/Po 760/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę K. J. na ww. decyzję WWINB. Wobec nie wykonania dobrowolnie przedmiotowej rozbiórki organ egzekucyjny wszczął postępowanie w celu wyegzekwowania realizacji ww. decyzji rozbiórkowej. Pismem z dnia 4 kwietnia 2019 r. PINB na podstawie art. 15 u.p.e.a. skierował do skarżącego upomnienie, wzywając go do wykonania obowiązku rozbiórki wynikającego z decyzji z dnia 30 marca 2016 r., [...] Później wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący obowiązek wykonania ww. decyzji z dnia 30 marca 2016 r. i równolegle postanowieniem z dnia 20 maja 2019 r., [...], nałożył na K. J. grzywnę w celu przymuszenia.
Pismem z dnia 27 maja 2019 r. K. J. wniósł zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W oparciu o art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a. wskazał, że zachodzi niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, gdyż jest on jedynie współwłaścicielem stacji LPG, której dotyczy postępowanie egzekucyjne. Organy orzekające w sprawie oddaliły zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co w pełni zaakceptował Sąd pierwszej instancji. Skarżący nie podzielając poglądu Sądu pierwszej instancji w tym zakresie złożył skargę kasacyjną podnosząc w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i procesowego.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, należy podkreślić, iż Sąd pierwszej instancji dokonał w realiach tego postępowania prawidłowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Słusznie uznał, że wydane postanowienie WWINB z 16 lipca 2019 r. odpowiada prawu, stąd też zastosował konstrukcję prawną z art. 151 p.p.s.a. oddalenia wniesionej skargi. Nie było zatem uzasadnionych przesłanek do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., na co wskazuje skarga kasacyjna, gdyż nie ujawniono takich naruszeń prawa, które pozwalałyby na zastosowanie tegoż przepisu prawa procesowego. Podnoszona okoliczność wadliwego, zdaniem skarżącego, określenia podmiotu zobowiązanego do wykonania rozbiórki, a to jednego ze współwłaścicieli, w sytuacji gdy jako współwłaściciel nie jest upoważniony do samodzielnego podejmowania decyzji co do wykonania częściowej rozbiórki, nie uzasadniała przyjęcia zarzutu niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a.) bowiem brak możliwości wykonania obowiązku powinien istnieć niezależnie od podmiotu zobowiązanego oraz mieć charakter trwały, a takie okoliczności nie występują w niniejszej sprawie.
Nie jest usprawiedliwiony zarzut skargi kasacyjnej wadliwego zastosowania art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu niedopuszczalności badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w toku niniejszego postępowania kwestii możliwości wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Przede wszystkim w motywach zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż zgłoszony zarzut w postępowaniu egzekucyjnym odnosił się do zasadności orzeczonego nakazu rozbiórki, który w decyzji z dnia 30 marca 2016 r. skierowano tylko do skarżącego. Ten zaś zarzut nie mógł być uwzględniony bowiem jak wynika z treści art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten, jak wskazywano, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Reguła określona w tym przepisie jest jedną z fundamentalnych zasad postępowania egzekucyjnego, zgodnie z którą organ egzekucyjny nie może badać sprawy od strony merytorycznej, bo ten zakres obejmowało już wcześniej prowadzone postępowanie administracyjne, które zostało ostatecznie zakończone. Strona w tamtym postępowaniu mogła i była uprawniona do podważania zasadności nałożonego na nią obowiązku. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ nie może zatem kwestionować zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej – podjętej w ramach innego postępowania. Powyższe stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku, jest w pełni podzielane przez Sąd odwoławczy.
Przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. zobowiązuje organ do zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, która obejmuje ustalenie czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony i czy zostało doręczone upomnienie. W kwestii dopuszczalności egzekucji badaniu podlega dopuszczalność wszczęcia egzekucji (okoliczności, które muszą być spełnione, aby organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji) oraz dopuszczalność jej prowadzenia (okoliczności, których istnienie jest warunkiem prowadzenia egzekucji lub wystąpienie których uniemożliwia prowadzenie egzekucji). Nie jest sporne, że w postępowaniu egzekucyjnym, nie dokonuje się merytorycznej oceny decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, w tym wypadku decyzji o nakazie rozbiórki. W myśl art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, tylko w takim zakresie o jakim wyżej była mowa. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Również i Sąd administracyjny w ramach kontroli legalności postanowienia o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym nie może dokonywać badania i oceny prawidłowości obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W tej sprawie ocena prawidłowości obowiązku objętego tytułem wykonawczym została przecież dokonana przywoływanym wyżej prawomocnym wyrokiem z 25 stycznia 2017 r., II SA/Po 760/16.
Zatem zasadnie Sąd pierwszej instancji podkreślił w zaskarżonym wyroku, powołując się na art. 29 § 1 u.p.e.a., że argumentacja skarżącego, w której uwypukla on fakt nie objęcia obowiązkiem rozbiórki drugiego współwłaściciela przedmiotu egzekucji, nie mogła być przedmiotem kontroli ze strony organu egzekucyjnego jako niedopuszczalna z mocy ww. przepisu. Zasadnie podniesiono również, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania administracyjnego.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w ramach przedmiotowego postępowania nie doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18t u.p.e.a. Wbrew temu zarzutowi należy podnieść, że organy obu instancji słusznie uznały zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadne i w tym zakresie przedstawiły właściwą i zgodną z prawem argumentację. Wydanie przedmiotowego postanowienia poprzedzone zostało, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, dokładnym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla prawidłowego jej rozstrzygnięcia. Ocena ta nie nosi cech dowolności, natomiast odmienne stanowisko skarżącego w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.
W motywach skargi kasacyjnej zawarto również stwierdzenie, że błędnym ustaleniem było nie zastosowanie art. 97 § 1 k.p.a. w kontekście prowadzonej przed Sądem powszechnym sprawy przeniesienia własności części powierzchni działki [...], na której w części położony jest przedmiot egzekucji. Kwestia ta nie została prawidłowo skonkretyzowana w skardze kasacyjnej odpowiednim zarzutem stąd też nie może być przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zatem żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się usprawiedliwiony, tym samym wniesiona skarga kasacyjna oparta na takich zarzutach nie mogła doprowadzić do podważenia zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu wniesionej skargi kasacyjnej.