II OSK 523/06

II OSK 523/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Otylia Wierzbicka
Roman Hauser /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Po 423/04 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2005-12-13
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 32 ust. 4 pkt. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia NSA Otylia Wierzbicka Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Po 423/04 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Po 423/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2005 r. oddalił skargę K. P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę .
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach sprawy : Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Prezydent Miasta K. odmówił inwestorowi K. P. na podstawie art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. Nr 207 z 2003 r. poz. 2016 ze zm.) zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę polegającego na remoncie klatki schodowej w budynku położonym w K. przy ul. G., od strony ulicy Ka.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że inwestor złożył wniosek o pozwolenie na budowę obejmującą remont przedmiotowej klatki schodowej polegający na wymianie stropów i biegów schodowych. Do wniosku dołączył projekt budowlany, decyzję Wojewódzkiego Oddziału Służby Ochrony Zabytków w P., Delegatura w K. oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W wyniku przeprowadzonego przez organ administracyjny postępowania stwierdzono, że inwestor nie dysponuje samodzielnie klatką schodową w przedmiotowym budynku od strony ulicy Ka. bowiem z zapisu w akcie notarialnym wynika, iż cała klatka schodowa służy do wspólnego użytku nieruchomości NN 902 i 335A. Tak więc przedłożony projekt budowlany obejmujący swym zakresem m.in. zamurowanie wejść do korytarzy stanowiących obsługę komunikacyjną budynku przy Ka., sąsiadującego z przedmiotowym budynkiem, gdzie miał mieć miejsce remont klatki schodowej, nie spełniał w ocenie organu I instancji warunku zawartego w przytoczonym wyżej akcie notarialnym i naruszał interes strony, którą jest Wspólnota Mieszkaniowa.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. P., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazał, iż urząd nie może odmówić wydania decyzji na remont klatki schodowej, będącą własnością inwestora i nie obciążoną żadnymi innymi prawami, nawet w sytuacji, gdy projekt budowlany przewiduje zamknięcie wejść na poszczególne kondygnacje. Odwołujący wskazywał, iż jest właścicielem budynku usytuowanego przy ul. G., w którym ma być wykonany przedmiotowy remont klatki schodowej, zaś zapis w akcie notarialnym, na który powołuje się organ administracyjny nie dotyczy klatki schodowej w tym budynku od strony ulicy Ka., lecz klatki schodowej znajdującej się w budynku przy ul. Ka., która istniała w chwili sprzedaży części nieruchomości i istnieje nadal. Tak więc zapis w akcie notarialnym dotyczy służebności, którą dysponuje inwestor a nie dotyczy ona klatki schodowej w budynku przy ul. G., która to klatka schodowa jest w pełnej dyspozycji właściciela, który ma prawo do oddzielenia swojej własności od nieruchomości będącej w posiadaniu Miasta K. i zamknięcia wejścia na każdej kondygnacji do budynku przy ul. Ka.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. [...] Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu podał, iż po przeanalizowaniu akt administracyjnych przychyla się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 2004 r. Organ II instancji zacytował zapis zawarty w akcie notarialnym z dnia 30 marca 1926 r. dotyczący sprzedaży własności nieruchomości przy ul. Ka., opisanej w księdze hipotecznej pod nr 902, w którym sprzedający, którego następcą prawnym jest odwołujący się inwestor nadał kupującym prawo bezpłatnego wspólnego i swobodnego przejazdu przez podwórze nieruchomości nr 335 A (przedmiotowa nieruchomość właścicielem, której jest inwestor) od ulicy P. do nieruchomości nr 902, zaś wejście w nieruchomości nr 902 od strony ul. Ka. tj. sień i cała klatka schodowa miała służyć do wspólnego użytku obydwu nieruchomości nr 902 i 335 A..
W oparciu o ten zapis w akcie notarialnym, organ II instancji stwierdził, że ponieważ projekt budowlany przewiduje zamurowanie wejść do korytarzy stanowiących obsługę komunikacyjną budynku, narusza tym samym prawa osób trzecich i mając na uwadze poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich, chronione przepisami art. 5 ust. 1 pkt. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane oraz przepisami kodeksu cywilnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu I instancji.
Skargę na powyższą decyzję z dnia [...] kwietnia 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył inwestor- K. P., wnosząc o uchylenie decyzji wydanych przez organy administracyjne obydwu instancji.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że w okresie sprzedaży budynek był hotelem z własną sienią, przez którą dochodziło się do klatki schodowej, która prowadziła na piętra a potem przez korytarze przechodziło się do poszczególnych lokali. Po II wojnie światowej hotel zmieniono na dom mieszkalny i nastąpiła zmiana funkcji tego budynku. Zbudowano sień na pomieszczenia użytkowe, a część korytarzy na każdym piętrze zaadoptowano na mieszkania. Obecnie lokatorzy nieruchomości przy ul. Ka. korzystają z klatki schodowej należącej do nieruchomości przy ul. G. tylko dzięki dobrej woli jej właściciela, zaś klatka schodowa w nieruchomości przy ul. Ka. stoi od dziesięcioleci nie użytkowana. Z tej klatki schodowej mogą jedynie korzystać lokatorzy 3 mieszkań na poszczególnych piętrach, którzy jednocześnie zaadaptowali część korytarzy na lokale mieszkalne, uniemożliwiając tym samym korzystanie z niej pozostałym lokatorom tej nieruchomości. Zdaniem skarżącego władze K. nie mają koncepcji jak rozwiązać problem komunikacji swoich lokatorów, gdyż musiałyby wykwaterować kilka rodzin, w tym i tych, którzy nabyli własność do lokali, aby uruchomić zabudowaną klatkę i umożliwić pozostałym lokatorom korzystanie z niej .
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. ) wyjaśnił , że organy administracyjne obydwu instancji oparły się jedynie na akcie notarialnym sprzedaży nieruchomości z dnia 30 marca 1926 r. Z jego treści wynika, iż ówczesny właściciel nieruchomości przy ul. G. w K. (oznaczoną w księdze hipotecznej "K." hip. Nr 335 A) - F. P., którego następcą prawnym jest skarżący, sprzedał ówczesnym nabywcom prawo własności do nieruchomości położonej w K. przy ul. Ka. (oznaczonej w księdze hipotecznej nr 902) i aktem tym nadał ówczesnym nabywcom i ich następcom prawnym prawo bezpłatnego i swobodnego przejazdu raz na zawsze przez podwórze nieruchomości N 335 A od ulicy P. do nieruchomości N 902 i do wykazu hipotecznego nieruchomości N 335 A pozwolił wnieść taki zapis.
Nadto ówcześni nabywcy nieruchomości N 902 oświadczyli, że w suterynie nieruchomości 902 jest urządzenie wodociągowe dla obydwóch nieruchomości N 902 i N 335 A i będzie ono służyć dla obydwóch nieruchomości i zaznaczając, iż koszt reperacji wodociągów i dostarczenia wody obciążać będzie po połowie właścicieli obydwóch nieruchomości. Wreszcie w akcie notarialnym znalazł się i ten zapis, który dotyczy sieni i klatki schodowej. Zapis ten stanowi, iż "wejście w nieruchomości N 902 od strony ulicy Ka. to jest sień i cała klatka schodowa służy do wspólnego użytku obydwóch nieruchomości NN 902 i 335 A, o czem pozwalają F. (nabywcy nieruchomości 902) wnieść do wykazu hipotecznego tej księgi odpowiedniej treści".
Z odpisu skróconego z księgi wieczystej KW Nr 1391, ciąg dalszy księgi "K." hip 335 A prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. - Wydział Ksiąg Wieczystych w dziale III (ciężary i ograniczenia) wpisano 6 sierpnia 1926 r. pod numerem 25 wzmiankę "że właścicielom sąsiedniej nieruchomości 902 przysługuje prawo przejazdu i wspólnego korzystania z wodociągów i innych używalności" .
Z zaświadczenia Sądu Rejonowego w K. z dnia 16 listopada 1995 r. wynika, iż w księdze wieczystej "K." hip 902 w dniu 6 sierpnia 1924 r. pod numerem 4 wpisana została wzmianka, "że właścicielowi nieruchomości "K." hip 335 A służy prawo wspólnego korzystania z sieni i innych ubikacji w tej nieruchomości" .
Oceniając w/w zapisy Sąd I Instancji uznał ,że brak jest w obu księgach hipotecznych, obecnie wieczystych dotyczących obu nieruchomości zapisu odnoszącego się wprost do przedmiotowej klatki schodowej. Mowa jest bowiem o "innych używalnościach " i o "innych ubikacjach". Stąd też Sąd ten stwierdził, iż zapis dotyczący służebności gruntowej odnoszący się do klatki schodowej nie jest jednoznaczny.
Dodatkowo zauważono , iż składane w toku postępowania administracyjnego przez zainteresowane osoby (inwestora i Wspólnotę Mieszkaniową oraz zarządcę nieruchomości przy ul, Ka. oświadczenia nie są jednomyślne. Inwestor- skarżący będący właścicielem nieruchomości N 335 A twierdzi, że owa służebność klatki schodowej została ustanowiona na jego rzecz a więc to właściciel nieruchomości N 335 A miał prawo do korzystania z klatki schodowej , która w dacie sprzedaży nieruchomości N 902 tam była i nadal jest tyle, że zabudowana przez lokatorów 3 mieszkań, zaś właściciel nieruchomości N 902 twierdzi, że służebność ta, o której mowa w akcie notarialnym dotyczy klatki schodowej znajdującej się w budynku przy ul. G. (N 335A) gdyż nie ma innej możliwości dostępu do lokali w nieruchomości N 902 jak tylko klatką schodową znajdującą się w budynku przy ul. G.
Biorąc pod uwagę tę okoliczność, że przed dokonaniem transakcji objętej aktem notarialnym z 30 marca 1926 r. był to budynek dawnego Hotelu W. w K. u zbiegu ulic Ka. i G. stojący na działce nr ewid. 150 a obecnie są to dwa budynki mieszkalne o numerach ewid. 150/1 (335 A) i 150/2 (902), tak więc ze względu na duży upływ czasu nie można zdaniem Sądu wykluczyć, że dokonywane były w tych budynkach zmiany, stąd można by upatrywać ową różnicę w stanowiskach zainteresowanych osób.
Z akt administracyjnych wynika, iż Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. Ka. wystąpiła do Sądu Rejonowego w K. z wnioskiem o stwierdzenie zgodności treści ksiąg wieczystych ze stanem rzeczywistym, co wynika z jej pisma z dnia 3 grudnia 2003 r. kierowanego do skarżącego, która to okoliczność w ogóle nie była przedmiotem badania organów administracyjnych. Na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r. skarżący i uczestnik postępowania potwierdzili, że obecnie przed Sądem Rejonowym w K. jest rozpoznawana sprawa o rozgraniczenie obu nieruchomości i kwestionowanej klatki schodowej.
Wszystko to oznacza jak konkludował Sąd I instancji , że organ I instancji rozpoznając wniosek inwestora o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę - remont przedmiotowej klatki schodowej w dacie orzekania nie miał podstaw do kategorycznego stwierdzenia, że inwestor nie dysponuje samodzielnie klatką schodową w budynku G., od strony ul. Ka. Oznacza to, iż organ I instancji nie mógł odmówić inwestorowi zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na planowaną inwestycję w oparciu o przepis art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2000r., Nr 106, poz. 1126, ze zm.) wskazując, iż inwestor nie dysponuje samodzielnie klatką schodową ze względu na zapis uczyniony w akcie notarialnym.
Opierając się na wypisie i wyrysie z rejestru gruntów odnoszącego się do działki nr 150/2 ( a więc do działki dotyczącej nieruchomości 902- KW 8898) i porównując go z kopią aktualnej mapy zasadniczej dla celów projektowych zamieszczonej na stronie 7 akt administracyjnych I instancji, która to mapa załączona jest do projektu budowlanego dotyczącego remontu klatki schodowej projekt ( akta administracyjne I instancji) – Sąd I instancji stwierdził, że przedmiotowa klatka schodowa należy do nieruchomości inwestora (N 335 A- nr ewid. działki 150/1, KW 1391). Tak więc uznał , iż inwestor posiadał prawo do dysponowania przedmiotową klatką schodową na cele budowlane (art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego), zaś z materiału dowodowego nie wynika w sposób oczywisty brak swobodnego dysponowania klatką schodową w budynku przy ul. G. (uwagi powyższe dotyczące niejednoznaczności zapisu odnoszącego się do służebności gruntowej klatki schodowej).
Jednakże niezależnie od powyższego Sąd I instancji uznał , że jak słusznie zauważył organ II instancji w tej sprawie należy wziąć pod uwagę poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich , które w dacie orzekania przez organ administracyjny należało upatrywać wyłącznie w przepisie art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Bezspornym w omawianej sprawie i niewątpliwym było to, iż istnieje tylko jedno wejście do nieruchomości przy ul. Ka. (902), mianowicie od ulicy Ka. przez przedmiotową klatkę schodową. Tak więc planowany w oparciu o złożony przez inwestora projekt budowlany, remont klatki schodowej obejmujący swym zakresem zamurowanie wejść do korytarzy stanowiących obsługę komunikacyjną sąsiedniego budynku (902) stanowił naruszenie uzasadnionych interesów osób trzecich, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 9 Prawa budowlanego. Mimo tego , iż organ administracyjny naruszył prawo materialne poprzez podanie niewłaściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia merytorycznego, które to naruszenie - w ocenie Sądu orzekającego - nie miało jednak wpływu na wynik sprawy .
Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku Sądu I instancji wniósł K. P. zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucono :
1) przepisów prawa materialnego, to jest: art. 64 ust. 3 Konstytucji i art. 140 Kodeksu cywilnego poprzez brak zastosowania i w efekcie dokonanie wadliwej wykładni art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, prowadzącej do ograniczenia prawa własności skarżącego, przepisu art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane ustawy Prawo budowlane, poprzez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że ochronie podlegają także takie interesy osób trzecich, które nie wynikają z ich uprawnień, a co więcej, interesy te mogą naruszać konstytucyjnie chronione prawo własności, art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, poprzez brak zastosowania i utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej udzielenia pozwolenia na budowę.
2) przepisów postępowania, to jest przepisu art. 134 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak zastosowania i wydanie orzeczenia na niekorzyść skarżącego, poprzez przyjęcie, że odmowa pozwolenia na budowę powinna nastąpić na podstawie przepisów o ochronie interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego), które to przesłanki odmowy pozwolenia na budowę nie były podawane w decyzjach administracyjnych, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) poprzez brak zastosowania i oddalenie skargi pomimo stwierdzenia naruszenia prawa, art. 151 poprzez oddalenie skargi pomimo stwierdzenia naruszenia prawa przy czym uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prowadzą do naruszenia interesu Skarżącego poprzez uznanie, że planowany przez skarżącego remont klatki schodowej nie może być zrealizowany, ze względu na konieczność ochrony interesów osób trzecich, pomimo że zagadnienie to nie było przedmiotem rozważań i rozstrzygnięć organów administracji z zachowaniem trybu dwuinstancyjności.
Powołując się na powyższe naruszenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych
W motywach skargi kasacyjnej podniesiono , że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, podzielił zarzuty skargi w całości. Uznając zasadność skargi Sąd ten był zatem zobligowany uwzględniając skargę - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić decyzję w całości, jeżeli stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a takie naruszenie, to jest naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego Sąd I instancji jak podniesiono wprost w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazuje. Pomimo to skarga została oddalona, podczas gdy stosownie do art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi " W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala ". Wyłączną podstawą odmówienia pozwolenia na budowę przez organ I instancji był powoływany już przepis art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Organ I instancji stwierdzał , że brak prawa do dysponowania nieruchomością, polegający na rzekomym obowiązku udostępnienia klatki schodowej, narusza interes strony - Wspólnoty Mieszkaniowej sąsiedniego budynku. Również decyzja organu II instancji koncentruje się na prawie do dysponowania nieruchomością, zaś jedynie jako fragment uzasadnienia powołuje się art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Podniesiono, że powołanie tej podstawy prawnej pogarsza sytuację prawną skarżącego, bowiem skoro organ I instancji stwierdzał, że brak prawa do dysponowania nieruchomością jest przeszkodą do udzielenia pozwolenia na budowę, a skarżący wykazał, iż prawo takie posiada, to oparcie odmowy pozwolenia na budowę, nawet w uzasadnieniu, na innej podstawie prawnej, stanowi w istocie rzeczy rozstrzygnięcie jednoinstancyjne.
Dodano także , iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę powołuje w uzasadnieniu właśnie przepis art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, jako uzasadnienie swego wyroku. Skoro przepis ten nie był podstawą odmowy pozwolenia na budowę przez organ I instancji, to z naruszeniem przepisu art. 134 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak zastosowania, nastąpiło wydanie orzeczenia na niekorzyść skarżącego - bowiem przyjęto bez należytego postępowania instancyjnego, że odmowa pozwolenia na budowę powinna nastąpić na podstawie przepisów o ochronie interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego). Wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania w ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prowadzą do naruszenia interesu skarżącego poprzez uznanie, że planowany przez skarżącego remont klatki schodowej nie może być zrealizowany, ze względu na konieczność ochrony interesów osób trzecich, pomimo że zagadnienie to nie było przedmiotem rozważań i rozstrzygnięć organów administracji z zachowaniem trybu dwuinstancyjności.
Organy administracji nie dokonały żadnych ustaleń dotyczących istnienia uprawnień osób trzecich (lokatorów sąsiedniej kamienicy) do przechodzenia przez budynek skarżącego. Wręcz przeciwnie, uprawnienia takie wyprowadziły z błędnego odczytania dokumentów, dotyczących stanu prawnego nieruchomości. Tym samym zastosowanie przepisu art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego przez Wojewodę Wielkopolskiego jako elementu uzasadnienia decyzji wiązało się przede wszystkim z wadliwym ustaleniem, że istnieją skuteczne uprawnienia osób trzecich (lokatorów sąsiedniej kamienicy) do przechodzenia przez budynek skarżącego. Tymczasem Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku jednoznacznie stwierdza, że nie istnieją skuteczne uprawnienia osób trzecich (lokatorów sąsiedniej kamienicy) do przechodzenia przez budynek skarżącego. Zarazem stwierdza, że zastosowanie przepisu art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w przedmiotowej sprawie jest celowe i zasadne dla ochrony osób trzecich (lokatorów sąsiedniej kamienicy). Następuje to z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię. Taka wykładnia art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego prowadzi zarazem poprzez brak zastosowania do naruszenia art. 64 ust. 3 Konstytucji.
Nie bez znaczenia w ocenie skarżącego pozostaje przy tym, że nie poddano w ogóle analizie dlaczego osoby trzecie nie mają innego wejścia do swojego budynku, skoro w świetle powszechnego doświadczenia życiowego nie buduje się budynków pozbawionych wejść. A zatem nie ustalone zostało, czy osoby trzecie same nie spowodowały stanu, w którym zmuszone są wykorzystywać cudzą nieruchomość, np. poprzez zamurowanie własnej klatki schodowej i włączenie dodatkowej powierzchni do powierzchni mieszkań.
Wyjaśniono również , iż zaskarżony wyrok prowadzi do nieprzewidzianego w przepisach ograniczenia prawa własności skarżącego, albowiem zaskarżony wyrok, jakkolwiek wydany w sprawie administracyjnej, uniemożliwia skarżącemu realizację prawa własności, polegającą na możliwości korzystania z rzeczy z wyłączeniem innych osób, a tym samym narusza przepis art. 140 Kodeksu cywilnego poprzez brak zastosowania.
Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych w K. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie .
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Na podstawie art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpatruje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania . W niniejszej sprawie żadna z przesłanek określonych w art. 183 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wystąpiła , stąd Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej .
Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie została oparta na obu podstawach z art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi W takich okolicznościach zatem należy najpierw zbadać zarzuty naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przepisów postępowania .
Skarga kasacyjna zawiera w tym zakresie zarzut naruszenia art. 134 § 2 , art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a oraz art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .
Według art. 134 §2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego , chyba , że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu . Przepis ten reguluje zakaz reformationis in pius a więc zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego . U podstaw tego zakazu leży założenie , iż sytuacja skarżącego nie może ulec pogorszeniu na skutek wniesienia przez niego środka odwoławczego. W postępowaniu sadowoadministracyjnym dopuszczalność tego zakazu jest uzasadniona tylko w zakresie niezbędnym dla ochrony skarżącego przed możliwością uzyskania w wyniku zaskarżenia do sądu administracyjnego określonego aktu jeszcze mniej korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia od zaskarżonego . Natomiast jak przyjmuje się w judykaturze , niekorzyść determinująca zakaz orzekania reformationis in peius w postępowaniu sadowoadministracyjnym może wystąpić jedynie na skutek uchylenia aktu w zakresie niezaskarżonym , zastosowania środka ostrzejszego od tego , o który wnosił skarżący lub takiego sformułowania oceny prawnej , która w ponownym postępowaniu przed organami administracji zdeterminowałaby wydanie aktu pogarszającego sytuację materialnoprawną skarżącego w sytuacją , która wynika z zaskarżonego aktu (porównaj Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym , Komentarz – Jan Paweł Tarno Wydawnictwa Prawnicze Warszawa 2006 r. str.293 ).
W rozpoznawanej sprawie jest niesporne , iż organy architektoniczno - budowlane odmówiły na podstawie art. 32 ust. 4 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ,zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę polegającego na remoncie klatki schodowej w budynku przy ul. G. w K. wobec nie dysponowania samodzielnie przez inwestora K. P. przedmiotową klatka schodową na cele budowlane . Przy czym organ I instancji w motywach swej decyzji wskazywał , iż zamurowanie wejść do korytarzy stanowiących obsługę komunikacyjną budynku przy ul Ka. narusza interes strony , którą jest Wspólnota Mieszkaniowa budynku K. w K., natomiast organ odwoławczy powołując się na tę samą okoliczność wyjaśnił , że poszanowanie interesów osób trzecich nie jest chronione wyłącznie przepisem art. 5 ust. 1 pkt. 9 ustawy Prawo budowlane ale i przepisami prawa cywilnego .
Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę nie podzielił stanowiska organów orzekających , iż inwestor nie dysponuje samodzielnie przedmiotową klatką schodową na cele budowlane jednakże przede wszystkim podkreślił , że słusznie wzięto pod uwagę ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich i należy to wyłącznie upatrywać w przepisie art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane
Przepis art. 5 ust. 1 pkt. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w tej sprawie stanowi , iż obiekty budowlane wraz z związanymi z nimi urządzeniami budowlanymi należy (....) projektować i budować w sposób określony w przepisach w tym techniczno budowlanymi , oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej , zapewniając , poszanowanie występujących w obszarze obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich ,w tym zapewnienia do drogi publicznej . Skoro ustalono , iż istnieje tylko jedno wejście do nieruchomości przy ul. Ka. ( nr działki 902) od ulicy Ka. prowadzące poprzez przedmiotową klatkę schodową i okoliczności tej nie można skutecznie podważyć w niniejszej sprawie to wydanie pozwolenia na budowę obejmujące zamurowanie tego wejścia niezależnie od tego czy ruch ten odbywa się bez jakichkolwiek praw jak podnosi to skarżący prowadziło by do pozbawienia mieszkańców Wspólnoty Mieszkaniowej Ka. w K. możliwości korzystania z jedynego przejścia ( dostępu) do swego budynku . Zatem interes prawny Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul Ka. przejawiał się w dostępie do przedmiotowej klatki schodowej przez którą jest wejście do korytarzy stanowiących obsługę komunikacyjną tego budynku . Jest to zatem skonkretyzowany interes prawny właścicieli lokali znajdujących się w tym budynku i tworzących przedmiotową wspólnotę mieszkaniową , który poprzez wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę zostałby naruszony. Wydanie zatem przedmiotowego pozwolenia na budowę w okolicznościach przedmiotowej sprawy pozbawiałoby mieszkańców wskazanej wspólnoty dostępu do swych mieszkań stanowiących ich własność. Tym samym uniemożliwiało by korzystanie z tego prawa .
Dlatego też Sąd I instancji w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie oddalił wniesioną skargę w tej sprawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Przepis ten wbrew wywodom skargi kasacyjnej tym samym nie został naruszony co sprawia , iż jednocześnie brak było podstaw do przyjęcia naruszenia wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Niewątpliwie przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje uwzględnić skargę na decyzję i ją uchylić jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy . Zatem uchylenie na tej podstawie decyzji przez Sąd następuje jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy , a należy przez to rozumieć związek przyczynowy między treścią ukształtowanego w decyzji stosunku administracyjnoprawnego materialnego a naruszeniem prawa materialnego . W okolicznościach przedmiotowej sprawy mając na uwadze przesłanki odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia stronie pozwolenia na budowę jak i wymóg przestrzegania w procesie inwestycyjnym uzasadnionych interesów osób trzecich na co także zwrócono uwagę w zaskarżonych decyzjach , nie można podzielić stanowiska skarżącego , iż ujawnione przez Sąd I instancji naruszenie prawa materialnego w opisanym wyżej zakresie mogło mieć istotnych wpływ na wynik tej sprawy .
Tym samym mając na uwadze wyrok oddalający skargę nie można skutecznie również zarzucić wyrokowi Sądu I instancji naruszenia art. 134 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi albowiem orzeczenie to w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie jest orzeczeniem wydanym z naruszeniem tej normy prawa procesowego .
Nietrafny jest również pogląd skarżącego , że ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich nie była przedmiotem rozważań organów administracji z zachowaniem trybu dwuinstancyjnego . Powołanie się w końcowych motywach zaskarżonego wyroku na tę przesłankę odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę jest potwierdzeniem tego , iż organy architektoniczno -budowlane objęły swym badaniem i tę kwestię .
Odnosząc się również do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazanych w skardze kasacyjnej należy uznać ich niezasadność . Przepis art.140 kodeksu cywilnego stanowi , że w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może z wyłączeniem innych osób korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem tego prawa (...) . W tych samych granicach może rozporządzać prawem .
Jednakże niedopuszczalne jest takie rozumienie art. 140 kodeksu cywilnego , które naruszałoby " ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich ", o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 9 Prawa budowlanego . Dokonując wykładni tego przepisu kodeksu cywilnego nie można nie pamiętać o treści art. 32 i 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z dyspozycji art. 32 Konstytucji wynika , iż wszyscy są równi wobec prawa jak i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne . Z art. 64 ust. 1 Konstytucji wynika ,że każdy ma prawo do własności , innych praw majątkowych . Zatem na równi z prawem własności chroniony jest ogół praw podmiotowych związanych z dobrami materialnymi . Zatem prawo do swobodnego korzystania z klatki schodowej (drogi) obejmującego wejście do korytarza stanowiącego obsługę komunikacyjną budynku przy ul Ka. również podlega ochronie prawnej .
Stąd też nie można uznać , iż Sąd I instancji przeprowadził wadliwą wykładnie art. 5 ust. 1 pkt. 9 ustawy Prawo budowlane . Zasadą jest ,iż nie każdy interes osób trzecich jest interesem prawnym . Jednakże w okolicznościach przedmiotowej sprawy wskazano , iż interes Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. Ka. w sprawie dostępu do tej nieruchomości zamieszkałych w niej osób jest skonkretyzowanym interesem prawnym o jakim mowa w w/w normie prawa budowlanego .
Nieusprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie . Powołane wyżej okoliczności wykluczały jego zastosowanie w tej sprawie .
Konkludując uznać zatem należy , że skarga kasacyjna wniesiona w tej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw pozwalających na eliminację z obrotu prawnego zaskarżony wyrok .
Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U . Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku oddalając wniesioną skargę kasacyjną .