II OSK 522/06

II OSK 522/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Otylia Wierzbicka
Roman Hauser /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Sz 737/05 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2006-01-11
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 48 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia NSA Otylia Wierzbicka Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 737/05 w sprawie ze skargi J. Ż. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2. zasądza od Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie na rzecz J. Ż. kwotę 470 (słownie: czterysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 737/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę J. Ż. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki .
Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy : Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. Nr [...], na podstawie art.123 kpa, art. 48 ust.2 i 3, ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), po rozpoznaniu sprawy dotyczącej prowadzenia fermy lisów na działce nr 390 przy ul. W. w C. przez J. Ż. z wykorzystaniem samowolnie rozbudowanego budynku gospodarczego z przybudowaną wiatą i samowolnie wybudowanych trzech wiat, nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie do 31 grudnia 2004 r. następujących dokumentów : 1) zaświadczenia Wójta Gminy S. o zgodności budowy z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego gminy S., 2) projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi wraz z zaświadczeniem wydanym projektantowi przez właściwą izbę samorządu zawodowego oraz 3) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Jednocześnie organ pouczył J. Ż., że niespełnienie w wyznaczonym terminie obowiązku skutkować będzie decyzją o rozbiórce samowolnie wybudowanych obiektów.
Po bezskutecznym upływie terminu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., wydał na podstawie art. 48 ust.1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane decyzję dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] nakazującą J. Ż. rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku gospodarczego , przybudowanej samowolnie wiaty o wymiarach 5,0 m x 5,60 m i samowolnie wybudowanych trzech wiat o wymiarach 3,60 m x 26,15 m; 3,10 m x 26,15 m; 2,85 mx 22,00.
Od decyzji tej odwołał się J. Ż., wnosząc o jej uchylenie. W odwołaniu podniósł, iż nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane . Nadto wskazał , że budynek gospodarczy, który nakazuje mu się rozebrać, o wymiarach 5,60 x 23,80 m ma już 22 lata, a mapy, na których opiera się organ I instancji nie były aktualizowane od 1979 r. Budynek gospodarczy rozbudował zgodnie z decyzją nr 8/79 Naczelnika Gminy w S.
Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego w Szczecinie decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca. 1994 r. Prawo budowlane utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podniósł, że w latach 2000 - 2003, na działce nr 390 w miejscowości C., dobudowano do budynku gospodarczego wiatę o wymiarach 5,0 x 5,60 m oraz wybudowano trzy inne wiaty pod klatki na lisy, o wymiarach: 3,60 x 26,15 m, 3,10 x 26,15 m i 2,85 x 22,0 m, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powyższe ustalił Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. podczas kontroli nieruchomości w dniu 31 marca 2004 r., na podstawie oświadczenia inwestora J. Ż. i odnotował w sporządzonym protokole z kontroli. Do tego samego protokółu inwestor wniósł, że w 2002 r. wykonał remont budynku gospodarczego o wymiarach 5,60 x 23,80 m, zgodnie ze zgłoszeniem z dnia 26 maja 2002 r., nie rozbudowując go.
Zdaniem organu odwoławczego materiał zgromadzony przez organ I instancji wskazuje, że w budynku gospodarczym wykonano roboty budowlane wykraczające poza zakres dokonanego zgłoszenia. Potwierdzenie przyjęcia w/w zgłoszenia przez Wójta Gminy S. z dnia 28 maja 2002 r. dotyczy tylko wymiany pokrycia dachu i remontu elewacji. Organ odwoławczy wskazał nadto, że w wyjaśnieniu z dnia 23 kwietnia 2004 r. J. Ż. przyznał, iż podczas prac remontowych uległa zawaleniu drewniana część budynku, którą odbudował z bloczków betonowych. Wybudowanie, w miejsce drewnianej szopy (dobudowanej do budynku gospodarczego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę Nr 8/79 z dnia 17 sierpnia 1979 r.) murowanego obiektu, wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Stosownych decyzji o pozwoleniu na budowę wymagała także rozbudowa budynku gospodarczego kolejno o 3,0 m i 3,5 m. Dobudowana część obiektu, jak i wybudowane bez pozwolenia na budowę wiaty, podlegały rygorom przepisów art. 48 ustawy Prawo budowlane.
W związku ze stwierdzeniem samowoli budowlanych organ I instancji, postanowieniem z dnia 6 września 2004 r., wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, nałożył na J. Ż. obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia 31 grudnia 2004 r., określonych dokumentów. Ponieważ J. Ż. nie wywiązał się z nałożonego obowiązku, organ I instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. , na podstawie art. 48 ust. 1, w związku z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nakazał rozbiórkę obiektów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie J. Ż. podniósł, iż nie jest stroną w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie samowolnie wykonanych obiektów budowlanych, bowiem w dniu 29 grudnia 2004 r. dokonał sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem skarżącego ustalony w sprawie stan faktyczny nie odpowiada istniejącemu ze względu na dokonanie częściowej rozbiórki obiektów budowlanych, a ponadto klatki dla zwierząt nie stanowią obiektów budowlanych w myśl przepisów ustawy Prawo budowlane.
Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie .Ponadto uczestnicy postępowania M. F. i S. S. wnieśli o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyjaśnił , że podstawę materialnoprawną decyzji stanowi art. 48 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Przepis ten określa, że właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W myśl art. 28 roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 31.
Z akt administracyjnych sprawy jak wskazał Sąd I instancji wynika jednoznacznie, że skarżący J. Ż. na działce nr 390 w miejscowości C. dobudował do budynku gospodarczego wiatę o wymiarach 5,0 x 5,60 m oraz wybudował trzy wiaty pod klatki na lisy, o wymiarach: 3,60x 26,15 m, 3,10 x26,15 m i 2,85 x 22,0 m bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wybudowane w latach 2000 - 2003 wiaty oraz wykonane roboty budowlane w budynku gospodarczym, będące przedmiotem niniejszej sprawy, a polegające na wybudowaniu w miejsce drewnianej szopy (dobudowanej do budynku gospodarczego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę nr 8/79 z dnia 17 sierpnia 1979 r.) murowanego obiektu oraz rozbudowie obiektu (kolejno o 3,0 m i 3,5 m), co wynika z wyjaśnienia inwestora z dnia 6 grudnia 2004 r., nie podlegały zwolnieniu z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W wyniku wykonanych robót długość budynku gospodarczego zwiększyła się z 11,5 m (widniejącej na mapach geodezyjnych) do ok. 23,80 m. Roboty budowlane polegające na zastąpieniu części starego obiektu budowlanego nowym obiektem budowlanym (budowa w tym samym miejscu), bardziej nowoczesnym pod względem technologicznym są budową, a nie rozbudową, czy modernizacją obiektu .
Nadto podkreślono , że zbycie nieruchomości przez skarżącego w formie darowizny na rzecz M. Ż. nie przesądza o tym, że nie może być on adresatem decyzji rozbiórkowej. Wyjaśniono , że przepis art. 52 ustawy Prawo budowlane określa podmioty, do których może być kierowany nakaz przymusowej rozbiórki wymieniając wśród nich inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Kolejność wyszczególnienia tych podmiotów nie może być uznana za przypadkową.
W ocenie Sądu, orzekając o przymusowej rozbiórce, organ w pierwszej kolejności decyzję winien skierować do inwestora. Za takim stanowiskiem opowiada się również piśmiennictwo ugruntowane w orzecznictwie sądowym (vide: wyrok SN z dnia 26 marca 1993 r., III AZP 4/93, OSNC 1993/12/212).
W przypadku nakazu rozbiórki obiektu wzniesionego bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia, kiedy istnieją wątpliwości co do tożsamości między inwestorem a właścicielem, ustalenie adresata nakazu wymaga szczególnej wnikliwości. Na nim będzie ciążył obowiązek jego wykonania i poniesienia związanych z tym kosztów. Błąd w przypisaniu danemu podmiotowi przymiotu inwestora obiektu trwale związanego z gruntem doprowadzi również do władczej ingerencji w prawo własności - art. 46 § 1 k.c. (podob. NSA w wyroku z 12 czerwca 2002 r., II SA/Gd 1862/01, nie publ.). Aby móc właściwie określić, czy dany podmiot może być uznany za inwestora należy jak zauważył Sąd I instancji w pierwszej kolejności odpowiedzieć na pytanie, komu można przypisać rolę inwestora w procesie budowlanym.
Podkreślono ,że ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie zawiera definicji legalnej pojęcia inwestor. Według definicji słownikowej, inwestor to osoba lub przedsiębiorstwo dokonujące inwestycji. Inwestycja zaś to nakład gospodarczy, którego celem jest stworzenie nowych lub powiększenie istniejących środków trwałych .
Inwestor, jako podstawowy uczestnik procesu inwestycyjnego, jest zwykle inicjatorem zamierzenia inwestycyjnego, dysponentem kapitału oraz bezpośrednim realizatorem przedsięwzięcia, bądź zlecającym wykonawstwo specjalistycznej firmie, a także często właścicielem wykonanego obiektu (skutku, efektu) inwestycyjnego. Inwestorem może być osoba fizyczna lub prawna, angażująca kapitał w realizację przedsięwzięcia gospodarczego w nadziei czerpania korzyści o charakterze ekonomicznym lub finansowym (wpływy, dochody, obroty, przychody, zyski, dywidendy, itp.) lub innym (np. społecznym) w długim horyzoncie czasowym.
Inwestorem może więc być zarówno osoba prywatna, realizująca inwestycję na użytek własny (np. dom, mieszkanie), bądź w celu czerpania korzyści w formie czynszów z obiektów lub budynków dzierżawionych, jak również instytucje zorganizowane w formie spółek osobowym, kapitałowych itp. Inwestor może być sam fizycznym organizatorem procesu przygotowania i wykonania obiektu, bądź przez zlecenie wykonawstwa wyspecjalizowanym firmom inwestycyjno-budowlanym .
Podkreślono także , że przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. wymieniają w art. 48 określone przesłanki stanowiące podstawę orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego. Według tych przepisów prawo do terenu i to innej osoby, nie będącej inwestorem, nie może przesądzać ani w sensie pozytywnym, ani w sensie negatywnym w zakresie rozstrzygnięcia o rozbiórce obiektu budowlanego. Jedyną i konieczną przesłanką wydania nakazu rozbiórki obiektu wybudowanego bez pozwolenia jest stwierdzenie niedopełnienia przez inwestora wymogu uzyskania pozwolenia na budowę.
Tym samym jak konkludował Sąd I instancji ustawa nie uzależnia nakazu rozbiórki od spełnienia materialnoprawnych przesłanek warunkujących uzyskanie pozwolenia na budowę. Realizacja obiektu na cudzym gruncie nie stanowi samodzielnej podstawy do podjęcia przez organy administracji działań dla usunięcia skutków samowoli budowlanej. Konsekwencją tego nakaz rozbiórki może być kierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem działki na której zrealizowano określoną inwestycję (vide: wyrok NSA z 10 lipca 1998r., IV SA 1444/96 nie publ., wyrok NSA z 1 kwietnia 1999 r., IV SA 570/97 nie publ., wyrok NSA z 4 września 2002 r., IV SA 1712/00 nie publ., wyrok NSA z 25 listopada 2001 r., SA/Rz 597/00 nie publ.). Natomiast wykorzystanie dla celów budowlanych cudzej nieruchomości może rodzić roszczenia właściciela do inwestora o charakterze cywilnoprawnym, które mogą być dochodzone w postępowaniu przed sądami powszechnymi.
W ocenie Sądu I instancji zgromadzony materiał dowodowy i przeprowadzone postępowanie wyjaśniające świadczą jednoznacznie, iż w niniejszej sprawie inwestorem jest skarżący. Na rozprawie przed sądem skarżący potwierdził ten fakt. Zatem zasadnie adresatem decyzji o rozbiórce jest J. Ż. Co zaś tyczy się obecnego właściciela nieruchomości, na której usytuowane są sporne obiekty budowlane, to jak wynika z akt administracyjnych i sądowych sprawy, brał on udział w tych postępowaniach .
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. Ż. zaskarżając go w całości i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił :
1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 48 ust. 1 i następne ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2003r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.),
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegało na utrzymaniu w obrocie decyzji niewykonalnej w dniu jej wydania, której niewykonalność ma charakter trwały.
Jak wyjaśniono w motywach skargi podstawą prawną wydanej decyzji był art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego stanowiący, iż właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia. Przedstawiony artykuł nie definiuje adresata owej decyzji.
Artykuł 52 prawa budowlanego określa natomiast, że obowiązek wykonania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, nakazany na podstawie art. 48, 49b, 50a oraz art. 51, obciąża inwestora lub właściciela albo zarządcę obiektu budowlanego.
W razie niewykonania obowiązku określonego w tymże artykule, w stosunku do podmiotu, do którego została skierowana decyzja nakazująca rozbiórkę może być wszczęte postępowanie egzekucyjne, przewidziane przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności nakładające na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia.
J. Ż. w dacie decyzji nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, ani nie posiadał innego tytułu prawnego do tej nieruchomości. Ani w dacie wydania decyzji ani obecnie J. Ż. nie ma możliwości wykonania obowiązku rozbiórki, i niemożność ta ma charakter trwały. Utrzymanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie decyzji nałożonej na J. Ż., która to decyzja była niewykonalna w dacie wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały doprowadziło do sytuacji, że obecnie organ administracji może nakładać na J. Ż. grzywny w celu przymuszenia do wykonania niewykonalnej decyzji. Taki stan jest niewątpliwie nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami państwa prawa, w szczególności z art. 156 § 1 pkt. 5 kpa.
Nie można zobowiązać J. Ż. do dokonania czynności niezgodnych z przepisami obowiązującego prawa, a taką czynnością byłoby niewątpliwie usunięcie samowoli budowlanej z nieruchomości, której nie jest właścicielem. Jest bezsporne jak zauważono , że J. Ż. był właścicielem i jednocześnie inwestorem na nieruchomości stanowiącej przedmiot decyzji.
W przypadku zaskarżonej decyzji nie było żadnych wątpliwości co do tożsamości inwestora i właściciela - w dniu sporządzenia aktu notarialnego przenoszącego prawo własności skarżący poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o dokonanej zmianie właściciela, a dnia następnego, tj. 30 grudnia 2004 r. został złożony wniosek o zmianę wpisu dotyczącego osoby właściciela w księdze wieczystej właściwej dla działki nr 390 w C. Zmiana ta została dokonana, zgodnie z zawiadomieniem, dnia 4 stycznia 2005 r. Decyzja Powiatowego Inspektora Budowlanego nakazująca rozbiórkę obiektów budowlanych została sporządzona dnia [...] stycznia 2005 r. Oznacza to, iż w księdze wieczystej od ponad tygodnia ujawniony był już nowy właściciel. Co więcej, odpis postanowienia sądu wieczystoksięgowego został z urzędu doręczony Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego.
M. Ż., jako nowy właściciel działki nr 390 w C. nie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym jako strona i nie był adresatem żadnej decyzji. Ponieważ decyzja skierowana do J. Ż. jako właściciela przedmiotowej nieruchomości, niezgodna była ze stanem prawnym na dzień [...] stycznia 2005 r. zatem winna ona zostać uznana za nieważną.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną S. S. i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie wnieśli o jej oddalenie , przy czym organ nadzoru budowlanego wskazał dodatkowo , że w przedmiotowej sprawie zobowiązany nie poinformował tego organu o zbyciu nieruchomości , na której samowolnie wybudował sporne obiekty .
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Na podstawie art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny rozpatruje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania . W niniejszej sprawie żadna z przesłanek określonych w art. 183 § 2 wskazanej ustawy procesowej nie wystąpiła , stąd Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej .
Skarga kasacyjna wniesiona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika skarżącego oparta została o zarzut wskazany w art. 174 pkt . 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania .
W myśl art. 174 pkt. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie zarzutu naruszenia prawa materialnego zastosowanego przez Sąd . Taką podstawę materialnoprawną zastosowaną w niniejszej sprawie dotyczącej rozbiórki obiektu budowlanego stanowił przepis art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tj. Dz. U. Nr 207 z 2003 r. poz. 2016 ze zm. ) . Zgodnie z tym przepisem właściwy organ nakazuje z zastrzeżeniem ust. 2 w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę .
Dokonanie czynności nakazanych w decyzji ,o której mowa w szczególności w art. 48 ustawy Prawo budowlane obowiązany jest wykonać , inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego co wprost wynika z dyspozycji art. 52 ustawy Prawo budowlane .
Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku uznał , że inwestor , nie mający już tytułu prawnego do nieruchomości w chwili podejmowania rozstrzygnięcia administracyjnego może być adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu w trybie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane .
Poglądu tego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może podzielić , tym samym zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 48 ust. 1 i art. 52 Prawa budowlanego zasługują na uwzględnienie . Zauważyć należy w tym miejscu , iż z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika również zarzut naruszenia art. 52 ustawy Prawo budowlane .
W okolicznościach tej sprawy niespornym jest co prawidłowo przecież ustalił Sąd I instancji , że przed upływem terminu wykonania obowiązku wynikającego z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] września 2004 r. nałożonego na J. Ż. w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego , w/w zbył nieruchomość , na której samowolnie wybudował i przebudował przedmiotowe obiekty budowlane .
Tym samym kiedy w toku prowadzonego postępowania administracyjnego zmierzającego do legalizacji samowoli budowlanej właściciel nieruchomości , który wcześniej był inwestorem zbywa swoją nieruchomość w drodze czynności cywilnoprawnej to w świetle art. 52 ustawy Prawo budowlane – nowy właściciel wchodząc w prawa i obowiązki dotychczasowego powinien być podmiotem , do którego kierowane wininy być wszelkie postanowienia organów administracji w tym przede wszystkim nakaz rozbiórki jako konsekwencja niewykonania nałożonych wcześniej obowiązków w trybie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane .
Inwestor , który w toku prowadzonego postępowania legalizacyjnego wyzbywa się prawa do nieruchomości , traci status strony w postępowaniu administracyjnym , zaś adresatem wydawanych następnie w sprawie decyzji winien być nowy właściciel , który stał się następcą prawnym .
Z dyspozycji art. 52 ustawy Prawo budowlane niewątpliwie wynika , że w pierwszej kolejności nakaz rozbiórki winien być adresowany do inwestora lecz dotyczy to takiego który legitymuje się tytułem prawnym do nieruchomości , czego w tej sprawie skarżący w chwili wydawania zaskarżonych decyzji nie spełniał . Przypomnieć jedynie informacyjnie należy , iż fakt nie dysponowania nieruchomością na cele budowlane był zgłaszany przez skarżącego ( stwierdzenie takie chociażby znajduje się w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej ) , lecz zostało pozostawione poza zakresem oceny organów administracji .
Przywoływana na poparcie zajętego przez Sąd I instancji stanowiska uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1993 r. sygn. akt II AZP 4/93 publikowana OSNC 1993/12/212 wskazująca , iż nakaz okratowanego balkonu wykonanego bez pozwolenia na budowę, zawarty w decyzji administracyjnej , powinien być skierowany do inwestora , podjęta została na tle innej sytuacji faktycznej oraz przy uwzględnieniu odmiennego stanu prawnego sprawy stąd też teza zawarta w tej uchwale nie może być bezpośrednio transponowana na grunt niniejszej sprawy . Należy zgodzić się z argumentacją skargi kasacyjnej , iż wskazywane w zaskarżonej uchwale stanowisko dotyczy inwestora – lokatorki bloku mieszkalnego , która dysponując ograniczonym prawem rzeczowym wbrew wiedzy właściciela budynku - Spółdzielni Mieszkaniowej i bez zgody tejże dokonuje samowolnego zabudowania balkonu ( loggi) , zaś sytuacja J. Ż., jest zupełnie inna .
Przy uwzględnieniu powyższych rozważań jak też mając na uwadze poglądy doktryny ( porównaj Komentarz do ustawy Prawo budowlane pod redakcją Z. Niewiadomskiego Wydawnictwo C.H.BECK Warszawa 2006 r. str. 546 ) , uznać należy , że w pierwszej kolejności obowiązkiem rozbiórki obiektu budowlanego jest obciążany inwestor mający tytuł prawny do obiektu , dopiero w drugiej kolejności właściciel lub sprawujący trwały zarząd . Jednocześnie zauważyć należy , że z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika , że adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę powinni być małżonkowie , jeżeli są inwestorami i pozostają we wspólności ustawowej , ponadto adresatami decyzji rozbiórkowej powinni być również wszyscy współwłaściciele nieruchomości . Niespornym jest również , że likwidacja skutków samowoli budowlanej nie ulega przedawnieniu ani też nie wygasa w następstwie zbycia obiektu na rzecz innych osób .
Nadto zauważyć należy , iż mimo uczynionego Sądowi I instancji zarzutu naruszenia prawa procesowego w petitum skargi kasacyjnej nie wskazano jakiegokolwiek przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Powołano zaś w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przepis art. 156 § 1 pkt. 5 kpa . Przepis ten może stanowić podstawę skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego , ponieważ do tego przepisu odsyła art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Skarga kasacyjna wskazuje bowiem na potrzebę stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji w oparciu o tę normę prawa procesowego mimo , że wprost jej nie wymienia .
Niewątpliwie zarzut ten w okolicznościach tej sprawy zasługuje na uwzględnienie albowiem podmiot , do którego skierowano decyzję nie będąc stroną nie będzie miał interesu prawnego ani obowiązku , o którym zgodnie z prawem należało rozstrzygnąć w decyzji administracyjnej. Poza tym decyzja taka może być niewykonalna prawnie albowiem istnieją prawne nakazy lub zakazy , które stwarzają nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw i obowiązków ustanowionych w decyzji ( art. 156 § 1 pkt 4 i 5 kpa ) .
Dlatego też uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego wskazane w skardze kasacyjnej za usprawiedliwione należało wniesioną skargę uwzględnić i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 203 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) orzec jak w sentencji wyroku .