II OSK 515/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku R. H. o wydanie poświadczenia posiadania obywatelstwa polskiego. R. H. wyjechała do Izraela w 1968 r., złożyła wniosek o zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego i nabyła obywatelstwo izraelskie w 1969 r. Organ administracji odmówił wydania poświadczenia i stwierdził utratę obywatelstwa polskiego, opierając się na uchwale Rady Państwa z 1958 r. dotyczącej zezwolenia na zmianę obywatelstwa dla osób wyjeżdżających do Izraela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu, uznając, że uchwała Rady Państwa z 1958 r. nie mogła stanowić indywidualnego zezwolenia na zmianę obywatelstwa dla osoby, która złożyła wniosek po jej wydaniu, a przed wejściem w życie ustawy z 1962 r. o obywatelstwie polskim. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną organu, podzielił stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że ustawa o obywatelstwie polskim z 1962 r. wymagała indywidualnego zezwolenia na zmianę obywatelstwa, wydanego na wniosek Ministra Spraw Wewnętrznych. Uchwała Rady Państwa z 1958 r., nawet jeśli miała charakter aktu stosowania prawa, nie mogła zastąpić indywidualnego postępowania i zezwolenia dla osób, które złożyły wnioski po jej wydaniu. NSA uznał, że R. H. nie utraciła obywatelstwa polskiego, ponieważ nie uzyskała indywidualnego zezwolenia na zmianę obywatelstwa, a zatem jej wniosek o stwierdzenie posiadania obywatelstwa powinien zostać uwzględniony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących utraty obywatelstwa polskiego w kontekście zezwoleń na zmianę obywatelstwa wydawanych na podstawie uchwał Rady Państwa, zwłaszcza w sprawach emigracji do Izraela.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i historycznego (ustawa z 1962 r., uchwała z 1958 r.).
Zagadnienia prawne (3)
Czy uchwała Rady Państwa z 1958 r. w sprawie zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego na izraelskie mogła stanowić indywidualne zezwolenie na zmianę obywatelstwa dla osoby, która złożyła wniosek po jej wydaniu, w świetle przepisów ustawy o obywatelstwie polskim z 1962 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała Rady Państwa z 1958 r. nie mogła stanowić indywidualnego zezwolenia na zmianę obywatelstwa dla osoby, która złożyła wniosek po jej wydaniu, ponieważ ustawa z 1962 r. wymagała indywidualnego postępowania i zezwolenia.
Uzasadnienie
Ustawa o obywatelstwie polskim z 1962 r. wymagała indywidualnego wniosku i orzeczenia Rady Państwa o zezwoleniu na zmianę obywatelstwa. Uchwała z 1958 r., nawet jeśli była aktem stosowania prawa, nie mogła zastąpić tego indywidualnego trybu dla wniosków złożonych po jej wydaniu. Złożenie wniosku po uchwale nie skutkowało automatyczną utratą obywatelstwa bez indywidualnego zezwolenia.
Czy wydanie dokumentu podróży i wyjazd z kraju mogą być traktowane jako dorozumiane zezwolenie na zmianę obywatelstwa polskiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie dokumentu podróży nie jest tożsame z zezwoleniem na zmianę obywatelstwa, a wymogów formalnych nie można domniemywać.
Uzasadnienie
Zezwolenie na zmianę obywatelstwa musi być udzielone przez właściwy organ w określonej formie. Wydanie dokumentu podróży nie zastępuje tego wymogu, a świadomość skutków prawnych wyjazdu nie zwalnia z konieczności spełnienia ustawowych standardów.
Czy organ administracji prawidłowo rozpoznał wniosek o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, wydając decyzję o odmowie i stwierdzeniu utraty obywatelstwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nieprawidłowo rozpoznał wniosek, ponieważ R. H. nie utraciła obywatelstwa polskiego.
Uzasadnienie
Skoro R. H. nie uzyskała indywidualnego zezwolenia na zmianę obywatelstwa, nie utraciła obywatelstwa polskiego. Wniosek o stwierdzenie posiadania obywatelstwa powinien zostać uwzględniony, a nie odrzucony z jednoczesnym stwierdzeniem utraty obywatelstwa.
Przepisy (14)
Główne
u.o.p. art. 13 § ust. 1 i 2
Ustawa o obywatelstwie polskim
Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym w dacie wyjazdu, stanowił podstawę do utraty obywatelstwa polskiego w przypadku uzyskania zezwolenia na zmianę obywatelstwa polskiego oraz nabycia obywatelstwa obcego. W kontekście osób wyjeżdżających do Izraela, obowiązywała uchwała Rady Państwa Nr 5/58.
u.o.p. art. 16 § ust. 1 i 2
Ustawa o obywatelstwie polskim
Przepisy te regulowały tryb orzekania przez Radę Państwa o zezwoleniu na zmianę obywatelstwa polskiego na wniosek Ministra Spraw Wewnętrznych, wskazując na indywidualny charakter postępowania.
u.o.p. art. 13 § ust. 1
Ustawa o obywatelstwie polskim
W brzmieniu obowiązującym w chwili składania wniosku, stanowił, że obywatel polski może nabyć obywatelstwo obce jedynie za zezwoleniem właściwego organu polskiego na zmianę obywatelstwa, przy czym nabycie obywatelstwa obcego pociąga za sobą utratę obywatelstwa polskiego.
u.o.p. art. 16 § ust. 1
Ustawa o obywatelstwie polskim
Organem właściwym do orzekania o zezwoleniu na zmianę obywatelstwa była Rada Państwa.
u.o.p. art. 17 § ust. 4
Ustawa o obywatelstwie polskim
Stwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego następuje w drodze decyzji administracyjnej.
u.o.p. art. 13 § ust. 1 i 2
Ustawa o obywatelstwie polskim
Podstawa prawna uchwały Rady Państwa Nr 5/58.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania przez NSA.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
u.o.p. art. 11-12
Ustawa o obywatelstwie polskim
Pojęcie utraty obywatelstwa polskiego obejmowało zmianę i pozbawienie obywatelstwa w ustawie z 1951 r.
u.o.p. art. 25 § ust. 1 pkt 11
Ustawa o obywatelstwie polskim
Konstytucja z 1952 r. - uprawnienia Rady Państwa.
u.o.p. art. 16 § ust. 4
Ustawa o obywatelstwie polskim
Postępowanie wszczynało podanie (wniosek) obywatela polskiego.
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólne zasady postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 61 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Wszczęcie postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek sądu badania sprawy co do istoty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała Rady Państwa z 1958 r. nie mogła stanowić indywidualnego zezwolenia na zmianę obywatelstwa dla osób składających wnioski po jej wydaniu. • Ustawa o obywatelstwie polskim z 1962 r. wymagała indywidualnego postępowania i zezwolenia na zmianę obywatelstwa. • Wydanie dokumentu podróży nie jest równoznaczne z zezwoleniem na zmianę obywatelstwa. • Organ administracji nieprawidłowo rozpoznał wniosek o stwierdzenie posiadania obywatelstwa.
Odrzucone argumenty
Uchwała Rady Państwa z 1958 r. była generalnym aktem stosowania prawa, który upraszczał procedurę emigracyjną i wywoływał skutki prawne dla osób składających wnioski po jej wydaniu. • Złożenie wniosku o zezwolenie na zmianę obywatelstwa z deklaracją wyjazdu do Izraela wypełniało dyspozycję uchwały Rady Państwa nr 5/58. • Wydanie dokumentu podróży stanowiło konsekwencję udzielenia zezwolenia na zmianę obywatelstwa.
Godne uwagi sformułowania
Uchwała Rady Państwa nr 5/58 z dnia 23 stycznia 1958 r. miała charakter aktu generalnego - dotyczyła osób, których nie określono z imienia i nazwiska, ale przez wskazanie istotnych cech adresatów. • Nie można przyjąć, że zezwolenie może dotyczyć wniosków jeszcze nie złożonych i mieć charakter generalnej zgody udzielanej na przyszłość. • Akt taki, przez swoją abstrakcyjność, byłby konstrukcyjnie aktem normatywnym, ponieważ zmieniałby stan prawny wynikający z ustawy. • Samo oświadczenie strony nie było wystarczającą przesłanką do utraty obywatelstwa. Niezbędna była zgoda (zezwolenie) właściwego organu, która w tak istotnej sprawie powinna mieć charakter indywidualny i odnosić się do konkretnej osoby.
Skład orzekający
Jacek Chlebny
sędzia
Jacek Hyla
sprawozdawca
Włodzimierz Ryms
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących utraty obywatelstwa polskiego w kontekście zezwoleń na zmianę obywatelstwa wydawanych na podstawie uchwał Rady Państwa, zwłaszcza w sprawach emigracji do Izraela."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i historycznego (ustawa z 1962 r., uchwała z 1958 r.).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia utraty obywatelstwa i interpretacji historycznych aktów prawnych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i obywatelskim.
“Czy uchwała sprzed pół wieku pozbawiła Cię obywatelstwa? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.