II OSK 1683/24

II OSK 1683/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Rząsa /sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Tomasz Bąkowski
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 519
art. 100 ust. 1 pkt 5a
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2652/23 w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 11 września 2023 r. nr DL.WIIPO.410.15018.2022/NP w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. prostuje sentencję zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce nazwiska skarżącego "G." wpisuje "G.1"; 2. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 20 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2652/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") oddalił skargę obywatela Federalnej Republiki Nigerii, K. G. (dalej: "cudzoziemiec", "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") z 11 września 2023 r. nr DL.WIIPO.410.15018.2022/NP. Decyzją tą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego (dalej: "Wojewoda") z 22 września 2022 r. nr WSC-II-P.6151.24080.2022, którą odmówiono udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości, zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne oddalenie przez sąd pierwszej instancji skargi na decyzję organu drugiej instancji, pomimo że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 6, art. 7, art. 9, art. 10 § 1, art. 35 § 1, art. 36 § 1, art. 77 § 4, art. 75 § 1, art. 77 k.p.a. polegającego na przeprowadzeniu postępowania w sposób podważający zaufanie uczestników postępowania do organów administracji publicznej, a nade wszystko dopuszczenie się przewlekłości postępowania, która wywarła negatywne skutki dla strony, zaniedbania co do gromadzenia i rzetelnego zbadania materiału dowodowego
i wszystkich okoliczności sprawy, bez uwzględnienia dowodów przedłożonych przez stronę w toku postępowania oraz dopuszczenia strony do czynnego udziału
w postępowaniu, co winno skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c;
- art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego wyroku z pominięciem istotnej części sprawy (dokumentów przedłożonych przez skarżącego w toku postępowania, które znajdują się w aktach sprawy);
II. naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne oddalenie skargi, w sytuacji w której zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.; dalej: "ustawa o cudzoziemcach" lub "u.o.c.")
i błędne uznanie, że podanie nieprawdziwych informacji we wniosku o zezwolenie na udzielenie tymczasowego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powoduje, iż organ musi odmówić zezwolenia na pobyt bez dalszej weryfikacji sprawy, podczas gdy zgodnie z wykładnią dokonaną przez NSA niezgodność podanych informacji
z prawdą powinna stanowić podstawę do podjęcia czynności prowadzących do wyjaśnienia intencji cudzoziemca, czego organ nie uczynił, a w konsekwencji winno to skutkować uchyleniem decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a..
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, przed sądem pierwszej instancji jak i w postępowaniu kasacyjnym. Jednocześnie skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
3.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
3.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych
w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować
z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
3.4. Bezzasadne okazały się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące zasad gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Po pierwsze, w świetle dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący wskazał we wniosku nieprawdziwe miejsce pobytu (s. 3 wniosku, pkt B). Co więcej, ten nieprawdziwy adres został wpisany własnoręcznie przez skarżącego podczas uzupełnienia braków formalnych podania. W takim przypadku zbędne było prowadzenie dalszych dowodów, w tym dowodu z przesłuchania skarżącego, tym bardziej, że skarżący nie kwestionował wadliwości spornego adresu wskazanego jako miejsce pobytu. Z punktu widzenia funkcji prewencyjnej, jaką pełni art. 100 ust. 1 pkt 5a u.o.c., nie jest istotne, jakimi motywami kierował się cudzoziemiec podając nieprawdziwe dane. Z treści art. 100 ust. 1 pkt 5a u.o.c. nie sposób również wyprowadzić wymogu celowego działania cudzoziemca. Istotne jest natomiast to, że cudzoziemiec miał świadomość podawania informacji nieodpowiadających rzeczywistemu stanowi rzeczy. Podpisanie się pod podaniem zawierającym nieprawdziwe informacje stwarza silne domniemanie faktyczne, że cudzoziemiec działał świadomie. Taki jest m.in. sens instytucji podpisu dokumentu. Przy czym na równi ze świadomością podania nieprawdziwych informacji należy, na gruncie art. 100 ust. 1 pkt 5a u.o.c., traktować podanie przez cudzoziemca nieprawdziwych informacji lub dołączenia sfałszowanych dokumentów na skutek niedbalstwa.
Z przypadkiem takiego niedbalstwa będziemy mieć, zasadniczo, do czynienia m.in. w sytuacji, w której cudzoziemiec podpisuje dokument wypełniony przez inną osobę bez zapoznania się z jego treścią. W przeciwnym razie wspomniana funkcja prewencyjna art. 100 ust. 1 pkt 5a u.o.c. nie zostanie zrealizowana. Wymaga podkreślenia, że w sprawie nie chodzi o odpowiedzialność karną cudzoziemca, ale odpowiedzialność administracyjną, która, z natury rzeczy, ma charakter obiektywny. Warto w tym miejscu dodać, że w orzecznictwie TSUE przyjmuje się surową odpowiedzialność cudzoziemca za podanie nieprawdziwych informacji we wniosku dotyczącym przyznania tytułu pobytowego. W szczególności podkreśla się, że podanie nieprawdziwych informacji lub posłużenie się sfałszowanymi dokumentami może uzasadniać odmowę zezwolenia na pobyt lub jego cofnięcie nawet wówczas, gdy zainteresowana strona nie miała świadomości nieprawdziwości informacji lub sfałszowania dokumentów (zob. np. wyrok TSUE z 14.03.2019 r., C-557/17, STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE v. Y.Z. I IN., pkt. 43 – 46). Po drugie, w sprawie nie można przyjąć, że skarżący nie zrozumiał treści formularza, tym bardziej, że informacje w nim zawarte zostały sporządzone również w języku angielskim, a kwestia miejsca pobytu w Polsce nie stanowi tego rodzaju okoliczności, która u osoby dorosłej może wywoływać poważne wątpliwości interpretacyjne. Przypomnieć w tym miejscu zresztą należy, że zgodnie z art. 8 ust. 1 u.o.c., wnioski w sprawach uregulowanych w ustawie o cudzoziemcach sporządza się w języku polskim. Po trzecie, skarżący kasacyjnie nie wykazał, aby WSA
w Warszawie wydając zaskarżony wyrok naruszył art. 133 § 1 p.p.s.a.. W szczególności Sąd ten uwzględnił całokształt zebranego materiału. Natomiast z powołaniem się na art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może kwestionować sformułowanych przez Sąd ocen prawnych. Po czwarte, kwestia miejsca pobytu cudzoziemca jest istotna już z tego powodu, że determinuje właściwość miejscową organu (art. 21 k.p.a.). Ponadto, wskazanie prawdziwego miejsca pobytu pozwala organom Straży Granicznej na sprawne przeprowadzenie ewentualnego wywiadu środowiskowego (art. 11 u.o.c.), a także na skierowanie zapytań w trybie art. 109 u.o.c. do właściwego komendanta oddziału Straży Granicznej oraz komendanta wojewódzkiego Policji.
3.5. W świetle niepodważenia ustaleń faktycznych poczynionych przez organy oraz zaakceptowanych przez WSA w Warszawie, nie mogły okazać się zasadne zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 100 ust. 1 pkt 1 u.o.c. Otóż zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez jego wadliwe zastosowanie, o którym mowa w art. 174 pkt 1 in fine p.p.s.a., podlega kontroli w świetle stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku, a nie stanu faktycznego, jaki zdaniem skarżącego kasacyjnie, powinien być ustalony (por. np. wyrok NSA z 5 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 2366/24, CBOSA). W realiach niniejszej sprawy zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego nie mógł się okazać zasadny zresztą już z tego powodu, że główną podstawą prawną odmowy udzielenia wnioskowanego zezwolenia, wskazaną w zaskarżonej decyzji, był art. 100 ust. 1 pkt 5a u.o.c., który to przepis nie został powołany w skardze kasacyjnej. Okoliczność ta nie miała jednak istotnego znaczenia, albowiem w razie nawet powołania tego przepisu, w świetle rozważań zawartych punkcie 3.4 powyżej, skarga kasacyjna i tak podlegałaby oddaleniu.
3.6. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.