II OSK 507/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-17
NSAAdministracyjneWysokansa
planowanie przestrzenneuchwała rady gminyskarga kasacyjnaprawo samorządoweterminy procesowewezwanie do usunięcia naruszenia prawaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i odrzucił skargę na uchwałę planistyczną z 2003 r. z powodu braku wcześniejszego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.

Skarga kasacyjna dotyczyła uchwały Rady Gminy T. z 2003 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca zarzucała naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując ustalenia dotyczące odległości od ściany lasu. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że zaskarżona uchwała została podjęta przed 1 czerwca 2017 r., co wymagało uprzedniego bezskutecznego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, którego skarżąca nie wykazała. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i odrzucił skargę.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej L. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę na uchwałę Rady Gminy T. z 2003 r. w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca zarzucała naruszenie prawa materialnego, w szczególności § 4 pkt 17 lit. j uchwały, dotyczącego odległości od ściany lasu, oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 Ppsa i przepisów Kpa. W skardze kasacyjnej domagała się zmiany wyroku WSA i stwierdzenia nieważności uchwały w zaskarżonym zakresie lub jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę, stwierdził, że zaskarżona uchwała została podjęta w 2003 r., a zatem podlega przepisom obowiązującym przed nowelizacją z 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, dopuszczalność zaskarżenia takiej uchwały wymagała uprzedniego bezskutecznego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Ponieważ skarżąca nie wykazała, aby takie wezwanie zostało skierowane i było bezskuteczne, NSA uznał, że zaistniała podstawa do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA i odrzucił skargę, odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, skarga na uchwałę rady gminy podjętą przed 1 czerwca 2017 r. wymaga uprzedniego bezskutecznego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej z 7 kwietnia 2017 r., przepisy Ppsa i ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu nadanym tą ustawą stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie ustawy (po 1 czerwca 2017 r.). Dla uchwał podjętych przed tą datą, rozstrzygające jest poprzednio obowiązujący tryb, który uzależniał dopuszczalność zaskarżenia od uprzedniego bezskutecznego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

W brzmieniu sprzed nowelizacji (przed 1 czerwca 2017 r.) wymagała uprzedniego bezskutecznego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa jako warunku dopuszczalności zaskarżenia uchwały.

Ppsa art. 58 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy odrzucenia skargi, w tym pkt 6 dotyczący braku warunków formalnych.

Pomocnicze

Ppsa art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zgodnie z nim NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej.

Ppsa art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pozwala NSA na uwzględnienie z urzędu okoliczności skutkujących odrzuceniem skargi lub umorzeniem postępowania przed WSA.

Ppsa art. 207 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

ustawa nowelizująca art. 17 § 2

Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw

Określa, że nowe brzmienie przepisów stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie ustawy (po 1 czerwca 2017 r.).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wykazania przez skarżącą bezskutecznego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, co było warunkiem dopuszczalności skargi na uchwałę podjętą przed 1 czerwca 2017 r.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego w zakresie planu zagospodarowania przestrzennego (nie były rozpatrywane merytorycznie z powodu odrzucenia skargi).

Godne uwagi sformułowania

zaistniała przesłanka do odrzucenia skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania rozstrzygająca jest nie data wniesienia skargi, lecz data wydania zaskarżonego aktu uzależnia dopuszczalność zaskarżenia takiej uchwały organu gminy (miasta) wydanej przed 1 czerwca 2017 r. od uprzedniego bezskutecznego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący

Mirosław Gdesz

sprawozdawca

Tomasz Bąkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności skarg na akty prawa miejscowego podjęte przed nowelizacją Ppsa i ustawy o samorządzie gminnym z 2017 r., w szczególności wymogu uprzedniego wezwania do usunięcia naruszenia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie uchwał podjętych przed 1 czerwca 2017 r. i spraw, gdzie skarżący nie wykazał spełnienia wymogu wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe mogą być formalne wymogi procesowe, nawet w sprawach merytorycznie istotnych dla planowania przestrzennego. Pokazuje też ewolucję przepisów i ich stosowanie do stanów prawnych z przeszłości.

Nawet 20-letnia uchwała może zostać odrzucona przez NSA. Kluczowy błąd formalny.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 507/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Mirosław Gdesz /sprawozdawca/
Tomasz Bąkowski
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
II SA/Lu 361/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-10-25
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 października 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 361/22 w sprawie ze skargi L. P. na uchwałę Rady Gminy T. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. uchyla zaskarżony wyrok i odrzuca skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 25 października 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 361/22 oddalił skargę L. P. (dalej skarżąca) na uchwałę Rady Gminy T. z [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej plan miejscowy).
Sąd Wojewódzki uznał, że zaskarżony plan w części dotyczącej zakresu ustaleń odnoszących się do działek skarżącej o nr [...], nr [...] w obrębie ewidencyjnym Kr.gm. T. nie narusza władztwa planistycznego.
2. Skarżąca wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie:
1) prawa materialnego, tj. § 4 pkt 17 lit. j zaskarżonej uchwały, który stwierdza, iż: "wyklucza się realizację budynków w odległości mniejszej niż 30 metrów od ściany lasu" poprzez jego błędne zastosowanie i wykładnię prowadzącą do zakwalifikowania (potraktowania) niewymienionej w § 4 pkt 17 lit. j granicy geodezyjnej jako ściany lasu, co bezpośrednio doprowadziło WSA w Lublinie do błędnego wniosku opartego na odległości od granicy geodezyjnej działek nr [...] i [...], iż dochodzi jedynie do nieznacznego ograniczenia możliwości zabudowy w/w działek, podczas gdy odległość od ściany lasu, na którą wskazuje literalnie § 4 pkt 17 lit. j uniemożliwia zabudowę działek zgodnie z ich funkcją i przeznaczeniem na cele mieszkalnictwa rolniczego MR (jak również remontu budynków istniejących od około 1968 roku) co wskazuje, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż uchwała nr [...]Rady Gminy T. z [...] grudnia 2003 r. w sprawie uchwalenia zmian miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy T., w zakresie wskazanym w skardze w stosunku do działek nr [...] i [...], jest dotknięta istotnym naruszeniem prawa, skutkującym koniecznością stwierdzenia jej nieważności w zaskarżonym zakresie;
2) przepisów postępowania:
- niewłaściwe zastosowanie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej Ppsa) poprzez niezasadne oddalenie skargi na uchwałę, pomimo wcześniejszego naruszenia przez organ wydający zaskarżoną uchwałę jak i WSA w Lublinie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, 2, 3, 4, art. 80, art. 107 Kpa polegającego na niezebraniu i nierozważeniu całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz nieuwzględnieniu wymienionych w skardze kasacyjnej dokumentów;
- art. 145 § pkt 1 lit. c i pkt 2 i 3 Ppsa poprzez nieuwzględnienie skargi na zaskarżoną uchwałę w następstwie naruszenia przez organ wydający uchwałę, jak również WSA w Lublinie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, 2, 3, 4, art. 80, art. 107 Kpa, poprzez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz nieuwzględnienie dokumentów wymienionych w skardze kasacyjnej.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie § 4 pkt 17 lit. j dotyczącym zachowania odległości 30 m od ściany lasu w stosunku do działek [...] i [...] obręb K. gm. T.; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych. Wniesiono nadto o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów wymienionych w skardze kasacyjnej, a będących w posiadaniu organu.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia skargi kasacyjnej, ponieważ zaistniała przesłanka do odrzucenia skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa.
3.2. Stosownie do treści art. 183 § 1 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Uwzględnia także okoliczności skutkujące odrzuceniem skargi, ewentualnie umorzeniem postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 189 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny bierze je pod rozwagę niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 40). Sytuacja, o której mowa w art. 189 Ppsa ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
3.3. Wyjaśnić należy, że podstawę prawną wniesienia skargi skarżącej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stanowi art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r. poz. 994 ze zm.). W dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935, dalej ustawa nowelizująca). Zmieniła ona m.in. treść art. 52 i 53 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) oraz art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446). Art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu sprzed nowelizacji stanowił, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Art. 2 pkt 1 lit. a ustawy nowelizującej wyeliminował wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie jednak z art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej, art. 52 i art. 53 Ppsa, jak również przepisy ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (a zatem po dniu 1 czerwca 2017 r.). Zatem dla ustalenia, która wersja art. 52 i 53 Ppsa oraz art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym ma zastosowanie w danej sprawie rozstrzygająca jest nie data wniesienia skargi, lecz data wydania zaskarżonego aktu (wyrok NSA z 28 sierpnia 2018 r. sygn. akt II OSK 1624/18).
3.4. W przedmiotowej sprawie zaskarżona uchwała została podjęta w 22 grudnia 2003 r., a więc ma do niej zastosowanie poprzednio obowiązujący tryb wniesienia skargi, który uzależnia dopuszczalność zaskarżenia takiej uchwały organu gminy (miasta) wydanej przed 1 czerwca 2017 r. od uprzedniego bezskutecznego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Jak wynika z akt administracyjnych, wniesienie skargi w tej sprawie w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym nie zostało poprzedzone wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. Powyższą okoliczność potwierdza także pismo Zastępcy Wójta Gminy T. z 16 kwietnia 2024 r.
3.5. Wobec powyższego uznać należało, że zaistniała podstawa do uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku i odrzucenia skargi na mocy art. 189 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa. Na podstawie o art. 207 § 2 Ppsa odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI