II OSK 5/07

II OSK 5/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Żak
Ludwik Żukowski /sprawozdawca/
Zygmunt Niewiadomski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
III SA/Po 148/05 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2006-08-02
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
art. 9b ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski Sędziowie Sędzia NSA Ludwik Żukowski ( spr. ) Sędzia NSA Anna Żak Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Polskiego Związku Działkowców Pracowniczego Ogrodu Działkowego "[...]" w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 sierpnia 2006 r. sygn. akt III SA/Po 148/05 w sprawie ze skargi Polskiego Związku Działkowców Pracowniczego Ogrodu Działkowego "[...]" w S. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (zwany dalej WSA, Sądem pierwszej instancji lub Sądem) wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2006 r., sygn. akt III SA/Po 148/05 oddalił wniesioną przez Polski Związek Działkowców – Pracowniczy Ogród Działkowy "[...]" w S. (zwany dalej PZD) skargę na decyzję Wojewody W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zameldowania B. W., M. Ś. i W. Ś. na pobyt stały w altanie, położonej na działce rekreacyjnej nr [...], przy ul. [...] w miejscowości S. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Orzekające w sprawie organy meldunkowe prawidłowo ustaliły, że zaszły określone w art. 10 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności) przesłanki zameldowania na pobyt stały. Warunkiem uwzględnienia wniosku o zameldowanie, stosownie do tych przepisów jest ustalenie, że zainteresowany przebywa w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Warunki te spełniali: małżonkowie: B. W. i M. Ś., którzy wraz z małoletnim synem, W. Ś., stale przebywają w altanie położonej na obszarze ogrodu działkowego PZD udostępnionej im przez matkę M. Ś., H. Ś.. Oświadczenia wnioskującej o zameldowanie B. W. oraz oględziny wykazały jednoznacznie, że jej cała 3-osobowa rodzina faktycznie, nieprzerwanie zamieszkuje w altanie od [...], natomiast oznaczenie pomieszczenia mieszkalnego (altany) spełnia warunki stawiane adresowi w rozumieniu art. 9b. ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności. Adres określony jako "altana na działce rekreacyjnej nr [...], przy ulicy [...] w S." zawiera niezbędne elementy wymagane dla oznaczenia adresowego. Sąd podkreślił, że organ meldunkowy jest obowiązany wyłącznie do gromadzenia informacji o miejscu pobytu osób. Nie może uzależniać rozstrzygnięcia ani od tytułu prawnego do lokalu (obiektu mieszkalnego), ani też od tego, czy zamieszkiwany lokal rzeczywiście jest przeznaczony na stały pobyt osób.
Opisany wyrok WSA dnia 2 sierpnia 2006r. zaskarżony został skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pełnomocnika skarżącego - PZD. Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego w postaci art. 6 ust. 1, art. 9b. ust. 1 i art. 9b. ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że Sąd dokonał błędnej wykładni przytoczonych przepisów, gdyż w nieuprawniony sposób doszedł do przekonania, że dopuszczalne jest zameldowanie na pobyt stały w altanie zlokalizowanej na terenie ogrodu działkowego. Oznaczenie altany nie czyni zadość wymogom adresu, o którym mowa w art. 6 ust. 1, art. 9b. ust. 1 i art. 9b. ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności. Właściwe oznaczenie adresu powinno obejmować: nazwę miejscowości, numer domu i lokalu, nazwę gminy, nazwę województwa, kod pocztowy oraz nazwę ulicy. Adres ustalony w zaskarżonej do WSA decyzji nie wskazuje w dostateczny sposób numeru domu lub lokalu. Zwrot "ul. [...]" obrazuje numer całej nieruchomości zajętej pod ogrody działkowe, nie zaś numer domu (lokalu mieszkalnego). Numer altany uwidoczniony w zaskarżonej decyzji (nr [...]), będący równocześnie numerem działki rekreacyjnej, pozwala wprawdzie zidentyfikować altanę na tle innych obiektów, jednak został on nadany przez PZD i nie zawiera stosownego oznaczenia literowego. Numer domu (lokalu), odpowiadający wymogom geodezyjnym, powinien być nadany przez organ gminy i – w przypadku większej liczby obiektów na tej samej nieruchomości – powinien posiadać wyróżnik literowy, co wynika z art. 47a. ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U . z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 października 2004 r. w sprawie numeracji porządkowej nieruchomości (Dz.U . Nr 243, poz. 2432). Altana nie mogła być ponadto uznana za lokal, gdyż nie jest samodzielnym lokalem mieszkalnym w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U . z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.). Nie odpowiada też wymogom budynku jednorodzinnego określonego w art. 3 pkt 2a. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U . z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), a ponadto została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę przez art. 29 ust. 1 pkt 4 -Prawa budowlanego. Sąd nie wziął pod uwagę, że altana działkowa nie może służyć do stałego zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, co wynika z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U . Nr 169, poz. 1419 ze zm.). Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wojewoda W. nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Uczestnicy postępowania: B. W., M. Ś. i H. Ś. nie wnieśli odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U . Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a .) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Skarga kasacyjna została sporządzona i wniesiona przez należycie umocowanego pełnomocnika skarżącego w rozumieniu art. 175 § 1 p.p.s.a .
Zgodnie z art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności) osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu stałego pobytu, tj. pod adresem w określonej miejscowości, pod którym zamieszkuje z zamiarem stałego przebywania. Zameldowanie następuje pod oznaczonym adresem, który – w gminach nieposiadających statusu miasta – powinien być identyfikowany przez podanie: nazwy miejscowości, numeru domu i lokalu, nazwy gminy, nazwy województwa, kodu pocztowego oraz ulicy, jeżeli w miejscowości występuje podział na ulice (art. 9b. ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności). Celem ewidencji ludności jest odzwierciedlanie przez właściwe organy w stosownym rejestrze danych faktycznych o rzeczywistym zamieszkiwaniu i przebywaniu osób pod danym adresem. Zauważyć przy tym wypada, że z punktu widzenia celów ewidencji ludności warunek legitymowania się prawem do lokalu przez osobę dopełniającą zameldowania stracił na znaczeniu na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K. 20/01 (Dz.U . Nr 78, poz. 716 oraz OTK ZU 2002 Nr 3, poz. 34,
s. 449-462); w wyroku tym stwierdzono niekonstytucyjność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, który dla skuteczności zameldowania wymagał przedstawienia dokonanego przez właściciela (zarządcę) pisemnego potwierdzenia uprawnienia zainteresowanego do przebywania w lokalu.
Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 6 ust. 1, art. 9b. ust. 1 i art. 9b. ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności opiera się na twierdzeniu, że zameldowanie może nastąpić tylko pod oznaczonym adresem, przez który rozumieć należy wskazanie numeru domu lub lokalu przeznaczonego na stały pobyt osób. Uczestnicy postępowania, B. W. i M. Ś. żądali od organu meldunkowego zameldowania ich wraz z małoletnim synem w altanie, położonej na działce rekreacyjnej; pragnęli bowiem ubiegać się o przyjęcie dziecka do przedszkola, co warunkowane jest posiadaniem zameldowania na pobyt stały (k. nr 1 akt administracyjnych). Działkę wraz z altaną, wchodzącą w skład pracowniczego ogrodu działkowego Polskiego Związku Działkowców udostępniła rodzinie matka M. Ś..
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w dotychczasowym orzecznictwie, iż oznaczenie altany działkowej numerem nadanym przez organizację działkowców wraz z oznaczeniem ulicy i numerem działki mieszącej się przy niej spełnia wymogi adresu w rozumieniu art. 9b. ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Łd 1963/00 (OSP 2003, Nr 5, poz. 69, s. 297-299, z glosą aprobującą B. Adamiak) stwierdzono, że faktyczne przebywanie w pomieszczeniu będącym altaną na działce rekreacyjnej o stosownym numerze, położonej na nieruchomości przy danej ulicy, uzasadnia uwzględnienie wniosku o zameldowanie. Zgłoszenie takie pozwala na realizację funkcji ewidencji ludności, gdyż umożliwia ustalenie dokładnego miejsca pobytu osób przebywających w altanie. W rozpatrywanej sprawie adres, pod którym zainteresowani stale przebywają określono jako "altana na działce rekreacyjnej nr [...], przy ul. [...] w S.". Tak wskazany adres spełnia wszelkie wymogi niezbędne do precyzyjnego wskazania miejsca stałego pobytu zainteresowanych, czego dowodem są skutecznie doręczane przez Sąd pierwszej instancji pisma procesowe (k. nr 124 akt sądowych pierwszej instancji). Oznaczenie adresowe dokładnie wskazuje miejscowość (S.), kod pocztowy ([...]), ulicę ([...]), numer nieruchomości ([...]) oraz numer domu (altany na działce), tj. nr [...].
Nie zasługuje na aprobatę zarzut skargi kasacyjnej, iż "oznaczony adres"
w rozumieniu art. 6 ust. 1 i art. 9b. ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, obejmujący "numer domu" i "numer lokalu", o którym mowa w art. 9b. ust. 2 pkt 2 tej ustawy to wyłącznie oznaczenie lokalu o numerze nadanym w trybie przepisów art. 47a. ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U . z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 października 2004 r. w sprawie numeracji porządkowej nieruchomości (Dz.U . Nr 243, poz. 2432). Po pierwsze, termin "dom" użyty w art. 9b. ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności jest znacznie bardziej pojemny niż termin "nieruchomość zabudowana lub przeznaczona pod zabudowę" w rozumieniu przytoczonych przepisów -Prawa geodezyjnego i kartograficznego; pojęcie to obejmuje wszystkie pomieszczenia i urządzenia, którym zainteresowany pragnie przypisać funkcję mieszkalną. Po drugie, już z art. 47a. i art. 47b. -Prawa geodezyjnego i kartograficznego wynika, że ciążący na gminie obowiązek nadawania numerów porządkowych dotyczy tylko tych nieruchomości, które są przewidziane pod zabudowę w miejscowym planie zagospodarowania. Jak wiadomo, tereny zielone, do których należą ogrody działkowe, pomimo zabudowania ich altanami, nie są traktowane jako tereny pod zabudowę mieszkaniową. Żaden też przepis nie wymaga aby organ meldunkowy dokonywał oceny zdatności pomieszczenia (domu, altany) do wypełniania funkcji mieszkaniowej. Nie mogą z tego powodu zostać podzielone argumenty skargi kasacyjnej, stwierdzające że altana działkowa nie spełnia wymogów stawianych samodzielnemu lokalowi mieszkalnemu oraz budynkowi jednorodzinnemu, w rozumieniu odpowiednio: przepisów ustawy z dnia
24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U . z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) i ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U . z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił w motywach zaskarżonego wyroku, że dopuszczalność wykorzystania altany na stały pobyt osób może stanowić przedmiot oceny innych organów administracji publicznej w odrębnych postępowaniach. Rolą organów meldunkowych było ograniczenie się do zbadania rzeczywistego stałego pobytu zainteresowanych we wskazanym przez nich pomieszczeniu pod oznaczonym adresem.
Pełnomocnik skarżącego błędnie wywodzi, że zameldowanie może nastąpić tylko w budynku lub lokalu mieszkalnym, a więc przeznaczonym na stały pobyt osób w celu zaspokajania ich potrzeb mieszkaniowych. Przepisy prawa, wbrew twierdzeniom pełnomocnika, nakazują realizację obowiązku meldunkowego także wówczas, gdy pobyt osób ma miejsce w pomieszczeniach (obiektach), które nie spełniają standardów budynków (lokali) mieszkalnych przeznaczonych na stały pobyt osób. Na trafność wyrażonego zapatrywania wskazuje chociażby treść art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U . Nr 2004 Nr 64, poz. 593 ze zm.), regulujący status osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym i zameldowanej na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Wykorzystywanie altany działkowej do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wbrew przeznaczeniu działki rekreacyjnej określonemu w art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U . Nr 169, poz. 1419 ze zm.) nie wpływa na zakres obowiązków organu meldunkowego. Także w takim przypadku jest on zobowiązany do uwidocznienia w ewidencji ludności adresu, pod którym obywatel realizujący obowiązek meldunkowy stale przebywa. Odmowa zameldowania stanowiłaby w takich okolicznościach pozbawienie prawa do legalnego, z punktu widzenia obowiązku meldunkowego, pobytu w wybranym przez obywatela miejscu i w nieuprawniony sposób ingerowałaby w wolność wyboru miejsca zamieszkania i pobytu wynikającą z art. 52 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U . Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm.).
Z wyłożonych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a ., wobec nieustalenia żadnego z przypadków określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a . orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.