II OSK 498/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-27
NSAnieruchomościWysokansa
planowanie przestrzennestudium uwarunkowańprawo własnościzagospodarowanie przestrzenneuchwałateren zielonyzabudowa mieszkaniowaosuwiskozgodność planu ze studiumNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną gminy Kraków od wyroku WSA w Krakowie, który stwierdził nieważność części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze względu na sprzeczność ze studium i nadmierną ingerencję w prawo własności.

Gmina Miejska Kraków wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie, który stwierdził nieważność części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Z. – K." w zakresie działki E.O. WSA uznał, że plan był sprzeczny ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a także nadmiernie ingerował w prawo własności, wyłączając część działki z zabudowy mimo jej przeznaczenia w studium pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając argumentację WSA.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy Miejskiej Kraków od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który częściowo uwzględnił skargę E.O. na uchwałę Rady Miasta Krakowa w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Z. – K.". WSA stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej działki skarżącej, uznając ją za sprzeczną ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz za nadmierną ingerencję w prawo własności. Skarżąca podnosiła, że plan miejscowy przeznaczył jej działkę pod tereny zieleni urządzonej (ZPb.6, ZPb.7, ZPw.1), podczas gdy studium przewidywało dla części tej działki zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (MN) oraz tereny zieleni nieurządzonej (ZR). Dodatkowo, działka znajdowała się w granicach nieczynnego osuwiska. WSA uznał, że sprzeczność ze studium w zakresie terenu ZPb.6, polegająca na wyłączeniu go z zabudowy mimo przeznaczenia w studium pod zabudowę mieszkaniową, stanowiła istotne naruszenie zasad sporządzania planu. Sąd I instancji nie podzielił argumentacji gminy, że położenie działki na osuwisku uzasadniało wyłączenie jej z zabudowy, wskazując na brak wymaganego przez studium rozpoznania warunków geologicznych. NSA oddalił skargę kasacyjną gminy, uznając, że WSA prawidłowo zinterpretował przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a ustalenia planu w części dotyczącej ZPb.6 rzeczywiście pozostawały w sprzeczności ze studium i stanowiły nieuzasadnione ograniczenie prawa własności. Sąd podkreślił, że odstąpienie od funkcji podstawowej (zabudowa mieszkaniowa) na rzecz funkcji dopuszczalnej (zieleń urządzona) wymagało ważnych uzasadnień, których w tym przypadku zabrakło, zwłaszcza w kontekście braku badań geologicznych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli odstąpienie od funkcji podstawowej nie jest uzasadnione ważnymi okolicznościami, a w szczególności, gdy nie przeprowadzono wymaganych badań geologicznych w przypadku terenów zagrożonych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że sprzeczność planu ze studium w zakresie przeznaczenia działki pod zieleń, mimo że studium przewidywało zabudowę mieszkaniową jako funkcję podstawową, stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu, zwłaszcza gdy brak było wymaganych badań geologicznych dla terenu osuwiskowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.p.z.p. art. 15 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 20 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 28 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

p.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 28 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 1 § 3

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.c. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego

p.p.s.a. art. 106 § 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprzeczność planu miejscowego ze studium uwarunkowań w zakresie przeznaczenia działki pod zabudowę mieszkaniową. Naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego poprzez wyłączenie części działki z zabudowy bez wymaganego rozpoznania warunków geologicznych. Nadmierna ingerencja w prawo własności i przekroczenie władztwa planistycznego gminy.

Odrzucone argumenty

Ustalenie w planie przeznaczenia terenu zgodnego z funkcją dopuszczalną w studium (zieleń urządzona) zamiast funkcji podstawowej (zabudowa mieszkaniowa) nie stanowi naruszenia zasad sporządzania planu. Ocena zgodności planu ze studium może być dokonana w oparciu o fragmenty studium. Ustalenia planu zgodne ze studium nie ograniczają prawa własności w sposób niedopuszczalny. Sąd I instancji zrezygnował z wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. Częściowe stwierdzenie nieważności uchwały było niezasadne, gdyż uchwała nie naruszała przepisów prawa.

Godne uwagi sformułowania

Nadrzędne znaczenie posiada tutaj uwarunkowanie związane z osuwaniem się mas ziemnych, które należy każdorazowo weryfikować przy przeznaczeniu danego terenu do zainwestowania podczas sporządzania planu miejscowego przez przeprowadzenie wyprzedzającego rozpoznania warunków geologicznych. Ustalenia planu w części odnoszącej się do terenu przeznaczonego pod zieleń urządzoną oznaczonego symbolem ZPb.6 pozostają w sprzeczności ze studium, akcentując przy tym w szczególności, że w stosunku do działki skarżącej nie dokonano wymaganego przez studium rozpoznania warunków geologicznych. Wprowadzenie zakazu zabudowy w tych okolicznościach nie znajduje usprawiedliwienia ani w konstytucyjnej zasadzie proporcjonalności ani też w wywodzonej z art. 1 ust. 3 u.p.z.p. dyrektywy ważenia w procesie ustaleń planistycznych interesu publicznego i interesów prywatnych oraz godzi w konstytucyjne i ustawowe gwarancje ochrony prawa własności.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący

Tomasz Bąkowski

sprawozdawca

Mirosław Gdesz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie sprzeczności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze studium uwarunkowań, zwłaszcza w kontekście terenów osuwiskowych i konieczności przeprowadzenia badań geologicznych. Ograniczenia prawa własności w procesie planowania przestrzennego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zgodności planu ze studium oraz kwestii osuwisk. Interpretacja przepisów u.p.z.p. w kontekście konkretnych zapisów studium i planu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a interesem publicznym w kontekście planowania przestrzennego, a także kwestii zgodności planu z nadrzędnym studium. Jest to ważny temat dla właścicieli nieruchomości i urbanistów.

Czy teren budowlany może stać się zielonym placem zabaw wbrew woli właściciela? NSA rozstrzyga spór o plan zagospodarowania.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 498/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Gdesz
Robert Sawuła /przewodniczący/
Tomasz Bąkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Kr 465/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-12-02
Skarżony organ
Rada Miasta~Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 293
art. 15 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 28 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miejskiej Kraków od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 465/22 w sprawie ze skargi E.O. na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia [...] 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Z. – K." 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Gminy Miejskiej Kraków na rzecz E.O. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 465/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi E.O. na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia [...] 2020 r., nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Z. – K.", stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej obejmującej obszar oznaczony jako ZPb.6 (pkt 1), w pozostałym zakresie oddalił skargę (pkt 2) i zasądził od Gminy Miejskiej Kraków na rzecz E.O. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3).
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z 18 lutego 2022 r. E.O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na wymienioną wyżej uchwałę, zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:
1. naruszenie art. 20 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2020 r. poz. 293 z późn. zm., dalej: "u.p.z.p.") przez uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, którego ustalenia w zakresie przeznaczenia działki nr [...], obr. [...] pod tereny zieleni urządzonej oznaczone symbolami ZPb.6 i ZPb.7 oraz ZPw.1 są sprzeczne z ustaleniami Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Krakowa – uchwały z nr XII/83/07 Rady Miasta Krakowa z dnia 16 kwietnia 2013 r., zmienionej uchwałą nr XCIII/1256/10 Rady Miasta Krakowa z dnia 3 marca 2010 r. oraz uchwałą nr CXII/1700/14 Rady Miasta Krakowa z dnia 9 lipca 2014 r., w której ww. działka znajduje się w obszarach oznaczonych symbolami MN – tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz ZR – tereny zieleni nieurządzonej, a nadto w którym określono, że granice oddzielające tereny przeznaczone do zabudowy i zainwestowania od terenów wolnych od zabudowy w poszczególnych strukturalnych jednostkach urbanistycznych należy traktować jako niezmienne, nieprzekraczalne i niepodlegające korektom przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego;
2. naruszenie art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm., dalej: "k.c.") i art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej: "Konstytucja RP") przez zupełne wyłączenie działki nr [...], obr. [...] z zabudowy, podczas gdy właściciele działek sąsiadujących o nr [...], [...] i [...] o podobnych uwarunkowaniach, uzyskali możliwość zabudowy i zagospodarowania, co stanowi nadmierną i nieusprawiedliwioną względami interesu publicznego, a nadto nieusprawiedliwioną i nieadekwatną ingerencję w prawo własności.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej obejmującej obszary oznaczone symbolami ZPb.6, ZPb.7, ZPw.1, ewentualnie stwierdzenie jej nieważności w części tekstowej i graficznej w odniesieniu do terenu działki o nr ew. [...] w obr. [...] jako obszaru oznaczonego symbolami ZPb.6, ZPb7 oraz ZPw.1, a także zasądzenie od Gminy Miejskiej Kraków na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w wysokości według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że jest właścicielką nieruchomości składającej się z działki nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], położonej przy ul. W. [...] w K., objętej księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-[...] Wydział IV Ksiąg Wieczystych nr [...]. Nieruchomość jest zabudowana od zachodniej strony budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej ok. 120 m2.
Skarżąca podała też, że zgodnie z postanowieniami studium: zachodnia część nieruchomości znajduje się w obszarze oznaczonym na rysunku studium kategorią zagospodarowania terenu o symbolu ZR – tereny zieleni nieurządzonej; wschodnia część nieruchomości znajduje się w obszarze oznaczonym na rysunku studium kategorią zagospodarowania terenu o symbolu MN – tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.
Ponadto wskazała, że całość nieruchomości znajduje się w granicach strefy kształtowania systemu przyrodniczego i w granicach osuwisk oznaczonych na karcie [...] jako osuwisko nieaktywne (por. Mapa Osuwisk i Terenów Zagrożonych Ruchami Masowymi w skali 1:10 000 dla Miasta Krakowa – arkusz [...] – osuwisko [...]).
Z kolei stosownie do obowiązującego od 12 stycznia 2021 r. planu miejscowego obszaru "Z. – K." nieruchomość skarżącej znajduje się: w części w obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem ZPb.7 – tereny zieleni urządzonej (§ 23 części tekstowej planu miejscowego); w części w obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem ZPw.1 – tereny zieleni urządzonej, o podstawowym przeznaczeniu pod ogólnodostępną zieleń urządzoną towarzyszącą infrastrukturze wodociągowej (§ 26 części tekstowej planu miejscowego); w części w obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem ZPb.6 – tereny zieleni urządzonej (§ 23 części tekstowej planu miejscowego); w części w obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem KDD.2 – tereny komunikacji, dróg publicznych, klasy dojazdowej (§ 28 ust. 1 pkt 1 części tekstowej planu miejscowego).
W ocenie skarżącej zachodzi rozbieżność między studium a planem miejscowym polegająca na przeznaczeniu w planie miejscowym nieruchomości skarżącej pod tereny zieleni urządzonej towarzyszącej obiektom budowlanym (ZPb.6, ZPb.7) i zieleni urządzonej towarzyszącej infrastrukturze wodociągowej (ZPw.1), podczas gdy w studium nieruchomość skarżącej jest podzielona między przeznaczenia oznaczone symbolami ZR (tereny zieleni nieurządzonej – zachodnia część działki, obejmująca ok. 1/3 jej powierzchni) oraz MN (tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej – wschodnia część działki, obejmująca ok. 2/3 jej powierzchni, przylegająca do ul. W.). Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że działki sąsiadujące od północy i od południa z wschodnią częścią należącej do niej nieruchomości zostały zakwalifikowane do kategorii MN.2 i MN.3, a zatem jako zdatne do zabudowy. W świetle powyższego niezgodność planu miejscowego ze studium dotyczy zarówno zachodniej, jak i wschodniej części działki.
Według skarżącej postępowanie Rady Miasta Krakowa stanowiło nadużycie władztwa planistycznego oraz nieusprawiedliwioną względami interesu publicznego, a nadto nieproporcjonalną i nieadekwatną ingerencję w prawo własności przez zupełne wyłączenie działki skarżącej z możliwości zabudowy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że dla terenów gdzie występują osuwiska, a studium wskazuje je do zainwestowania, to wskazanie to nie jest wiążące. Nadrzędne znaczenie posiada tutaj uwarunkowanie związane z osuwaniem się mas ziemnych, które należy każdorazowo weryfikować przy przeznaczeniu danego terenu do zainwestowania podczas sporządzania planu miejscowego przez przeprowadzenie wyprzedzającego rozpoznania warunków geologicznych w sposób określony dla wyznaczania i dokumentowania osuwisk oraz terenów zagrożonych ruchami masowymi – strona 108 Tomu II Studium. Ustalenia te – zdaniem organu – jednoznacznie wskazują, że tereny dla których ustalono inwestycyjny kierunek zagospodarowania, a równocześnie znajdują się na obszarze osuwiska, nie mogą zostać przeznaczane pod zabudowę w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.
Aktualny zasięg osuwisk określony został podczas badań przeprowadzonych w latach 2017-2018 przez Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, na potrzeby opracowania "Mapa osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi w skali 1:10 000, powiat Miasto Kraków, woj. Małopolskie". Mapa osuwisk i terenów zagrożonych stanowi podstawowy dokument kartograficzny do prowadzenia tzw. rejestru terenów zagrożonych ruchami masowymi oraz dokument planistyczny niezbędny do uzgadniania studium uwarunkowań przestrzennych i planów zagospodarowania przestrzennego na etapie ich sporządzania lub aktualizacji. W związku z powyższym nadanie kategorii inwestycyjnego (budowlanego) przeznaczenia terenu nieruchomości stanowiącej własność strony skarżącej stanowiłoby o naruszeniu podstawowej zasady sporządzenia planu miejscowego, tj. zasady zachowania zgodności planu miejscowego z ustaleniami studium.
Odnosząc się do pozostałej grupy zarzutów organ wskazał, że z uwagi na uwarunkowania geologiczne oraz to, że działka skarżącej jest już zabudowana, trudno wykazywać, że ustalenia planistyczne ograniczyły uprawnienia strony skarżącej, wynikające z posiadanego prawa własności, w sposób nieuprawniony, czy też z naruszeniem przysługującego organom gminy tzw. władztwa planistycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga w części zasługuje na uwzględnienie.
Rozpoznając sprawę Sąd miał na względzie, że zaskarżona uchwała była już przedmiotem orzekania tut. Sądu oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części tekstowej i graficznej obejmującej obszar oznaczony jako ZPb.8. Wyrokiem z dnia 11 października 2022 r., II OSK 2472/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne wniesione od tego wyroku. Procedura sporządzania miejscowego planu była już zatem przedmiotem oceny sądu administracyjnego.
Sąd wskazał, że zestawienie treści studium z postanowieniami planu w zakresie części działki stanowiącej obszar ZPb.6 przeznaczony pod tereny zieleni urządzonej towarzyszącej obiektom budowlanym, a tym samym wyłączony w istocie spod zabudowy, doprowadziło do przekonania, że w tej części plan wprowadza ustalenia sprzeczne ze studium, które przewiduje na tym obszarze, jako podstawową, funkcję mieszkaniową jednorodzinną.
Kluczową kwestią, która przemawiała za wyłączeniem tej części działki spod zabudowy były ustalenia studium dotyczące osuwisk, jako że teren działki znajduje się w strefie nieczynnego, acz potencjalnie aktywnego osuwiska. Stanowiska tego jednak Sąd nie podzielił. Ze studium wynika bowiem, że zasadniczą determinantą planu dla terenu, na którym dopuszczalna jest zabudowa, a leżącego w strefie osuwisk, powinno być wyprzedzające rozpoznanie warunków geologicznych, zaś takiego rozpoznania w stosunku do działki skarżącej nie było. W konsekwencji Sąd stwierdził, że określenie przeznaczenia części działki skarżącej w zakresie terenu ZPb.6 pod zieleń stanowiło istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, a w konsekwencji wymagało stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miasta Krakowa w tej części.
W ocenie Sądu, w omówionym zakresie, doszło również do przekroczenia granic władztwa planistycznego, które wiązać należy z niedopuszczeniem zabudowy na części działki skarżącej, mimo że według studium na tym terenie podstawową funkcją jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna oraz dopuszczenia zabudowy na działkach sąsiednich, posiadających analogiczne uwarunkowania przestrzenne i geologiczne. W tym kontekście ustalenia planu co do obszaru ZPb.6 Sąd uznał za nieuzasadnione, pochopne i nadmiernie ingerujące w treść prawa własności.
Podobnych mankamentów Sąd nie dopatrzył się natomiast co do części działki znajdującej się w obszarze ZPw.1. Teren ten wprawdzie, zgodnie ze studium, znajduje się również w terenach zabudowy mieszkaniowej, jednak i w terenach zabudowy mieszkaniowej możliwe jest wprowadzenie – jako dopuszczalnego – przeznaczenia pod zieleń, o ile istnieje do tego uzasadniona podstawa. Za taką podstawę uznał zachowanie pionowego pasa zieleni biegnącego w kierunku [...], pod którym poprowadzone są magistrale wodociągowe.
Sąd nie podzielił również zarzutów skarżącej odnoszących się do zachodniej części działki skarżącej, oznaczonej w planie miejscowym jako ZPb.7 (tereny zieleni urządzonej towarzyszącej obiektom budowlanym). Jak wskazano powyżej w terenach ZR funkcja podstawowa przewiduje "różnorodne formy zieleni nieurządzonej, lasy, grunty rolne". Również funkcja dopuszczalna nie przewiduje zabudowy mieszkaniowej.
Finalnie Sąd stwierdził, że brak jest jakichkolwiek podstaw do kwestionowania ustaleń miejscowego planu odnoszących się do terenu KDD.2, co do którego skarżąca nie sformułowała konkretnych zarzutów. Działka skarżącej tylko w niewielkiej części znajduje się w tym obszarze i prawo własności ograniczone zostało w koniecznym zakresie, także po to by zapewnić tej nieruchomości odpowiedni dostęp do drogi publicznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Rada Miasta Krakowa, działająca przez Prezydenta Miasta Krakowa, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w części, tj. w zakresie pkt I oraz III, wnosząc o uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów:
I. prawa materialnego (art. 174 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.")):
1. art. 28 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 zd. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że ustalenie w planie miejscowym przeznaczenia terenu zgodnego z przewidzianą w studium dla danego obszaru funkcją dopuszczalną (to jest na gruncie niniejszej sprawy pod tereny zieleni urządzonej), zamiast przeznaczenia przewidzianego dla tego obszaru zgodnego z funkcją podstawową (to jest na gruncie niniejsze sprawy pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną), stanowi naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, względnie stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania miejscowego planu miejscowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia powinna przyjmować, że nie stanowi istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego ustalenie w planie miejscowym przeznaczenia terenu zgodnego z przewidzianą w studium dla danego obszaru funkcją dopuszczalną (to jest na gruncie niniejszej sprawy pod tereny zieleni urządzonej), zamiast przeznaczenia przewidzianego dla tego obszaru zgodnego z funkcją podstawową (to jest na gruncie niniejsze sprawy pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną);
2. art. 20 ust. 1 u.p.z.p. przez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że ocena zgodności planu miejscowego ze studium może być dokonana nie w oparciu o całość postanowień studium, a jedynie w oparciu o jego fragmenty, podczas gdy prawidłowa wykładnia powinna przyjmować, że ocena zgodności planu miejscowego ze studium musi być dokonana w oparciu o całość postanowień studium;
3. art. 1 ust. 3 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 4 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 140 k.c. w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP przez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że ustalone i zgodne z postanowieniami studium, przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym, stanowi o przekroczeniu władztwa planistycznego gminy i jednocześnie stanowi o naruszeniu prawa własności skarżącej, podczas gdy prawidłowa wykładnia powinna przyjmować, że ustalone i zgodne z postanowieniami studium, przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym, nie ogranicza prawa własności w sposób niedopuszczalny i nieuzasadniony przepisami prawa;
II. przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 ust 2 p.p.s.a.):
1. art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 z późn. zm., dalej: "k.p.c.") w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez rezygnację z wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, w sytuacji gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie stanowiłaby podstawę do uznania, iż postanowienia zaskarżonej uchwały nie naruszają w sposób istotny zasad sporządzenia planu miejscowego, co w konsekwencji winno prowadzić do zastosowania art. 151 p.p.s.a. i oddalenia skargi w całości;
2. art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu w części (tj. w zakresie ZPb.6), w sytuacji gdy zaskarżona uchwała nie narusza przepisów prawa, a w szczególności zasad sporządzenia planu miejscowego, co w konsekwencji prowadziłoby do zastosowania art. 151 p.p.s.a. i oddalenia w całości skargi.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca E.O., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, jako niemającej usprawiedliwionych podstaw oraz o zasądzenie od organu na rzecz E.O. kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego w wysokości wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu strona zakwestionowała zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, wskazując że nie zasługują one na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Nie można zgodzić się z zarzutem błędnej wykładni art. 28 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 zd. 1 w zw. z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. Przeznaczenie w planie miejscowym terenu zgodnie z przewidzianą w studium funkcją dopuszczalną (którą stanowi zieleń urządzona), a co za tym idzie, odstąpienie od ustaleń w myśl funkcji podstawowej (stanowiącej zabudowę mieszkaniową jednorodzinną) powinno być uzasadnienie ważnymi okolicznościami. Do nich należy zaliczyć ochronę wartości wysoko cenionych, w tym zwłaszcza tych wymienionych w art. 1 ust. 2 u.p.z.p. Według organu planistycznego przeznaczenie terenu, na którym znajduje się część działki skarżącej pod zieleń urządzoną było motywowane położeniem terenu, który został przeznaczony w planie pod zieleń urządzoną, w obszarze osuwiska. Organ powołał się w tym względzie m.in. na ustalenia studium, z których wynika, że dla terenów gdzie występują osuwiska, a studium wskazuje je do zainwestowania, to wskazanie to nie jest wiążące. Nadrzędne znaczenie posiada tutaj uwarunkowanie związane z osuwaniem się mas ziemnych, które należy każdorazowo weryfikować przy przeznaczeniu danego terenu do zainwestowania podczas sporządzania planu miejscowego przez przeprowadzenie wyprzedzającego rozpoznania warunków geologicznych w sposób określony dla wyznaczania i dokumentowania osuwisk oraz terenów zagrożonych ruchami masowymi.
Biorąc pod uwagę zarówno generalne zasady (w tym wytyczne studium, dotyczące kierunku zagospodarowania pod tereny MN), jak i szczegółowe ustalenia studium (w tym II.5.13. Obszary szczególnego zagrożenia, tom II Studium, s. 108, oraz, standardy przestrzenne dla jednostki 18, tom III Studium, s. 109), Sąd kontrolujący zaskarżoną uchwałę, trafnie uznał, że ustalenia planu w części odnoszącej się do terenu przeznaczonego pod zieleń urządzoną oznaczonego symbolem ZPb.6 pozostają w sprzeczności ze studium, akcentując przy tym w szczególności, że w stosunku do działki skarżącej nie dokonano wymaganego przez studium rozpoznania warunków geologicznych. Powyższy stan jest zatem nie do pogodzenia z dyspozycjami określonymi zarówno w 15 ust. 1 zd. 1, jak i w art. 20 ust. 1 u.p.z.p. Ocena tego stanu doprowadziła Sąd do poprawnego wniosku, że wskazane wyżej ustalenia planu w istotny sposób naruszają zasady sporządzania planu miejscowego w rozumieniu art. 28 ust.1 u.p.z.p.
Z tych również względów niezasadnym okazał się również zarzut błędnej wykładni samego 20 ust. 1 u.p.z.p.
Nie mógł też odnieść zamierzonego skutku zarzut błędnej wykładni art. 1 ust. 3 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 4 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 140 k.c. w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, w kontekście przekroczenia przez organ granic władztwa planistycznego, prowadzącego do bezprawnego ograniczenia prawa do korzystania przez skarżącą z nieruchomości.
Wbrew temu zarzutowi, należało podzielić stanowisko Sądu I instancji, co do tego, że pozostające w sprzeczności z ustaleniami studium wyłącznie części działki skarżącej spod zabudowy (bez wymaganego przez studium uprzedniego rozpoznania warunków geologicznych) doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia korzystania z własności nieruchomości znajdującej się w obszarze, którego podstawową funkcją określoną w tymże studium jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Wprowadzenie zakazu zabudowy w tych okolicznościach nie znajduje usprawiedliwienia ani w konstytucyjnej zasadzie proporcjonalności ani też w wywodzonej z art. 1 ust. 3 u.p.z.p. dyrektywy ważenia w procesie ustaleń planistycznych interesu publicznego i interesów prywatnych oraz godzi w konstytucyjne i ustawowe gwarancje ochrony prawa własności.
Nie sposób także uznać trafności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez rezygnację z wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.
Zgodnie z przywołanym art. 233 § 1 k.p.c.: "Sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału." Skarżąca kasacyjnie nie odniosła się do tego zarzutu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a co za tym idzie nie wskazała, które partie materiału dowodowego nie zostały (w jej ocenie) wszechstronnie rozważone.
Niezależnie od powyższego wypada zaznaczyć, że w myśl art. 106 § 5 p.p.s.a., do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, zaś z przywołanego w tym przepisie art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zatem art. 233 § 1 k.p.c. ma zastosowanie jedynie do uzupełniającego postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym. Na podstawie akt sprawy nie jest możliwe stwierdzenie by takie postępowanie zostało przeprowadzone.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wyjaśniono także związku jaki miałby zachodzić pomiędzy art. 233 § 1 k.p.c. i art. 106 § 5 p.p.s.a., a art. 28 ust. 1 u.p.z.p., ponoszonego w tym zarzucie.
Nie można też zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez częściowe stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
Według art. 147 § 1 p.p.s.a.: "Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności." Z kolei, według art. 28 ust. 1 u.p.z.p., w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały: "Istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części."
Treść cytowanych uregulowań wskazuje na wynikowy charakter obu tych przepisów. Zatem do ich naruszenia mogłoby dojść, gdyby Sąd I instancji błędnie dopatrzył naruszeń prawa przez organ planistyczny w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i w rezultacie tego bezpodstawnie stwierdził nieważność, w tym przypadku części uchwały, co jak z dotychczasowych uwag wynika, błąd w ocenie ustaleń planu dotyczących obszaru oznaczonego symbolem ZPb.6 nie miał miejsca.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI