II OSK 497/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.P., A.W. i M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków. Oczyszczalnia została wybudowana na działkach innych niż wskazane w zgłoszeniu i bez wymaganego pozwolenia. Skarżący podnosili zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego (Pb) poprzez nakazanie rozbiórki, art. 52 ust. 1 Pb w związku z niemożnością wykonania nakazu przez inwestorów niebędących właścicielami działek, oraz art. 48 ust. 1 Pb w związku z brakiem nakazania rozbiórki części obiektu. Zarzucali również naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) przez niezastosowanie i błędne przyjęcie, że postępowanie o ustanowienie służebności gruntowej nie jest zagadnieniem wstępnym. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że w przypadku samowoli budowlanej i braku możliwości legalizacji, organ jest zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki. NSA wyjaśnił, że nakaz rozbiórki może być skierowany do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, zwłaszcza gdy buduje obiekt bez zgody właściciela. Sąd uznał również, że kwestia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie o nakaz rozbiórki, a jedynie w postępowaniu legalizacyjnym. Uzasadnienie wyroku WSA zostało uznane za prawidłowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących nakazu rozbiórki samowoli budowlanej, w tym sytuacji, gdy inwestor nie jest właścicielem nieruchomości, oraz kwestii zagadnienia wstępnego w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji budowy oczyszczalni ścieków na innych działkach niż wskazano w zgłoszeniu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia i na innych działkach niż wskazano w zgłoszeniu jest zasadny, gdy inwestor nie jest właścicielem tych działek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nakaz rozbiórki jest zasadny w przypadku samowoli budowlanej, a może być skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, zwłaszcza gdy buduje obiekt bez zgody właściciela.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w sytuacji samowoli budowlanej i braku możliwości legalizacji, organ jest zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki. Nakaz może być skierowany do inwestora, który nie jest właścicielem, aby uniknąć obciążania właściciela i zapewnić odpowiedzialność inwestora.
Czy postępowanie w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego powinno zostać zawieszone do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sprawy o ustanowienie służebności gruntowej dotyczącej działki, na której znajduje się część obiektu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wystąpienie z wnioskiem o ustanowienie służebności gruntowej nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie o nakaz rozbiórki.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że rozpatrzenie sprawy o nakaz rozbiórki nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Kwestia prawa do dysponowania nieruchomością ma znaczenie w postępowaniu legalizacyjnym, a nie w sprawie o nakaz rozbiórki.
Czy nakaz rozbiórki obiektu budowlanego powinien obejmować jedynie część obiektu znajdującą się na działce, do której inwestor nie ma prawa do dysponowania na cele budowlane, czy cały obiekt?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli inwestor nie przedstawił oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie wszystkich działek, na których znajduje się obiekt, a obiekt jest tak powiązany, że nie można go rozebrać częściowo bez szkody dla reszty, prawidłowe jest orzeczenie o rozbiórce całego obiektu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skoro skarżący nie wykazali prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie wszystkich działek, a opinia biegłego wskazuje na brak możliwości ulokowania oczyszczalni bez ingerencji w działkę nr [...], to prawidłowe było wnioskowanie o braku możliwości orzeczenia tylko o częściowej rozbiórce.
Przepisy (10)
Główne
p.b. art. 49b § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
Pomocnicze
p.b. art. 52 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki może być skierowany do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości.
p.b. art. 48 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dotyczy rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części.
k.p.a. art. 97 § par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zawieszenie postępowania w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstrukcja prawna oddalenia skargi.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 49b ust. 1 Pb poprzez nakazanie rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków. • Niewłaściwe zastosowanie art. 52 ust. 1 Pb poprzez nałożenie nakazu rozbiórki wyłącznie na skarżących, którzy nie dysponują działkami na cele budowlane. • Niewłaściwe zastosowanie art. 48 ust. 1 Pb poprzez brak nakazania rozbiórki jedynie części oczyszczalni na działce nr [...]. • Naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niezastosowanie i błędne przyjęcie, że rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w sprawie o ustanowienie służebności gruntowej nie jest zagadnieniem wstępnym. • Naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. w konsekwencji błędnego przyjęcia braku zagadnienia wstępnego.
Godne uwagi sformułowania
W okolicznościach niniejszej sprawy nie było jednakże możliwie dokonanie legalizacji samowolnie zrealizowanej oczyszczalni ponieważ skarżący nie przedstawili wszystkich dokumentów legalizacyjnych. • W pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości zwłaszcza, kiedy buduje obiekt na terenie, do którego nie ma żadnych praw, bez zgody właściciela nieruchomości gruntowej. • W sytuacji, gdy wniosek o ustanowienie służebności gruntowej został już złożony i toczy się postępowanie sądowe, zasadnym jest zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania w tej sprawie. • W odniesieniu do powyższego zarzutu Sąd stwierdza, że rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Skład orzekający
Jerzy Stankowski
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Czerwiński
członek
Marta Laskowska – Pietrzak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nakazu rozbiórki samowoli budowlanej, w tym sytuacji, gdy inwestor nie jest właścicielem nieruchomości, oraz kwestii zagadnienia wstępnego w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy oczyszczalni ścieków na innych działkach niż wskazano w zgłoszeniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i nakazu rozbiórki, a także ważnej kwestii proceduralnej związanej z zagadnieniem wstępnym.
“Samowola budowlana: Kto odpowiada za rozbiórkę, gdy nie jesteś właścicielem działki?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.