II OSK 497/22

II OSK 497/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Jerzy Stankowski /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Laskowska - Pietrzak
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Op 247/21 - Wyrok WSA w Opolu z 2021-09-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 49 b ust. 1, art. 52 ust. 1 , art. 48 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 97 par. 1 pkt 4, art. 7, art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.), Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA (del.) Marta Laskowska – Pietrzak, Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Pietraś - Skobel, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P., A.W. i M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 września 2021 r. sygn. akt II SA/Op 247/21 w sprawie ze skargi M.P., A.W. i M.P. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 15 stycznia 2021 r. nr 14/2021 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 28 września 2021 r., sygn. akt II SA/Op 247/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu skargi M.P., A.W. i M.P. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej: "OWINB") z 15 stycznia 2021 r., nr 14/2021 w przedmiocie nakazu rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków oddalił skargę.
Poddaną kontroli Sądu pierwszej instancji decyzją OWINB utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie oleskim (dalej: "PINB") z 5 października 2020 r., nr 50/2020 nakazującą rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków wybudowanej bez wymaganego zgłoszenia.
W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżyli ww. wyrok w całości zarzucając naruszenie:
1) prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie:
a) art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm.), dalej: "p.b." poprzez nakazanie rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków w sytuacji, gdy nie zachodziły ku temu podstawy,
b) art. 52 ust. 1 p.b. poprzez nałożenie wyłącznie na skarżących nakazu rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków w odniesieniu do jej części znajdujących się na działkach nr [...] i [...] w sytuacji, gdy nie dysponują oni ww. działkami na cele budowlane, a tym samym nie są uprawnieni do wykonania rozbiórki na terenie tych działek, zatem wykonanie nakazu przez inwestorów jest niemożliwe,
c) art. 48 ust. 1 p.b. poprzez brak nakazania rozbiórki jedynie części przydomowej oczyszczalni ścieków wchodzących na działkę nr [...],
2) przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z póź. zm.), dalej: "k.p.a." poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, że rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w Oleśnie w sprawie o sygn. akt I Ns 32/20 w sprawie o ustanowienie służebności gruntowej nie jest zagadnieniem wstępnym, w myśl tego przepisu, dla rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji o nakazanie rozbiórki, co w konsekwencji prowadzi także do naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu.
Skarżący podkreślili, że prowadząc postępowanie w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej organ powinien ustalić, czy skarżący posiadają prawo do dysponowania dla celów budowlanych działką nr [...], na której znajduje się część przydomowej oczyszczalni ścieków. Ustalenie takie nie jest jednak możliwe w sytuacji, w której przez sądem powszechnym toczy się postępowanie w przedmiocie wniosku o ustanowienie służebności gruntowej. W sytuacji, gdy wniosek o ustanowienie służebności gruntowej został już złożony i toczy się postępowanie sądowe, zasadnym jest zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania w tej sprawie. W ocenie skarżących przed wydaniem orzeczenia w przedmiocie ustanowienia służebności gruntowej przedwczesnym jest wyrażanie przez organ administracji definitywnego poglądu, że inwestor nie spełnił wymogu stawianego przez przepisy prawa budowlanego. Dalej skarżący zarzucili, że decyzja nakazująca rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków nakładająca obowiązek wyłącznie wobec skarżących jako inwestorów, w sytuacji, gdy nie dysponują oni działkami nr [...] i [...] dla celów budowlanych, jest wewnętrznie sprzeczna i niemożliwa do wykonania. Ponadto wskazali, że nakaz rozbiórki przydomowej oczyszczalni ścieków w całości jest niezgodny z art. 48 ust. 1 p.b. Nie ma bowiem przeszkód, aby nakazać rozbiórkę jedynie części obiektu – wchodzącej na działkę nr [...] – ponieważ jest on na tyle samodzielny i niezależny, że może być rozebrany bez istotnej szkody dla pozostałej części.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania – A. i R. S. – wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed Sądem pierwszej instancji.
Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
W tak zakreślonych granicach wniesiona skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przedmiotem oceny legalności dokonywanej przed Sądem pierwszej instancji była decyzja OWINB z 15 stycznia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję PINB nakazującą na mocy art. 49b ust. 1 p.b. rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków wykonanej w K. na terenie działek o nr ewid. [...], [...], [...] oraz [...] bez wymaganego zgłoszenia.
Bezsprzecznym jest, że M.P. posiada zgłoszenie z dnia 20 października 2004 r. nr AB.7352-1-159/04 na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków z lokalizacją w K. na działkach [...] i [...]. Bezspornym jest również, że przedmiotowa oczyszczalnia wybudowana została na terenie działek nr [...], [...], [...] i [...], tj. innych niż w zgłoszeniu. W okolicznościach niniejszej sprawy nie było jednakże możliwie dokonanie legalizacji samowolnie zrealizowanej oczyszczalni ponieważ skarżący nie przedstawili wszystkich dokumentów legalizacyjnych. Wobec powyższego organy zobowiązane były – na podstawie art. 49b ust. 1 w zw. z art. 49b ust. 2 p.b. do orzeczenia nakazu rozbiórki. Natomiast o wystąpieniu podstaw do wdrożenia procedury legalizacyjnej organy wypowiedziały się w postanowieniach z 24 września 2019 r. oraz z 15 listopada 2019 r., a prawidłowość powyższych rozstrzygnięć potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w prawomocnym wyroku z 8 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Op 35/20.
Niesłuszny jest zatem zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 49b ust. 1 p.b. Skoro bowiem przedmiotowa budowa stanowi samowolę budowlaną, a skarżący nie skorzystali z możliwości jej legalizacji, to organy nadzoru budowlanego zobowiązane były do wydania nakazu rozbiórki obiektu.
Nie można również zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 52 ust. 1 p.b. poprzez nałożenie nakazu rozbiórki wyłącznie na skarżących, podczas gdy nie dysponują oni działkami nr [...] i [...] na cele budowlane, a w związku z tym nie są uprawnieni do wykonania rozbiórki na terenie tych działek.
Sąd wyjaśnia, że w pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki może zostać skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości zwłaszcza, kiedy buduje obiekt na terenie, do którego nie ma żadnych praw, bez zgody właściciela nieruchomości gruntowej (wyrok NSA z 31 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1838/17). W takim bowiem przypadku nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby na koszty i dolegliwą procedurę, stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki (wyrok NSA z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1234/08).
Nie sposób również zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 48 ust. 1 p.b. poprzez brak nakazania rozbiórki jedynie tej części oczyszczalni, która położona jest na działce nr [...]. Skoro bowiem skarżący nie przedstawili oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie tylko w zakresie działki nr [...] ale również działki nr [...] (działka stanowiąca drogę gminną), to prawidłowe było wnioskowanie sądu wojewódzkiego odnośnie braku możliwości orzeczenia tylko o częściowej rozbiórce obiektu. Ponadto – jak wskazują skarżący powołując treść opinii biegłego sądowego z 18 listopada 2021 r. – "nie istnieje możliwość ulokowania przydomowej oczyszczalni ścieków bez ingerencji w działkę nr [...]". Tym bardziej niezrozumiały jest zarzut dotyczący braku orzeczenia o rozbiórce jedynie tej części obiektu, która znajduje się na ww. działce.
Skarżący nie mają racji również w zakresie naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w Oleśnie w sprawie o ustanowienie służebności gruntowej nie jest zagadnieniem wstępnym dla rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji o nakazanie rozbiórki, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a.
W odniesieniu do powyższego zarzutu Sąd stwierdza, że rozpatrzenie niniejszej sprawy i wydanie decyzji nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W szczególności jako zagadnienia wstępnego – w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. – nie można traktować wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie służebności gruntowej. W sprawie dotyczącej nakazu rozbiórki, jak już wcześniej zauważono, na inwestora może zostać nałożony wskazany powyżej obowiązek także w sytuacji, gdy nie można w sposób bezsporny ustalić jego prawa do nieruchomości. Kwestia wykazania się tytułem prawnym do nieruchomości miałaby znaczenie w postępowaniu legalizacyjnym, jednakże postępowanie administracyjne wszczęte w sprawie niniejszej dotyczy nakazu rozbiórki, a nie legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. W takiej sytuacji podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. należało uznać za bezzasadne.
Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalenia organu znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, którego ocena jest prawidłowa i logiczna zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo orzekł, że organ nie naruszył art. 7 i 77 k.p.a. Ponadto wbrew twierdzeniom skarżących organy nadzoru budowlanego wystarczająco wyjaśniły i wykazały powody, dla których przyjęły, że uzasadniona jest rozbiórka przedmiotowego obiektu, a WSA należycie uzasadnił, dlaczego ocenę tę uznał za prawidłową. Wbrew zarzutom wniesionego środka odwoławczego Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i słusznie na podstawie akt przedmiotowej sprawy doszedł do przekonania, że kwestionowane skargą rozstrzygnięcie odpowiada prawu, stąd zasadnie zastosował konstrukcję prawną oddalenia skargi wynikającą z art. 151 p.p.s.a.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.