II OSK 491/24

II OSK 491/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Szymańska
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Kr 1092/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-05-10
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1191
art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1092/22 w sprawie ze skargi P. F. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 30 maja 2022 r. nr WO-II.621.1.30.2022 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 10 maja 2023 r., III SA/Kr 1092/22, oddalił skargę P. F. na decyzję Wojewody Małopolskiego (dalej Wojewoda) z dnia 30 maja 2022 r. w przedmiocie wymeldowania.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zaskarżoną decyzją Wojewoda Małopolski na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. 2022.2000 ze zm.; dalej k.p.a.) w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t.Dz.U.2022.1911 ze zm.; dalej u.e.l.), utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy Jabłonka (dalej Wójt) z dnia 1 kwietnia 2022 r. orzekającą o wymeldowaniu P. F. z miejsca pobytu stałego z adresu: [...].
Skargę na tę decyzję wniósł do WSA w Krakowie P. F.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę.
Podzielając stanowisko organów, że zaistniały przesłanki do wymeldowania skarżącego z pobytu stałego Sąd wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego; w tym z dokumentów i oświadczeń świadków uprzedzonych o obowiązku mówienia prawdy pod rygorem odpowiedzialności karnej; w sposób wystarczający dla podjęcia decyzji co do istoty sprawy, prawidłowo ocenionego w zgodzie z art. 80 k.p.a., wynika, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania oraz że opuścił ten lokal dobrowolnie. Prawidłowo zostało ustalone, że skarżący przyznał, że nie posiada kluczy do domu w [...], w którym pozostawił swoje rzeczy takie jak: silnik do ciągnika, podzespoły, silnik elektryczny, pompę do wody, piły, szlifierkę, narzędzia ogrodnicze. Oświadczył, że wyżej wymieniony budynek remontował wspólnie z byłą żoną. Skarżący wskazał, że zamierza powrócić do domu w [...] pod warunkiem, że była żona pozwoli mu tam zamieszkać. Składając zeznania w organie I instancji, w dniu 22 listopada 2021 r., potwierdził, że miejsce zameldowania na pobyt stały opuścili wspólnie i zamieszkali w Białce. Prawidłowo zostało też ustalone, że skarżący nie mieszka pod adresem: [...], co najmniej od 1 listopada 2018 r. Z umowy najmu lokalu znajdującego się pod adresem: [...] wynika bowiem, iż lokal ten został wynajęty skarżącemu na cele mieszkaniowe od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. Ponadto świadkowie M. K. i T. S., uprzedzone o obowiązku mówienia prawdy pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczyły, że skarżący nie przebywa pod adresem: [...] od około 4 lat. Zasadnie organy przyjęły, że wobec niebudzących wątpliwości zeznań skarżącego oraz pozostałych dowodów, nie było potrzeby przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadka P. B. na okoliczność czynienia przez skarżącego nakładów finansowych na dom w [...], zamiaru powrotu przez skarżącego do tego miejsca oraz traktowania tego miejsca jako miejsca stałego pobytu, albowiem okoliczności te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W postępowaniu o wymeldowanie organy nie rozstrzygają roszczeń dotyczących poniesienia nakładów. Nie ma też znaczenia zamiar strony powrotu do miejsca zameldowania i traktowania tego miejsca jako miejsca stałego pobytu, dopiero bowiem w przypadku zrealizowania tego zamiaru skarżący będzie uprawniony do ponownego zameldowania się w tym miejscu. Wobec powyższego, prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania.
Skargę kasacyjną od tego orzeczenia wniósł P. F., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi co do istoty, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2023.1634 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez:
- brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia,
- nie odniesienie się przez WSA w uzasadnieniu wyroku do szeregu zarzutów skarżącego, a jedynie zbiorcze przyjęcie że organy administracyjne nie naruszyły przepisów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uniemożliwieniem bądź przynajmniej znacznym utrudnieniem możliwości zdekodowania procesu rozumowania, jaki doprowadził Sąd I instancji, do uznania, że organ administracji zasadnie orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca stałego pobytu z adresu [...];
b) art. 145 "§ 1 lit. c" p.p.s.a. w zw. z art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi oraz brak uchylenia decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji Wójta, pomimo że organy I i II instancji nienależycie uzasadniły zaskarżone decyzje, zawarły w nich zbyt ogólnikowe stwierdzenia, nie wyjaśniły dlaczego przyjęły, że skarżący nie ma zamiaru stałego pobytu pod adresem [...] oraz że adres ten opuścił dobrowolnie i trwale, w sytuacji gdy dom kazała mu opuścić teściowa; organy nie wskazały w uzasadnieniu przyczyn, dla których odmówiły wiarygodności zeznaniom P. F., w zakresie w jakim wskazywał, że chce powrócić do miejsca stałego pobytu pod adresem [...], dlaczego pominęły fakt poczynienia przez skarżącego nakładów na dom, pozostawienia w nim wyposażenia, wymiany zamków w drzwiach przez teściową oraz wyrzucenia rzeczy osobistych skarżącego przed dom oraz to, że skarżący jest współwłaścicielem działki sąsiedniej;
c) art. 145 "§ 1 lit. c" p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji Wójta, pomimo że organy nie podjęły wszelkich niezbędnych czynności do wszechstronnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez uznanie, że organy I i II instancji słusznie oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób pełny i merytoryczny, w sytuacji gdy organy nie podjęły czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności poprzez brak ustalenia w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości wszystkich okoliczności pozwalających na dokonanie jednoznacznej i wyczerpującej oceny co do przesłanki wymeldowania; uznanie, że organy obu instancji całościowo wyjaśniły stan sprawy, co przejawiało się w stwierdzeniu, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił miejsce zamieszkania pod adresem [...], w sytuacji gdy do opuszczenia tego miejsca został zmuszony, a nadto chciałby wrócić do tego domu i tam mieszkać m.in. z uwagi na to, że czynił na ten dom bardzo wysokie nakłady, pozostało w nim wyposażenie i inne rzeczy będące jego własnością, w tym domu mieszka jego małoletni syn, a skarżący pracuje w [...] i nie posiada innego stałego miejsca zamieszkania, pomieszkując u znajomych;
d) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 88 k.p.a. poprzez oddalenie skargi oraz brak uchylenia decyzji organu I i II instancji, mimo nie przesłuchania i braku ponownego wezwania świadka P. B., nie nałożenia przez organ I instancji na świadka P. B. grzywny, w sytuacji gdy świadek mimo wezwania nie stawił się do Urzędu Gminy w celu złożenia zeznań, a posiadał istotne informacje w niniejszej sprawie;
e) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji wydania decyzji przez organ II instancji bez uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie pomimo istotnych sprzeczności, braków i zgłaszanych zarzutów;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 "§ 1 lit a" p.p.s.a. w zw. z art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 u.e.l. poprzez przyjęcie, że w sprawie zaistniały przesłanki do wymeldowania skarżącego z domu pod adresem [...], podczas gdy skarżący nie opuścił dobrowolnie ww. lokalu, ani nie zrobił tego na stałe i nie skoncentrował swojej aktywności życiowej w innym miejscu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2024.935; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, organy prawidłowo ustaliły, że skarżący nie zamieszkuje pod adresem, gdzie był zameldowany na stałe. Z ustaleń tych wynika jednoznacznie, że skarżący nie mieszka pod adresem: [...], co najmniej od 1 listopada 2018 r. Wskazuje na to treść umowy najmu lokalu znajdującego się pod adresem: [...], z której wynika, iż lokal ten został wynajęty skarżącemu na cele mieszkaniowe od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. Z zebranych dowodów, w tym zeznań świadków, wynika, że skarżący faktycznie nie przebywa pod adresem: [...] od kilku lat. Zgodzić się więc należy z Sądem I instancji, zasadnie akceptującym stanowisko organów, że w realiach tej sprawy nie było potrzeby przeprowadzania dowodu z przesłuchania świadka P. B. na okoliczność czynienia przez skarżącego nakładów finansowych na dom w [...], zamiaru powrotu przez skarżącego do tego miejsca oraz traktowania tego miejsca jako miejsca stałego pobytu, albowiem okoliczności te nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak słusznie stwierdził WSA, w postępowaniu o wymeldowanie organy nie rozstrzygają roszczeń dotyczących poniesienia nakładów na przedmiotowy lokal i nie ma znaczenia zamiar strony powrotu do miejsca zameldowania, jak i traktowania tego miejsca jako miejsca stałego pobytu, dopiero bowiem w przypadku zrealizowania tego zamiaru skarżący będzie uprawniony do ponownego zameldowania się w tym miejscu.
Podkreślić też należy, że istotą ewidencji ludności jest dokumentowanie faktów dotyczących pobytu danej osoby pod określonym adresem, a nie ustalanie uprawnień do korzystania z lokalu, czy tym bardziej rozstrzyganie sporów na tym tle. Zameldowanie jest tylko czynnością rejestracyjną, potwierdzającą fakt przebywania danej osoby pod określonym adresem i nie daje prawa do przebywania w tym lokalu.
Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, że organy administracyjne podjęły czynności wystarczające do prawidłowego wyjaśnienia i załatwienia sprawy, a stanowisko swoje należycie uzasadniły. Nie miały przy tym potrzeby prowadzenia dalej idącego postępowania dowodowego, w tym do ponownego wzywania świadka P. B., bowiem wskazywane przez skarżącego kasacyjnie okoliczności, które świadek ten miałby potwierdzić, nie miałyby wpływu na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy niezasadne są zarzuty naruszenia art. 145 "§ 1 lit. c" (a w istocie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 i 107 § 3 k.p.a.; art. 145 "§ 1 lit. c" p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.; art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 88 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 136 k.p.a.
W wyniku należycie przeprowadzonego postępowania administracyjnego organy prawidłowo przyjęły, że w sprawie zaistniały przewidziane w art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 u.e.l. przesłanki do wymeldowania skarżącego z domu pod adresem [...]. Zarzut naruszenia tych przepisów prawa materialnego nie ma więc także usprawiedliwionych podstaw.
Nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uwzględniając normatywną treść tego przepisu, prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Należy przy tym podnieść, że w świetle uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09 (ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie nie wystąpiło. W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji przeprowadził kontrolę ustalonego przez właściwe organy stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, jak i zastosowanie przepisów prawa materialnego w ramach kontroli działalności administracji publicznej, wyjaśnił podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz przedstawił zarzuty skargi i stanowisko organu. Tak sformułowane uzasadnienie wyroku odpowiada wymaganiom formalnym i pozwala na przeprowadzenie kontroli przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wynikają z niego bowiem zasadnicze powody, które legły u podstaw wydania wyroku o wskazanej wyżej treści. Sąd I instancji dopełnił zatem obowiązku wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a. Stwierdzić też należy, że zarzut naruszenia tego unormowania polegający na nieodniesieniu się w treści uzasadnienia do podniesionych w skardze zarzutów, mógłby odnieść skutek tylko wtedy, gdyby Sąd I instancji pominął istotne dla oceny sprawy argumenty skargi, bowiem z przepisu tego nie wynika obowiązek sądu do ustosunkowywania się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 1511/08). Nie jest zaś naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. wyrażenie w uzasadnieniu oceny innej od oczekiwanej przez stronę.
W tym stanie rzeczy, skoro wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.