II OSK 489/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i stwierdził nieważność części uchwały miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która nakazywała wyburzenie lub przebudowę budynków, uznając to za przekroczenie władztwa planistycznego gminy.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. J. od wyroku WSA w Gdańsku, który stwierdził nieważność części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Rady Miejskiej w Człuchowie. NSA uchylił wyrok WSA w części i stwierdził nieważność § 7 ust. 1 pkt 7 lit. 'a' uchwały, uznając, że nakaz wyburzenia lub przebudowy istniejących budynków wykracza poza kompetencje gminy w zakresie planowania przestrzennego. Sąd podkreślił, że plan miejscowy służy określeniu sposobu zagospodarowania terenu w przyszłości, a nie ingerencji w istniejący stan rzeczy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który częściowo stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Człuchowie zmieniającej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Głównym zarzutem było naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez zawarcie w planie nakazu wyburzenia lub przebudowy istniejących budynków przy ul. Królewskiej 7, 7a i 9. NSA uznał ten zarzut za zasadny, stwierdzając, że władztwo planistyczne gminy nie obejmuje możliwości nakładania takich obowiązków w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Sąd podkreślił, że celem planu jest określenie sposobu zagospodarowania terenu w przyszłości, a nie ingerencja w istniejący stan zagospodarowania. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA w części dotyczącej stwierdzenia nieważności i sam stwierdził nieważność § 7 ust. 1 pkt 7 lit. 'a' uchwały Rady Miejskiej w zakresie, w jakim wprowadzała nakaz wyburzenia, przebudowy, rozbudowy lub nadbudowy budynków. Sąd zaznaczył, że pozostałe wymogi planu, dotyczące np. wysokości zabudowy nawiązującej do historycznej, są uzasadnione ochroną dóbr kultury. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie może zawierać nakazu wyburzenia, przebudowy, rozbudowy ani nadbudowy istniejących budynków.
Uzasadnienie
Nakładanie takich obowiązków w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wykracza poza tzw. władztwo planistyczne gminy. Celem planu jest określenie sposobu zagospodarowania terenu w przyszłości, a nie ingerencja w istniejący stan rzeczy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
u.p.z.p. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej, w tym uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, należy do zadań własnych gminy.
u.p.z.p. art. 4 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 15 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określa fakultatywne elementy, jakie może zawierać miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
u.p.z.p. art. 15 § ust. 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określa fakultatywne elementy, jakie może zawierać miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Formułuje ogólną zasadę równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zawiera nakaz równej dla wszystkich ochrony prawnej własności i innych praw majątkowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nakaz wyburzenia lub przebudowy istniejących budynków w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wykracza poza władztwo planistyczne gminy. Plan miejscowy służy określeniu sposobu zagospodarowania terenu w przyszłości, a nie ingerencji w istniejący stan rzeczy. Nierówne traktowanie nieruchomości w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej w zakresie linii zabudowy narusza zasadę równości wobec prawa.
Odrzucone argumenty
Argumenty Rady Miejskiej dotyczące potrzeby zharmonizowania zabudowy i ochrony dóbr kultury jako podstawy do nakazu wyburzenia/przebudowy. Argumenty WSA dotyczące tego, że stwierdzenie nieważności innych części uchwały nie ma znaczenia dla doprowadzenia planu do stanu zgodności z prawem.
Godne uwagi sformułowania
Celem miejscowego planu zagospodarowania nie jest natomiast ingerencja w już istniejący sposób zagospodarowania określonego terenu. Niedopuszczalnym jest zawarcie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nakazu wyburzenia istniejących budynków. Niedopuszczalnym jest również zawarcie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nakazu przebudowy istniejących budynków, ich rozbudowy lub nadbudowy. Nałożenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wymogu wyburzenia, przebudowy, rozbudowy lub nadbudowy wykracza poza przysługujące Gminie tzw. władztwo planistyczne.
Skład orzekający
Grzegorz Czerwiński
sprawozdawca
Krystyna Borkowska
przewodniczący
Maria Czapska - Górnikiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że nakaz wyburzenia lub przebudowy istniejących budynków w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest niedopuszczalny i stanowi przekroczenie władztwa planistycznego gminy."
Ograniczenia: Dotyczy głównie przypadków, gdy plan miejscowy zawiera bezpośrednie nakazy ingerujące w istniejącą zabudowę, a nie jedynie ustalenia dotyczące przyszłego zagospodarowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej kwestii zakresu władztwa planistycznego gminy i ograniczeń prawa własności, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i urbanistów. Pokazuje, jak sądy interpretują granice ingerencji w istniejącą zabudowę.
“Gmina nie może nakazać wyburzenia Twojego domu w planie miejscowym – kluczowe orzeczenie NSA!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 489/10 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2010-06-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2010-03-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/ Krystyna Borkowska /przewodniczący/ Maria Czapska - Górnikiewicz Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Gd 576/09 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2009-12-15 Skarżony organ Naczelnik Gminy Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok w części i stwierdzono nieważność uchwały w części Powołane przepisy Dz.U. 2003 nr 80 poz 717 art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Borkowska sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz sędzia del. WSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Protokolant Dominika Sasin - Knothe po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 576/09 w sprawie ze skargi A. J. na uchwałę Rady Miejskiej w Człuchowie z dnia 23 sierpnia 2007 r., nr XV/62/2007 w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. uchyla punkt 2 zaskarżonego wyroku; 2. stwierdza nieważność § 7 ust. 1 punkt 7 litera "a" uchwały nr XV/62/2007 Rady Miejskiej w Człuchowie z dnia 23 sierpnia 2007 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu pod zabudowę mieszkaniową, usługi, komunikację i zieleń, obejmującego Śródmieście w rejonie ulic: Garbarskiej, Zamkowej, Ogrodowej i Długosza oraz Placu Wolności i Placu Bohaterów w Człuchowie opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego z 2008 r. Nr 16, poz. 401, w zakresie w jakim przepis ten wprowadza na terenie 4 MU nakaz wyburzenia, przebudowy, rozbudowy, nadbudowy dysharmonicznych budynków przy ulicy Królewskiej 7, 7a i 9; 3. zasądza od Rady Miejskiej w Człuchowie na rzecz skarżącego A. J. kwotę 700 (siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2009 roku, sygn. akt II SA/Gd 576/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nieważność części graficznej uchwały (rysunku planu) Rady Miejskiej w Człuchowie z dnia 23 sierpnia 2007 roku, Nr XV/62/2007 w zakresie, w jakim ustanawia na terenie oznaczonym symbolem 4 MU, na działce o nr [...], od strony działki o nr [...] maksymalną nieprzekraczalną linię zabudowy oddalając skargę w pozostałym zakresie. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zapadł w następującym stanie faktycznym. Uchwałą z dnia 23 sierpnia 2007 roku, Nr XV/62/2007 Rada Miejska w Człuchowie dokonała zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu pod zabudowę mieszkaniową, usługi, komunikację i zieleń, obejmującego Śródmieście w rejonie ulic: Garbarskiej, Zamkowej, Ogrodowej i Długosza oraz Placu Wolności i Placu Bohaterów w Człuchowie. Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł A. J. podnosząc zarzut, iż wymieniona wyżej uchwała narusza jego interes prawny ustaleniami dotyczącymi terenu oznaczonego symbolem 4MU obejmującego jego działkę o nr ew. [...]. Skarżący wskazał, iż w Rozdziale 3 w § 7 ust. 7 zawarty został nakaz wyburzenia budynków przy ul. [...] 7, 7a i 9. Budynek nr 7 znajduje się na działce o nr ew. [...]. Regulacja ta, zdaniem skarżącego, zbyt daleko ingeruje w prawo własności. Użyte w przepisie określenie "dysharmoniczne" jest niejednoznaczne i nieprecyzyjne i nie powinno być używane w prawie miejscowym. Nadto pozostałe ustalenia planu dotyczące działki o nr ew. [...] uniemożliwiają korzystanie z niej w dotychczasowy sposób oraz jej rozbudowę, przebudowę i modernizację. Ustalone zmianą planu linie zabudowy umożliwiają wybudowanie czterokondygnacyjnego budynku o powierzchni 48,6 m2, co jest sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem i przepisami regulującymi działalność handlową. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska podtrzymała stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosła o jej oddalenie. Rada stwierdziła, że zapisy poprzednio obowiązującego planu, jak i tego, który jest przedmiotem skargi, dopuszczają zarówno przebudowę, jak i wyburzenie istniejącego budynku parterowego skarżącego i docelowo ma on stanowić część zabudowy plombowej zgodnie z zasadami mającymi na celu odtworzenie klimatu starego miasta, określonymi w § 6 i 7 uchwały. Rada wskazała także, że zamierzeniem realizacji planu miejscowego jest m. in. "uporządkowanie" terenu na zapleczu obszaru oznaczonego symbolem 4 MU tj. od strony ul. Krasickiego, poprzez wprowadzenie zabudowy plombowej (wraz z dziedzińcem) w miejscu szpecących garaży. Rada podkreśliła, że ustalenia te dotyczą terenu stanowiącego własność Gminy Miejskiej Człuchów. Wyjaśniła także, że zmianą planu umożliwiono wydzielenie i zakup pasa gruntu na powiększenie nieruchomości położonych w Człuchowie przy ul. [...] nr 7, 7a i 9 i uczyniono to w celu ułatwienia przeprowadzenia modernizacji istniejących budynków parterowych. Jednocześnie z uwagi na otwory okienne w ścianach bocznych kamienic i brak możliwości ich przeniesienia wprowadzono (na gruncie stanowiącym własność Gminy Miejskiej Człuchów) wewnętrzne nieprzekraczalne linie zabudowy. Dodatkowo Rada wyjaśniła, że korekty i aktualizacji planu dokonano z uwagi na szczególną dbałość władz miasta o ochronę dziedzictwa kulturowego, którym w tym przypadku jest układ urbanistyczny miasta. Oprócz prawa miejscowego opracowano także koncepcję architektoniczną elewacji plomb w uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem zabytków, która zostanie przekazana właścicielom nieruchomości, którzy zamierzają przystąpić do inwestycji. Rada wskazała również, że w toku procedury planistycznej skarżący nie składał wniosków, uwag, ani nie uczestniczył w dyskusji publicznej. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2009 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi A. J. stwierdził nieważność § 7 ust. 2 pkt 7 lit. a i b uchwały Rady Miejskiej w Człuchowie z dnia 23 sierpnia 2007 roku, Nr XV/62/2007 w odniesieniu do działki o nr [...] położonej w Człuchowie przy ul. [...] 7. Wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2009 roku, sygn. akt II OSK 815/09 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w Człuchowie uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2009 roku i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wykazał, że doszło do naruszenia przez Gminę władztwa planistycznego. W ocenie Sądu tak jak nie można akceptować prymatu interesu publicznego nad interesem prywatnym tak też nie można tego czynić w odwrotną stronę. W procesie planowania przestrzennego interesy te winny być wyważone i powinno to być przedmiotem bardziej wnikliwej kontroli ze strony sądu pierwszej instancji. Nadto eliminowane z obrotu prawnego regulacje planu muszą być precyzyjnie określone, gdyż plan stanowi integralną całość. Tymczasem z materiałów sprawy i wyjaśnień złożonych przez stronę na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynika, że w wyniku zaskarżonego wyroku pozostałyby w tej mierze istotne wątpliwości, zwłaszcza co do obowiązującej linii zabudowy przedmiotowej działki. Można byłoby bowiem wykazywać, że to nie linia zabudowy "w głębi", ale tylko linia zabudowy "od frontu" została zakwestionowana. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2009 roku, sygn. akt II SA/Gd 576/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu skargi A. J. stwierdził nieważność części graficznej uchwały (rysunku planu) Rady Miejskiej w Człuchowie z dnia 23 sierpnia 2007 roku, Nr XV/62/2007 w zakresie, w jakim ustanawia na terenie oznaczonym symbolem 4 MU, na działce o nr [...], od strony działki o nr [...] maksymalną nieprzekraczalną linię zabudowy oddalając skargę w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że nie było istotnych różnic w sytuacji faktycznej i prawnej nieruchomości przy ul. [...] 9 i przy ul. [...] 7, a mimo tego zróżnicowano ich sposób zagospodarowania w zakresie określenia nieprzekraczalnej linii zabudowy. Sposób zagospodarowania nieruchomości znajdujących się w podobnej, żeby nie powiedzieć identycznej sytuacji faktycznej i prawnej, został w zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w zakresie ustalenia maksymalnej nieprzekraczalnej linii zabudowy, różnie określony. Tym samym osoby, które posiadają prawa rzeczowe do tych nieruchomości (własność, prawo wieczystego użytkowania), będąc w takiej samej sytuacji zostały różnie potraktowane. Sąd wskazał, że skoro w myśl art. 6 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami prawa, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, to nie ulega wątpliwości, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego może w istotny sposób ograniczać prawo własności i z tego powodu musi podlegać ocenie pod kątem zgodności z art. 64 ust. 2 oraz art. 32 Konstytucji. Pierwszy ze wskazanych przepisów zawiera nakaz równej dla wszystkich ochrony prawnej własności i innych praw majątkowych. Z kolei drugi przepis formułuje ogólną zasadę równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne. Skoro kompetencje do ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu posiada w zasadzie wyłącznie gmina, wykonująca w tym zakresie zadania publiczne, to na organach gminy ciąży obowiązek równego traktowania wszystkich podmiotów przez władze publiczne, wynikający z powołanego art. 32 ust. 1 Konstytucji. Jak wskazał Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 17 czerwca 2003 r. w sprawie P 24/02, opublikowanym w OTK-A nr 6 z 2003 roku, poz. 55, zasada równości polega na tym, że wszyscy adresaci norm prawnych, charakteryzujący się daną cechą relewantną winni być traktowani według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących jak i faworyzujących, a zasada ta nie wyklucza różnego traktowania podmiotów różniących się między sobą, niemniej wszelkie zróżnicowanie traktowania musi być oparte na uznanych kryteriach, zasadność doboru których podlega każdorazowej ocenie, między innymi z punktu widzenia zasady sprawiedliwości społecznej. Zatem, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego musi również podlegać ocenie pod kątem zachowania zasady równości. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, uznać należy, że Rada Miejska w Człuchowie naruszyła wskazane przepisy Konstytucji, gdyż podmioty będące w podobnej sytuacji, bez uzasadnionej przyczyny różnie potraktowała. To nierówne potraktowanie polega na tym, że różnie określiła maksymalne nieprzekraczalne linie zabudowy dla nieruchomości położonej przy ul. [...] 7 i dla nieruchomości położonej przy ul. [...] 9 – nieruchomości, które w chwili uchwalania zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego niczym istotnym się nie różniły. Tym samym gmina nadużyła przysługującego jej władztwa planistycznego. Nadużycie to należy przy tym ocenić, jako istotne. Co prawda różnica w "głębokości" przesunięcia maksymalnej nieprzekraczalnej linii zabudowy na działce przy ul. [...] nr 7 i przy ul. [...] nr 9 wynosi 1,5 m, jednakże w okolicznościach sprawy, w szczególności z uwagi na "deficyt" powierzchni do zabudowy na tych działkach (działki o niewielkiej powierzchni, prawie w całości zabudowane) ma to istotne znaczenie dla zakresu wykonywania przysługujących na nich praw rzeczowych. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie ma znaczenia, iż maksymalne nieprzekraczalne linie zabudowy, o które w sprawie chodzi, znajdują się na nieruchomości Gminy Miasta Człuchów. Z uwagi na warunki faktyczne i prawne nieruchomości położonych przy ul. [...] 7 i 9 mają one, czego strona przeciwna nie kwestionuje, znaczenie dla zagospodarowania działek sąsiednich, w tym, co istotne, działki nr [...], gdyż przewiduje się powiększenie tej działki o teren działki nr [...], na której maksymalna nieprzekraczalna linia zabudowy w zmianie planu jest wykreślona. Maksymalne nieprzekraczalne linie, wprowadzające nieuzasadnioną nierówność, są zaznaczone jedynie na części graficznej planu. Dlatego uznając, iż w tym zakresie skarga jest zasadna Sąd stwierdził nieważność graficznej części planu w takim zakresie, aby wyeliminować normatywną treść wynikającą z rysunku planu i powodującą tę nieuzasadnioną nierówność. Znaczenie tak sformułowanego wyroku, zdaniem Sądu, będzie polegało na tym, że przy ewentualnym inwestowaniu na działkach nr [...] i [...] nie będzie można formułować ograniczeń wynikających z maksymalnej nieprzekraczalnej linii zabudowy. Nie oznacza to jednakże, że przy inwestowaniu na tych działkach nie ma żadnych ograniczeń. W drodze wykładni planu z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyroku należy przyjąć, że maksymalna nieprzekraczalna linia zabudowy winna sięgać tak daleko, jak w przypadku nieruchomości przy ul. [...] 9. W pozostałym zakresie, zdaniem Sądu, skarga nie jest uzasadniona, gdyż stwierdzenie nieważności innych części zaskarżonej uchwały nie ma znaczenia dla doprowadzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego do stanu zgodności z prawem. Ponadto inne ograniczenia prawa własności i prawa użytkowania wieczystego na terenie 4 MU są uzasadnione z uwagi na ochronę dóbr kultury i obciążają wszystkich, których to dotyczyć może, bez nieuzasadnionego zróżnicowania. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę kasacyjną wniósł A. J. podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 14 i art. 15 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) poprzez błędną wykładnię art. 15 ust. 2 tej ustawy polegającą na przyjęciu, że w planie miejscowym możliwe jest nakazanie likwidacji istniejących obiektów budowlanych na określonym w tym planie terenie. Wnoszący skargę kasacyjną wniósł o uchylenie punktu drugiego zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności § 7 ust. 2 pkt 7 lit "a" opisowej części uchwały Rady Miejskiej w Człuchowie z dnia 23 sierpnia 2007 roku, Nr XV/62/2007 w zakresie w jakim na terenie oznaczonym symbolem 4 MU na działce nr [...] wprowadza nakaz wyburzenia dysharmonicznych budynków lub ich przebudowy, rozbudowy lub nadbudowy. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest lakoniczne. Sąd zaniechał wskazania, jakiego rodzaju dobra kultury uzasadniają prawo do ograniczenia prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego. Sąd nie wskazał też z jakiego przepisu wynika możliwość ograniczenia prawa własności przez wzgląd na ochronę dóbr kultury. Niezasadny jest też pogląd Sądu, że stwierdzenie nieważności innych części zaskarżonej uchwały nie ma znaczenia dla doprowadzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego do stanu zgodności z prawem. Tymczasem zaskarżona część opisowa uchwały w § 7 ust. 2 pkt 7 lit. a zawiera regulację wykraczającą poza ustawowo określony zakres planu miejscowego. Art. 15 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawiera delegacji dla władzy planistycznej do dowolnego kształtowania treści planu zagospodarowania przestrzennego. Przepis ten wskazuje co może być określone w miejscowym planie. Żaden z punktów ust. 2 jak i ust. 3 art. 15 tej ustawy nie stanowi podstawy do umieszczenia w planie zagospodarowania przestrzennego nakazu likwidacji obiektów budowlanych. Kwestia rozbiórki jest zagadnieniem z zakresu nadzoru budowlanego, a nie planowania przestrzennego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rada Miejska w Człuchowie wniosła o jej oddalenie. Zdaniem Rady zapis zawarty w § 7 ust. 2 pkt 7 lit. a części opisowej planu zmierza do zharmonizowania zabudowy pomiędzy budynkami nr 5 i nr 11 przy ul. [...], tak by zabudowa ta nawiązywała do historycznej zabudowy o charakterze zabytkowym. Właściciele budynków parterowych mają w przyszłości dostosować wysokość zabudowy do zabudowy zabytkowej według własnego wyboru, to jest poprzez wyburzenie budynków istniejących i budowę nowych lub poprzez przebudowę, rozbudowę lub nadbudowę budynków istniejących. Zarzut o bezwzględnym nakazie rozbiórki jest więc, zdaniem Rady Miejskiej, nieuzasadniony. Kwestionowany zapis zawiera jasne i wyraźne przesłanie do właścicieli budynków o niskiej zabudowie, by doprowadzili oni do zwartej i zharmonizowanej zabudowy względem obiektów zabytkowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna wniesiona przez A. J. ma usprawiedliwione podstawy. Za zasadny uznać należy podniesiony przez wnoszącego skargę kasacyjną zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie u.p.z.p. Z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. wynika, że kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego należy do zadań własnych gminy. Z art. 4 ust. 1 u.p.z.p. z kolei wynika, że ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Przepisy te są wyrazem tzw. władztwa planistycznego gminy. W ramach tego władztwa gmina samodzielnie kształtuje sposób zagospodarowania podlegającego jej obszaru, jeżeli władztwa tego nie nadużywa. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Rada Miejska w Człuchowie uchwalając miejscowy plan zagospodarowania granice tego władztwa przekroczyła. Celem miejscowego planu zagospodarowania jest określenie sposobu zagospodarowania terenów znajdujących się na obszarze gminy. Osoby zainteresowane określoną nieruchomością w oparciu o przepisy planu winny mieć możliwość ustalenia, w jaki sposób dana nieruchomość może być zagospodarowana. Plan określa sposób zagospodarowania terenu na przyszłość. Celem uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania nie jest natomiast ingerencja w już istniejący sposób zagospodarowania określonego terenu. Niedopuszczalnym jest zawarcie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nakazu wyburzenia istniejących budynków. Niedopuszczalnym jest również zawarcie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nakazu przebudowy istniejących budynków, ich rozbudowy lub nadbudowy. O tym czy budynek ma zostać rozebrany decydować może wyłącznie jego właściciel budynku lub organy administracji w określonych prawem sytuacjach. Natomiast gdy budynek zostanie już rozebrany dysponent nieruchomości powinien mieć możliwość ustalenia, na podstawie zapisów zawartych w planie, w jaki sposób może zagospodarować teren pozostały po rozebranym budynku. Na podstawie przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego właściciel budynku powinien mieć też możliwość ustalenia, jakie wymogi musi spełnić, by możliwe było rozbudowanie, przebudowanie lub nadbudowanie należącego do niego budynku. Przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mogą natomiast zmuszać właściciela budynku do wykonania tego rodzaju czynności. Jak wynika z § 7 ust. 2 pkt 7 zaskarżonej przez wnoszącego skargę kasacyjną uchwały Rady Miejskiej w Człuchowie z dnia 23 sierpnia 2007 roku na terenie oznaczonym 4 MU wprowadza się nakaz wyburzenia dysharmonicznych budynków przy ulicy [...] 7, 7a i 9, oznaczonych na rysunku zmiany planu jako dysharmoniczne do wyburzenia lub przebudowy, bądź ich przebudowy, rozbudowy i nadbudowy w celu zharmonizowania całej pierzei wzdłuż ulicy [...], a zabudowa pomiędzy budynkami nr 5 i nr 11 przy ulicy [...] swoją wysokością winna nawiązywać do istniejącej historycznej zabudowy. Nałożenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wymogu wyburzenia, przebudowy, rozbudowy lub nadbudowy wykracza poza przysługujące Gminie tzw. władztwo planistyczne. Stąd też, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaistniała konieczność stwierdza nieważności § 7 ust. 1 punkt 7 litera "a" Uchwały Nr XV/62/2007 Rady Miejskiej w Człuchowie z dnia 23 sierpnia 2007 roku w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu pod zabudowę mieszkaniową, usługi, komunikację i zieleń, obejmującego Śródmieście w rejonie ulic: Garbarskiej, Zamkowej, Ogrodowej i Długosza oraz Placu Wolności i Placu Bohaterów w Człuchowie opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego z 2008 roku Nr 16, poz. 401, w zakresie, w jakim przepis ten wprowadza na terenie 4 MU nakaz wyburzenia bądź przebudowy, rozbudowy i nadbudowy dysharmonicznych budynków przy ulicy [...] 7, 7a i 9. Nie można podzielić stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że stwierdzenie nieważności § 7 ust. 1 punkt 7 lit. "a" zaskarżonej uchwały nie ma znaczenia dla doprowadzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego do stanu zgodności z prawem. Nie można też podzielić stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że ograniczenia prawa własności wynikające z tego przepisu planu w postaci nakazu wyburzenia bądź przebudowy, rozbudowy i nadbudowy budynków uzasadnione SA z uwagi na ochronę dóbr kultury. Ponownie stwierdzić należy, iż zawarcie w miejscowym planie zagospodarowania tego rodzaju nakazów wykracza poza tzw. władztwo planistyczne gminy. Pozostałe wymogi zawarte w § 7 ust. 1 punkt 7 lit. "a" zaskarżonej uchwały, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie naruszają prawa. Ograniczenie prawa własności poprzez wprowadzenie wymogu, by zabudowa pomiędzy budynkami nr 5 i nr 11 przy ul. [...] swoją wysokością nawiązywała do istniejącej historycznej zabudowy istotnie jest uzasadnione z uwagi na ochronę dóbr kultury. Aby nie było wątpliwości odnośnie do brzmienia § 7 ust. 1 punkt 7 lit. "a" zaskarżonej uchwały po stwierdzenie jej nieważności we wskazanym wyżej zakresie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż przepis ten będzie brzmiał następująco: "na terenie 4 MU zabudowa pomiędzy budynkami nr 5 i nr 11 przy ul. [...] swoją wysokością winna nawiązywać do istniejącej historycznej zabudowy". Nie mógł być natomiast podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 14 i art. 15 u.p.z.p., które wymieniają obligatoryjne i fakultatywne elementy jakie powinien zawierać miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Przepisy te, jak wynika z treści skargi kasacyjnej zostały powołane jako argument, iż nie ma w ich treści uprawnienia dla Gminy, by mogła w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zawrzeć nakaz wyburzenia budynku. Argument ten jest o tyle chybiony, że zawarte w tych przepisach normy prawne sformułowane są bardzo ogólnie i nie da się z nich wywieść wprost zakazu zawierania w treści miejscowego planu zagospodarowania np. obowiązku wyburzenia budynku. Zakazu takiego należy poszukiwać, jak to zostało wyżej wskazane przez Naczelny Sąd Administracyjny, w określeniu tzw. władztwa planistycznego przysługującego gminie. Z przytoczonych wyżej względów na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w części oddalającej skargę i rozpoznał zarzut skargi dotyczący niezgodności z prawem § 7 ust. 1 punkt 7 lit. "a" zaskarżonej uchwały. Na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od Rady Miejskiej w Człuchowie na rzecz wnoszącego skargę kasacyjną kwotę 700 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI