II OSK 485/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-21
NSAAdministracyjneWysokansa
planowanie przestrzennewarunki zabudowyreklamabezpieczeństwo ruchu drogowegozarządca drogiuzgodnienieNSAKPAPPPSAsamorząd warszawski

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów administracji w sprawie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla nośnika reklamowego, wskazując na wadliwość procedury uzgodnień z zarządcą drogi.

Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia warunków zabudowy dla dwustronnego nośnika reklamowego. WSA utrzymał w mocy decyzję SKO, uznając, że negatywna opinia Zarządu Dróg Miejskich stanowiła podstawę do odmowy ze względu na bezpieczeństwo ruchu drogowego. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że procedura uzgodnień z zarządcą drogi była wadliwa, ponieważ Zarząd Dzielnicy, wydający decyzję, nie jest tożsamy z Prezydentem m.st. Warszawy (zarządcą drogi), co wymagało przeprowadzenia uzgodnień w trybie art. 106 K.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki [...] sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla nośnika reklamowego. Spółka zarzucała naruszenie przepisów K.p.a. i P.p.s.a., w tym zaniechanie wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i dowolną ocenę dowodów, a także naruszenie zasad prowadzenia postępowania. WSA w Warszawie oddalił skargę, opierając się na opinii Zarządu Dróg Miejskich, który negatywnie zaopiniował inwestycję ze względu na zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Kluczowym argumentem NSA było stwierdzenie, że procedura uzgodnienia z zarządcą drogi (art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p.) została przeprowadzona wadliwie. Sąd podkreślił, że Zarząd Dzielnicy, wydający decyzję o warunkach zabudowy, nie jest tożsamy z Prezydentem m.st. Warszawy, który pełni funkcję zarządcy dróg. W związku z tym, uzgodnienie powinno było nastąpić w trybie art. 106 K.p.a., a nie jako zwykła opinia. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów administracji, wskazując również na wadliwość uzasadnienia decyzji SKO i niejasność co do podstaw odmowy ustalenia warunków zabudowy. Sąd nie rozpoznał merytorycznych aspektów wpływu nośnika na bezpieczeństwo ruchu drogowego, gdyż stwierdzony brak uzgodnienia stanowił podstawę do uchylenia decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, w sytuacji gdy organ wydający decyzję o warunkach zabudowy (Zarząd Dzielnicy) nie jest tożsamy z zarządcą drogi (Prezydent m.st. Warszawy), uzgodnienie z art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. powinno być dokonane w trybie art. 106 K.p.a.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że w ustroju miasta stołecznego Warszawy Zarząd Dzielnicy, wydając decyzję o warunkach zabudowy, działa jako odrębny organ administracji publicznej, a nie z upoważnienia Prezydenta m.st. Warszawy. Prezydent m.st. Warszawy, będący zarządcą dróg, jest innym organem. W związku z tym, uzgodnienie wymagane przepisami powinno być dokonane w trybie art. 106 K.p.a., a jego brak stanowi naruszenie prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (31)

Główne

u.p.z.p. art. 59 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 60

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 53 § 4 pkt 9

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wymaga uzgodnienia z właściwym zarządcą drogi w odniesieniu do obszarów przyległych do pasa drogowego.

u.p.z.p. art. 64 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest uzależnione od uzgodnienia z właściwym zarządcą drogi.

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 6

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie przepisów postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (brak uzgodnienia).

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 106 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Procedura uzgodnienia z innym organem.

Pomocnicze

u.d.p. art. 19 § 5

Ustawa o drogach publicznych

W granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych (z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych) jest prezydent miasta.

u.d.p. art. 21 § 1

Ustawa o drogach publicznych

Zarządca drogi może wykonywać swe obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej.

u.s.g. art. 9 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 39 § 1, 2 i 4

Ustawa o samorządzie gminnym

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 203 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

u.u.m.st.W. art. 11 § 1

Ustawa o ustroju miasta stołecznego Warszawy

Przekazanie dzielnicom kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych.

u.u.m.st.W. art. 11 § 3

Ustawa o ustroju miasta stołecznego Warszawy

Możliwość upoważnienia przez zarząd dzielnicy członków zarządu i pracowników do załatwiania indywidualnych spraw.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 3 § 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § 3 pkt 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 3

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1 lit. c i ust. 2 lit. b

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwość procedury uzgodnienia z zarządcą drogi ze względu na odrębność organów. Niewłaściwe umorzenie postępowania przez organ pierwszej instancji. Niewłaściwe uzasadnienie decyzji organu odwoławczego.

Godne uwagi sformułowania

nie można w prosty sposób utożsamiać kompetencji zarządu dzielnicy z kompetencjami Prezydenta m.st. Warszawy uzgodnienie wymagane stosownie do wymienionych przepisów powinno być dokonane w trybie art. 106 K.p.a. nie powinno to stanowić podstawy do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego działanie Kolegium nastąpiło w warunkach mogących budzić zastrzeżenia co do zadośćuczynienia zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego

Skład orzekający

Jan Szuma

sprawozdawca

Leszek Kiermaszek

przewodniczący

Roman Ciąglewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uzgodnień z zarządcą drogi w kontekście specyfiki ustrojowej m.st. Warszawy oraz zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki ustrojowej m.st. Warszawy, ale może mieć zastosowanie analogiczne w innych gminach, gdzie jednostki pomocnicze wydają decyzje administracyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu planowania przestrzennego – ustalania warunków zabudowy dla reklam, a NSA wyjaśnia złożone kwestie ustrojowe Warszawy i procedury administracyjne, co jest istotne dla praktyków.

Ważny wyrok NSA: Jak ustrojowe zawiłości Warszawy wpływają na procedury administracyjne w sprawach o warunki zabudowy.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 485/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma /sprawozdawca/
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Roman Ciąglewicz
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 474/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
uchylono zaskarżony wyrok i decyzje I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 293
art. 59 ust. 1, art. 60, art. 53 ust. 4 pkt 9
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.
Dz.U. 2020 poz 470
art. 19 ust. 5, art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Dz.U. 2020 poz 713
art. 9 ust. 1, art. 39 ust. 1, 2 i 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 474/21 w sprawie ze skargi [...] sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2020 r. znak KOC/5359/Ar/20 w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zarządu Dzielnicy Wola m.st. Warszawy z dnia 1 października 2020 r. nr 32/U/um/2020/wz, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz [...] sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie kwotę 1 587 (tysiąc pięćset osiemdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II OSK 485/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (zwanego dalej "Kolegium") z dnia 8 grudnia 2020 r., znak KOC/5359/Ar/20, które – po rozpatrzeniu odwołania C. sp. z o.o. oraz S. sp. z.o.o. od decyzji Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy (zwanego dalej "Zarządem Dzielnicy") z dnia 1 października 2020r., nr 32/U/um/2020/wz umarzającej postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek C. sp. z o.o. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwustronnego wolnostojącego nośnika reklamowego, składającego się z dwóch tablic reklamowych (obecny nr id. WAR 043) o wymiarach 4,0 m x 12,0 m (po jednej z każdej strony) zamocowanych do słupa stalowego, przytwierdzonego do fundamentu zabetonowanego w gruncie przy ul. T. w Warszawie na działce nr [...], obręb [...] w Dzielnicy [...] m.st. Warszawy – uchyliło rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i odmówiło ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji.
Powyższy wyrok wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Wniosek C. sp. z o.o. był wielokrotnie rozpoznawany przez Zarząd Dzielnicy po tym, jak kolejne decyzje podlegały uchyleniu przez Kolegium. Finalnie wskazaną powyżej decyzją z dnia 1 października 2020 r. Zarząd Dzielnicy umorzył postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy stwierdziwszy, że inwestor, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o ustalenie warunków zabudowy nie przedłożył kopii mapy zasadniczej, pozwalającej na przeprowadzenie analizy funkcji i cech zabudowy w otoczeniu terenu inwestycji.
W odwołaniach C. sp. z o.o. i S. sp. z o. o. zarzuciły zarządowi dzielnicy uchylanie się od merytorycznego rozpatrzenia sprawy, poprzez niewłaściwe umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Jak zaznaczono na wstępie, Kolegium decyzją z dnia 8 grudnia 2020 r. uchyliło rozstrzygnięcie Zarządu Dzielnicy umarzające postępowanie i w to miejsce orzekło o odmowie ustalenia warunków zabudowy. Organ odwoławczy zauważył, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe w związku z niedołączeniem do akt właściwej mapy zasadniczej. Mogło to być podstawą do odmowy ustalenia warunków zabudowy, o czym zresztą Zarząd Dzielnicy pouczył wnioskodawcę w wezwaniu z dnia 26 sierpnia 2020 r. W pozostałym zakresie Kolegium skoncentrowało się na możliwości lokalizacji spornego nośnika reklamowego w kontekście występującego zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Wskazało na art. 59 ust. 1, art. 60, art. 53 ust. 4 pkt 9 ustawy z 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 293 z późn. zm., dalej "u.p.z.p."). Podkreśliło, że zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwym zarządcą drogi w odniesieniu do obszarów przyległych do pasa drogowego. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie występuje jednak sytuacja dostrzeżona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 9 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 609/12), gdzie zarządcą drogi oraz organem wydającym decyzję o warunkach zabudowy jest ten sam organ, w następstwie czego realizacja wymogu z art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. nie następuje w formie uzgodnienia, a opinii (wewnątrz jednostek organizacyjnych podległych temu samemu organowi – uw. NSA). W tym kontekście Kolegium zwróciło uwagę, że w piśmie z dnia 20 sierpnia 2020 r. Zarząd Dróg Miejskich w Warszawie wyraził negatywną opinię o zamierzeniu inwestycyjnym. Wskazał na zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego jakie może spowodować funkcjonowanie wolnostojącego słupa ogłoszeniowego przy drodze. Reklamy powodują dekoncentrację kierowców, co jest szczególnie niebezpieczne w przypadku dróg o dużym natężeniu ruchu oraz w strefie oddziaływania skrzyżowania. Zarząd Dróg Miejskich wyjaśnił, że nośnik reklamowy objęty wnioskiem C. sp. z o.o. znajduje się bezpośrednio w sąsiedztwie pasa drogowego ul. T. o dużym natężeniu ruchu i skierowany jest w stronę drogi, czyli adresatem umieszczonych na nim reklam są kierujący pojazdami. Organ zaznaczył też, że do akt sprawy dołączono wyniki pomiarów natężenia ruchu na ul. T. w rejonie ul. S. z 2019 r., gdzie odnotowano, że nasilenie ruchu drogowego w tym rejonie jest bardzo duże. W tym kontekście Kolegium uznało, że zachodzi podstawa do odmowy ustalenia warunków zabudowy.
Skargę do Sądu na opisaną wyżej decyzję wniosła S. sp. z o.o.
Wyrokiem z dnia 21 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki. Przedstawiwszy uwarunkowania prawne ustalania warunków zabudowy Sąd skoncentrował się na wymogu uzgodnienia warunków zabudowy z właściwym zarządcą drogi w odniesieniu do obszarów przyległych do pasa drogowego (art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p.). Zaznaczył, że działka nr [...] znajduje się bezpośrednio w sąsiedztwie pasa drogowego ul. T. . Sąd pierwszej instancji wywodził dalej, że stosownie do art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 470 z późn. zm., dalej "u.d.p."), w granicach miast na prawach powiatu, zarządcą wszystkich dróg publicznych, za wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Ten zatem organ, jest właściwym do wydania decyzji o warunkach zabudowy i do uzgodnienia tej inwestycji. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.d.p., zarządca drogi może wykonywać swe obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej.
Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie zarządcą drogi jest Zarząd Dróg Miejskich m.st. Warszawy, który jest jednostką organizacyjną m.st. Warszawy, nieposiadającą osobowości prawnej, działającą w formie jednostki budżetowej. Jest zarządem drogi w rozumieniu ustawy, przy pomocy którego Prezydent m.st. Warszawy wykonuje swoje obowiązki jako zarządca dróg publicznych. Zarząd Dróg Miejskich m.st. Warszawy nie jest organem administracji publicznej, ale jednostką organizacyjną, która jest powołana do obsługi organu, to jest Prezydenta m.st. Warszawy w zakresie powierzonych mu kompetencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skonstatował, że w sytuacji, w której organ wydający decyzję o warunkach zabudowy i zarządca drogi, który ma taką decyzję uzgodnić, to te same organy, kwestię, którą miałby oceniać zarządca drogi, ocenia samodzielnie przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy organ właściwy do wydania tej decyzji. W rozpoznawanej sprawie, pomimo, że Prezydent m.st. Warszawy wystąpił do Zarządu Dróg Miejskich o uzgodnienie inwestycji, wystąpienie to potraktować należy jako wniosek o opinię. Wyrażając ten pogląd Sąd pierwszej instancji przywołał wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2013 r., sygn. akt Il OSK 609/12 oraz z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2515/20 (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zasadnym było zatem oparcie ustaleń w zakresie bezpieczeństwa ruchu na ustaleniach zawartych w piśmie Zarządu Dróg Miejskich m.st. Warszawy z dnia 20 sierpnia 2020 r., który negatywnie zaopiniował projekt decyzji.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że nie można uznać za zasadny zarzutu skargi, zgodnie z którym stanowisko Zarządu Dróg Miejskich m. st. Warszawy stanowi jedynie teoretyczne rozważania na temat zagrożenia w ruchu drogowym, jakie powoduje sporny nośnik reklamowy. Zdaniem Sądu opinię Zarządu potraktować należy jako wiążące stanowisko wyspecjalizowanego organu, jakim jest zarządca drogi publicznej. Kolegium stosownie do tego podzieliło wskazane w niej obawy dotyczące bezpieczeństwa ruchu będące podstawą do negatywnej oceny możliwości zalegalizowania nośnika reklamowego. Ponadto w ocenie Sądu pierwszej instancji ustalenia Zarządu Dróg Miejskich m. st. Warszawy nie są abstrakcyjne, lecz odnoszą się do realiów rozpoznawanej sprawy oraz natężenia ruchu występującego w miejscu usytuowania nośnika. Znajdują ponadto potwierdzenie w opracowaniach sporządzonych przez inne wyspecjalizowane jednostki.
Odnosząc się dalej do realiów sprawy Sąd wyjaśnił, że sporny nośnik reklamowy usytuowany jest bezpośrednio w sąsiedztwie pasa drogowego ul. T. , gdzie występuje duże natężenie ruchu, a adresatami umieszczonych na nim reklam są kierujący pojazdami. Zarząd Dróg Miejskich m. st. Warszawy wskazał, że zgodnie z u.d.p. do zadań zarządcy drogi należy ochrona dróg poprzez zapewnienie wymaganego poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego. Obowiązkiem zarządcy drogi jest zapanować nad zjawiskiem nadmiernego gromadzenia reklam w pasach drogowych z uwagi na ich negatywny wpływ na bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego. Reklamy powodują dekoncentrację kierowców, co jest szczególnie niebezpieczne na drogach o dużym natężeniu ruchu oraz w strefie skrzyżowania, a w takim właśnie miejscu zlokalizowany jest nośnik. Poczynione ustalenia te potwierdzają wyniki pomiarów natężenia ruchu z 2019 r. na ul. T. w rejonie ulicy S. . Już wówczas natężenie to określone zostało jako duże i z pewnością nie uległo ono zmniejszeniu w dacie wydawania skarżonej decyzji. Zdaniem Sądu pierwszej instancji należało w pełni podzielić opinię Zarządu, że sytuowanie przy drodze nośników reklamowych, jak ten będący przedmiotem sprawy, dekoncentruje kierowców, powoduje odwrócenie uwagi od ruchu drogowego, a tym samym stanowi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa. W ocenie Sądu pierwszej instancji w kontekście znacznych rozmiarów nośnika (4,0x12,06 m) zasadnie uznano, że prezentowane na nim reklamy, mogą dekoncentrować kierowców. Sąd stwierdził, że opinia Zarządu Dróg Miejskich m. st. Warszawy uwzględnia specyfikę ul. T. z jej natężeniem ruchu i usytuowanie nośnika w rejonie skrzyżowania, gdzie konieczne jest zachowanie przez kierowców szczególnej ostrożności. Nie można zatem uznać argumentacji skargi, że wywody opinii Zarządu mogą się odnosić do każdego innego obiektu lub zdarzenia zaistniałego w pobliżu drogi publicznej. Wyspecjalizowany organ, jakim jest Zarządu Dróg Miejskich m. st. Warszawy, indywidualnie ocenił wpływ nośnika na bezpieczeństwo ruchu w miejscu, gdzie nośnik ten jest usytuowany i nie było konieczne zgromadzenie przez organ dodatkowych dokumentów w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dodał, że w odniesieniu do realiów sprawy należy wspomnieć o specyfice reklamy, która jako niosąca podaną w atrakcyjnej formie informację, będzie przyciągała uwagę kierowców, a przez to może powodować spowalnianie ich reakcji na dynamicznie zmieniającą się sytuację na drodze i to w warunkach rosnącego natężenia ruchu drogowego. Kierowca przyswajając wiadomości przekazane przez reklamę nie ma możliwości skupienia całej swojej uwagi na sytuacji panującej na drodze, w tym na poruszającym się przed nim pojeździe, co jest szczególnie istotne w rejonie skrzyżowania. Takie chwilowe rozproszenie uwagi kierowcy przez nośniki reklamowe może być jednym z wielu powodów zaistnienia wypadku drogowego. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że stanowisko Zarządu Dróg Miejskich m. st. Warszawy oparte było również na "opinii w sprawie zagrożeń dla kierujących pojazdami wynikających z umieszczenia reklam w pasach dróg w m. st. Warszawie", która zawiera szczegółowe zasady lokalizacji reklam w pasie drogowym opracowane na podstawie badań naukowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił wreszcie, że w zakresie uzgodnień z zarządcą drogi (art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p.) w orzecznictwie utrwalony jest pogląd o prymacie zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym nad słusznym interesem wnioskodawcy, co znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji. Sąd przywołał przytoczył przy tym stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1026/04.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2021 r. złożyła S. sp. z o.o. zarzucając naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez Kolegium art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej "K.p.a.") w sytuacji, gdy:
a. decyzja Kolegium została wydana z naruszeniem przepisów postępowania polegającym na zaniechaniu wszechstronnego zgromadzenia i wszechstronnej oceny materiału dowodowego sprawy oraz na przeprowadzeniu dowolnej, a nie swobodnej, oceny materiału dowodowego. Nie wyjaśniono stanu faktycznego, a przede wszystkim: czy reklama stanowi realne zagrożenie (i jakiego rodzaju) dla ruchu drogowego i nie zebrano sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego: zabrakło jednoznacznych dowodów potwierdzających stworzenie zagrożenia przez nośnik reklamowy. To wszystko skutkowało błędnym ustaleniem, że inwestycja stanowi zagrożenie dla ruchu drogowego (zdaniem skarżącej ustalenie takie miało charakter dowolny i nie zostało poparte dostatecznym materiałem dowodowym, w szczególności dowodami wskazującymi na konkretne usytuowanie nośnika, rozmiarów, odległości od drogi czy nawet jego rodzaju i charakteru zabudowy w sąsiedztwie spornego nośnika reklamowego). W ocenie S. sp. z o.o. zaniechano więc przeprowadzenia stosownych ustaleń faktycznych co do zakresu uzgodnień (lub wyrażenia opinii) wymaganych w świetle art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. (decyzja Kolegium nie zawiera pełnych informacji co do tego, jakiego rodzaju czynności i oceny zostały przeprowadzone);
b. decyzja Kolegium została wydana z naruszeniem przepisów postępowania dotyczących właściwego uzasadnienia decyzji. Spółka zauważyła, że nie sposób odtworzyć, co organ odwoławczy miał na myśli, zwłaszcza, czy rzekomy brak mapy stał się również podstawą do odmowy ustalenia warunków zabudowy. Poza tym organ odwoławczy nie ocenił, czy nie należało zobowiązać inwestora do złożenia załączników do wniosku odpowiadających w formie i treści wymaganym przepisom;
2. art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez Kolegium art. 8 i art. 11 K.p.a., w sytuacji gdy decyzja tego organu została wydana z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej określonej oraz zasady przekonywania. To wynika z niedostatecznego wyjaśnienia, dlaczego Kolegium uważało, że sporny nośnik reklamowy będzie przykuwał uwagę kierowców, powodując zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego;
3. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 64 ust. 1 [w tym miejscu dopisano "pkt 1-5" – Naczelny Sąd Administracyjny zakłada, że nastąpiło to na skutek oczywistej omyłki, gdyż wymieniony przepis odsyłający nie ma takich podpunktów] i art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe uznanie, że nie zostały spełnione warunki do wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla spornego nośnika, co skutkowało oddaleniem skargi. Tymczasem decyzje organów obu instancji nie zostały poprzedzone wszystkimi wymaganymi czynnościami służącymi do prawidłowej oceny, czy nastąpi pogorszenie warunków bezpieczeństwa ruchu na drodze w związku z usytuowaniem spornego nośnika reklamowego.
Wskazując na powyższe S. sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarżąca wystąpił też o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a. – obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935). W sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a.), stąd należy ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów skargi kasacyjnej.
Zasadny jest zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p.
S. sp. z o.o. ma rację, że decyzje "nie zostały poprzedzone wszystkimi wymaganymi czynnościami służącymi do prawidłowej oceny czy nastąpi pogorszenie warunków bezpieczeństwa ruchu na drodze w związku z usytuowaniem spornego nośnika reklamowego" – z tym jednak zastrzeżeniem, że w granicach przytoczonego wyżej zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny musi zwrócić uwagę na pewną poważniejszą jeszcze wadę postępowania przed organami.
Jak podkreślano i wyjaśniano na każdym stadium postępowania w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. decyzja o warunkach zabudowy wydawana jest po uzgodnieniu z właściwym zarządcą drogi – w odniesieniu do obszarów przyległych do pasa drogowego.
Jest poza sporem, że działka nr [...], na której lokalizowany jest nośnik reklamowy objęty wnioskiem C. sp. z o.o., stanowi obszar przyległy do pasa drogowego – u. T. w Warszawie. To aktualizuje potrzebę spełnienia wymogu omawianego wyżej uzgodnienia. Organy, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjęły, że w sprawie zaistniała jednak sytuacja, w której uzgodnienie z art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. nie musi być dokonane w drodze postanowienia stosownie do reguł określonych w art. 106 K.p.a., jako że organ wydający decyzję i zarządca drogi, to ten sam organ administracji publicznej. Sąd pierwszej instancji uznał, że zachodzi sytuacja zidentyfikowania w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za taka, gdy z uwagi na tożsamość organu prowadzącego postępowanie i organu uzgadniającego (prezydenta miasta mającego dokonać uzgodnienia z zarządcą drogi, którego funkcję pełni) wystarczające jest zasięgnięcie jedynie opinii. Przyjmując taki pogląd Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie uznał, że zasadnie Zarząd Dzielnicy wystąpił o opinię Zarządu Dróg Miejskich m.st. Warszawy. Opinia ta, wyrażona w piśmie z dnia 20 sierpnia 2020 r. (k. 108/1-2 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), mogła w jego ocenie stanowić podstawę do merytorycznego badania zagadnienia wpływu inwestycji na bezpieczeństwo ruchu drogowego i wydania decyzji w przedmiocie warunków zabudowy.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tym składzie nie neguje poglądu wyrażonego w przywołanym przez Sąd pierwszej instancji wyroku z dnia 9 lipca 2013 r., sygn. akt Il OSK 609/12, że w przypadku tożsamości organu występującego o uzgodnienie i organu uzgadniającego, art. 106 K.p.a. nie znajduje zastosowania. Stanowisko takie jest od lat prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 791/09, orzeczenia.nsa.gov.pl) i skądinąd jest ono w pełni przekonujące, skoro art. 106 § 1 K.p.a. stanowi o sytuacji, w której wydanie decyzji zależne jest od stanowiska wyrażonego przez "inny organ".
Naczelny Sąd Administracyjny musi jednak zwrócić uwagę, że taka sytuacja – wbrew pozorom – nie występuje w niniejszej sprawie. Organy orzekające, a także aprobujący ich decyzje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pominęły specyfikę ustroju miasta stołecznego Warszawy. Nie zwrócono uwagi w szczególności na fakt, że decyzja wydana w pierwszej instancji administracyjnej, to nie decyzja Prezydenta m.st. Warszawy, będącego zarazem zarządcą dróg na obszarze stolicy, ale decyzja Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy.
W realiach ustrojowych m.st. Warszawy – ustawie z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1817, dalej "u.u.m.st.W.") – należy uwzględnić specyficzną pozycję ustrojową dzielnic oraz ich organów. W odróżnieniu od klasycznych struktur administracyjnych przewidzianych w ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 713 z późn. zm., dalej "u.s.g.") w Warszawie przyznano dzielnicom charakter odrębnych jednostek pomocniczych o zdywersyfikowanym zakresie kompetencji, regulowanym bezpośrednio przez Radę m.st. Warszawy na podstawie art. 11 ust. 1 u.u.m.st.W. Należy podkreślić, iż zarządy dzielnic nie działają w oparciu o typowe dla ustroju gminnego upoważnienie organu wykonawczego (wójt, burmistrz, prezydent miasta), lecz legitymują się własnym, odrębnym źródłem kompetencji, wynikającym z uchwał Rady m.st. Warszawy podejmowanych na podstawie ustawy ustrojowej. W tym miejscu należy dodać, że przypadki takiej konfiguracji mogą wystąpić, choć w praktyce jest to stosunkowo rzadkie, także w innych gminach i w odniesieniu do określonych ich organów, jako że ogólną normatywną podstawą upoważnienia przez radę gminy jednostek pomocniczych oraz organów innych jednostek i podmiotów do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, jest art. 39 ust. 4 u.s.g. Przepis ten stanowi, że w gminie "Do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej rada gminy może upoważnić również organ wykonawczy jednostki pomocniczej oraz organy jednostek i podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 1". Wówczas to zachodzić będzie wyjątek od zasady, że w gminie decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej wydaje wójt (art. 39 ust. 1 u.s.g.). Do analizy tej regulacji prawnej Naczelny Sąd Administracyjny powróci w dalszym wywodzie, gdyż dotyczący jej dorobek orzeczniczy ma znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W tym miejscu należy określić, jaka jest pozycja zarządów dzielnic, w tym Zarządu Dzielnicy [...], gdy chodzi o udzielone im upoważnienia do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej.
Zgodnie z przywołanym wyżej art. 11 ust. 1 u.u.m.st.W. dzielnica działa na podstawie statutu dzielnicy nadanego przez Radę m.st. Warszawy i innych uchwał Rady m.st. Warszawy przekazujących dzielnicy zadania i kompetencje gminne i powiatowe, zadania zlecone gminie z zakresu administracji rządowej oraz zadania realizowane na podstawie porozumień zawartych pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego.
Na podstawie art. 11 ust. 1 u.u.m.st.W. Rada m.st. Warszawy podjęła uchwałę nr XLVI/1422/2008 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (tekst jednolity Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2016 r., nr 6725 z późn. zm., dalej "uchw.komp."). Zgodnie z art. 17 pkt 4 uchw.komp., w zakresie architektury i budownictwa oraz planowania i zagospodarowania przestrzennego, przekazano dzielnicom kompetencje do wydawania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy w określonych tam przypadkach.
Stosownie do powyższego zarządy dzielnic, w tym Zarząd Dzielnicy [...], wydając decyzje w przedmiocie warunków zabudowy, nie działają z upoważnienia Prezydenta m.st. Warszawy. Nie jest to w szczególności przypadek upoważnienia zastępców lub innych pracowników urzędu gminy, do wydawania decyzji administracyjnych. Art. 11 ust. 1 u.u.m.st.W. i uchw.komp. statuują upoważnienie organu wykonawczego jednostki pomocniczej m.st. Warszawy (art. 5 ust. 1 u.u.m.st.W.) – zarządu dzielnicy (art. 6 u.u.m.st.W.) do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej w określonym zakresie, w tym spraw z zakresu warunków zabudowy. Art. 11 ust. 1 u.u.m.st.W. i uchw.komp., w zakresie dotyczącym indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, stanowią niejako rozwinięcie i uszczegółowienie ogólnej regulacji zawartej we wspomnianym wcześniej art. 39 ust. 4 u.s.g. Zaakcentować więc należy, że mamy do czynienia z konstrukcją, w przypadku której zarząd dzielnicy załatwiając indywidualne sprawy z zakresu administracji publicznej delegowane przez Radę m.st. Warszawy nie działa jako Prezydent m.st. Warszawy (z jego upoważnienia), ale jako odrębny organ administracji publicznej. Tytułem uzupełnienia wypada zauważyć, że wprawdzie art. 11 ust. 1 u.u.m.st.W. nie stanowi wprost o indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, to jednak nie ulega wątpliwości, że kompetencje w tym zakresie mogą być w drodze uchwały Rady m.st. Warszawy przekazane – co dobitnie potwierdza art. 11 ust. 3 u.u.m.st.W. stanowiący, że: "W zakresie kompetencji, o których mowa w ust. 1, zarząd dzielnicy może upoważnić poszczególnych członków zarządu oraz innych pracowników Urzędu m.st. Warszawy, wykonujących pracę w danej dzielnicy, do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej w trybie przepisów o postępowaniu administracyjnym i postępowaniu podatkowym, w tym do wydawania decyzji". Ustawodawca nie tylko więc potwierdza, że zarządowi dzielnicy mogą być przekazane kompetencje do załatwiania spraw indywidualnych, ale zarazem akcentuje, że zarząd uzyskuje w tym obszarze pozycję analogiczną do organu wykonawczego gminy (por.: art. 39 ust. 2 u.s.g.), samemu mogąc udzielać dalszych upoważnień członkom zarządu dzielnicy oraz innym pracownikom do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, w tym do wydawania decyzji.
Opisaną sytuację analizowano wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2016 r., sygn. akt II FPS 3/16 (ONSAiWSA 2017/2/18) trafnie wskazano, że: "[...] w orzecznictwie sądowoadministracyjnym za bezsporną uznawana jest teza, że skorzystanie z trybu, o którym stanowi ostatni z wymienionych przepisów [art. 39 ust. 4 u.s.g.], powoduje przeniesienie kompetencji przyznanych ustawowo organowi wykonawczemu, związanych z załatwianiem spraw indywidualnych, na rzecz wskazanego w uchwale podmiotu, w tym jednostek wyliczonych w art. 9 ust. 1 u.s.g. Oznacza to, że udzielenie upoważnienia w rozumieniu art. 39 ust. 4 u.s.g. nie jest równoznaczne z umocowaniem danego podmiotu do działania w imieniu organu gminy. Jego skutkiem jest natomiast przypisanie kompetencji do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej organowi jednostki pomocniczej, bądź organom jednostek i podmiotów wyliczonych w art. 9 ust. 1 u.s.g. [...] [Z] chwilą udzielenia upoważnienia przez radę gminy, wskazany przez nią podmiot «przejmuje funkcję administracji i wydaje decyzje we własnym imieniu, a nie w imieniu wójta czy też rady gminy». [...] [O]rgan wykonawczy gminy traci w takim przypadku swoje uprawnienia jurysdykcyjne (podobnie: R. Budzisz, w: Ustawa o samorządzie gminnym, Komentarz, pod red. P. Chmielnickiego, Warszawa 2013, s. 576 oraz A. Skoczylas, w: Ustawa o samorządzie gminnym, Komentarz, pod red. R. Hausera i Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2011, s. 422). Można z tego wysnuć bardziej generalny wniosek, iż nazwa, którą w ustawie oznaczono omawianą konstrukcję, nie odpowiada jej prawnemu charakterowi. Nie odzwierciedla ona bowiem faktu przesunięcia – w następstwie uruchomienia trybu z art. 39 ust. 4 u.s.g. – kompetencji w sferze wypełniania zadań publicznych".
Pogląd wyrażony w cytowanym wyżej fragmencie uzasadnienia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego uznany został późniejszym w orzecznictwie (zob. wyrok z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1285/18 oraz z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 185/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W kontekście obecnie rozpatrywanej sprawy z powyższego płynie taka oto konsekwencja, że nie można w prosty sposób utożsamiać kompetencji zarządu dzielnicy z kompetencjami Prezydenta m.st. Warszawy, pomimo że obie struktury mieszczą się w ramach administracji miejskiej. Jeżeli zarząd dzielnicy jest w warunkach ustrojowych m.st. Warszawy organem prowadzącym postępowanie administracyjne o ustalenie warunków zabudowy, to oznacza, że uzgodnienia z art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. musi on dokonać z zarządcą drogi, a tym jest inny organ, a nie podległa zarządowi dzielnicy jednostka. W tym miejscu należałoby się oczywiście dla porządku zastanowić, czy skoro stosownie do art. 11 ust. 1 u.u.m.st.W. i uchw.komp. przekazano dzielnicom kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie warunków zabudowy, to czy analogicznie nie przekazano dzielnicom sfery zadań i kompetencji z zakresu dróg publicznych. O tym stanowi § 15 uchw.komp., jednak należy podkreślić, że choć przekazano dzielnicom szereg obowiązków zarządcy dróg, to nie zawiera się wśród nich kompetencja do dokonywania uzgodnień takich jak określone w art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p.
Wracając więc do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organem głównym prowadzącym postępowanie, którego kompetencja nie pochodzi od Prezydenta m.st. Warszawy, jest Zarząd Dzielnicy [...]. Kompetencja tego organu do wydawania decyzji o warunkach zabudowy przekazana została na mocy uchwały Rady m.st. Warszawy. Znamienne jest to, że w nagłówku decyzji z dnia 1 października 2020r., nr 32/U/um/2020/wz analizowane wyżej akty oraz przepisy zostały wyraźnie wymienione jako podstawa prawna działania organu (poza art. 104 i art. 105 § 1 K.p.a., zob.: na art. 39 ust. 4 u.s.g., art. 11 ust. 3 u.u.m.st.W. oraz § 17 uchw.komp.).
Powyższe oznacza, że Zarząd Dzielnicy [...] obowiązany był uzgodnić decyzję o warunkach zabudowy z zarządcą drogi, a tym jest w Prezydent m.st. Warszawy jako organ wykonawczy m.st. Warszawy, który pełni jednocześnie funkcję zarządcy dróg publicznych na obszarze miasta i kompetencję tę czerpie bezpośrednio z art. 19 ust. 5 u.d.p. Prezydent m.st. Warszawy realizuje zadania w tym zakresie za pośrednictwem podległej mu jednostki - Zarządu Dróg Miejskich m.st. Warszawy, która jednak nadal pozostaje jednostką organizacyjną powołaną do obsługi organu i działającą w granicach jego kompetencji.
Tym samym procedura uzgadniania decyzji o warunkach zabudowy, wynikająca z art. 53 ust. 4 pkt 9 (w zw. z art. 64 ust. 1) u.p.z.p. powinna uwzględniać, iż zarządca drogi (Prezydent m.st. Warszawy) nie jest tożsamy z organem wydającym decyzję (Zarządem Dzielnicy [...]). Oznacza to wreszcie, że uzgodnienie wymagane stosownie do wymienionych przepisów powinno być dokonane w trybie art. 106 K.p.a. z dalszymi tego konsekwencjami (możliwość złożenia zażalenia na postanowienie), a jego brak stanowi naruszenie prawa organu wydającego decyzję o warunkach zabudowy.
Podsumowując powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna S. sp. z o.o. w zakresie, w jakim przedstawiono w niej zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. pozostawała usprawiedliwiona. Wprawdzie spółka nie wskazała na naruszenie art. 106 § 1 K.p.a. i przepisów analizowanych wyżej, niemniej już samo wskazanie na uchybienie art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. poparte twierdzeniem, że "decyzje organów obu instancji nie zostały poprzedzone wszystkimi wymaganymi czynnościami służącymi do prawidłowej oceny czy nastąpi pogorszenie warunków bezpieczeństwa ruchu na drodze w związku z usytuowaniem spornego nośnika reklamowego" było wystarczające. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nieuzyskanie uzgodnienia w wymaganej formie jest właśnie niedopełnieniem wymaganych czynności w danym zakresie przedmiotowym.
Zasadny okazał się także zarzut skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w zakresie, w jakim spółka akcentuje, że w oparciu o decyzję Kolegium nie sposób odtworzyć, czy brak złożenia przez wnioskodawcę C. sp. z o.o. mapy stał się podstawą do odmowy ustalenia warunków zabudowy. Organ odwoławczy nie ocenił, czy nie należało zobowiązać inwestora do złożenia załączników do wniosku odpowiadających w formie i treści wymaganym przepisom
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że rzetelność uzasadnienia decyzji Kolegium budzi poważne zastrzeżenia. Wskazać należy, że zaskarżoną decyzją rozpatrywano odwołanie od decyzji Zarządu Dzielnicy umarzającej postępowanie i nie zawierającej żadnego wywodu merytorycznego. Zarząd Dzielnicy ograniczył się do wskazania, że 26 sierpnia 2020 r. wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków wniosku poprzez dołączenie oryginału kopii mapy zasadniczej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w skali 1:500 lub 1:1000, o której mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. i spełniającej wymagania określone w 53 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164, poz. 1588). Organ pierwszej instancji stwierdził, że 17 września 2020 r. C. sp. z o.o. złożyła pismo z prośbą o wydłużenie terminu uzupełnienia braków określonych wezwaniu do 28 września 2020 r., a pismem z dnia 25 września 2020 r. uzupełniła braki. Zarząd Dzielnicy stwierdził jednak, że przedłożona mapa nie spełnia wymagań określonych w § 3 ust. 2 rozporządzenia, w związku z czym "nie ma możliwości wydania merytorycznego rozstrzygnięcia", a postępowanie "stało się bezprzedmiotowe".
Kolegium w reakcji na powyższe stwierdziło natomiast, że "nie było podstaw w niniejszej sprawie do umorzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, postępowanie bowiem nie stało się bezprzedmiotowe z tego powodu, że inwestor nie dołączył do akt sprawy właściwej kopii mapy zasadniczej. Była to podstawa do odmowy ustalenia warunków zabudowy, tak jak wskazano to w wezwaniu z dnia 26 sierpnia 2020 roku".
W świetle powyższego rzeczywiście, jak zaznacza S. sp. z o.o., nie jest jasne, czy brak przedstawienia stosownej mapy Kolegium potraktowało jako podstawę odmowy ustalenia warunków zabudowy. Niezależnie jednak od tego, zwrócić trzeba uwagę na to, że organ odwoławczy przeszedł zupełnie do porządku nad sytuacją, w której Zarząd Dzielnicy w pierwszej instancji administracyjnej nie przeprowadził żadnej merytorycznej oceny sprawy i umorzył postępowanie, a Kolegium – co mogło zaskoczyć wnioskodawcę – uznało, że sprawę można było jednak załatwić odmownie co do istoty, ale z powołaniem na inne okoliczności (generowanie przez inwestycję zagrożenia dla ruchu drogowego).
Trudno nie dostrzec, że działanie Kolegium nastąpiło w warunkach mogących budzić zastrzeżenia co do zadośćuczynienia zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego – sprawa wszakże nie była w ogóle merytorycznie rozpatrzona przez Zarząd Dzielnicy. W ostatnim zdaniu uzasadnienia decyzji organu odwoławczego tenże usprawiedliwia swoje rozstrzygnięcie zaznaczając, że sprawa "była już wielokrotnie przekazywana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli Kolegium zdecydowało się na tak niestandardowy sposób działania, a orzekało na niekorzyść wnioskodawcy, to jego obowiązkiem było szczególnie staranne uzasadnienie decyzji. Tymczasem całość merytorycznej oceny materiału dowodowego Kolegium zawarła się w jednym akapicie, w którym po prostu zacytowano opinię Zarządu Dróg Miejskich w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2020 r. Ponadto nie wiadomo (co sygnalizowano wyżej), czy powodem odmownej decyzji była właśnie ta opinia, czy nienależyte wykonanie wezwania do uzupełnienia wniosku o mapę zasadniczą (gdyż to właśnie opisano jako powód odmownej decyzji).
Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze skarżącą, że zaskarżona decyzja narusza standardy wynikające z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu uzasadniającym zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o uwzględnieniu skargi kasacyjnej i zarazem rozpoznał skargę S. sp. z o.o. uchylając decyzje obu instancji.
Powody uchylenia decyzji Kolegium opisane zostały wyżej, natomiast uchylenie decyzji Zarządu Dzielnicy było konieczne, gdyż organ ten bezzasadnie uznał postępowanie za bezprzedmiotowe, a decyzja je umarzająca nie powinna ostać się w obrocie prawnym. Podkreślić należy z całą stanowczością, że wprawdzie C. sp. z o.o. była wezwana do uzupełnienia mapy zasadniczej, a przy piśmie z dnia 25 września 2020 r. przysłała niewłaściwy wydruk (o niedostatecznym pokryciu terenu), to jednak nie powinno to stanowić podstawy do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Wnioskodawczyni zareagowała przecież na wezwanie organu, tyle że wadliwie je zrealizowała. Wyprowadzenie tylko z tej ostatniej okoliczności formalnych konsekwencji, takich jak umorzenie prowadzonego przez wiele lat postępowania administracyjnego (i to w warunkach, które wskazują na determinację inwestora i uprawnionego co do woli kontynuacji sprawy), uznać należy za działanie trudne do akceptacji w świetle zasady wyartykułowanej w art. 9 K.p.a. Jeżeli Zarząd Dzielnicy uważał, że mapa zasadnicza opisana w wezwaniu z dnia 26 sierpnia 2020 r., o takim pokryciu terenu jak wskazano, jest mu konieczna do merytorycznego załatwienia sprawy, to otrzymawszy odpowiedź C. sp. z o.o. z dnia 25 września 2020 r. powinien zwrócić wnioskodawcy na to uwagę i wyznaczyć dodatkowy termin na dostarczenie skorygowanego egzemplarza mapy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz art. 135 P.p.s.a. Podstawa uwzględnienia skargi wynikająca z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. zaistniała wobec zidentyfikowania przez Sąd obecnie orzekający naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a konkretnie naruszenia wynikającego z art. 145 § 1 pkt 6 K.p.a. (brak uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p.). Z kolei podstawa z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. także zaktualizowała się wobec stwierdzonych po stronie organów naruszeń przepisów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że nie rozpoznał zarzutów skargi kasacyjnej w zakresie dotyczącym merytorycznych aspektów wpływu nośnika reklamowego C. sp. z o.o. na bezpieczeństwo ruchu drogowego (zob. zarzuty w punktach 1. lit. a i 2 według listy w niniejszym uzasadnieniu). Taka ocena zarzutów nie mogła być dokonana, skoro stwierdzono brak uzgodnienia decyzji właśnie w tym zakresie – w formie postanowienia z art. 106 K.p.a.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200, 205 § 2 oraz 209 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyły się poniesione przez skarżącą:
a. kwota wpisu od skargi wynosząca 500 zł i ustalona na podstawie § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 535 z późn. zm.) (potwierdzenie wpłaty na k. 13 akt sądowych),
b. kwota wpisu od skargi kasacyjnej wynosząca 250 zł ustalona na podstawie § 3 wskazanego wyżej rozporządzenia (potwierdzenie wpłaty na k. 89 akt sądowych),
c. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100 zł (potwierdzenie wpłaty na k. 62 akt sądowych),
d. wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem przysługujące w kwotach 480 i 240 zł odpowiadające stawkom wynagrodzenia określonym w § 14 ust. 1 lit. c i ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1964) oraz
e. opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosząca 17 zł (potwierdzenie uiszczenia na k. 7 akt sądowych).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI