II OSK 482/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-11-26
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanerozbiórkaobiekt mostowykładkastan technicznynakaz rozbiórkizarządca obiektunieużytkowany obiektodpowiedzialnośćnadzór budowlany

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, uznając, że nakaz rozbiórki kładki był uzasadniony ze względu na jej zły stan techniczny i brak zamiaru remontu przez zarządcę.

Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki kładki mostowej w złym stanie technicznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę, uznając ją za przedwczesną i wymagającą dalszego wyjaśnienia woli zarządcy co do remontu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że nakaz rozbiórki był uzasadniony, ponieważ kładka była nieużytkowana, nie nadawała się do remontu, a zarządca nie deklarował woli jej naprawy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku WSA w Rzeszowie, który uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę kładki mostowej. WSA uznał, że nakaz rozbiórki był przedwczesny, ponieważ nie wyjaśniono w pełni woli zarządcy (G. D.) co do remontu obiektu i nie zbadano, czy obiekt nadaje się do remontu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA. Sąd kasacyjny stwierdził, że kładka była nieużytkowana (na mocy decyzji PINB), znajdowała się w złym stanie technicznym (przegniłe deski, zardzewiałe elementy stalowe, ubytki betonu) i nie nadawała się do remontu. Podkreślono, że zarządca, G. D., nie deklarował woli remontu ani nie zabezpieczył środków na ten cel, co potwierdziły oględziny i rozprawa administracyjna. NSA uznał, że zastosowanie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego było uzasadnione, a WSA błędnie uznał zastosowanie przepisu za przedwczesne. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę G. D., uznając decyzje organów nadzoru budowlanego za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nakaz rozbiórki jest uzasadniony, jeśli obiekt jest nieużytkowany, nie nadaje się do remontu, a właściciel lub zarządca nie wykazuje woli jego naprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przesłanki do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego zostały spełnione. Kładka była nieużytkowana, w złym stanie technicznym, a zarządca nie planował jej remontu ani nie zabezpieczył środków finansowych. WSA błędnie uznał zastosowanie przepisu za przedwczesne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

P.b. art. 67 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis dotyczy sytuacji, gdy nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, co uzasadnia nakazanie jego rozbiórki.

P.b. art. 67 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki nieużytkowanego lub niewykończonego obiektu budowlanego, który nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Umożliwia organowi odwoławczemu uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy.

P.b. art. 66 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa przypadki, w których organ nadzoru budowlanego nakazuje usunięcie nieprawidłowości w obiekcie budowlanym, w tym zakaz użytkowania.

P.b. art. 62 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakłada na właściciela lub zarządcę obowiązek poddawania obiektu budowlanego kontrolom w czasie jego użytkowania.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wymogów stawianych uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu, gdy naruszono prawo materialne lub postępowania.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje rozpoznanie skargi kasacyjnej przez NSA.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nakazuje oddalenie skargi, jeśli zarzuty są bezzasadne.

P.b. art. 4 § pkt 13

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja obiektu mostowego.

p.w. art. 216 § ust. 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Urządzenia wodne stanowią odrębny przedmiot własności.

p.w. art. 216 § ust. 6

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Własność Skarbu Państwa urządzeń wodnych wykonanych przez Wody Polskie.

p.w. art. 188 § ust. 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Obowiązek utrzymania urządzeń wodnych przez właścicieli.

u.s.g. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Zakres działania gminy obejmuje sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym.

u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 2 i 14

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy.

Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych art. 1

Utworzenie gromadzkich rad narodowych.

Ustawa z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych art. 98 § ust. 2

Dotychczasowe mienie gromadzkie stało się mieniem gminnym.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1962 r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania art. 1 pkt 1

Definicja mienia gromadzkiego.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1962 r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania art. 2 ust. 1

Zarząd mieniem gromadzkim należy do gromadzkich rad narodowych.

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych art. 7 § ust. 1

Mienie gminne z mocy prawa staje się mieniem gminy.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych art. 2

Czynności organu przed wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych art. 5

Doręczenie protokołu oględzin i wyznaczenie terminu rozprawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kładka jest nieużytkowana i nie nadaje się do remontu. Zarządca (G.D.) nie deklaruje woli remontu ani nie zabezpiecza środków finansowych. Stan techniczny kładki jest zły i stanowi zagrożenie. Odpowiedzialność za utrzymanie kładki spoczywa na Gminie (G.D.).

Odrzucone argumenty

Nakaz rozbiórki był przedwczesny, wymagał dalszego wyjaśnienia woli zarządcy co do remontu. Nie zbadano wystarczająco stanu technicznego i możliwości remontu. G.D. nie jest właścicielem ani zarządcą obiektu.

Godne uwagi sformułowania

przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego obiekt mostowy - kładka znajdująca się na rzece J., stanowiącej połączenie komunikacyjne pomiędzy miejscowościami R. i W. nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego był już przedmiotem postępowania brak dwóch znacznych odcinków pomostu, ugięcia, postępująca korozja stali i betonu to aspekty, które w znacznym stopniu wpływają na nieodpowiedni stan techniczny kładki brak poddawania go okresowym kontrolom (...) mogłyby zapobiec powstaniu obecnych nieprawidłowości brak opłacalności ekonomicznej przeprowadzenia jego remontu, gdyż taki remont mógłby się wiązać z budową nowego obiektu nie ma znaczenia dla zasadności nałożonego obowiązku fakt, że G.D. nie zabezpieczyła środków finansowych na ten cel przesłanką wydania decyzji nakazującej rozbiórkę jest wyłącznie stwierdzenie przez organ administracji niemożności remontu, odbudowy lub wykończenia z przyczyn technicznych nie zaś z jakichkolwiek innych przyczyn nie budzi wątpliwości Sądu stwierdzenie organów, że w tym czasie kładka znajdowała się w zarządzie gromadzkiej rady narodowej nie ma wątpliwości co do tego, że w świetle powołanych przepisów kładka stanowi własność G.D. i na G. spoczywa obowiązek utrzymania jej w należytym stanie, nie tylko jak na zarządcy, ale jak na właścicielu organ nadzoru budowlanego powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem jest również ustalenie, czy i w jaki sposób właściciel obiektu budowlanego ma zamiar usunąć istniejące naruszenia porządku prawnego w budownictwie obiekt budowlany będący przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest obiektem nieużytkowanym ponieważ został wyłączony z użytkowania na podstawie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wadliwość rozstrzygnięcia Sądu polega na uznaniu, że zastosowanie art. 67 ust. 1 P.b. było przedwczesne, przy jednoczesnym braku precyzyjnych wskazań co do dalszego postępowania uczestnicy rozprawy administracyjnej zgodnie stwierdzili, że obecny stan techniczny obiektu mostowego jest bardzo zły wypełnienie kluczowych przesłanek dla dopuszczalności nakazu rozbiórki z art. 67 ust. 1 P.b.

Skład orzekający

Jerzy Stankowski

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

członek

Marta Laskowska - Pietrzak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności za utrzymanie obiektów budowlanych o nieustalonym właścicielu/zarządcy, zastosowanie art. 67 Prawa budowlanego w przypadku obiektów nieużytkowanych i w złym stanie technicznym, gdy brak jest woli remontu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji historycznej powstania kładki i jej późniejszego zarządu, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do innych przypadków. Interpretacja przepisów o mieniu gromadzkim i gminnym może wymagać analizy kontekstu historycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy niecodziennego przypadku kładki o nieustalonym właścicielu, która popadła w ruinę, co prowadzi do ciekawej analizy przepisów prawa budowlanego i historycznych przepisów dotyczących mienia komunalnego.

Kładka z czynu społecznego w ruinie: Kto zapłaci za rozbiórkę?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 482/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Jerzy Stankowski /przewodniczący/
Marta Laskowska - Pietrzak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1289/21 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2021-12-16
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 67 par. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Stankowski, Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA (del.) Marta Laskowska – Pietrzak (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Pietraś - Skobel, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1289/21 w sprawie ze skargi G. D. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu mostowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2021 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 1289/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, uwzględnił skargę G.D.
i uchylił decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...]oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu mostowego. Sąd zasądził również od organu na rzecz skarżącej G. zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego w Rzeszowie (dalej: "WINB", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] czerwca 2021 r., uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: "PINB", "organ I instancji") z [...] kwietnia 2021 r, nr [...] w zakresie terminu przystąpienia i zakończenia wykonania nałożonych na G. D. (dalej: "skarżąca") prac rozbiórkowych przy obiekcie mostowym - kładce znajdującej się na rzece J., stanowiącej połączenie komunikacyjne pomiędzy miejscowościami R. i W., usytuowanej na działkach nr ewid. [...] (rzeka), [...], [...] w miejscowości R. i w granicy działek nr ewid. [...] i [...] w miejscowości W. W podstawie prawnej decyzji organ administracji wskazał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r, poz. 735; dalej: "k.p.a."), art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.; dalej: "P.b.").
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że PINB prowadził postępowanie w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego kładki znajdującej się nad rzeką J., stanowiącej połączenie komunikacyjne między miejscowościami R.
i W., usytuowanej na działkach nr ewid. [...] (rzeka), [...], [...], w miejscowości R. i w granicy działek nr ewid. [...] i [...] w miejscowości W.. Nieodpowiedni stan techniczny obiektu mostowego był już przedmiotem postępowania prowadzonego przez PINB w K.. Postępowanie to zostało zakończone ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...] nakazującą Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie - Zarząd Zlewni w J., P. K. oraz A. W. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w obiekcie budowlanym poprzez wygrodzenie terenu na szerokości przyczółka kładki znajdującego się na działce nr ewid. [...] w miejscowości R. oraz na szerokości przyczółka kładki znajdującego się na działce nr ewid. [...] w miejscowości W. ogrodzeniem stałym (pełnym) o wysokości min. 1,50 m, uniemożliwiającym wejście osób postronnych na w/w kładkę oraz umieszczenie na wyżej wymienionych ogrodzeniach żółtych tablic ostrzegawczych bhp o grożącym niebezpieczeństwie upadku, zakazujących przejścia oraz zakazujących wstępu na ten obiekt osobom nieupoważnionym. Wykonanie obowiązku wynikającego z powyższej decyzji zostało potwierdzone protokołami z kontroli sprawdzających, przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu [...] września 2019 r. Organ I instancji ustalił wówczas, że od strony miejscowości R. został rozebrany fragment pomostu z desek (w odległości około 5,0 m od podpory skrajnej kładki, na odcinku około 6,0 m), od strony miejscowości W. został rozebrany drewniany pomost na odcinku około 17,0 m od przyczółka kładki.
Powyższe postępowanie zostało poprzedzone kontrolą przeprowadzoną
w dniu [...] października 2018 r. Kontrola wykazała, że obiekt mostowy jest pieszą kładką o łącznej długości około 96,5 m oraz szerokości 1,25 m. Kładka nie znajduje się bezpośrednio w ciągu drogi gminnej, jednak stanowi piesze połączenie komunikacyjne pomiędzy drogami gminnymi znajdującymi się na działkach nr ewid. [...] w miejscowości W. oraz nr ewid. [...] w miejscowości R.. Odległość przyczółka od strony zachodniej kładki do drogi gminnej znajdującej się na działce nr ewid. [...] wynosi około 100 m, natomiast odległość przyczółka od strony wschodniej do drogi gminnej znajdującej się na działce nr ewid. [...] wynosi około 5 m. Jest to piesza kładka zawieszona na stalowych linach z drewnianym pomostem, posiada trzy betonowe filary oraz dwa przyczółki. Na podstawie oględzin kładki organ I instancji stwierdził, że deski stanowiące pieszy pomost znajdują się w złym stanie technicznym (są zgniłe), elementy stalowe kładki są zardzewiałe, filary betonowe są porośnięte mchem oraz posiadają ubytki betonu. Balustrady składające się ze stalowych lin są zardzewiałe. Pomosty posiadają ugięcia, co wynika najprawdopodobniej ze słabego naciągnięcia lin stalowych.
W związku z nieprawidłowościami stwierdzonymi w toku prowadzonych wcześniej postępowań dotyczących kładki, w dniu [...] stycznia 2021 r. PINB
w K. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego kładki. W dniu [...] marca 2021 r. przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której ustalił, że obiekt znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, który może stwarzać zagrożenie dla osób przebywających
w jego pobliżu bądź użytkowników. Ustalił również, że obiekt był doraźnie remontowany, wykonywane były jedynie drobne naprawy np. wymiana desek pomostu, natomiast nie były przeprowadzane generalne remonty, co przyczyniło się do pogorszenia stanu technicznego obiektu.
PINB stwierdził, że obiekt mostowy znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, stwarza zagrożenie dla osób przebywających w jego pobliżu oraz nie nadaje się do remontu. Brak dwóch znacznych odcinków pomostu, ugięcia, postępująca korozja stali i betonu to aspekty, które w znacznym stopniu wpływają na nieodpowiedni stan techniczny kładki. Na stan techniczny tego obiektu wpływa również brak poddawania go okresowym kontrolom, o których mowa w rozdziale 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 2020 r., 1333 z późn. zm.), które mogłyby zapobiec powstaniu obecnych nieprawidłowości. Pomimo, że zakazano użytkowania obiektu oraz pomimo, że został on zabezpieczony z obydwu stron przed dostępem osób trzecich, w ocenie organu I instancji elementy takie, jak skorodowane i niezabezpieczone deski pomostu stwarzają zagrożenie dla osób przebywających w jego pobliżu. Ponadto inne elementy konstrukcyjne tego obiektu tj. skorodowane liny i filary betonowe, które są wystawione na ciągłe działanie warunków atmosferycznych mają niekorzystny wpływ na bezpieczeństwo osób przebywających w pobliżu. Powstałe uszkodzenia oraz zużycie techniczne obiektu przekładają się też na brak opłacalności ekonomicznej przeprowadzenia jego remontu, gdyż taki remont mógłby się wiązać z budową nowego obiektu, której organ nadzoru budowlanego nie może nakazać. PINB ustalił, że G.D. (zarządca) nie planuje remontu kładki oraz nie zabezpieczyła środków finansowych na ten cel, co może świadczyć o tym, iż nie jest zainteresowana remontem obiektu.
PINB w K. stwierdził, że w sprawie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 67 ust. 1 P.b., w związku z czym decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 roku znak: [...], nakazał G. D., rozbiórkę obiektu mostowego - kładki znajdującej się na rzece J., stanowiącej połączenie komunikacyjne pomiędzy miejscowościami R. i W., usytuowanej na działkach nr ewid. [...] (rzeka), [...], [...] w miejscowości R. i w granicy działek nr ewid. [...] i [...]
w miejscowości W. oraz nakazał uporządkowanie terenu po rozbiórce i określił termin przystąpienia do rozbiórki na dzień [...] czerwca 2021 r. oraz jej zakończenia na dzień [...] października 2021 r. W uzasadnieniu decyzji PINB wskazał, że obowiązek wynikający z decyzji został nałożony na zarządcę obiektu - G. D.. Kwestia związana z ustaleniem zarządcy kładki została wyjaśniona w decyzji organu powiatowego z dnia [...] lipca 2020 r. znak: [...].
Odwołanie od w/w decyzji wniosła G.D., podnosząc, że nie jest właścicielem, zarządcą ani podmiotem władającym kładką, zatem nałożenie na nią opisanego obowiązku narusza art. 28, 7 i 77 k.p.a., co ma wpływ na wynik postępowania.
Organ II instancji wyjaśnił, że ocena legalności kładki została przedstawiona
w decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], która została utrzymana w mocy przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 27 października 2020 r. znak: [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. znak: [...] PINB w K. umorzył w całości postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie legalności budowy kładki. Wobec powyższego wyjaśnił, że nie dokonuje w niniejszym postępowaniu oceny, kto i kiedy wybudował sporny obiekt, kto był inwestorem i czy istnieje jego następca prawny. W decyzji dotyczącej legalności budowy obiektu organ II instancji zgodził się ze stanowiskiem PINB, że G.D. jest podmiotem, który aktualnie posiada prawa (i obowiązki) do zarządzania spornym obiektem budowlanym. Za taką argumentacją przemawia ustawa o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm.), której art. 6 ust. 1 stanowi, że do zakresu działania G. należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. W postępowaniu tym przesądzono również, że w świetle powyższego G. D. przysługuje status strony postępowania w sprawie.
W dalszej kolejności organ II instancji wyjaśnił, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 67 ust. 1 P.b., zgodnie z którym jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określa terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia.
Zdaniem organu II instancji w sprawie mamy do czynienia z obiektem objętym zakazem użytkowania, czyli nieużytkowanym - wskutek decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...]. Powołując się na § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury
z 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz. U. z 2004 r. nr 198, poz. 2043) wskazał, że przed wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, o której mowa wart. 67 P.b., właściwy organ: ustala przyczyny niewykonania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego remontu, odbudowy lub wykończenia obiektu budowlanego; dokonuje oględzin i oceny stanu technicznego, a w przypadku, o którym mowa w § 4 ust. 1, nakazuje właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego sporządzenie ekspertyzy technicznej tego obiektu; przeprowadza rozprawę. Przepis § 5 w/w rozporządzenia stanowi, że właściwy organ doręcza właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego odpis protokołu oględzin, wyznaczając jednocześnie termin rozprawy, o której mowa w § 2 pkt 3. Na podstawie akt sprawy organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji miał podstawy, by przeprowadzić postępowanie z urzędu w trybie art. 67 ust. 1 P.b. Stosownie do przepisów PINB w K. ustalił przyczynę niewykonania przez właściciela lub zarządcę remontu kładki (G.D. "nie czuła się w obowiązku" remontowania obiektu i nie zabezpieczyła środków finansowych na ten cel).
Powołując się na orzecznictwo sądowo-administracyjne wskazał, że przesłanką wydania decyzji nakazującej rozbiórkę jest wyłącznie stwierdzenie przez organ administracji niemożności remontu, odbudowy lub wykończenia z przyczyn technicznych nie zaś z jakichkolwiek innych przyczyn w tym np. z powodu nieopłacalności remontu (wyrok NSA z 16 marca 2021 r. sygn. akt: II OSK 415/21). Nie może mieć zatem znaczenia dla zasadności nałożonego obowiązku fakt, że G.D. nie zabezpieczyła środków finansowych na ten cel. Okoliczność nieopłacalności remontu czy też braku zamiaru jego wykonania nie ma wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, dla organu odwoławczego kwestią kluczową jest nieodpowiedni stan techniczny częściowo rozebranej kładki, mogący dodatkowo powodować zagrożenie dla osób przebywających w jej pobliżu. Wskazał, że częściowe rozebranie pomostu kładki, wykonane wskutek decyzji PINB w K.
z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...] oraz wygrodzenie terenu na szerokości przyczółków i zamontowanie tablic ostrzegawczych i zakaz użytkowania obiektu - stanowiły zabezpieczenia doraźne i nie rozwiązywały sprawy w sposób trwały. Natomiast wskutek wykonania decyzji został wyczerpany tryb określony
w przepisie art. 66 ustawy z 7 lipca 1994 r. P.b.
Organ odwoławczy wskazał przy tym, że remont kładki sprowadzałby się do jej wybudowania na nowo, czego organ nadzoru nie może nakazać w drodze decyzji, ponieważ zależy to od woli właściciela lub zarządcy obiektu, a unormowania zawarte w ustawie Prawo budowlane nie uzależniają możliwości orzeczenia rozbiórki na podstawie art. 67 ust. 1 P.b. od tego, czy właściciel jest odpowiedzialny za doprowadzenie do złego stanu technicznego obiektu budowlanego, ale jedynie od tego, czy dany obiekt jest w stanie nienadającym się do remontu, odbudowy lub wykończenia - niezależnie od tego, czy właściciel miał jakikolwiek wpływ na zaistniały stan obiektu. Prace rozbiórkowe ze względów bezpieczeństwa powinny być wykonane możliwie najszybciej, stąd ustawodawca nie obliguje organu nadzoru budowlanego do wyjaśniania kwestii zawinienia. Jeżeli skarżąca G. uważa, że inny podmiot jest odpowiedzialny za zaistniały stan rzeczy, ma możliwość dochodzenia swych roszczeń i zwrotu kosztów rozbiórki na drodze cywilnej. Dalej wyjaśnił, że podmiotem zobowiązanym do rozbiórki obiektu jest "właściciel lub zarządca". Nie ma zatem znaczenia, że obiekt wykonany został przez byłego dzierżawcę terenu".
Z uwagi na upływ wyznaczonego terminu przystąpienia do rozbiórki w toku postępowania odwoławczego organ II instancji zreformował zaskarżoną decyzję
w zakresie terminów przystąpienia do rozbiórki i jej zakończenia.
W skardze do Sądu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
- art. 11 k.p.a. przez niezachowanie zasady przekonywania w rozstrzygnięciu
i uzasadnieniu zaskarżonych decyzji;
- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zasadniczej części decyzji organu I instancji, co miało wpływ na treść orzeczenia, nakazanie skarżącej G. D. rozbiórki obiektu mostowego (kładki) znajdującego się na rzece J., pomiędzy miejscowościami R. i W. pomimo, iż skarżąca nie jest zarządcą ani właścicielem obiektu mostowego, co skutkuje naruszeniem art. 2, art. 7 i art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 61 pkt 1 wzw. art. 3 pkt 11 i żart. 5 ust. 2 P.b., który nakłada na właściciela obiektu lub jego zarządcę szczególny obowiązek dbania o obiekt budowlany.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.
Powołanym we wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a., a także decyzję organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a.
W pierwszej kolejności Sąd wskazał, że w sprawie wątpliwości budziła kwestia ustalenia właściciela bądź zarządcy kładki, jednakże postępowanie było już przedmiotem kontroli Sądu. Wyrokiem z [...] listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 976/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił poprzednio wydaną decyzję WINB w Rzeszowie z [...] czerwca 2019 r., Nr [...] i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] nakazujące na podstawie art. 62 ust. 3 w zw. z art. 61 pkt 1 i art. 62 ust. 1 pkt 2 P.b. Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie - Zarząd Zlewni w J., P. K., A. W., przeprowadzenia okresowej kontroli obiektu budowlanego - kładki znajdującej się nad rzeką J. i przedstawienie ekspertyzy stanu technicznego w/w kładki, wskazując ewentualny zakres robót budowlanych niezbędnych do wykonania celem wyeliminowania zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz doprowadzenia kładki do właściwego stanu technicznego.
Uchylając decyzje do ponownego rozpoznania Sąd w pierwszej kolejności nakazał zbadanie kwestii legalności budowy kładki. W przypadku ustalenia, że kładka została wybudowana legalnie ustalenie właściciela lub zarządcy kładki. Uwzględniając powołane w uzasadnieniu przepisy prawa wodnego, z których wynika, że kładka może stanowić odrębny od gruntu przedmiot własności nakazał rozważenie, czy właścicielem kładki są właściciele działek [...],[...] i [...]. Podkreślił, że właściciele wymienionych działek ani ich poprzednicy prawni nie budowali kładki, nie korzystali z niej, a kładka stanowi dla nich bardziej problem niż korzyść. Sąd wskazał również, że do kładki będą miały zastosowanie przepisy dotyczące urządzeń wodnych, a co za tym idzie art. 216 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r, 2233; dalej: "p.w."), zgodnie z którym urządzenia wodne lub ich części oraz budowle i ich części, znajdujące się na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi, wodami morza terytorialnego oraz morskimi wodami wewnętrznymi, stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności. Własność Skarbu Państwa stanowią wyłącznie te urządzenia wodne, które zostały wykonane albo są wykonywane przez Wody Polskie na gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi lub na będących własnością Skarbu Państwa nieruchomościach niebędących gruntami pokrytymi śródlądowymi wodami płynącymi - art. 216 ust. 6. Po myśli z kolei art. 188 ust. 1 p.w. utrzymywanie urządzeń wodnych należy do ich właścicieli i polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. Sąd wskazał, że przyjęcie, iż Skarb Państwa - Wody Polskie jest właścicielem kładki (w części lub w całości) i tym samym spoczywa na nim obowiązek jej prawidłowego utrzymania, wymagałoby poczynienia ustaleń adekwatnych do treści art. 216 ust. 6 p.w.
W razie braku możliwości ustalenia właściciela kładki Sąd nakazał rozważenie nałożenia obowiązku na G. z uwzględnieniem treści art. 6 ust. 1 u.s.g., zgodnie
z którym do zakresu działania G. należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów oraz art. 7 ust. 1 pkt 2 i 14 u.s.g., na podstawie którego zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych G.. Sąd przesądził również kwestię statusu kładki jako obiektu mostowego w rozumieniu art. 4 pkt 13 ustawy o drogach publicznych, jako samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo - rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową,
w szczególności: most, wiadukt, estakadę, kładkę. Wskazał również, że nie znajduje się ona w ciągu dróg wewnętrznych, co pozwoliłoby na przyjęcie, zgodnie z art. 8 ust. 2 u.d.p., że podmiotem odpowiedzialnym za jej utrzymanie jest zarządca drogi, w ciągu której wiadukt jest położony. Żaden z przyczółków kładki nie łączy się z drogą, czy to wewnętrzną, czy to publiczną.
Przeprowadzone ponownie postępowanie dowiodło, że właściciele działek, nad którymi przebiega kładka nie są jej właścicielami ani zarządcami. W zasobach archiwalnych G.D. brak jest dokumentów związanych z budową kładki, takich dokumentów nie stwierdzono również u potencjalnych inwestorów spółki E. [...]. oraz P. [...] Oddział w S. P. [...] oświadczyła, że kładka nigdy nie była w stanie inwentaryzacyjnym Kopalni B - R.
Wykluczona została również własność Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne. Do protokołu rozprawy z dnia [...] marca 2019 r. przedstawiciel Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie zeznał, że Wody Polskie nie utrzymują kładki. Ustalono i Sąd z powyższymi ustaleniami się zgodził, że kładka została wybudowana przez zatrudnionych w pobliskiej kopalni mieszkańców okolicznych miejscowości w ramach tzw. czynu społecznego, a zarząd nad tą kładką sprawowała Gromadzka Rada Narodowa w R. W dokumentach Archiwum Państwowego w materiałach Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej
w R. Powiat K. znajduje się protokół z kontroli kładki na rzece J.
z [...] listopada 1959 r. oraz zawiadomienie o przeprowadzeniu kontroli z [...] listopada 1959 r. w R. Z protokołu kontroli sporządzonego przez Komisję Mienia Gromadzkiego przy Gromadzkiej Radzie Narodowej wynika, że kładka była częściowo uszkodzona, brakowało 14 desek, niektóre deski były oderwane, stwierdzono również, że braki grożą niebezpieczeństwem dla przechodniów oraz powodują konieczność niezwłocznego ich usunięcia. Zaznaczano jednocześnie, że w przyszłych latach trzeba będzie pomyśleć o dokonaniu wymiany całej podłogi ponieważ deski są w dużym procencie zgnite i zgrzybiałe.
W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Sądu stwierdzenie organów, że
w tym czasie kładka znajdowała się w zarządzie gromadzkiej rady narodowej, która na podstawie ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych (Dz.U. z 1954 r., Nr 43, poz. 191) została utworzona w miejsce dotychczasowych gmin i gromad (art. 1).
Organami władzy państwowej w gromadach były gromadzkie rady narodowe (art. 4 pkt 1), które powoływały stałe komisje dla poszczególnych dziedzin swojej działalności, jak również komisje dla określonych zadań doraźnych (art. 24). Zadaniem komisji gromadzkich rad narodowych było utrzymywanie stałej i ścisłej więzi z ludnością gromady, mobilizowanie do współudziału w realizacji zadań rady, występowanie z inicjatywą wobec rady i jej prezydium, współdziałanie
w przygotowaniu i realizowaniu uchwał rady oraz wykonywanie z ramienia rady kontroli społecznej (art. 25). Odniesienie się przez Komisję Mienia Gromadzkiego we wspomnianym protokole do przedmiotowej kładki oznaczało, że stanowiła ona mienie gromadzkie, którym de facto zajmowało się ta Komisja. Na podstawie art. 98 ust. 2 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz.U. z 1975 r., Nr 26, poz. 139) dotychczasowe mienie gromadzkie stawało się mieniem gminnym. Przez mienie gromadzkie należało rozumieć mienie, które do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych (Dz. U. Nr 43, poz. 191) stanowiło majątek dawnych gromad jako majątek gromadzki, dobro gromady oraz inne prawa majątkowe (§ 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1962 r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania, Dz.U. z 1962 r, Nr 64, poz. 303). Na podstawie § 2 ust 1 rozporządzenia zarząd mieniem gromadzkim należy do właściwych gromadzkich rad narodowych i ich prezydiów. Gromadzka rada narodowa:
1) ustala zasady zarządzania i sposób użytkowania mienia gromadzkiego
z uwzględnieniem uprawnień mieszkańców gromad (§ 2 ust. 2 pkt 2),
2) Prezydium gromadzkiej rady narodowej na zasadach ustalonych przez gromadzką radę narodową sprawuje zwykły zarząd mieniem gromadzkim (§ 2 ust. 3).
Na podstawie z kolei art. 7 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191):
1. Mienie gminne w rozumieniu przepisu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, staje się z dniem wejścia w życie ustawy o samorządzie terytorialnym z mocy prawa mieniem G., na której obszarze jest położone.
2. Przepis ust. 1 nie narusza praw osób trzecich do wymienionego w tym przepisie mienia, w tym także praw wspólnot gruntowych i leśnych.
3. Sołectwom, utworzonym na obszarze dotychczasowych sołectw, które dysponowały mieniem gminnym, właściwe organy G. przekażą składniki mienia komunalnego, o których mowa w ust. 1. Dotyczy to także składników mienia położonych poza obszarem G., w której znajduje się sołectwo.
Z analizy powyższych przepisów wynika zdaniem Sądu, że w celu określenia mienia gminnego art. 7 ust. 1 ustawy odsyła do art. 98 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r., gdzie przewidziano, iż dotychczasowe mienie gromadzkie stało się mieniem gminnym. Zgodnie zaś z rozporządzeniem Rady Ministrów z 29 listopada 1962 r.
w sprawie zarządu mieniem gromadzkim oraz trybu jego zbywania (Dz. U. Nr 64, poz. 303), przez mienie gromadzkie należy rozumieć mienie, które do dnia wejścia
w życie ustawy z 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi
i powołaniu gromadzkich rad narodowych (Dz. U. z 1954 r. Nr 43, poz. 191) stanowiło majątek dawnych gromad, jako majątek gromadzki, dobro gromady oraz inne prawa majątkowe (§ 1 pkt 1). Natomiast przez dawne gromady rozumieć należy gromady istniejące do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powoływaniu gromadzkich rad narodowych (§ 1 pkt 2). W ocenie Sądu nie ma wątpliwości co do tego, że w świetle powołanych przepisów kładka stanowi własność G.D. i na G. spoczywa obowiązek utrzymania jej w należytym stanie, nie tylko jak na zarządcy, ale jak na właścicielu.
Zgodnie z art. 62 ust. 1 P.b. obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli. Na podstawie z kolei art. 66 ust. 1 P.b.: w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:
1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo
2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo
3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo
4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia
- organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
2. W decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 1-3, organ nadzoru budowlanego może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Decyzja o zakazie użytkowania obiektu, jeżeli występują okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, podlega natychmiastowemu wykonaniu i może być ogłoszona ustnie.
W myśl z kolei art. 67 P.b. stanowiącego podstawę prawną zaskarżonych decyzji: jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia.
Z powyższego wynika, że nakazanie rozbiórki może być orzeczone w razie spełnienia dwóch przesłanek:
1) obiekt jest nieużytkowany, niewykończony lub zniszczony oraz
2) obiekt nie nadaje się do remontu, wykończenia lub odbudowy.
Wprawdzie z brzmienia niniejszego przepisu nie wynika, aby dotyczył on stanu technicznego obiektu budowlanego, to jednak użycie sformułowania "nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia" wskazuje, że stan techniczny obiektu budowlanego nie jest bez znaczenia. Systematyka rozdziału 6 P.b. prowadzi do wniosku, że celem zawartych w nim przepisów jest zapewnienie należytego stanu technicznego obiektów budowlanych. Dlatego też, stosując wykładnię systemową, art. 67 P.b. nie można traktować jako regulacji oderwanej od kwestii stanu technicznego obiektu budowlanego. Fakt, że niniejszy przepis umożliwia daleko idącą ingerencję organu administracji publicznej w konstytucyjnie chronione prawo własności (art. 64 Konstytucji RP), przemawia przeciwko rozszerzającej wykładni
i wymaga rozważnego stosowania. Przejawem rozszerzającej wykładni byłoby dopuszczenie do wydania, na podstawie art. 67 ust. 1 P.b., nakazu rozbiórki obiektu budowlanego z pominięciem oceny jego stanu technicznego.
Sąd powołał się na wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 515/08, w którym wskazano, że zwrot "nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia", o którym mowa w art. 67 ust. 1 P.b., odnosi się nie tylko do obiektywnej niemożności przeprowadzenia remontu, odbudowy lub wykończenia, ale również do braku zamiaru właściciela doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Oznacza to, że zanim organ nadzoru budowlanego orzeknie o potrzebie rozbiórki danego obiektu budowlanego, powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem jest również ustalenie, czy i w jaki sposób właściciel obiektu budowlanego ma zamiar usunąć istniejące naruszenia porządku prawnego
w budownictwie (por. wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2009 r, sygn. II OSK 515/08; wyrok NSA 21 kwietnia 2020 r, sygn. II OSK 864/19; z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. II OSK 669/20, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 marca 2020 r., sygn. II SA/Po 799/19). Przepis art. 67 P.b. dotyczy obiektów budowlanych nieużytkowanych.
W związku z powyższym na jego podstawie organ nie może nakazać rozbiórki obiektu budowlanego użytkowanego przez właściciela (wyrok NSA w Lublinie z dnia 16 grudnia 1999 r., II SA/Lu 1462/98 ). Podzielając to stanowisko, Sąd wskazał, że brak podstaw do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, jeżeli z wykonanej ekspertyzy wynika, że obiekt nadaje się do remontu oraz właściciel zamierza przeprowadzić prace remontowe. Dokonując ustaleń, w wyniku których może dojść do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, organ powinien ustalić stan techniczny obiektu aktualny na dzień podejmowania decyzji.
Tak więc, zanim organ nadzoru budowlanego orzeknie o potrzebie rozbiórki danego obiektu budowlanego, na podstawie art. 67 ust. 1 P.b. powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem będzie również ustalenie, czy i w jaki sposób właściciel obiektu budowlanego ma zamiar usunąć istniejące naruszenia porządku prawnego w budownictwie.
W sprawie organy zgodnie przyjęły, że mamy do czynienia z obiektem objętym zakazem użytkowania, czyli nieużytkowanym, co nastąpiło wskutek decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...] lipca 2019 r., nr [...]. Tymczasem wydanie powyższej decyzji było skutkiem z jednej strony złego stanu technicznego kładki, z drugiej zaś niemożności ustalenia na tamtym etapie postępowania podmiotu obowiązanego do usunięcia nieprawidłowości i miało na celu zabezpieczanie przed ewentualnym wystąpieniem szkód związanych z jego użytkowaniem. Natomiast nie można stwierdzić, że obiekt ten wcześniej nie był użytkowany. Wręcz przeciwnie z akt sprawy wynika, że G. na prośbę mieszkańców dokonywała okresowych napraw kładki poprzez chociażby wymianę desek w podłożu. Również z uzasadnienia decyzji z [...] lipca 2019 r. nr [...] wynika, że kładka jest użytkowana, a także, że została przez nią wyznaczona ścieżka rowerowa. Podobnie Sąd w uzasadnieniu do wydanego poprzednio wyroku o sygn. akt II SA/Rz 976/19 wskazał, że z kładki korzystają mieszkańcy dwóch połączonych nią miejscowości.
Z powyższego zatem wynika, że przed podjęciem w ramach niniejszego postępowania decyzji o zabezpieczeniu, kładka była użytkowana. Dotychczasowy brak podjęcia czynności w ramach utrzymania kładki wynikał z nieustalenia podmiotu obowiązanego. G. w toku postępowania konsekwentnie podważała istnienie tej odpowiedzialności po swojej stronie nie wypowiadając się w kwestii ewentualnego utrzymania kładki i dokonania w związku z tym niezbędnych prac.
Z protokołu rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] marca 2021 r. z udziałem właścicieli działek, nad którymi przebiega kładka, a także przedstawiciela G.D. wynika, że wszyscy zgodnie stwierdzili, że stan kładki jest zły. Przedstawiciel G. oświadczył, że G. na ten moment nie planuje remontu ponieważ nie zabezpieczyła środków na ten cel. Obecny na rozprawie sołtys wskazał, że stan kładki jest zły, ale nadaje się do naprawienia, a także, że mieszkańcy będą dążyć do ratowania obiektu ponieważ jest potrzebny.
W świetle powyższego Sąd stwierdził, że o ile nie budzi wątpliwości wskazanie G.D. jako podmiotu obowiązanego do utrzymania kładki w należytym stanie technicznym, o tyle nie wyjaśniona została wola G. co do dalszego utrzymania kładki, przez co wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu jest co najmniej przedwczesne. Wprawdzie organ II instancji stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że powstałe uszkodzenia oraz zużycie techniczne obiektu przekładają się też na brak opłacalności ekonomicznej przeprowadzenia jego remontu, gdyż taki remont mógłby się wiązać z budową nowego obiektu, której organ nadzoru budowlanego nie może nakazać, jednak twierdzenia te nie zostały poparte żadnymi ustaleniami. Ponadto
w sposób nieuprawniony przypisano twierdzeniom G. w toku postępowania administracyjnego, o tym że nie planuje remontu kładki oraz nie zabezpieczyła środków finansowych na ten cel, brak zainteresowania remontem obiektu. Kwestia stanu technicznego dla oceny zasadności remontu w ogóle nie podlegała ocenie,
a brak woli G. co do ewentualnego remontu stanowił konsekwencję stanowiska G. negującej istnienie po jej stronie obowiązku nadzoru nad obiektem. Sąd zwrócił przy tym uwagę na brak spójności organu w przyjętych twierdzeniach.
Z jednej strony organ I instancji, a za nim organ II instancji twierdzą, że obiekt nie nadaje się do remontu, z drugiej zaś, że G. nie zabezpieczyła środków na ten cel, co świadczy o braku woli w przeprowadzeniu remontu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie, który na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie Dz. U. z 2024 r., poz. 935, "p.p.s.a."), w całości zaskarżył wyrok sądu pierwszej instancji i zarzucił naruszenie:
- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej wyroku, niewyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia i niewykazanie wpływu naruszenia przepisów procesowych oraz prawa materialnego na wynik sprawy, brak stanowiska WSA W Rzeszowie co do stanu faktycznego sprawy przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, brak adekwatnych do stwierdzonego naruszenia prawa wskazań co do dalszego postępowania - co nie daje rękojmi, że dokonano w sposób zgodny z przepisami kontroli zgodności
z prawem zaskarżonej decyzji;
- art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) poprzez niezastosowanie tego przepisu w sprawie dotyczącej obiektu mostowego - kładki znajdującej się na rzece J., stanowiącej połączenie komunikacyjne pomiędzy miejscowościami R. i W. na działkach nr ewid. [...] (rzeka), [...], [...] w miejscowości R. i w granicy działek nr ewid. [...] i [...] w miejscowości W., który to obiekt budowlany jest nieużytkowany nie nadaje się do remontu,
a jego właściciel - G.D. na żadnym etapie postępowania nie deklarowała woli jego remontu.
W oparciu o wyżej wskazane podstawy skargi kasacyjnej pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik wniósł również o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów w zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Przede wszystkim wskazać należy, że choć Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględnił skargę G.D. i uchylił opisane we wstępie uzasadnienia decyzje organów nadzoru budowlanego, to uznał jednocześnie za niezasadne zarzuty G., co do ustalenia, że to na G. ciąży obowiązek utrzymania kładki w należytym stanie, nie tylko jak na zarządcy, ale jak na właścicielu. Sąd szczegółowo uzasadnił powyższe stanowisko, a G.D. nie zakwestionowała wyroku w zakresie powyższego ustalenia.
Ponadto WSA w Rzeszowie uznał, że zastosowanie art. 67 ust. 1 P.b. jest przedwczesne i "(...) zanim organ nadzoru budowlanego orzeknie o potrzebie rozbiórki danego obiektu budowlanego, powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, którego celem jest również ustalenie, czy i w jaki sposób właściciel obiektu budowlanego ma zamiar usunąć istniejące naruszenia porządku prawnego
w budownictwie".
Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej złożonej przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie dotyczą naruszenia art. 67 ust. 1 P.b. poprzez niezastosowanie tego przepisu w odniesieniu do obiektu mostowego - kładki, który to obiekt budowlany jest nieużytkowany, nie nadaje się do remontu, a jego właściciel - G.D. na żadnym etapie postępowania nie deklarowała woli jego remontu.
Ocenę zarzutu skargi kasacyjnej należy rozpocząć od uwagi natury ogólnej dotyczącej istoty nakazu rozbiórki nieużytkowanego obiektu budowlanego. Zgodnie
z art. 67 ust. 1 P.b. jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu
i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Adresatem decyzji wydanej na podstawie powyższej regulacji powinien być właściciel aktualny w dacie orzekania przez organ nadzoru budowlanego. Takie stanowisko zajął NSA w wyroku z 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2261/11. NSA potwierdził wcześniej już zajmowane w orzecznictwie stanowisko, że bez znaczenia dla wydania decyzji na podstawie danej regulacji prawnej jest okoliczność sprawstwa zaistnienia przesłanki w niej określonej.
Obiekt budowlany będący przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest obiektem nieużytkowanym ponieważ został wyłączony z użytkowania na podstawie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lipca 2019 r. znak: [...], w której szczegółowo opisano m.in. sposób zabezpieczenia obiektu budowalnego poprzez wygrodzenie terenu uniemożliwiające wejście osób postronnych na kładkę.
Wadliwość rozstrzygnięcia Sądu polega na uznaniu, że zastosowanie art. 67 ust. 1 P.b. było przedwczesne, przy jednoczesnym braku precyzyjnych wskazań co do dalszego postępowania.
Tymczasem przechodząc do oceny przeprowadzonego przez organ postępowania dowodowego należy wskazać, że stan faktyczny w sprawie ustalony został prawidłowo w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, nie tylko
w obecnym postępowaniu, ale we wszystkich postępowaniach związanych
z przedmiotowym obiektem budowlanym, a odpisy przeprowadzonych dowodów zostały dołączone do akt administracyjnych niniejszej sprawy. Podstawą ustaleń faktycznych był m.in. wynik oględzin dokonany przez pracowników organu w dniu 10 października 2018 r. zawarty w protokole oraz dokumentacja fotograficzna.
Z protokołu wynika, że deski stanowiące pieszy pomost są w złym stanie technicznym (przegniłe), elementy stalowe kładki są zardzewiałe, filary betonowe porośnięte mchem i posiadają ubytki betonu. Balustrady stanowią stalowe liny, które są zardzewiałe. Pomost posiada ugięcia, co wynika najprawdopodobniej ze słabego naciągnięcia lin stalowych. Kładka została wybudowana 70 lat temu. Całość opisu potwierdza załączona do protokołu dokumentacja fotograficzna.
Należy podkreślić, że organ administracji, dokonując oceny materiału dowodowego w ramach swobodnej oceny dowodów, powinien kierować się zasadami logiki i doświadczeniem życiowym. Pracownicy nadzoru budowlanego dokonujący oględzin posiadają wiedzę fachową i są w stanie, w sposób wiarygodny, określić w jakim stanie jest obiekt budowlany. W tym celu przeprowadzane są oględziny. Gdyby oględziny takie nie miały wartości dowodowej, w każdym przypadku obligatoryjna byłaby opinia biegłego. W ocenie Sądu oględziny zostały przeprowadzone prawidłowo, prawidłowo również dokonano oceny stanu technicznego obiektu budowalnego.
Ponadto przed wydaniem decyzji organ administracji przeprowadził rozprawę administracyjną, potwierdzoną protokołem z dnia [...] marca 2021 r. Rozprawa administracyjna przeprowadzona została na działce nr ewid. [...] położonej
w miejscowości R.. Udział w rozprawie wzięli m.in. inspektor PINB w K., ekspert nadzoru budowlanego PINB w K., przedstawiciel Wód Polskich oraz przedstawiciel G.D.. Uczestnicy rozprawy administracyjnej zgodnie stwierdzili, że obecny stan techniczny obiektu mostowego jest bardzo zły. Ponadto przedstawiciel G. wskazał, że "(...) na tę chwilę nie jest planowany remont. G. nie zabezpieczyła środków na ten cel".
Biorąc pod uwagę, że w rozpoznawanej sprawie jej istota została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., rozpoznał skargę G.D. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja czyni zadość wszystkim wymogom wynikającym z konkretnych przepisów prawa powszechnie obowiązującego. W szczególności nie budzi jakichkolwiek wątpliwości wypełnienie kluczowych przesłanek dla dopuszczalności nakazu rozbiórki z art. 67 ust. 1 P.b. Podsumowując, zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie zostały wydane z naruszeniem tak przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania,
w stopniu uzasadniającym ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. Dlatego też skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
w całości, o czym orzekł w punkcie 2 wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI