II OSK 482/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-03-21
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona środowiskazanieczyszczenie glebyprawo ochrony środowiskazgłoszenie zanieczyszczeniatermin materialnoprawnynastępstwo prawneodpowiedzialność za rekultywacjęskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki P. S.A. od wyroku WSA w Łodzi, uznając, że zgłoszenie zanieczyszczenia gleby nie spełniło wymogów formalnych i materialnych ustawy Prawo ochrony środowiska.

Spółka P. S.A. złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił jej skargę na decyzję SKO w S. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Z. odrzucającą zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi. Spółka argumentowała, że termin na zgłoszenie jest instrukcyjny, a jej poprzednik prawny (C. S.A.) powinien być traktowany jako 'inny podmiot'. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że termin jest materialnoprawny, a spółka P. jako następca prawny C. S.A. nie może być uznana za 'inny podmiot' w rozumieniu ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Z. odrzucającą zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi. Spółka P. S.A. kwestionowała uznanie terminu do złożenia zgłoszenia (30 czerwca 2004 r.) za termin prawa materialnego, twierdząc, że jest on jedynie instrukcyjny. Ponadto, spółka argumentowała, że jej poprzednik prawny, C. S.A., powinien być traktowany jako 'inny podmiot' w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że termin do złożenia zgłoszenia jest terminem prawa materialnego, a jego uchybienie skutkuje odrzuceniem zgłoszenia. NSA podkreślił, że P. jako następca prawny C. S.A. nie może być uznana za 'inny podmiot', ponieważ wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki poprzednika prawnego. Sąd wskazał, że celem przepisu było zrównanie sytuacji prawnej osób poszkodowanych zanieczyszczeniami wprowadzonymi przez inne podmioty, a nie umożliwienie następcy prawnemu powoływania się na działania swojego poprzednika.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Termin ten ma charakter terminu prawa materialnego.

Uzasadnienie

Uchybienie terminowi na złożenie zgłoszenia wraz z wymaganymi dokumentami kształtuje materialny stosunek administracyjny i formułuje dla starosty nakaz odrzucenia spóźnionego lub niekompletnego zgłoszenia. Termin ten jest jednym z 'warunków ustawy' w rozumieniu art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

ustawa wprowadzająca art. 12 § 1

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw

Pomocnicze

ustawa wprowadzająca art. 12 § 2

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw

ustawa wprowadzająca art. 12 § 4

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw

k.p.a. art. 61 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

p.o.ś. art. 102 § 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 102 § 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 102 § 3

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 110

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 362 § 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 362 § 5

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska

p.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.h. art. 465 § 3

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 czerwca 1934 r. – Kodeks handlowy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin do złożenia zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi jest terminem prawa materialnego. Następca prawny podmiotu, który dokonał zanieczyszczenia, nie może być traktowany jako 'inny podmiot' w rozumieniu ustawy. Zgłoszenie zanieczyszczenia przez poprzednika prawnego nie zwalnia następcy prawnego z obowiązku rekultywacji, jeśli sam nie wykazał braku swojej winy lub zanieczyszczenia przez podmiot trzeci po objęciu gruntu we władanie.

Odrzucone argumenty

Termin do złożenia zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi jest terminem instrukcyjnym. Poprzednik prawny (C. S.A.) powinien być traktowany jako 'inny podmiot' w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej. Przepis art. 362 ust. 1 pkt 2 Prawa ochrony środowiska mógł być podstawą do nałożenia obowiązku rekultywacji na inny podmiot niż władający nieruchomością.

Godne uwagi sformułowania

termin prawa materialnego inny podmiot następca prawny sukcesja generalna warunki ustawy

Skład orzekający

Alicja Plucińska-Filipowicz

przewodniczący

Janina Kosowska

członek

Ludwik Żukowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja terminu materialnoprawnego w kontekście zgłoszenia zanieczyszczeń oraz zasady następstwa prawnego w odpowiedzialności za środowisko."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej regulacji przejściowej dotyczącej zgłoszeń zanieczyszczeń przed wejściem w życie nowej ustawy Prawo ochrony środowiska.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z odpowiedzialnością za zanieczyszczenie środowiska i terminami prawnymi, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie ochrony środowiska.

Termin na zgłoszenie zanieczyszczenia gleby: kluczowa różnica między prawem materialnym a instrukcją.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 482/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Plucińska- Filipowicz /przewodniczący/
Janina Kosowska
Ludwik Żukowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Łd 871/05 - Wyrok WSA w Łodzi z 2005-11-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085
art. 12 ust. 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Alicja Plucińska - Filipowicz Sędziowie Janina Kosowska Ludwik Żukowski ( spr.) Protokolant Monika Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 871/05 w sprawie ze skargi P. S.A. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia zanieczyszczenia gleby oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt II SA/Łd 871/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (zwany dalej: WSA, Sądem lub Sądem I instancji) oddalił złożoną przez P. S.A. z siedzibą w P. (dalej: P.), skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty Z. z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] odrzucającą zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi spowodowanego przez inny podmiot, na terenie działki gruntowej nr 105, położonej
w Z., przy ul. Ł.
W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że organy obydwu instancji nie naruszyły prawa odrzucając złożone przez P. zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi przez inny podmiot. Wbrew ocenie strony skarżącej, nie doszło do naruszenia art. 12 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy
o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm., zwanej dalej ustawą wprowadzającą), a także art. 61 § 3 k.p.a., stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji. W ocenie WSA uwzględnienie zgłoszenia dokonanego przez P. mogło nastąpić tylko pod warunkiem dopełnienia tej czynności z zachowaniem warunków ustawy,
o jakich mowa w art. 12 ust. 2 i 4 ustawy wprowadzającej. Jednym z tych warunków jest dotrzymanie terminu złożenia zgłoszenia wraz z wymaganą dokumentacją z badań, określonego w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, upływającego z dniem 30 czerwca 2004 r. Zgłoszenie pochodzące od P. (data wpływu do Starostwa Powiatowego
w Z.: 2 lipca 2004 r.), nie zostało złożone w wymaganym terminie. Do zgłoszenia nie zostały ponadto dołączone obligatoryjnie wymagane wyniki badań dokumentujących czas powstania zanieczyszczeń oraz podmiot, jaki się zanieczyszczenia dopuścił. Jednym z obligatoryjnych warunków uwzględnienia zgłoszenia dokonanego
w trybie art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej jest wykazanie przez podmiot zgłaszający, stosownym udokumentowanym wynikiem badań, faktu zanieczyszczenia ziemi przez inny podmiot, przed wejściem w życie ustawy, tj. 1 października 2001 r., a także przedstawienie opisu okoliczności wskazujących, iż sprawcą zanieczyszczenia był inny niż zgłaszający podmiot. Tego wymogu zgłoszenie złożone przez P. nie spełniało. Przedłożony przez skarżącą raport z badań z dnia 11 października 2004 r., nr [...] nie daje żadnych podstaw do ustalenia kiedy doszło do zanieczyszczenia ziemi. Przepis art. 12 ust. 2 ustawy wprowadzającej w całości przerzuca ciężar dowodu w tym względzie na podmiot dokonujący zgłoszenia zanieczyszczenia. Skoro P. nie podjęła żadnych środków w celu wykazania stanu zanieczyszczenia ziemi na dzień 1 października 2001 r., a nadto nie wykazała, że postulowanego zanieczyszczenia dopuścił się inny podmiot, to także i ten brak zgłoszenia uzasadniał jego odrzucenie, stosownie do art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej.
Niezależnie od tego, zgłoszenie podlegało odrzuceniu także z innych przyczyn. Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej uwzględnienie zgłoszenia polegające na dokonaniu przez starostę wpisu do rejestru obszarów, na których stwierdzono przekroczenie standardów jakości ziemi, i na których obowiązek rekultywacji obciąża starostę, może nastąpić tylko wówczas, gdy zanieczyszczenie zostało spowodowane przez inny podmiot, aniżeli podmiot zgłaszający. Nie można uznać, że zanieczyszczenie objęte zgłoszeniem, które trafiło do Starosty Z. dotyczyło ziemi zanieczyszczonej przez inny niż P. podmiot. Wprowadzenia zanieczyszczeń dokonała C. S.A., a więc podmiot, w którego całokształt obowiązków i uprawnień wstąpiła P. W dacie wykreślenia z rejestru spółek C. S.A. na skutek przejęcia przez P. tj. w dniu 7 września 1999 r., przepis art. 465 § 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 czerwca 1934 r. – Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) stanowił, iż z chwilą wykreślenia spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Sukcesja generalna obejmuje w tym przypadku także administracyjną odpowiedzialność za wprowadzenie zanieczyszczeń do ziemi.
Opisany wyrok WSA z dnia 16 listopada 2005 r. zaskarżony został skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez należycie umocowanego pełnomocnika P. w rozumieniu art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.). Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1a. p.p.s.a. (ostatni przepis p.p.s.a. został
w skardze kasacyjnej powołany błędnie bowiem ma on inną systematykę). W skardze kasacyjnej wskazano, iż Sąd I instancji bezzasadnie oddalił skargę bowiem organy orzekające w sprawie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, zawartych w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej oraz w art. 362 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.). W skardze kasacyjnej sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, iż Sąd I instancji naruszył przepis art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej; w nieuprawniony sposób doszło do uznania terminu na dokonanie zgłoszenia za termin prawa materialnego. Pełnomocnik skarżącej nie kwestionuje, że w wymaganym terminie, którego koniec przypadał na 30 czerwca 2004 r., P. nie zdołała złożyć zgłoszenia wraz
z wymaganym wynikiem badań ziemi dowodzącym, że zanieczyszczenia dopuścił się inny podmiot oraz, że doszło do tego zdarzenia przed wejściem w życie ustawy wprowadzającej
(tj. 1 października 2001 r.). Podnosi jednakże, iż określona w tym przepisie data 30 czerwca 2004 r., ma charakter terminu dyscyplinującego podmioty, które nie ujawniły zanieczyszczeń na ich nieruchomościach w związku z czym jest wyłącznie terminem instrukcyjnym. Fakt, iż zgłoszenie wraz z dołączoną do niego dokumentacją stanowią kierowane do starosty podanie wszczynające postępowania administracyjne, dla złożenia którego został wyznaczony termin, nie oznacza, że uchybienie temu terminowi musi skutkować odmową uwzględnienia żądania
i wydaniem decyzji odrzucającej zgłoszenie. Wynik rozpatrzenia żądania zawartego
w zgłoszeniu i dokonanie przez starostę wpisu w rejestrze nieruchomości, na których rekultywację przeprowadzać będzie powiat nie jest wyłącznym determinantem obciążenia podmiotu władającego nieruchomością obowiązkiem rekultywacji ziemi. Nie można stwierdzić, że uwzględnienie zgłoszenia złożonego w terminie musi każdorazowo skutkować zwolnieniem władającego gruntem z wszelkich ciężarów związanych z rekultywacją. Skoro przepisy prawa przewidują także inną, konkurencyjną, drogę do nałożenia na władającego obowiązku rekultywacji, to uwzględnienie zgłoszenia nie przesądza o kształcie materialnego stosunku administracyjnego. Tym samym nie można twierdzić, że termin na dokonanie udokumentowanego zgłoszenia jest terminem, którego uchybienie wywiera definitywny wpływ na obowiązek przywrócenia środowiska do właściwego stanu przez podmiot władający nieruchomością. Przykładem takiego unormowania jest art. 362 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 5 -Prawa ochrony środowiska. Za trafnością tej argumentacji przemawia też fakt, iż zgłoszenie zanieczyszczonej nieruchomości jest obowiązkiem podmiotu nią władającego nie zaś jego uprawnieniem. Termin na dokonanie tej czynności nie może być zatem rozpatrywany w kategoriach terminu na złożenie skutecznego pod względem materialnoprawnym żądania wszczęcia postępowania, ale jest terminem na wywiązanie się z obowiązku ujawnienia władania zanieczyszczoną nieruchomością.
Naruszenie art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, jakiego dopuścił się WSA polegało także na tym, że w nieuprawniony sposób przyjęto w zaskarżonym wyroku, iż C. S.A. nie może być traktowana, jako "inny podmiot", o którym mowa
w tym przepisie. Tylko zanieczyszczenie ziemi przez podmiot inny niż zgłaszający zanieczyszczenie (aktualnie władający nieruchomością) mogło skutkować uwzględnieniem zgłoszenia i zamieszczeniem gruntu w wykazie obszarów objętych rekultywacją, do której zobowiązany jest starosta. Błędnie założył WSA, że skoro C. S.A. została przejęta przez P. to doszło do sukcesji uniwersalnej co nakazuje przyjęcie, iż zanieczyszczenia ziemi dokonał ten sam podmiot, jaki dokonał zgłoszenia, tylko że w zmienionej strukturze organizacyjnej i działający pod odmienną firmą. W ocenie pełnomocnika strony skarżącej, stanowisko takie jest nieuprawnione. Inny podmiot władał nieruchomością podczas zanieczyszczania ziemi, a inny dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia. P. weszła we władanie zanieczyszczoną nieruchomością w sposób pierwotny, na skutek przejęcia mienia C. S.A., dysponuje przez to prawem do zgłoszenia nieruchomości zanieczyszczonej przez C. S.A. oraz łączącego się z tym przeniesienia obowiązku rekultywacji ziemi na starostę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
Należy zatem odnieść się do wymienionych w skardze kasacyjnej wzorców kontroli legalności zaskarżonego wyroku w postaci przytoczonych podstaw kasacyjnych. Pełnomocnik strony skarżącej powołując się na art. 174 pkt 2 p.p.s.a., dopuszczający wskazanie jako podstawy kasacyjnej przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy , zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez naruszenie przez organy art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.; dalej: ustawa wprowadzająca). Uzasadniając wymieniony zarzut stwierdzono, iż uchybiony przez P. termin określony w tym unormowaniu (tj. 30 czerwca 2004 r.), przewidziany na złożenie zgłoszenia wraz z wymaganą dokumentacją z badań zanieczyszczonej ziemi, nie jest – jak przyjął to Sąd I instancji – terminem prawa materialnego, od zachowania którego zależy skuteczność dokonanego zgłoszenia lecz jest terminem instrukcyjnym, dyscyplinującym podmioty obowiązane do zgłaszania posiadanych zanieczyszczonych nieruchomości. Akceptacja dokonanej przez organy, niewłaściwej wykładni prawa materialnego doprowadziła Sąd I instancji do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., gdyż skargę oddalił, a winien ją uwzględnić. Podstawy skargi kasacyjnej nie zostały podane precyzyjnie wbrew wyraźnemu brzmieniu przepisów art.174 p.p.s.a., należało je w jakimś stopniu rekonstruować wszelako Naczelny Sąd Administracyjny nie potraktował uchybień formalnych skargi w stopniu dającym podstawę do jej odrzucenia
Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie tej ustawy (tj. 1 października 2001 r.), na której przed jej wejściem w życie nastąpiło zanieczyszczenie ziemi przez inny podmiot był obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r., dołączając do zgłoszenia kompletne wyniki badań pozwalające określić podmiot, który dopuścił się zanieczyszczenia oraz czas powstania zanieczyszczeń. W przypadku dokonania takiego skutecznego zgłoszenia przepisów art. 102 ust. 1-3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2006 r. Nr 129, poz. 902 ze zm.) nie stosuje się, co oznacza, że starosta dokonuje wpisu zgłoszonej nieruchomości do rejestru obejmującego obszary poddawane rekultywacji przez starostę (art. 110 -Prawa ochrony środowiska), a sam władający nieruchomością zostaje zwolniony z obowiązku rekultywacji gruntu na własny koszt (art. 102 ust. 1 -Prawa ochrony środowiska). Przepis art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej określa zatem listę warunków, po spełnieniu których podmiot władający powierzchnią zanieczyszczonej ziemi zostaje, na skutek uwzględnienia przez starostę zgłoszenia, zwolniony z obowiązku rekultywacji ziemi zanieczyszczonej przez inny podmiot.
Zaprezentowana w skardze kasacyjnej argumentacja nie zasługuje na aprobatę. Określony w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej termin, którego koniec przypada na dzień 30 czerwca 2004 r., jest terminem prawa materialnego. Niewątpliwie bowiem należy do katalogu "warunków ustawy", o których mowa w art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej. Tylko kumulatywne spełnienie tychże warunków, polegające na wywiązaniu się z obowiązku dokonania kompletnie udokumentowanego zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi do dnia 30 czerwca 2004 r. umożliwiało staroście uwzględnienie żądania i dokonanie wpisu zanieczyszczonego gruntu do stosownego rejestru obszarów rekultywowanych przez tenże organ powiatu.
Jakkolwiek czynność dokonania zgłoszenia wywołuje skutki procesowe i jako podanie uruchamia postępowanie administracyjne kończące się wpisem gruntu do rejestru albo – alternatywnie – decyzją odrzucającą zgłoszenie, czynność ta jest równocześnie jednym
z materialnoprawnych warunków wpływających na skuteczność żądania zawartego
w zgłoszeniu. Data jej dopełnienia oraz kompletność dołączonego do zgłoszenia materiału dowodowego w postaci wyników badań ziemi przesądzała o rezultacie postępowania. Data złożenia kompletnego zgłoszenia określona w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej jest terminem prawa materialnego; wynika z przepisów o charakterze materialnoprawnym,
a nadto została przez art. 12 ust. 4 tejże ustawy wprost nazwana "warunkiem ustawy", a więc zdarzeniem, od którego uzależniony został wynik sprawy. Uchybienie terminowi na złożenie zgłoszenia wraz z wymaganymi dokumentami kształtuje materialny stosunek administracyjny; formułuje dla starosty nakaz odrzucenia spóźnionego lub niekompletnego zgłoszenia. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w zakresie prawnego charakteru terminu określonego w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 282/06, niepubl.). Skoro w terminie do 30 czerwca 2004 r. ponad wszelką wątpliwość, skarżąca P. nie złożyła należycie udokumentowanego zgłoszenia, zasadnie spotkała się
z decyzją odrzucającą zgłoszenie. Poprawnie orzekające w sprawie organy uznały, że nie został spełniony jeden z warunków uwzględnienia zgłoszenia.
Nie może zostać zaakceptowany także zarzut skargi kasacyjnej, polegający na stwierdzeniu naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, w części, w jakiej odnosi się do znaczenia zwrotu "inny podmiot". Zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi tylko wówczas skutkuje jego uwzględnieniem przez starostę
i dokonaniem wpisu gruntu do rejestru, a także zwolnieniem władającego z obowiązku rekultywacji, jeżeli zgłaszający wykaże, iż zanieczyszczenie zostało spowodowane przez inny niż on podmiot a nadto, że zanieczyszczenia tego dopuszczono się przed wejściem w życie ustawy wprowadzającej, tj. przed 1 października 2001 r. Również i w tym zakresie podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że C. S.A., jako poprzednik prawny P. nie mogła być uznana za "inny podmiot", jak wymaga tego art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej. P. jest następcą prawnym C. S.A. i w drodze przejęcia tej spółki weszła z dniem 7 września 1999 r. w całokształt praw i obowiązków przejmowanego podmiotu. Obowiązujący w dacie przejmowania przez P. przedsiębiorstwa należącego do C. S.A., art. 465 § 3 Kodeksu handlowego stanowił, iż z chwilą wykreślenia spółki przejętej, spółka przejmująca wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, iżby doszło w konkretnym przypadku do nabycia prawa w sposób pierwotny, przeciwnie było to nabycie pochodne.
Celem przepisu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, w części w jakiej uzależnia zwolnienie z obowiązku rekultywacji ziemi od faktu wprowadzenia zanieczyszczeń przez inny podmiot przed wejściem tej ustawy w życie, było zrównanie sytuacji prawnej osób poszkodowanych wprowadzeniem do ich gruntów zanieczyszczeń przez inne podmioty przed wejściem w życie art. 102 ust. 2 -Prawa ochrony środowiska (1 października 2001 r.), oraz po tej dacie. Przepis art. 102 ust. 2 -Prawa ochrony środowiska przewiduje, iż z obowiązku rekultywacji ziemi zwolniony jest ten władający gruntem, który wykaże, iż zanieczyszczenia ziemi dokonał inny podmiot i do tego zanieczyszczenia doszło po objęciu władania gruntem przez podmiot poszkodowany; wówczas rekultywacji dokonuje nie władający, ale podmiot który dopuścił się wprowadzenia zanieczyszczeń. Przepis przejściowy art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej przewiduje analogiczne rozwiązanie dla poszkodowanych zanieczyszczeniami wprowadzonymi przez osoby trzecie przed wejściem w życie nowego -Prawa ochrony środowiska z tym zastrzeżeniem, że obowiązek rekultywacji w przypadku wykazania przez władającego gruntem braku winy w powstaniu zanieczyszczenia spoczywa na staroście nie zaś na podmiocie, który zanieczyszczenia się dopuścił. Na powinność łącznego odczytywania treści art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej z art. 102 ust. 2 -Prawa ochrony środowiska wskazuje odesłanie zawarte w końcowej części art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej.
Z omawianych przepisów jednoznacznie wynika, że uwzględnienie zgłoszenia skutkujące zwolnieniem z obowiązku rekultywacji ziemi, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej może nastąpić o tyle, o ile inny podmiot wprowadził zanieczyszczenia do gruntu po dacie objęcia tego gruntu we władanie przez zgłaszającego.
W konkretnej sprawie sytuacja taka nie mogła zajść, gdyż P. weszła we władanie zanieczyszczonego gruntu w tym samym dniu (7 września 1999 r.), w którym swój byt prawny utraciła, wskazana w zgłoszeniu jako podmiot zanieczyszczający, C. S.A. Z przedstawionych względów następca prawny, który przejął przedsiębiorstwo znoszonej spółki nie może powoływać się na wprowadzenie zanieczyszczeń przez swojego prawnego poprzednika. Jednym z zasadniczych elementów konstrukcji zwolnienia z obowiązku rekultywacji określonego w art. 12 ustawy wprowadzającej jest istnienie podmiotu zanieczyszczającego po dniu objęcia gruntu we władanie przez zgłaszającego. Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymuje prezentowany dotychczas
w swoim orzecznictwie pogląd zakazujący wskazywania w zgłoszeniu jako "inny podmiot" dopuszczający się zanieczyszczeń gruntu swego poprzednika prawnego (por. wyroki NSA
z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 991/05, niepubl. oraz z dnia 17 stycznia 2007 r., sygn. II OSK 336/06, niepubl.).
Naczelny Sąd Administracyjny nie może uwzględnić także zarzutu skargi kasacyjnej podnoszącego naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 362 ust. 1 pkt 2 -Prawa ochrony środowiska. Przepis ten nie był bowiem przez ten Sąd I instancji stosowany. Przedmiotem toczącego się przed organami postępowania była dopuszczalność odrzucenia przez starostę zgłoszenia nieruchomości dotkniętej zanieczyszczeniami spowodowanymi przez inny podmiot, a także to, czy wobec P. wystąpiły wszystkie warunki nieuwzględnienia zgłoszenia, określone w art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej. Przepis art. 362 ust. 1 pkt 2 -Prawa ochrony środowiska reguluje odpowiedzialność podmiotów korzystających ze środowiska za negatywne oddziaływanie na to środowisko. Przedmiotem tej regulacji jest wymierzenie sankcji administracyjnej polegającej na nakazie przywrócenia środowiska do stanu właściwego przez ten sam podmiot, który własnym działaniem dopuścił się negatywnego oddziaływania na środowisko. Jak przyznaje pełnomocnik strony skarżącej, przepis ten normuje odrębny od art. 12 ustawy wprowadzającej tryb obciążania odpowiedzialnością za szkody w środowisku. Przepis art. 362 ust. 1 pkt 2 -Prawa ochrony środowiska nie mógł być w rozpoznawanej sprawie zastosowany, gdyż dokonując zgłoszenia P. domagała się uchylenia ciążącego na niej obowiązku wynikającego z zupełnie innych przepisów – art. 102 ust. 1-3 -Prawa ochrony środowiska (art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej), tj. przepisów określających zasady odpowiedzialności za pogorszenie stanu środowiska, którego dopuścił się inny podmiot. Fakt, iż potencjalnie P. mogła zostać zobowiązana do przywrócenia środowiska do właściwego stanu, na odrębnych – wskazanych przykładowo w skardze kasacyjnej – zasadach wynikających z art. 362 ust. 1 pkt 2 -Prawa ochrony środowiska nie miał wpływu na wynik sprawy zakończonej zaskarżonym wyrokiem.
Z tych samych powodów nie może zostać uwzględniony zarzut naruszenia przez Sąd art. 362 ust. 5 -Prawa ochrony środowiska. Również i tego przepisu nie stosował Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie, a jego przytoczenie w skardze kasacyjnej posłużyło pełnomocnikowi strony skarżącej wyłącznie do wykazania, że zamienną postacią odpowiedzialności określonej w art. 362 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy jest obowiązek uiszczenia kwoty pieniężnej odpowiadającej wysokością szkodom wyrządzonym w środowisku przez podmiot z niego korzystający.
Dotychczasowe uwagi prowadzą do wniosku, iż z żaden z powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa nie został naruszony przez Sąd I instancji zaś w takim przypadku były podstawy do oddalenia tejże skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z regulacjami art. 184 w zw. z art. 181 i art. 183 § 1 p.p.s.a.