II OSK 479/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S.Z. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego dawnego tartaku. Obiekt ten został wybudowany w latach 1978-1984 bez pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego i sąd pierwszej instancji uznały, że rozbiórka jest uzasadniona na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. (uPb 1974), wskazując na niezgodność obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 grudnia 2013 r. (II OPS 2/13), stwierdził, że choć podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie orzekania, to w postępowaniu o nakazanie rozbiórki należy również uwzględnić przeznaczenie terenu z daty budowy obiektu. Sąd podkreślił, że w tej sprawie organy nie wykazały jednoznacznie, z jakimi konkretnymi przepisami o planowaniu przestrzennym obiekt był sprzeczny, a istniejący w przeszłości plan z 1991 r. warunkowo akceptował istnienie tartaku. Ponadto, NSA zwrócił uwagę na bierność organów administracji w sytuacji, gdy stan prawny był korzystniejszy dla inwestora, co uzasadnia konstytucyjną ochronę interesu prawnego inwestora. W związku z tym, NSA uznał, że brak było podstaw do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 uPb 1974 i uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów obu instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. w kontekście samowoli budowlanej, planowania przestrzennego i przepisów przejściowych, zwłaszcza w świetle uchwały NSA II OPS 2/13.
Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej z okresu obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r. i późniejszych zmian w planowaniu przestrzennym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę, ale zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie jego budowy, jest dopuszczalny na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., jeśli w dacie orzekania obowiązują inne przepisy planistyczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nakaz rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. nie jest dopuszczalny, jeśli obiekt był zgodny z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie jego budowy, nawet jeśli w dacie orzekania obowiązują inne przepisy, a organy administracji wykazały bierność w egzekwowaniu prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 uPb 1974 należy uwzględnić przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie orzekania, ale także przeznaczenie terenu z daty budowy. Bierność organów i korzystniejszy stan prawny w przeszłości uzasadniają ochronę interesu inwestora. Organy nie wykazały jednoznacznie sprzeczności obiektu z przepisami planistycznymi.
Czy ustalenie daty zakończenia budowy obiektu budowlanego jest niezbędne do prawidłowego zastosowania przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. w sprawie nakazu rozbiórki?
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenie dokładnej daty zakończenia budowy nie zawsze jest kluczowe, jeśli okres budowy został wystarczająco ustalony na podstawie innych dowodów, w tym wyjaśnień inwestora, co pozwala na odniesienie się do obowiązujących w tym czasie planów zagospodarowania przestrzennego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zebrany materiał dowodowy, w tym wyjaśnienia inwestora, pozwolił na wystarczające ustalenie okresu budowy obiektu, co umożliwiło odniesienie się do obowiązujących wówczas przepisów o planowaniu przestrzennym.
Przepisy (13)
Główne
uPb art. 103 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepis przejściowy, mający zastosowanie do obiektów wybudowanych bez pozwolenia na budowę.
uPb art. 37 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Podstawa do nakazania przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, gdy teren nie jest przeznaczony pod zabudowę lub jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, lub gdy obiekt stwarza niebezpieczeństwo.
uPb 1974 art. 28
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane
Określa wymóg uzyskania pozwolenia na budowę przed rozpoczęciem robót budowlanych.
uPb 1974 art. 37 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane
Podstawa do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, gdy teren nie jest przeznaczony pod zabudowę lub jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę.
Ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia prawa materialnego.
Ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
Ppsa art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość orzeczenia reformatoryjnego przez NSA.
Pomocnicze
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Umożliwia uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie reformatoryjne.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i działania organu.
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów przez organ.
Ppsa art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez NSA.
Upzp art. 9 § ust. 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie jest aktem prawa miejscowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw prawnych do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 uPb 1974 w kontekście przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie budowy. • Należy uwzględnić przeznaczenie terenu z daty budowy obiektu. • Bierność organów administracji w sytuacji korzystniejszego stanu prawnego w przeszłości.
Odrzucone argumenty
Obiekt budowlany jest niezgodny z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie orzekania. • Obiekt budowlany stanowi samowolę budowlaną i powinien zostać rozebrany.
Godne uwagi sformułowania
w przypadku bierności organów administracji, które nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji tej samowoli podczas, gdy stan prawny w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym był przez szereg lat bardziej korzystny dla inwestora, interes prawny takiego inwestora zasługuje na konstytucyjną ochronę • w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący
Robert Sawuła
sprawozdawca
Grzegorz Rząsa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. w kontekście samowoli budowlanej, planowania przestrzennego i przepisów przejściowych, zwłaszcza w świetle uchwały NSA II OPS 2/13."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej z okresu obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r. i późniejszych zmian w planowaniu przestrzennym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów przejściowych i interpretacji przepisów o planowaniu przestrzennym w kontekście samowoli budowlanej, z naciskiem na ochronę praw nabytych i zasadę zaufania do państwa.
“Czy samowola budowlana sprzed lat może być legalna? NSA wyjaśnia zasady planowania przestrzennego.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.