II SA/Gl 596/25

II SA/Gl 596/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Beata Kalaga-Gajewska
Krzysztof Nowak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 49g
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 września 2025 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 28 lutego 2025 r. nr WINB-WOA.7722.1.2025.DS w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów w sprawie legalności budowy obiektu oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 28 lutego 2025 r., nr WINB-WOA.7722.1.2025. DS Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej "ŚWINB" lub "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. (dalej "PINB" lub "Organ I instancji") z 27 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów w sprawie legalności budowy obiektu.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy.
PINB nałożył na S. P. (dalej "Uczestniczka postępowania" lub "Inwestorka") obowiązek przedłożenia w terminie 60 dni od dnia otrzymania postanowienia: oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego oraz ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
Podstawę prawną postanowienia Organu I instancji stanowiły przepisy art. 49g ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm.; dalej "p.b.") oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że PINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie legalności budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego w miejscowości R. [...] , działka o nr ewid. [...], gmina [...] . Decyzją z 20 października 2023 r. nr [...] postępowanie to zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. W wyniku odwołania od ww. decyzji, ŚWINB decyzją z 3 kwietnia 2024 r., nr [...] uchylił powyższą decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W ponownie prowadzonym postępowaniu PINB przeprowadził oględziny zabudowań na działce nr [...]. Podczas oględzin stwierdzono, że na ww. działce znajduje się budynek gospodarczy murowany o wymiarach 7,90 m x 3,80 m. Dach konstrukcji drewnianej, jednospadowy, kryty papą, orynnowany. Budynek usytuowany jest przy granicy z działką sąsiednią nr [...]. Spadek dachu na teren własny posesji. Budynek użytkowany jest jako gospodarczy. Budynek według oświadczenia K. P. powstał około 1980 r. Inwestorka nie przedłożyła dokumentów dotyczących budowy tego budynku. Pismem z 6 września 2024 r., nr [...] Urząd Gminy [...] poinformował, że nie wydawano w stosunku do ww. obiektu pozwolenia na budowę. W dniu 19 listopada 2024 r. Inwestorka wniosła o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do ww. budynku gospodarczego wskazując, że budynek powstał w 1989 r. w warunkach samowoli budowlanej. W oparciu o powyższe PINB ustalił, że od zakończenia budowy ww. budynku minęło 20 lat, budynek powstał w warunkach samowoli budowlanej, a zatem w sprawie zastosowanie znajduje regulacja art. 49f ust. 1 i art. 49g p.b.
Strona postępowania administracyjnego, tj. E. K. (dalej "Skarżąca") w zażaleniu na postanowienie PINB zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego. Wskazała, że budynek nie kwalifikuje się do przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, gdyż od zakończenia budowy nie upłynęło jeszcze 20 lat. Nadto z powodu usytuowania budynku z naruszeniem § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, brak jest możliwości doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem.
Zaskarżonym postanowieniem, ŚWINB utrzymał w mocy postanowienie PINB jako prawidłowe. W uzasadnieniu postanowienia ŚWINB zrelacjonował przebieg czynności kontrolnych i przebieg wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego. Wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że sporny obiekt budowlany stanowi samowolę budowlaną. Ustalając datę wzniesienia obiektu PINB słusznie oparł się na oświadczeniu K. P. , który oświadczył, że obiekt powstał około 1980 r. Z kolei Inwestorka we wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego oświadczyła, że budynek powstał w 1989 r. Organ odwoławczy analizując mapę pozyskaną z serwisu internetowego www.mapy.geoportal.gov.pl stwierdził, że obiekt widnieje na zdjęciach z 2004 r. W związku z tym bezsprzecznie od wybudowania budynku minęło 20 lat. Zatem Organ I instancji zasadnie uznał, że możliwe jest przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Dopiero przesądzenie kwestii legalności budynku pozwoli Organowi I instancji wszcząć postępowanie naprawcze z art. 51 p.b., a zatem kwestia usytuowania budynku zostanie rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu.
Skarżąca zaskarżyła do sądu administracyjnego postanowienie ŚWINB w całości i wniosła o jego uchylenie, zarzucając mu naruszenie:
1) art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ za prawdziwe oświadczenia K. P. , że budynek powstał w 1980 r. i oświadczenia Inwestorki, że budowa została zakończona w 1989 r. pomimo braku przeprowadzenia przez organ postępowania weryfikacyjnego ww. oświadczeń oraz braku przedłożenia dowodów na ich potwierdzenie – z projektu zagospodarowania terenu z 1983 r. sporządzonego dla działki nr [...] do budowy budynku inwentarsko-składowego wynika, że sporny budynek nie istnieje; mapa geoportal nie zawiera takich zdjęć na jakie wskazuje ŚWINB; rzeczywista data budowy przypada na 2012 r., czego potwierdzeniem są zdjęcia z mapy serwisu internetowego google street view;
2) art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym weryfikacji gołosłownych oświadczeń Inwestorki;
3) art. 48 p.b. poprzez brak wydania postanowienia o wstrzymaniu robót – budynek nie pozwala na bezpieczne jego użytkowanie i stwarza zagrożenie pożarowe – postanowienie o wstrzymaniu robót winno poprzedzać postanowienie o możliwości legalizacji;
4) § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych poprzez uznanie, że podlega legalizacji budynek mimo, że nie ma możliwości doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem z uwagi na bezprawne usytuowanie budynku w granicy na działce nr [...] , której szerokość wynosi 20,30 m, jak i ze względu na gabaryty (długość i wysokość);
5) art. 49g, art. 49f p.b. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w okolicznościach, w których rok budowy nie został ustalony na podstawie dowodów;
6) § 271-273 i § 235 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych – budynek nie spełnia warunków przeciwpożarowych, a także nie posiada ściany oddzielenia przeciwpożarowego, stwarzając zagrożenie dla życia i mienia;
7) art. 10 i art. 79 k.p.a. poprzez błędne wyznaczenie terminu oględzin w wyniku czego po odebraniu zawiadomienia termin oględzin już upłynął, co skutkowało utrudnieniem złożenia wyjaśnień i dowodów w sprawie, a to stanowi podstawę do unieważnienia postanowienia.
Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu ze zdjęć z mapy serwisu internetowego google street view z 2012 r. oraz projektu zagospodarowania terenu sporządzonego dla działki nr [...] dla pozwolenia na budowę nr [...] z [...] r.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumenty na uzasadnienie swojego stanowiska.
ŚWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne, a motywy zaskarżonego postanowienia zostały wyczerpująco wyjaśnione w jego uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a.").
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Organu I instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Wyjaśnić także należy, że skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z przywołanym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służyło zażalenie. Z tego też względu Sąd był uprawniony do rozpoznania skargi na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przechodząc do meritum sprawy na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 49f ust. 1 p.b. w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Natomiast w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (art. 49f ust. 2 p.b.). Chodzi tu o obiekty budowlane, których budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 r., tj. przed dniem wejścia w życie p.b., lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. W myśl art. 49f ust. 5 p.b. nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1. Dla dopuszczalności wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego znaczenie ma także art. 32 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 471), który stanowi, że nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego nie wydawały postanowienia o wstrzymaniu budowy ani decyzji o nakazie rozbiórki spornego budynku gospodarczego. Zaś Uczestniczka postępowania wnioskiem z 19 listopada 2024 r. zażądała wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w stosunku do ww. budynku. Tym samym nie było przeszkód formalnoprawnych do wdrożenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego.
Z protokołów oględzin przeprowadzonych [...] i [...] r. wynika, że na działce o nr ewid. [...] w miejscowości R. znajdują się: budynek mieszkalny w rozbudowie; budynek gospodarczy o powierzchni 101 m2 m, wiata o wymiarach około 3,40 m x 5,56 m oraz budynek gospodarczy objęty postępowaniem o wymiarach 7,90 m x 3,80 m o powierzchni zabudowy wynoszącej 30 m2. Sporny budynek gospodarczy został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Okoliczności te nie są kwestionowane przez strony postępowania. Kwestią sporną jest druga przesłanka z art. 49f ust. 1 p.b., tj. czy od zakończenia budowy ww. obiektu upłynęło 20 lat.
Wbrew stanowisku Skarżącej zgromadzony materiał dowodowy daje podstawy do przyjęcia, że sporny budynek gospodarczy został wybudowany co najmniej 20 lat przed wszczęciem na wniosek Uczestniczki postępowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Ze znajdującej się w aktach sprawy informacji o działce nr [...] z 17 sierpnia 2023 r. wynika, że jej właścicielką jest Uczestniczka postępowania, a działka ta zabudowana jest budynkiem mieszkalnym (rok budowy 1980) i dwoma budynkami produkcyjno-usługowymi i gospodarczymi, tj. budynkiem o powierzchni zabudowy 30 m2 (rok budowy: 1994) oraz o powierzchni 101 m2 (rok budowy 1985). W toku oględzin przeprowadzonych 30 lipca 2024 r. pozyskano oświadczenie pełnomocnika Uczestniczki postępowania, że budynek gospodarczy powstał około 1980 r. Natomiast Inwestorka we wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego oświadczyła, że budynek powstał w 1989 r. W toku postępowania odwoławczego ŚWINB przeanalizował archiwalną ortofotomapę pozyskaną z serwisu www.mapy.geoportal.gov.pl z której wynika, że sporny obiekt widnieje na zdjęciach z 2004 r. Wydruk ww. mapy sporządzony 25 lutego 2025 r. znajduje się w aktach sprawy.
Wskazać należy, że stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje otwarty katalog dowodów. W świetle art. 75 k.p.a. niedopuszczalne jest stosowanie formalnej teorii dowodów poprzez twierdzenie, że daną okoliczność można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi, bądź też tworzenie nowych reguł korzystania ze środków dowodowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 1989 r., II SA 961/88, opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Dowodem mogą być także wydruki ze stron internetowych czy zdjęcia z witryny geoportal. Okoliczność, że informacje prezentowane w serwisie geoportal mają charakter wyłącznie poglądowy i nie mogą być traktowane jako dokument o charakterze oficjalnym nie stanowi przeszkody do ich wykorzystania jako dowodu w postępowaniu administracyjnym. Strona w toku postępowania może przedstawiać dowody przeciwne.
Skarżąca kwestionując prawdziwość oświadczenia Uczestniczki postępowania przedstawiła wydruk z mapy serwisu internetowego google street view (obrazujący stan na czerwiec 2012 r.) na którym widnieje sporny budynek na potwierdzenie daty jego budowy, tj. około 2012 rok. Przedłożyła także kserokopię projektu zagospodarowania terenu dla działki nr [...] dla pozwolenia na budowę z [...] r. na budowę budynku inwentarsko składowego (dokument ten znajduje się w aktach sprawy administracyjnej) na potwierdzenie, że sporny budynek wówczas nie istniał. Załączone przez Skarżącą dokumenty potwierdzają jedynie, że budynek gospodarczy nie istniał w 1983 r., a istniał w 2012 r. Wydruk z mapy serwisu internetowego google street view nie potwierdza, że dopiero w 2012 r. budowa budynku gospodarczego została zakończona, lecz potwierdza tylko istnienie w tej dacie spornego budynku. Dokumenty te zatem nie podważają ustalenia Organu odwoławczego, że sporny obiekt znajdował się na działce w 2004 r. Okoliczność, że jak twierdzi Skarżąca, budynek nie spełnia warunków techniczno-budowlanych, w tym z zakresu ochrony przeciwpożarowej, nie oznacza, że budowa obiektu nie została zakończona. Zakończenie budowy następuje w momencie zakończenia prac budowlanych. Z protokołu oględzin z 29 sierpnia 2023 r. wynika zaś, że w odniesieniu do spornego budynku gospodarczego nie stwierdzono prowadzenia robót budowlanych związanych z przebudową, nadbudową bądź rozbudową.
Biorąc pod uwagę oświadczenie Inwestorki, informację o działce nr [...] oraz wydruk archiwalnej ortofotomapy należy uznać, że od zakończenia budowy spornego budynku upłynęło co najmniej 20 lat, a zatem istniały podstawy do prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Dokonanie ustaleń w zakresie spełnienia przesłanek z art. 49f ust. 1 p.b. uprawniało z kolei PINB do zobowiązania Uczestniczki postępowania do przedstawienia dokumentów legalizacyjnych, stosownie do art. 49g ust. 1 p.b. Nadto wskazać należy, że celem uproszczonego postępowania legalizacyjnego jest ustalenie, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Podstawa do legalizacji obiektu zaistnieje dopiero gdy ekspertyza techniczna wykaże, że w przypadku spornego budynku nie zachodzą wskazane wyżej zagrożenia.
Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. w związku z art. 85 k.p.a. należy wskazać, że Skarżąca nie wykazała, aby naruszenie przez organy zasady czynnego udziału strony w postępowaniu mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarżąca formułując zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. nie wskazała jakie czynności dowodowe zamierzała dokonać przed wydaniem postanowień oraz, że w przypadku zapoznania się z przedłożonymi dowodami organy mogłyby wydać odmienne rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.