II OSK 463/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że naruszenie przepisów o udziale stron w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) może być podstawą do wznowienia postępowania tylko na żądanie osoby, której prawa zostały naruszone, a nie z urzędu.
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. WSA uchylił decyzję organów nadzoru budowlanego, uznając, że naruszono prawo do udziału w postępowaniu przez brak ustalenia wszystkich spadkobierców zmarłych współwłaścicieli działki. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może być podstawą do wznowienia postępowania tylko na żądanie strony, której prawa zostały naruszone, a nie z urzędu.
Sprawa trafiła do NSA w wyniku skargi kasacyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na wyrok WSA w Rzeszowie. WSA uchylił decyzję PINB nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego, uznając, że w postępowaniu administracyjnym naruszono prawo do udziału w sprawie wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, ponieważ nie ustalono wszystkich spadkobierców zmarłych współwłaścicieli. Sąd I instancji powołał się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (wznowienie postępowania z powodu naruszenia przepisów postępowania, gdy strona nie brała udziału w sprawie bez swej winy) oraz art. 10 § 1 k.p.a. (obowiązek zapewnienia czynnego udziału strony). NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że WSA błędnie zastosował art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że naruszenie przepisów o udziale stron w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) może być podstawą do wznowienia postępowania tylko na żądanie strony, której prawa zostały naruszone i która nie brała udziału w postępowaniu bez swojej winy. Nie można tego zarzutu podnosić z urzędu ani przez inne podmioty. Sąd podkreślił, że ustawodawca w tym przypadku chroni porządek subiektywny, a nie obiektywny. W związku z tym, WSA nie miał podstaw do uchylenia decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Sprawę przekazano do ponownego rozpoznania WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może być podstawą do wznowienia postępowania tylko na żądanie strony, której prawa zostały naruszone i która nie brała udziału w postępowaniu bez swojej winy. Nie można tego zarzutu podnosić z urzędu ani przez inne podmioty.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że ustawodawca w przypadku naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. chroni porządek subiektywny, a nie obiektywny. Dlatego tylko strona, której prawa zostały naruszone, może skutecznie podnieść ten zarzut.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 97 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 147
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 184 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 185
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo budowlane art. 49b § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 49b § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 29 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 30 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.c. art. 51
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA błędnie uznał naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. za podstawę do uchylenia decyzji z urzędu lub na wniosek strony innej niż ta, której prawa zostały naruszone.
Odrzucone argumenty
Postępowanie administracyjne było wadliwe z powodu braku ustalenia wszystkich spadkobierców zmarłych współwłaścicieli działki, co naruszało prawo do udziału w sprawie. WSA prawidłowo zastosował art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a., uchylając decyzje organów obu instancji.
Godne uwagi sformułowania
ustawodawca w przypadku naruszenia prawa określonego w art. 145 § 1 pkt 4 kpa odstąpił od ochrony obiektywnego porządku prawnego na rzecz ochrony subiektywnego porządku prawnego. zasadą jest, że prawami procesowymi rozporządza strona.
Skład orzekający
Anna Żak
sprawozdawca
Małgorzata Masternak - Kubiak
członek
Wojciech Mazur
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że naruszenie przepisów o udziale stron w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) może być podstawą do wznowienia postępowania tylko na żądanie strony, której prawa zostały naruszone, a nie z urzędu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przepisów o udziale stron w postępowaniu administracyjnym, gdzie brak jest żądania od strony, której prawa zostały naruszone.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu proceduralnego w postępowaniu administracyjnym – prawa do udziału w sprawie i jego naruszenia. Jest to istotne dla prawników procesowych.
“Czy sąd może uchylić decyzję z powodu naruszenia praw strony, jeśli sama strona o to nie wnosi?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 463/11 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2012-05-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-02-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Żak /sprawozdawca/ Małgorzata Masternak - Kubiak Wojciech Mazur /przewodniczący/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Rz 714/10 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2010-12-03 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art 183 par 1,2, 14 par 1 pkt 1 lit b Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art 145 par 1 pkt 4, 10 par 1, 147 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. NSA Anna Żak (spr.) Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 714/10 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie Wyrokiem z 3 grudnia 2010r. sygn. II SA/Rz 714/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi J.S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z [...] czerwca 2010r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy. W toku kontroli działki nr [...] położonej w Zagórzu w dniu 29.02.2008r., przeprowadzonej na skutek zawiadomienia S.M., współwłaścicielki tej działki, zarzucającej J.S. dopuszczenie się samowoli budowlanej, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) w Sanoku stwierdził na przedmiotowej działce obiekt blaszany, bez fundamentów, posadowiony bezpośrednio na ziemi o wymiarach 2,90 m na 4,50 m, przeznaczony na skład opału i narzędzia ogrodnicze. Według wyjaśnień J.S. w tym samym miejscu znajdował się wcześniej drewniany obiekt gospodarczy o tych samych gabarytach, który zawalił się we wrześniu 2005 r. Inwestor nie dokonał zgłoszenia jego budowy, ani nie uzyskał pozwolenia na budowę. W ramach postępowania w sprawie legalności budowy przedmiotowego obiektu przeprowadzono rozprawę administracyjną, w trakcie której ustalano spadkobierców współwłaścicielki tej działki J.S.-Ś, a w oparciu o w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego ustalono, że spadek po współwłaścicielce działki nr [...] E.S. zmarłej w dniu 17.04.2009 r. nabył jej brat – J.S.. Do akt dołączono fakturę za konstrukcję stalową, datowaną na 5.09.2005 r., z której wynika, iż nabywcą była E.S. Postanowieniem z [...] listopada 2009r. PINB w Sanoku w celu zalegalizowania budowy blaszanego obiektu gospodarczego nałożył na J.S., na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane oraz art. 123 k.p.a. obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od daty jego doręczenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, rysunków obiektu oraz zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy Zagórz o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku planu. W uzasadnieniu wskazano, że w świetle definicji budowy przyjętej w ustawie Prawo budowlane, pod tym pojęciem należy rozumieć także odbudowę, zatem przedmiotowy obiekt podlegał obowiązkowi zgłoszenia. Wobec nieprzedłużenia ww. dokumentów decyzją z [...] marca 2010r. PINB w Sanoku na podstawie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego nakazał J.S. rozbiórkę blaszanego obiektu gospodarczego usytuowanego na działce nr [...] w Zagórzu. W odwołaniu od tej decyzji J.S., podniósł, iż zawalenie się istniejącego w tym samym miejscu, co wybudowany blaszany obiekt, budynku drewnianego było zdarzeniem nagłym. Zaistniała potrzeba ochrony narzędzi i opału. Autor odwołania tłumaczył nieświadomością brak uprzedniego zgłoszenia zamiaru odtworzenia podobnego do poprzednio istniejącego obiektu. W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej na nieruchomości, organ odwoławczy ustalił m.in. los współwłaścicieli działki nr [...] położonej w Zagórzu, uwidocznionych w nadesłanym przez organ I instancji wypisie z ewidencji gruntów. W oparciu o wyjaśnienia J.S. i S.M. ustalono, że działka nr [...] nie była przedmiotem fizycznego podziału, między współwłaścicielami istnieć ma ustna umowa, co do zasad z niej korzystania. Obiekt blaszany, nie związany z gruntem w sposób trwały, został usytuowany w miejsce istniejącego uprzednio obiektu drewnianego, który został rozebrany, za obiekt zapłaciła E.S., obiekt ten użytkuje J.S., który jest spadkobiercą po E.S.. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji uznał za inwestora J.S., który nie legitymuje się żadnymi dokumentami świadczącymi o legalności wybudowania przedmiotowego obiektu. Obiekt ten nie jest budynkiem, gdyż nie posiada fundamentów, ale spełnia funkcję użytkową budynku, zatem jego realizacja wymagała zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. W ocenie organu jego usytuowanie nie narusza przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.02.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Za uzasadnione uznano wdrożenie przez organ I instancji procedury legalizacyjnej obiektu, eksponując że termin wymieniony w art. 49b ust. 2 ustawy Prawo budowlane ma charakter ustawowy i nie może być zmieniany przez organ. Brak przedłożenia żądanych dokumentów przez inwestora skutkował nakazem rozbiórki. W ocenie organu odwoławczego postępowanie prowadzono z udziałem możliwych do ustalenia stron, ponieważ S.M. i J.S. nie potrafili wskazać wszystkich, ewentualnych spadkobierców po wszystkich nieżyjących współwłaścicielach w/w działki. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł J.S., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący zakwestionował prawidłowość zakwalifikowania przedmiotu postępowania, jako obiektu wymagającego zgłoszenia, na zasadzie art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane oraz prawidłowość skierowania do niego decyzji o nakazie rozbiórki, podkreślając że obiekt zrealizowała E.S., która zapłaciła za jego elementy i montaż. Wyjaśnił, że organ I instancji poinformował go o możliwości legalizacji obiektu, warunkując to uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy od Burmistrza Miasta i Gminy Zagórz, który jednak odmówił wydania takiej decyzji motywując to w piśmie z 28.12.2009r. faktem zrealizowania inwestycji. Dodatkowo zarzucił, że w sprawie nie brały udziału wszystkie strony, bowiem zaniechano prawidłowego ustalenia wszystkich następców prawnych zmarłych współwłaścicieli działki nr [...]. Zdaniem skarżącego w tej sytuacji organ powinien ustanowić "reprezentantów" dla osób nieznanych. W odpowiedzi na skargę Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględniając skargę J.S. wskazał na wstępie, iż inwestorem przedmiotowego obiektu jest bezspornie J.S.. W ocenie Sądu I instancji, wybudowany w miejsce istniejącego uprzednio obiektu gospodarczego - obiekt blaszany, o konstrukcji stalowej, pokryty dachem, na stałe nie połączony z gruntem jest wiatą w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Jako obiekt posiadający dach i ściany, służący do przechowywania opału i narzędzi, zabezpieczenia ich przed wpływem czynników atmosferycznych (deszcz, śnieg) wymagał w świetle art. 30 ust. 1 pkt 1 tej ustawy zgłoszenia. Co do zasady trafnie zatem organy nadzoru budowlanego zastosowały tryb określony w art. 49b ustawy Prawo budowlane w odniesieniu do powyższego obiektu. Przechodząc do rozważań dotyczących legitymacji strony w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że ustawodawca nie przewidział szczególnej do art. 28 k.p.a., regulacji odnośnie statusu strony w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej. Oznacza to, że zastosowanie ma reguła ogólna zawarta w cyt. art. 28 k.p.a. W ocenie Sądu wypracowana w judykaturze reguła, zgodnie z którą w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę stronami są także współwłaściciele nieruchomości objętej zamiarem inwestycyjnym (wyrok NSA z 13 maja 2009r., sygn. II OSK 763/08), ma zastosowanie także w postępowaniu dotyczącym tzw. samowoli budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na zapewnienie przez organy praw strony J.S., S.M., J.S. (synowi J. I F.), jako współwłaścicielom działki oraz D. Ś., A.Ś. i K.Ś. jako następcom prawnym po W.Ś., również współwłaścicielu działki nr [...]. Organ odwoławczy w toku rozprawy w dniu 25.05.2010r. odebrał od J.S. oświadczenie, z którego wynika, iż pozostali współwłaściciele działki nr J.S. nie żyją. W trakcie tej rozprawy S.M. oświadczyła, że jeden ze współwłaścicieli – S.M. pozostawił po sobie następców prawnych. W ocenie Sądu I instancji o tym, że współwłaściciele nieruchomości zabudowanej obiektem będącym tzw. samowolą budowlaną, są zdaniem organów stronami postępowania prowadzonego w trybie art. 49b ustawy Prawo budowlane, świadczy to, że żyjącym współwłaścicielom lub ich wskazanym następcom prawnym, organy zapewniały prawo udziału w sprawie. Niemniej jednak prawo do udziału w sprawie powinni mieć wszyscy współwłaściciele lub ich następcy prawni. W ocenie Sądu nie ma znaczenia dla sprawy, czy działające w sprawie strony potrafią lub nie mogą ich wskazać. Wszczynając postępowanie w sprawie samowoli organ nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności zmierzał do tzw. legalizacji obiektu. Efektem prowadzonego postępowania mogłoby być pozostawienie tego obiektu na nieruchomości. Uwzględniając regułę dotyczącą przynależności rzeczy głównej (art. 51 Kodeksu cywilnego), współwłaściciel nieruchomości nie będący inwestorem ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., aby być stroną postępowania dotyczącego samowoli budowlanej popełnionej na tej nieruchomości. Sąd wyjaśnił, iż udzielenie prawa do czynnego udział stronie w każdym jego stadium jest obowiązkiem organu (art. 10 § 1 k.p.a.), wyjątek od tej reguły nie może być uzasadniany treścią decyzji, która w momencie prowadzenia postępowania nie jest wszak jeszcze znana, a podyktowana może być wyłącznie troską ochrony innych wartości, uzasadniających niezwłoczność działania organu (art. 10 § 2 k.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż z mocy art. 97 § 1 k.p.a. śmierć strony lub jednej ze stron jest obligatoryjną przesłanką do zawieszenia postępowania, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu "nie jest możliwe" i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Zdaniem Sądu skoro śmierć strony w trakcie toczącego się postępowania nakłada na organ je prowadzący obowiązek dążenia do zapewnienia prawa do czynnego udziału w sprawie wszystkim stronom, także i spadkobiercom po stronie zmarłej, to nie można, w przeświadczeniu Sądu przyjąć, iż mniejszy standard ochrony praw procesowych odnosi się sytuacji, w której współwłaściciele działki, na której zlokalizowany jest samowolnie wzniesiony obiekt budowlany, zmarli przed wszczęciem postępowania administracyjnego. Sąd wskazał na pogląd judykatury, zgodnie z którym dopóki organ nie dysponuje aktem zgonu danej osoby (prawomocnego orzeczenia o stwierdzeniu zgonu danej osoby lub uznania jej za zmarłą, prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku), dopóty zachodzi konieczność ustanowienia kuratora dla osoby nieobecnej (wyrok WSA w Warszawie z 9 grudnia 2005r., sygn. I SA/Wr 93/05). W przedmiotowej sprawie organy obu instancji poprzestały na przyjęciu oświadczeń stron, iż niektórzy współwłaściciele uwidocznieni w księdze wieczystej i ewidencji gruntów dla działki nr [...] nie żyją. Oświadczeń tych nie zweryfikowano uzyskaniem stosownych dokumentów potwierdzających te fakty, zaniechano ponadto wystąpienia do sądu powszechnego o ustanowienie kuratora dla osób nieobecnych. W konkluzji Sąd doszedł do przekonania, iż skoro organy nie ustaliły następców współwłaściciel nieruchomości, ani nie zapewniły im prawa do czynnego udziału w sprawie, to dopuściły się naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., a to wypełnia przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego ujętą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co z kolei prowadzić musi do uchylenia decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że postępowanie administracyjne, w wyniku którego zostały wydane decyzje organów obu instancji dotknięte jest wadą dającą podstawę do wznowienia postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że uznanie, iż w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją powinni brać udział następcy prawni zmarłych właściciel działki nr [...] nie uprawniało Sądu do stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przesłanką takiego uznania byłby brak winy strony, które prawa procesowe zostały naruszone (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) oraz jej żądanie (art. 147 k.p.a.). Tymczasem w niniejszej sprawie kwestia winy osób, których prawa procesowe nie zostały naruszone w ogóle nie była przedmiotem analizy Sądu, który założył od razu brak winy tych osób, podczas gdy materiał dowodowy wskazuje na stanowisko przeciwne. To następcy prawni zmarłych właścicieli ponoszą winę choćby poprzez zaniechanie uregulowania swojej sytuacji prawnej i uwidocznienia tej okoliczności w ewidencji gruntów i księdze wieczystej. Również brak żądania strony, której prawa zostały naruszone czyni zarzut pozbawienia prawa w postępowaniu bezskutecznym. Powołując się na wyrok NSA z 21 października 2009r., sygn. II OSK 1628/08, autor skargi kasacyjnej podkreślił, że ustawodawca w przypadku naruszenia prawa określonego w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. odstąpił od ochrony obiektywnego porządku prawnego na rzecz ochrony subiektywnego porządku prawnego. Wykluczył więc automatyczne uchylenie decyzji w razie stwierdzenia, że zostały naruszone prawa procesowe strony w postępowaniu administracyjnym. Tym samym zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może skutecznie podnieść tylko osoba, której on bezpośrednio dotyczy, tj. osoba, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (wyrok NSA z 18 listopada 2009r., sygn. II OSK 1781/08). Zdaniem autora skargi kasacyjnej, rozpoznając skargę Sąd nie może uwzględnić jej wyłącznie z powodu naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. bez uprzedniego umożliwienia osobie, której prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym zostało naruszone, wzięcia udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w celu zajęcia stanowiska co do ewentualnego uwzględnienia skargi (art. 110 p.p.s.a.). W odpowiedzi na skargę kasacyjną J.S. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności z art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na podstawie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wadliwie uznanie, że postępowanie administracyjne, w wyniku którego zostały wydane decyzje organów obu instancji dotknięte jest wadą dającą podstawę do wznowienia postępowania. Z akt sprawy wynika, że J.S. w skardze na decyzję nakazującą mu rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego zarzucił m.in., że w sprawie nie brały udziału wszystkie strony, ponieważ nie ustalono następców prawnych pozostałych, zmarłych współwłaścicieli działki nr [...]. Sąd pierwszej instancji zarzut ten uwzględnił dopatrując się naruszenia przez organy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie na etapie postępowania administracyjnego spadkobierców pozostałych współwłaścicieli działki, na której znajduje, uznany przez organy jako wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej przedmiotowy obiekt budowlany. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - Sąd pierwszej instancji nie mógł tej okoliczności uznać za podstawę do uchylenia decyzji w oparciu o art.145 §1 pkt.1 lit.b p.p.s.a, ponieważ tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu - co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu. Inne podmioty, a więc np. strona wnosząca skargę w tej sprawie, nie mogą się na tę okoliczność skutecznie powoływać. Również Sąd nie ma podstaw do podnoszenia z urzędu, tej okoliczności. Przesłanka, wznowienia postępowania administracyjnego określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wiąże się ściśle z art. 147 k.p.a., zgodnie z którym, wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony. Z mocy samej ustawy wynika więc , że tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu zależy, czy skorzysta ona z prawa do żądania wznowienia postępowania, ewentualnie podniesie ten zarzut w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Z przepisów tych wynika, że ustawodawca w przypadku naruszenia prawa określonego w art. 145 §1 pkt 4 kpa odstąpił od ochrony obiektywnego porządku prawnego na rzecz ochrony subiektywnego porządku prawnego. Szczególnym dowodem na to jest art.184 § 4 kpa, w którym przewidziano, że w przypadku naruszenia prawa określonego w art.145 §1 pkt.4 kpa nawet prokurator musi uzyskać zgodę podmiotu, którego naruszenie to dotyczy. Powyższy pogląd jest już ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego wyroki: z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. I OSK 911/05; z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. II OSK 665/07; z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1109/07; z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. II OSK 51/08; z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 832/08, z dnia 26 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 51/08, z dnia 18 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 796/09; z dnia 9 czerwca 2011r. sygn.akt II OSK 990/10). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni to stanowisko podziela. Podsumowując, zasadą jest, że prawami procesowymi rozporządza strona. Dlatego jeżeli strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu administracyjnym nie wniesie skargi, nie można wbrew jej stanowisku uznać, że zaistniała w sprawie okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania zdefiniowana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Z tych względów, Sąd pierwszej instancji w okolicznościach tej sprawy, nie miał podstaw do stwierdzenia, że zachodzą przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania, a to wobec braku takiego zarzutu od uprawnionych podmiotów. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku na podstawie art. 185 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art.207§2 p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zbada legalność zaskarżonej decyzji oceniając jej zgodność z prawem materialnym i procesowym biorąc pod uwagę wyrażone powyżej stanowisko Sądu drugiej instancji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI