II OSK 462/11

Naczelny Sąd Administracyjny2012-05-31
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanenadzór budowlanypozwolenie na budowęużytkowanie obiektusprzeciwtermindecyzja administracyjnaskarga kasacyjnaNSA

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że termin na zgłoszenie sprzeciwu w sprawie użytkowania obiektu budowlanego jest zachowany z chwilą wydania decyzji, a nie jej doręczenia.

Sprawa dotyczyła interpretacji terminu 21 dni na zgłoszenie sprzeciwu przez organ nadzoru budowlanego wobec zawiadomienia o zakończeniu budowy. WSA uznał, że sprzeciw jest skuteczny tylko wtedy, gdy zostanie doręczony w tym terminie. NSA uchylił ten wyrok, stwierdzając, że termin jest zachowany z chwilą wydania decyzji o sprzeciwie, nawet jeśli doręczenie nastąpi później, co zapobiega utracie kompetencji organu z powodu czynników niezależnych od niego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku WSA w Gdańsku, który uchylił decyzję PINB o sprzeciwie w sprawie użytkowania obiektu budowlanego. WSA uznał, że sprzeciw nie został zgłoszony w terminie, ponieważ decyzja nie została doręczona inwestorowi w ciągu 21 dni od zawiadomienia o zakończeniu budowy. NSA, uchylając wyrok WSA, przyjął odmienną wykładnię art. 54 Prawa budowlanego. Sąd kasacyjny stwierdził, że termin 21 dni jest terminem materialnoprawnym, a jego zachowanie polega na wydaniu decyzji o sprzeciwie w tym terminie, a nie na jej doręczeniu. NSA podkreślił, że uzależnianie skuteczności sprzeciwu od daty doręczenia, na którą organ nie ma wpływu, mogłoby prowadzić do utraty kompetencji organu i potencjalnie dopuszczenia do użytkowania obiektów niezgodnych z prawem lub zagrażających bezpieczeństwu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Termin 21 dni na zgłoszenie sprzeciwu jest zachowany z chwilą wydania decyzji o sprzeciwie przez organ nadzoru budowlanego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że uzależnianie skuteczności sprzeciwu od daty doręczenia, na którą organ nie ma wpływu, jest nieprawidłowe. Termin jest zachowany, gdy decyzja zostanie wydana w jego obrębie, co zapobiega utracie kompetencji organu i potencjalnemu dopuszczeniu do użytkowania obiektów niezgodnych z prawem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo budowlane art. 54

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 15 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo budowlane art. 30 § ust. 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

k.p.a. art. 57 § par. 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Termin 21 dni na zgłoszenie sprzeciwu w trybie art. 54 Prawa budowlanego jest zachowany z chwilą wydania decyzji o sprzeciwie, a nie jej doręczenia stronie.

Odrzucone argumenty

Sprzeciw organu nadzoru budowlanego jest skuteczny tylko wtedy, gdy zostanie doręczony stronie w terminie 21 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o zakończeniu budowy.

Godne uwagi sformułowania

Upływ terminu z art. 54 Prawa budowlanego oznacza dla organu brak możliwości wydania skutecznej decyzji o sprzeciwie. Decyzja taka nie wywiera żadnych prawnych skutków i ani organ, ani strona nie są nią związane. Sprzeciw można uznać za skutecznie zgłoszony dopiero z dniem doręczenia decyzji stronie. Termin na wniesienie sprzeciwu to termin do wydania decyzji zawierającej sprzeciw i nadania jej w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, zgodnie z art. 57 § 5 k.p.a. Wydaje się, iż ostatni pogląd staje się poglądem akceptowanym w orzecznictwie i nie uzależnia kompetencji organu do wydania decyzji od daty doręczenia decyzji czy też nadania przesyłki w urzędzie pocztowym. Nie można nałożyć na organ obowiązku, którego wykonanie albo niewykonanie zależy od okoliczności, na które nie ma on bezpośredniego wpływu.

Skład orzekający

Wojciech Mazur

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Masternak - Kubiak

członek

Anna Żak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja terminu na zgłoszenie sprzeciwu przez organ nadzoru budowlanego w kontekście Prawa budowlanego, zwłaszcza w sprawach dotyczących użytkowania obiektów budowlanych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z Prawem budowlanym i terminami administracyjnymi. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych dziedzin prawa, gdzie terminy mają inny charakter.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie budowlanym, które ma bezpośrednie przełożenie na praktykę organów i inwestorów. Wyjaśnia, kiedy organ faktycznie traci możliwość działania, co jest kluczowe dla obu stron.

Kiedy organ nadzoru budowlanego 'spóźni się' ze sprzeciwem? NSA wyjaśnia kluczowy termin!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 462/11 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-02-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Żak
Małgorzata Masternak - Kubiak
Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Gd 591/10 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2010-12-09
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art 15 par 1 pkt 1, art 174 pkt 1 i 2, art 183 par 1, art 185 par 1, art 203 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art 30 ust 5, art 54
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art 57 par 5, art 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędzia del. NSA Anna Żak Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 591/10 w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2010 r. nr WOP/HB/7144/174/10 w przedmiocie sprzeciwu w sprawie użytkowania obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2. zasądza od B. P. na rzecz Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku kwotę 370,00 zł (słownie: trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 591/10, po rozpoznaniu skargi B. P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie użytkowania obiektu budowlanego w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdyni z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], w pkt II zasądził od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku na rzecz B. P. kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Jak wynika z akt sprawy, R. P., reprezentujący B. P., pismem z dnia 21 kwietnia 2010 r. zawiadomił organ o zakończeniu robót budowlanych polegających na budowie jednorodzinnego budynku mieszkalnego położonego przy ul. S. [...] w Gdyni. Z dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika inwestora wynikało, że opisany powyżej budynek został zrealizowany z odstępstwami od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] maja 1995 r. udzielającą pozwolenia H. S., przeniesioną następnie decyzją Prezydenta Miasta Gdyni z dnia [...] maja 2009 r. na rzecz B. P.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni (dalej jako PINB) decyzją z dnia [...] maja 2010 r., na podstawie art. 54 w zw. z art. 57 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 156, poz.1118 ze zm., dalej jako Prawo budowlane) wniósł sprzeciw w sprawie przystąpienia przez B. P. do użytkowania jednorodzinnego budynku mieszkalnego przy ul. S. [...] w Gdyni.
W uzasadnieniu decyzji PINB wskazał, że wykonanie obiektu nastąpiło z odstępstwami nieistotnymi oraz istotnymi od zatwierdzonego projektu, przy czym te drugie polegają na wykonaniu dodatkowego pomieszczenia piwnic w pierwotnie planowanej niepodpiwniczonej części budynku oraz wykonaniu wykusza na piętrze, a także rezygnacji z wykonania balkonu o długości 8,20 m na piętrze budynku. W tej sytuacji nie zostały spełnione wymagania określone w art. 36 ust. 5 Prawa budowlanego stanowiącym, że nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę i jest dopuszczalne, o ile nie dotyczy: charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego tj. kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji. W przedmiotowej sprawie odstąpienie dotyczyło kubatury budynku a zatem było istotne i wymagało zmiany pozwolenia na budowę. Dlatego też, w ocenie organu zgodnie z art. 54. w zw. z art. 57 ust. 1 Prawa budowlanego wystąpiła przesłanka uzasadniająca zgłoszenie sprzeciwu.
Odwołanie do Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku od w/w decyzji wniósł B. P.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw prawnych do jej zmiany lub uchylenia.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż dokonana zmiana związana w wykonaniem dodatkowego pomieszczenia w piwnicy oraz wykonaniem wykuszu w dachu stanowi zmianę charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, których wykonanie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Zatem stwierdzone naruszenia warunków pozwolenia na budowę poprzez realizację obiektu w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu obligowało organ nadzoru budowlanego do podjęcia rozstrzygnięcia wynikającego z procedury określonej w art. 54 Prawa budowlanego. Odnosząc się do zarzutu przekroczenia 21 – dniowego terminu do wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 54 Prawa budowlanego Inspektor uznał, że jest on niezasadny. W świetle obowiązującego orzecznictwa termin 21 – dniowy uważa się za zachowany, jeżeli decyzja o sprzeciwie została nadana w tym terminie w placówce pocztowej operatora publicznego. Termin ten nie obejmuje zaś obowiązku doręczenia decyzji stronie.
Na powyższą decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł B. P.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 591/10, po rozpoznaniu skargi B. P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie użytkowania obiektu budowlanego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdyni z dnia [...] maja 2010 r. nr [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że jako podstawę materialnoprawną kwestionowanych decyzji organy przywołały art. 54 Prawa budowlanego, zgodnie z którym do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji.
Zdaniem Sądu wymieniony w art. 54 Prawa budowlanego termin jest terminem prawa materialnego. 21 – dniowy termin określa ramy czasowe w których organ administracji uprawniony jest do korzystania ze swych kompetencji w sytuacji wypełniającej dyspozycję omawianej normy. Decyzyjna aktywność organu poza tymi ramami nie ma natomiast prawnego umocowania. Upływ terminu z art. 54 Prawa budowlanego oznacza dla organu brak możliwości wydania skutecznej decyzji o sprzeciwie. Nie można uznać za załatwioną sprawy, w rozumieniu art. 104 k.p.a., sytuację, w której decyzja została sporządzona, ale nie została jeszcze doręczona. Decyzja taka nie wywiera żadnych prawnych skutków i ani organ, ani strona nie są nią związane. Zatem termin określony w art. 54 Prawa budowlanego jest terminem do załatwienia sprawy, a nie do sporządzenia decyzji. Innymi słowy, sprzeciw można uznać za skutecznie zgłoszony dopiero z dniem doręczenia decyzji stronie. Podobne stanowisko w tej kwestii zajmował już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 1998 r., sygn. akt II SA/Gd 2325/97, w wyroku z dnia 11 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 965/02 i w wyroku z dnia 9 czerwca 2003 r., sygn. akt II SA/Kr 2195 (niepub.). Sąd orzekający w sprawie podzielił również pogląd zaprezentowany w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 grudnia 2000 r., FPS 16/00, w którym wyrażono pogląd, że decyzja administracyjna jest aktem zewnętrznym będącym oświadczeniem władczym woli organu administracyjnego i może być uznana za wydaną z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur organizacyjnych i stworzenia adresatowi rozstrzygnięcia możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia woli. W uchwale podkreślono, że oświadczenie woli, które ma być złożone adresatowi decyzji, złożone jest z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł on zapoznać się z jego treścią.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że B. P. w dniu [...] kwietnia 2010 r. złożył w siedzibie organu nadzoru budowlanego zawiadomienie o zakończeniu budowy. Należało zatem przyjąć, iż od dnia 21 kwietnia 2010 r., rozpoczął bieg 21 – dniowy termin umożliwiający zgłoszenie sprzeciwu. Termin ten upływał z dniem 12 maja 2010 r. Stosownie bowiem do art. 57 § 1 k.p.a., jeżeli początkiem terminu określonego w dnu jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Pomimo, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdyni o zgłoszeniu sprzeciwu nosi datę [...] maja 2010 r., nadana zaś została na poczcie w dniu 12 maja 2010 r., to faktem jest że doręczona została skarżącemu w dniu 17 maja 2010 r. Nie została ona zatem wprowadzona do obrotu prawnego przez organ w dopuszczalnym, ustawowym, 21 dniowym terminie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2010 r. złożył Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię – art. 54 Prawa budowlanego w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że zgłoszenie sprzeciwu w trybie art. 54 Prawa budowlanego wymaga dla swej skuteczności doręczenia decyzji o sprzeciwie stronie postępowania w 21 – dniowym terminie określonym w tym przepisie.
Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż podniesione w niej zarzuty mają uzasadnione podstawy.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna zawiera wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 54 Prawa budowlanego. Sąd I instancji przyjął w swoim orzeczeniu, iż termin określony w art. 54 Prawa budowlanego nie został zachowany ponieważ w przewidzianym terminie nie została doręczona decyzja o sprzeciwie inwestorowi.
Zgodnie z art. 54 Prawa budowlanego do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Kwestia zachowania przez organ nadzoru budowlanego terminu do wniesienia sprzeciwu wobec zawiadomienia inwestora o zakończeniu budowy jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zagadnieniem spornym. Na tle tego przepisu oraz podobnej regulacji prawnej zawartej w art. 30 ust. 5 Prawa budowlanego, który z kolei przewiduje termin 30 dni do wniesienia przez organ sprzeciwu, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym występują rozbieżności.
Według pierwszego poglądu, termin ten jest zachowany wówczas, gdy decyzja zawierająca sprzeciw zostanie doręczona stronie w terminie 21 dni (art. 54) albo 30 dni (art. 30 ust. 5) od dnia doręczenia organowi zgłoszenia (zawiadomienia) (wyroki NSA: z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1588/07, z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1926/08 i z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1957/08, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl)).
W myśl drugiego poglądu termin na wniesienie sprzeciwu to termin do wydania decyzji zawierającej sprzeciw i nadania jej w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, zgodnie z art. 57 § 5 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 445/06, wyrok NSA z dnia 6 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1514/08 i wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 574/08 lex nr 555017 publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl)).
Prezentowany jest także trzeci pogląd, że dla zachowania przedmiotowego terminu wystarczające jest wydanie decyzji zawierającej sprzeciw, niezależnie od tego, że zostanie ona wysłana lub doręczona już po jego upływie ( wyroki NSA z dnia 2 września 2011 r., sygn. akt II OSK 737/11 i z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1447/10). Także w uchwale pełnego składu Izby Finansowej NSA z dnia 14 grudnia 2009 r., II FPS 7/09 taki pogląd został zaprezentowany (publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wydaje się, iż ostatni pogląd staje się poglądem akceptowanym w orzecznictwie i nie uzależnia kompetencji organu do wydania decyzji od daty doręczenia decyzji czy też nadania przesyłki w urzędzie pocztowym. Gdyż w takim przypadku utrata kompetencji organu do wniesienia sprzeciwu byłaby uzależniona od niepewnej daty doręczenia – trudno byłoby ustalić do jakiej daty organ miałby kompetencje wydania sprzeciwu – oraz od czynności technicznej nadania przesyłki w urzędzie pocztowym.
Nie budzi wątpliwości, że termin określony w art. 54 Prawa budowlanego jest terminem materialnoprawnym, co oznacza, że - w przypadku braku sprzeciwu organu budowlanego - z upływem tego terminu inwestor uzyskuje uprawnienie do użytkowania obiektu budowlanego. W przepisie tym wprowadzono konstrukcję tzw. milczącego załatwienia sprawy, które polega na wywołaniu skutku materialnoprawnego z mocy prawa w sytuacji upływu ustawowego terminu przy braku skierowanej do jednostki czynności organu administracji. Upływ omawianego terminu wywołuje też skutek procesowy, albowiem powoduje utratę przez organ kompetencji do wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszonego przez inwestora zamiaru budowy. Oznacza to, że organ ma 21 dni na wniesienie sprzeciwu w drodze decyzji, a więc na wydanie decyzji o sprzeciwie wobec zawiadomienia o zakończeniu budowy. Skoro organ budowlany traci dopiero z upływem tego terminu kompetencje do wniesienia sprzeciwu, to przysługują mu one do ostatniego dnia tego terminu.
Z uwagi na konsekwencje, jakie wiążą się z upływem terminu materialnego, podmiot, do którego termin się odnosi, musi wiedzieć, kiedy rozpoczyna on i kiedy kończy swój bieg. Organ nadzoru budowlanego, który jest adresatem normy prawnej zawartej w art. 54 Prawa budowlanego, musi wiedzieć, jakie określone skutki prawne wywoła jego zachowanie. A zatem – jeżeli organowi wyznaczono termin do dokonania określonej czynności – to dokonanie jej także w ostatnim dniu przed jego upływem, jest równoznaczne z dochowaniem terminu. Okres od początku do końca terminu obejmuje czas, w którym organ może dokonać tej czynności. Nie można nałożyć na organ obowiązku, którego wykonanie albo niewykonanie zależy od okoliczności, na które nie ma on bezpośredniego wpływu. Takim obowiązkiem jest obowiązek dochowania terminu do dokonania czynności, którego upływ następuje w momencie nieprzewidywalnym dla organu nadzoru budowlanego o czym wspomniano wyżej.
W przedmiotowej sprawie decyzja o sprzeciwie została wydana przedostatniego dnia przed upływem terminu określonego w art. 54 Prawa budowlanego, a wiec termin został zachowany.
Dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 54 Prawa budowlanego skraca rzeczywisty termin na zgłoszenie sprzeciwu, ponieważ organ musi wziąć pod uwagę ewentualną konieczność doręczenia zastępczego, co powoduje, że termin na zgłoszenie sprzeciwu w istocie może być tylko kilkudniowy, co prowadziłoby w konsekwencji do tego, że w praktyce przepisu tego w zasadzie nie można byłoby skutecznie stosować. Nie można wykluczyć bowiem takiej sytuacji, że przy założeniu konieczności dokonania dwukrotnego awizo (14 dni) i czasu doręczenia przesyłki przekraczającego 7 dni, co zdarza się w praktyce operatora publicznego, stosowanie przez organ nadzoru budowlanego przewidzianego w art. 54 Prawa budowlanego władztwa publicznego, byłoby całkowicie niemożliwe.
Nie podlega dyskusji fakt, że decyzja administracyjna jest czynnością materialnoprawną, która rodzi skutki prawne kształtujące uprawnienia i obowiązki jednostki. Warunkiem bytu prawnego decyzji administracyjnej jest zakomunikowanie jednostce w stosownym trybie oświadczenia woli organu administracji publicznej. Zgłoszenie sprzeciwu w rozumieniu art. 54 Prawa budowlanego, również w celu uzyskania bytu prawnego w zakresie możliwości wywołania skutku prawnego wynikającego z jej rozstrzygnięcia, wymaga zakomunikowania jednostce. Uzewnętrznienie oświadczenia woli organu administracji publicznej nie jest jednak wymagane dla samego zachowania przez organ nadzoru budowlanego terminu 21 dni. Zgłoszenie sprzeciwu w rozumieniu art. 54 Prawa budowlanego następuje przez samo złożenie przez ten organ oświadczenia woli, tj. wydanie decyzji spełniającej wszystkie wymogi określone w art. 107 k.p.a.
Przeciwne stanowisko mogłoby prowadzić do zróżnicowania uprawnień i obowiązków podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej tylko z tego powodu, że z dwóch jednocześnie wysłanych sprzeciwów tylko jeden zostałby doręczony przed upływem 21 dni od dnia otrzymania wniosku. Ponadto stanowisko takie mogłoby prowadzić do sytuacji, że ta sama decyzja zgłaszająca sprzeciw byłaby skutecznym sprzeciwem, jeżeli zostałaby podjęta przez adresata w terminie 21 dni od zawiadomienia o zakończeniu budowy lub też nie, gdy zostałaby podjęta po upływie tego terminu. Nie można także przy dokonywaniu wykładni art. 54 Prawa budowlanego pomijać faktu, że funkcja zawiadomienia o zakończeniu budowy ma daleko idące skutki społeczne i nie można z uwagi na przyjęcie takiej czy innej wykładni przepisów dopuszczać do użytkowania obiektu budowlanego zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzi, czy też w innym zakresie niezgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1447/10 i jest ono akceptowane przez skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI