II OSK 460/13

II OSK 460/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-02-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki /sprawozdawca/
Grażyna Staniszewska
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 743/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-10-24
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki /spr./ Sędzia WSA del. Grażyna Staniszewska Protokolant: starszy inspektor sądowy Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 743/12 w sprawie ze skargi W. T. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 743/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. T. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Jak wynika z akt sprawy, w związku z pismem E. L. z dnia 11 października 2010 r. PINB dla m.st. Warszawy wszczął postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej stanu technicznego tarasu przynależnego do lokalu nr 2 znajdującego się w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w W. w związku z zalewaniem usytuowanego bezpośrednio pod tym tarasem lokalu nr 1. W protokole PINB dla m.st. Warszawy nr [...], sporządzonym w dniu 5 listopada 2010 r. na okoliczność przeprowadzenia dowodu z oględzin w powyższym zakresie, stwierdzono zacieki w dwóch miejscach w obrębie przecięcia się płaszczyzn stropu tarasu ze ścianami pionowymi zewnętrznymi w lokalu nr 1, który usytuowany jest bezpośrednio pod tym tarasem przynależnym do lokalu nr 2, stanowiącego współwłasność E. i W. T. W protokole tym ponadto ujęto, że stwierdzone zacieki spowodowane są prawdopodobnie nieszczelnością izolacji wodnej płyty tarasu w pobliżu obróbek blacharskich i rynien odprowadzających wodę z tarasu.
Dlatego też PINB dla m.st. Warszawy postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]wydanym na postawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), nałożył na E. i W. T. obowiązek przedłożenia oceny technicznej dotyczącej stanu technicznego tarasu przynależnego do lokalu nr 2 znajdującego się w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w W., ze szczególnym uwzględnieniem przyczyn zalewania usytuowanego bezpośrednio pod tym tarasem lokalu nr 1, sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia w odpowiedniej specjalności.
Po rozpatrzeniu zażalenia W. T. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie PINB dla m.st. Warszawy z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w części dotyczącej terminu i w tym zakresie orzekł, że obowiązek należy wykonać w terminie do dnia 29 kwietnia 2011 r., utrzymując je w pozostałej części w mocy. Powyższe postanowienie MWINB z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez W. T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 655/11 oddalił skargę na to postanowienie. Na powyższy wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 marca 2011 r. została wniesiona skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego który to wyrokiem z dnia 9 lipca 2013 r. sygn. akt II OSK 605/12 ją oddalił.
W dniu 27 czerwca 2011 r. E. L. złożyła w PINB dla m.st. Warszawy wniosek o kontynuację postępowania administracyjnego wraz opinią techniczną dotyczącą ustalenia przyczyn zalewania ww. lokalu mieszkalnego nr 1, sporządzoną na jej koszt przez rzeczoznawcę budowlanego - inż. A. K.
Następnie przedstawiciel PINB dla m.st. Warszawy w dniu 18 listopada 2011 r. dokonał oględzin lokalu mieszkalnego nr 1 oraz tarasu przynależnego do lokalu nr 2, z czego zostały sporządzone protokoły nr [...] i [...]. W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono zacieki w dużym pokoju w lokalu nr 1 usytuowanym pod tarasem przynależnym do lokalu nr 2. W protokole nr [...] ujęto, że w dniu wizji odparzone tynki na ścianach i suficie były suche z uwagi na brak od dłuższego czasu opadów atmosferycznych. Z tego też względu nie można jednoznacznie stwierdzić na podstawie wizualnych oględzin, czy płyta tarasowa jest szczelna. Natomiast w protokole nr [...] ujęto, że wykonano prace remontowe polegające na montażu rurek odpływowych z dna donic do rur spustowych oraz uszczelniono dno tych donic stosownymi preparatami, a także sprawdzono obróbki blacharskie. Ponadto ustalono, że nie wykonano uszczelnienia tarasu.
W dniu 27 czerwca 2011 r. E. L. złożyła w PINB dla m.st. Warszawy aneks do ww. opinii technicznej autorstwa rzeczoznawcy budowlanego - inż. A. K.
PINB dla m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, nakazał E. i W. T. usunięcie - w terminie 6 miesięcy od daty, kiedy decyzja stanie się ostateczna - nieprawidłowości stwierdzonych w opinii technicznej i aneksie do tej opinii dotyczących ustalenia przyczyn zalewania lokalu nr 1 w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w W., które zostały sporządzone przez rzeczoznawcę budowlanego inż. A. K.
W. i E. T. pismem z dnia 13 stycznia 2012 r. wnieśli odwołanie od decyzji PINB dl m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2012 r.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane uchylił w całości zaskarżoną decyzję PINB dla m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2012 r. i na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nakazał E. i W. T. usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych w zakresie stanu technicznego tarasu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr 2 znajdującego się bezpośrednio nad lokalem mieszkalnym nr 1 w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w W. poprzez wykonanie szczelnej izolacji poziomej pod posadzką tarasu w sposób określony w aneksie do oceny technicznej autorstwa rzeczoznawcy budowanego - inż. A. K., w terminie 6 miesięcy, licząc od dnia doręczenia niniejszej decyzji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zaskarżona decyzja PINB dla m.st. Warszawy została wydana na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, w oparciu o materiał dowodowy przedłożony przez E. L. w postaci opinii technicznej sporządzonej przez inż. A. K. oraz uzupełniającego ją aneksu. Zastrzeżenia organu odwoławczego budził jednak sposób, w jaki została sformułowana sentencja zaskarżonej decyzji w zakresie nałożonego obowiązku, z której nie wynikało jakie konkretnie obowiązki zostały nałożone na zobowiązanych. Dlatego też organ wydał decyzję w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w celu skorygowania rozstrzygnięcia, jakie zapadło w I instancji.
Zdaniem MWINB dokumentacja techniczna przedłożona przez E. L. w trakcie postępowania administracyjnego jest wystarczającym materiałem dowodowym do merytorycznego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, mimo że E. i W. T. do tej pory nie wykonali obowiązku wynikającego z postanowienia MWINB z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...]. Jak wskazał organ II instancji ze znajdującej się w aktach sprawy opinii technicznej oraz uzupełniającego ją aneksu wynika, że przyczyną zalewania lokalu mieszkalnego nr 1 jest zły stan techniczny tarasu znajdującego się bezpośrednio nad tym lokalem, tzn. korozja i rozszczelnienia połączenia obróbek blacharskich rynny, kosza wpustowego rury spustowej i gzymsu, brak uszczelnienia kanałów odwodnienia donic w balustradzie oraz uszkodzenie izolacji poziomej pod posadzką tarasu. Mając na względzie stwierdzone powyżej nieprawidłowości, organ wykluczył, aby występujące zjawisko zalewania lokalu nr 1 było wywołane złym stanem technicznym elementów wspólnych budynku (wadą konstrukcyjną stropodachu albo innych części budynku stanowiących nieruchomość wspólną). Ponadto z akt sprawy wynika, że na zlecenie E. L. wykonano przegląd oraz czyszczenie obróbek blacharskich z blach miedzianych tarasu w pobliżu zacieków, rynien i gzymsu, co znajduje potwierdzenie w piśmie zatytułowanym "Specyfikacja" z dnia 18 sierpnia 2011 r. W piśmie tym ponadto ujęto, że ww. obróbki blacharskie są w stanie dobrym (nie ma pęknięć, nie występuje korozja). W rezultacie, wskutek ww. prac w aneksie do oceny technicznej stwierdzono, że obróbki blacharskie gzymsu, rynny i rury spustowe blachy miedzianej nie są powodem zacieków. Natomiast z protokołu oględzin PINB dla m.st. Warszawy z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] oraz z oświadczenia inż. Z. C. z dnia 22 listopada 2011 r. wynika, że zostały wykonane prace w zakresie uszczelnienia przeciwwodnego donic usytuowanych w balustradzie tarasu z wyprowadzeniem w centralnej części rurek odwodnieniowych do rur spustowych. W związku z powyższym MWINB wskazał, że pomimo wykonania dwóch zaleceń wynikających z ww. dokumentacji technicznej, nie zostało wyeliminowane w pełni zjawisko zalewania lokalu mieszkalnego nr 1.
MWINB powołał się na aneks do zasadniczej oceny technicznej, w którym zostało stwierdzone, że przyczyną wady powodującej przeciekanie opadów atmosferycznych do lokalu nr 1 jest uszkodzenie izolacji poziomej pod posadzką tarasu. Jedynym skutecznym i trwałym sposobem zabezpieczenia płyty stropu pod tarasem jest demontaż płytek ceramicznych i wykonanie nowej izolacji przeciwwodnej z nowoczesnych materiałów izolacyjnych. Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie stwierdzono niewłaściwy stan techniczny wierzchniej warstwy tarasu przynależnego do lokalu nr 2, znajdującego się w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w W., powodujący zalewanie lokalu nr 1 znajdującego się bezpośrednio pod tym tarasem. Niewłaściwy stan techniczny tarasu polega na braku szczelnej izolacji przeciwwodnej, co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym. Dlatego też zasadne jest nakazanie usunięcia tej nieprawidłowości.
Jednocześnie MWINB wskazał, że podmiotem zobowiązanym do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości są E. i W. T. jako właściciele lokalu mieszkalnego nr 2, do którego przynależy ten taras. Ponadto - jak to zostało wykazane powyższej - w niewłaściwym stanie technicznym znajduje się warstwa wykończeniowa tarasu, która nie stanowi elementu konstrukcyjnego całego budynku. Jako bezzasadny uznał organ argument, że izolacja przeciwwodna tarasu stanowi wspólną część budynku. Izolacja taka bowiem jest elementem wierzchniej warstwy wykończeniowej tarasu, a zatem obowiązek utrzymywania jej w należytym stanie należy wyłącznie do właściciela lokalu, korzystającego z tego tarasu. Ponadto wskazał, iż strona skarżąca do odwołania nie załączyła żadnej przeciwstawnej oceny technicznej, która podważałaby w jakikolwiek sposób ustalenia i wnioski zawarte w dokumentacji technicznej sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego - inż. A. K. MWINB zauważył też, że do tej pory skarżący nie przedłożyli oceny technicznej, do czego zostali zobowiązani postanowieniem MWINB z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...].
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję MWINB z dnia [...] lutego 2012 r. wniósł W. T.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 października 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 743/12, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że z całości materiału dowodowego, w szczególności z protokołu PINB dla m.st. Warszawy z przeprowadzonych w dniu 5 listopada 2010 r. oględzin opinii technicznej oraz aneksu do tej opinii wynika, że przyczyną zalewania lokalu mieszkalnego nr 1 jest zły stan techniczny tarasu znajdującego się bezpośrednio nad tym lokalem. Z treści zgromadzonej dokumentacji wynika bowiem, że przyczyną zalewania jest korozja i rozszczelnienia połączenia obróbek blacharskich rynny, kosza wpustowego rury spustowej i gzymsu, brak uszczelnienia kanałów odwodnienia donic w balustradzie oraz uszkodzenie izolacji poziomej pod posadzką tarasu. Konieczną od ustalenia kwestią pozostało natomiast ustalenie zakresu niezbędnych prac w celu doprowadzenia części obiektu w postaci tarasu do właściwego stanu technicznego. Ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia inż. Z. C. z dnia 22 listopada 2011 r. wynika, że wykonane zostały prace w zakresie uszczelnienia przeciwwodnego donic usytuowanych w balustradzie tarasu z wyprowadzeniem w centralnej części rurek odwodnieniowych do rur spustowych, co jednak nie wyeliminowało całkowicie zjawiska zalewania. Dodać w tym miejscu należy, że w wyniku przeglądu oraz czyszczenia obróbek blacharskich z blach miedzianych tarasu w pobliżu zacieków, rynien i gzymsu wykonanych na zlecenie E. L. stwierdzono, że obróbki blacharskie są w stanie dobrym, nie ma w nich pęknięć, ani nie występuje korozja. W takiej sytuacji konieczne było uwzględnienie ostatecznej oceny wynikającej z aneksu do opinii technicznej. Z treści tego aneksu wynika, że "(...) Pomimo wykonania prac zleconych w opinii zasadniczej stan pomieszczenia na parterze nie uległ poprawie, w dalszym ciągu następuje zaciekanie sufitu i górnych fragmentów ścian. Wada powodująca przeciekanie opadów atmosferycznych nie została całkowicie usunięta pomimo wykonania zaleceń ujętych w opinii zasadniczej, ustalonymi na podstawie pomiarów wilgotności. Po uzyskaniu dodatkowych informacji, pewną przyczyną wady, jest uszkodzenie izolacji poziomej pod posadzką tarasu."
Zdaniem Sądu spełnione zostały przesłanki do zastosowania w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego i nakazanie wykonania określonych robót budowlanych w celu poprawy stanu technicznego budynku. Dlatego jako zasadne należy uznać wydanie decyzji w ww. trybie. Jednocześnie MWINB w sposób właściwy zawarł w sentencji decyzji precyzyjny zakres prac objętych nakazem, który wynika z aneksu do oceny technicznej autorstwa rzeczoznawcy budowanego inż. A. K., polegających na wykonaniu szczelnej izolacji poziomej pod posadzką tarasu. Tak ujęty obowiązek znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, jest możliwy do precyzyjnego wykonania i może podlegać ewentualnej egzekucji administracyjnej.
Sąd podniósł również, że skarżący unikając przedstawienia ww. oceny pozbawił się w dużym stopniu możliwości przedstawiania dowodów świadczących o rzeczywistej przyczynie zalewania lokalu nr 1. Podkreślenia wymaga, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa wymaga od organu podjęcia wszelkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jednakże nie oznacza to konieczności podejmowania działań wyłącznie z urzędu i uwzględniania argumentów wyłącznie jednej ze stron postępowania w sytuacji, gdy nie wykazuje ona jakiejkolwiek aktywności w gromadzeniu materiału dowodowego. Organy podjęły właściwe działania zwracając się do skarżącego o przedstawienie oceny technicznej, a zatem podjęły niezbędne działania. Zaznaczyć przy tym należy, że oceny technicznej nie może zastąpić treść protokołu z oględzin, która może nie wskazywać jednoznacznej przyczyn złego stanu technicznego budynku. W takiej sytuacji konieczne jest właśnie przedstawienie dodatkowej opinii. Z drugiej strony trudno jest stawiać zarzut E. L., że dbając o stan techniczny zamieszkiwanego lokalu podjęła z własnej inicjatywy działania mające na celu ustalenie przyczyny zalewania lokalu i zakresu robót budowlanych koniecznego do przeprowadzenia. Nie ulega wątpliwości, że zarówno opinia techniczna przedłożona do PINB dla m. st. Warszawy przez E. L., jak również aneks do tej opinii zostały sporządzone przez osobę dysponującą odpowiednimi uprawnieniami tj. inż. A. K. rzeczoznawcę budowlanego w specjalności konstrukcji budowlanych, który ponosi odpowiedzialność zawodową za przedstawione opinie. Organ nadzoru budowlanego nie ma podstaw do podważania ustaleń zawartych w takich opiniach, natomiast skoro skarżący podważa fachowe przygotowanie rzeczoznawcy może wystąpić do właściwego organu samorządu zawodowego z odpowiednimi zastrzeżeniami lub przedstawić inną opinię przygotowaną zgodnie z obowiązkiem nałożonym na niego w ostatecznym postanowieniu organu nadzoru budowlanego.
Nawiązując do argumentu skarżącego dotyczącego konieczności przeprowadzenia dowodu z kolejnych oględzin lokalu mieszkalnego nr 1 oraz tarasu, usytuowanego nad tym lokalem, Sąd podkreślił, że z podanych wyżej powodów oględziny takie mogą nie przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ponadto – wbrew twierdzeniom skarżącego – protokołowi z dnia 18 listopada 2011 nie można przypisać jednoznacznej treści. Z pewnością zaś nie można kategorycznie stwierdzić, że treść tego protokołu pozostaje w sprzeczności z ustaleniami rzeczoznawcy budowlanego zawartymi w opinii przedłożonej przez uczestniczkę postępowania. Również twierdzenia W. T. wskazujące na nieprawdziwość oświadczenia inż. Z. C. z dnia 22 listopada 2011 r. nie są poparte żadnymi dowodami i jako takie należy je uznać za gołosłowne.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego i nieprawidłowego zastosowania przez organ art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego należy wskazać, że wprawdzie co do zasady wynikający z tego przepisu obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym ciąży na właścicielu lub zarządcy obiektu, a w wypadku współwłasności, na wszystkich współwłaścicielach, jednak organ administracji orzekając o obowiązku utrzymania w należytym stanie technicznym określonej części obiektu, pozostającej w wyłącznym użytkowaniu jednego współwłaściciela może skierować wydany nakaz wyłącznie do tego współwłaściciela. Ma to znaczenie szczególnie w sytuacji, gdy pomiędzy współwłaścicielami nastąpił podział danego obiektu budowlanego do użytkowania (tzw. podział ad usum). Wówczas nakaz realizacji obowiązku utrzymania w odpowiednim stanie technicznym określonej części obiektu budowlanego może odnosić się tylko do tego ze współwłaścicieli, który użytkuje ją z wyłączeniem innych współwłaścicieli, choć pozostali współwłaściciele pozostają stronami tego postępowania. Z akt sprawy wynika niewątpliwie, że taras przynależy wyłącznie do lokalu mieszkalnego nr 2 należącego do E. i W. T., którzy korzystają z tego tarasu i przeprowadzają na nim odpowiednie prace o charakterze remontowym i estetycznym. W takiej sytuacji należy uznać, że organ w sposób właściwy zastosował art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 października 2012 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł W. T. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie prawa procesowego:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. Z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 , art. 84 § 1 i art. 85 § 1 k.p.a. mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na oddaleniu skargi mimo, iż zaskarżona decyzja MWINB została wydana z naruszeniem w/w przepisów k.p.a. mającym wpływ na jej treść, a polegającym na:
a) nieprzeprowadzeniu przez organy administracji, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i art. 85 § 1 k.p.a. dowodu z kolejnych oględzin lokalu mieszkalnego nr 1 przy ul. [...] w W. oraz tarasu usytuowanego nad tym lokalem, mimo że oględziny dokonane w dniu 18 listopada 2011 r. nie pozwalały jednoznacznie stwierdzić czy po wykonaniu dotychczasowych prac remontowych nadal istnieje zagrożenie zalewania lokalu nr 1;
b) braku wszechstronnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wbrew obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez:
– oparcie rozstrzygnięcia w zasadzie tylko na opinii technicznej oraz aneksie do niej, opracowanych przez inż. Aleksandra Kowalskiego na zlecenie E. L., mimo że ostateczne wnioski sformułowane w tej opinii są odmienne od wniosków sformułowanych w aneksie, który został sporządzony po wykonaniu prac remontowych zgodnie z zaleceniami wskazanymi w opinii, co nasuwa naturalne i uzasadnione wątpliwości co do tego, które wnioski – te z opinii, czy te z aneksu – są wiarygodne;
– niewyjaśnienie wątpliwości, powstających przy skonfrontowaniu oświadczenia inż. Z. C. z 22 listopada 2011 r. z treścią protokołu oględzin z 18 listopada 2011 r. w kwestii rzekomo przeprowadzonych przez Z. C. prac na przełomie lutego i marca 2011 r. oraz narastania zawilgocenia ścian i sufitu w lokalu nr 1 w okresie od marca do listopada 2011 r. chociaż treść w/w protokołu oględzin nie wskazuje, aby okoliczności opisane w powyższym oświadczeniu występowały,
c) naruszeniu art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego i art. 84 § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie i zaniechanie zlecenia przez organy nadzoru budowlanego biegłemu sporządzenia oceny, bądź ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego tarasu na koszt skarżącego i jego małżonki, w sytuacji gdy skarżący takiej oceny – pomimo istnienia obowiązku – nie przedłożył, a opinia wraz z aneksem, złożone do akt sprawy przez E. L., budziły wątpliwości co do ich wiarygodności, zaś rozstrzygniecie sprawy wymagało wiadomości specjalnych.
Z ostrożności procesowej skarżący kasacyjnie zarzucił także naruszenie prawa materialnego – art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego – przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na:
2. błędnym przyjęciu przez WSA w Warszawie, że organ nadzoru budowlanego prawidłowo określił adresatów decyzji, bowiem w sytuacji gdy "taras przynależy wyłącznie do lokalu nr 2 należącego do E. i W. T., którzy przeprowadzają na nim odpowiednie prace o charakterze remontowym i estetyczny" dopuszczalne było skierowanie zobowiązania wyłącznie do skarżącego i jego małżonki, mimo że w okolicznościach niniejszej sprawy nieprawidłowości dotyczą izolacji poziomej płyty tarasu, stanowiącej jako wewnętrzny element konstrukcyjny cześć wspólną budynku w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm. – dalej u.w.l.) która nie służy wyłącznie do użytku współwłaścicieli lokalu nr 2, zatem decyzja nakazująca usunięcie nieprawidłowości powinna być skierowana do wszystkich współwłaścicieli obiektu budowlanego – a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, gdyż wobec niewłaściwego zastosowanie przez Sąd art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 ust. 1 u.w.l. nakaz sformułowany w zaskarżonej decyzji organu II instancji nie został zaadresowany do wszystkich podmiotów, do których powinien
3. bezzasadnym przyjęciu przez Sąd I instancji, iż art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego – który odnosi się do nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego – jest prawidłową podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji organu II instancji, mimo, że z ustaleń faktycznych organów obu instancji wynika, iż w niewłaściwym stanie technicznym jest tylko element budynku w postaci warstwy izolacyjnej płyty tarasu, a nie obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, a ponadto z poczynionych przez organy nadzoru budowlanego ustaleń nie wynika, aby wada izolacji płyty tarasu powodowała nieodpowiedni stan techniczny całego obiektu budowlanego, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem zaskarżona decyzja organu II instancji została wydana w oparciu o przepis prawa materialnego, mniemający zastosowania w niniejszej sprawie.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji MWINB oraz przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia, bądź przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. L. wniosła o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny podstaw powołanych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja nakazująca usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie stanu technicznego tarasu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr 2 znajdującego się bezpośrednio nad lokalem mieszkalnym nr 1 w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w W. poprzez wykonanie szczelnej izolacji poziomej posadzki tarasu w sposób określony w aneksie do oceny technicznej.
W niniejszej sprawie bez wątpienia istniała konieczność podjęcia przez właściwy organ nadzoru budowlanego działań mających na celu przywrócenie obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu technicznego. Z akt sprawy wynika bowiem w sposób jednoznaczny nieodpowiedni stan izolacji przedmiotowego tarasu. Potwierdza to przede wszystkim aneks do opinii technicznej sporządzonej na zlecenie E. L. przez inż. A. K.
Nawiązując do powyższych zaleceń zawartych w aneksie do opinii technicznej należy zauważyć, że decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r. odpowiada w całości ww. zaleceniom. W rezultacie nie można organowi nadzoru budowlanego postawić zarzutu dowolności w określaniu nakazu wykonania robót budowlanych w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Nakaz zawarty w decyzji MWINB został oparty o wyniki postępowania dowodowego wskazujące jednoznacznie na konkretny zakres prac budowlanych, których wykonanie zapewni utrzymanie przedmiotowego tarasu w odpowiednim stanie technicznym. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie wspomniane postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organy nadzoru budowlanego w sposób prawidłowy i wyczerpujący. Ustalenia poczynione w toku prowadzonego postępowania znajdują odzwierciedlenie w aktach sprawy, a w szczególności w protokołach oględzin przeprowadzonych w ww. budynku przez przedstawicieli organu, podstawowym zaś dokumentem określającym stan techniczny przedmiotowego tarasu jest opinia techniczna wraz z aneksem opracowana przez rzeczoznawcę budowlanego inż. A. K., który posiada odpowiednie uprawnienia zawodowe. Ekspertyza i aneks do niej zawierają nie tylko informacje o stanie technicznym przedmiotowego tarasu, ale także jednoznacznie określone zalecenia dotyczące koniecznych do wykonania robót budowlanych. Organ nadzoru budowlanego oparł swoje rozstrzygnięcie właśnie na tych zaleceniach, opracowanych przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane. Dodatkowo zaznaczyć należy, że na żadnym etapie postępowania administracyjnego skarżący kasacyjnie nie podważył w jakimkolwiek zakresie ustaleń dotyczących stanu technicznego budynku i zgromadzonej dokumentacji w sprawie.
W związku z powyższym nie można podzielić zarzutów skargi kasacyjnej o naruszeniu przez organy nadzoru budowlanego przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 , art. 84 § 1 i art. 85 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia tylko na opinii technicznej i aneksie do niej, czy też nie przeprowadzeniu przez organy administracji dowodu z kolejnych oględzin lokalu.
Jednocześnie należy wskazać, iż zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego oraz art. 84 § 1 k.p.a. również nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący prawomocnym postanowieniem Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2011 r. zostali zobowiązani do sporządzenia oceny technicznej dotyczącej przedmiotowego tarasu, czego, jak sami wskazują, nie wykonali. Fakt że inna strona postępowania na własny koszt zleciła uprawnionemu rzeczoznawcy budowlanemu wykonanie takiej opinii, nie może uzasadniać zarzutu, że organy nadzoru budowlanego nie mogły takiej opinii wykorzystać i oprzeć rozstrzygnięcia na jej wnioskach, w szczególności, że została ona sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje zawodowe, a strona przecina nie przedłożyła żadnej innej ekspertyzy, która mogłaby przeczyć wnioskom z w/w opinii technicznej i aneksu do niej.
Również zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego nie jest zasadny. Wprawdzie przepis art. 66 Prawa budowlanego odnosi się do obiektów budowlanych, a nie lokali znajdujących się w tych obiektach. Należy jednak mieć na uwadze, jak wskazuje się w doktrynie, że w sytuacji gdy zły stan techniczny lokalu oddziaływał na cały obiekt, wówczas możliwe jest nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w lokalu bądź lokalach. W tym przypadku chodzi o takie roboty, które mają na celu utrzymanie w należytym stanie obiektu budowlanego jako całości lub jego części (A. Despot-Mładanowiecz w: Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2014, s. 804 i orzecznictwo tam powołane). Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2233/10 chodzi tutaj o prace mające na celu utrzymanie w należytym stanie budynku jako całości. Dlatego też organ ma obowiązek zbadać stan techniczny budynku jako całości i w tym kontekście dokonać oceny, co nie wyklucza zobowiązania właściwych podmiotów do dokonania określonych prac na określonej części budynku.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej polegającego na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo określiły adresatów decyzji należy wskazać, iż niezasługuje on na uwzględnienie ponieważ przepis art. 3 ust. 2 u.w.l. stanowi, że w razie wyodrębnienia własności lokali wchodzących w skład danej nieruchomości przysługuje ich właścicielom udział w nieruchomości wspólnej, który obejmuje grunt oraz części budynku i urządzenia nie służące wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali. Wynika stąd a contrario, że urządzenia i części budynku, w tym balkony (tarasy), służące wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych nie wchodzą w skład nieruchomości wspólnej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że takiej sytuacji balkon jest częścią składową lokalu mieszkalnego jako rzeczy w rozumieniu ogólnego przepisu art. 47 § 2 k.c., gdyż nie może być od niej odłączony bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu. Kategoria "pomieszczenia przynależnego" (art. 2 ust. 4 ustawy o własności lokali), jako części składowej w znaczeniu funkcjonalnym, rozszerza więc pojęcie rzeczy składowej według Kodeksu cywilnego, a zarazem jest na tyle elastyczna, że status prawny balkonu uzależnia od okoliczności konkretnego przypadku w tym sensie, iż ani nie przesądza, ani też nie wyklucza kwalifikowania go jako pomieszczenia przynależnego. Innymi słowy, balkony mogą zależnie od koncepcji architektonicznej danego budynku być zarówno częścią elewacji spełniającą jedynie funkcję zdobniczą lub zostać przeznaczone do użytku ogółu właścicieli albo przynależeć do poszczególnych lokali mieszkalnych i być przeznaczone do wyłącznego użytku ich właścicieli. W tym drugim wypadku, w zakres kosztów utrzymania lokalu w należytym stanie wchodzą również koszty utrzymania i ewentualnego odtworzenia balkonu, co zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o własności lokali obciąża właściciela lokalu. W sytuacji zatem gdy balkon (taras) służy wyłącznie do użytku właściciela lokalu nie stanowi on nieruchomości wspólnej. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie zarówno Sądu Najwyższego jak i sądowoadministracyjnym m.in. w wyroku SN z 3 października 2002 r. III RN 153/01, Lex 76824, uchwała SN z 7 marca 2008 r. III CZP 10/08, OSNC 2009/4/51, wyrok WSA w Warszawie z 7/09.2005, VII SA/Wa 1498/04, Lex 195009. Wprawdzie wszystkie te orzeczenia odnoszą się do balkonów przylegających do lokalu mieszkalnego jednakże wywody zawarte w ich uzasadnieniach mają, w ocenie Sądu, analogiczne zastosowanie do tarasu w lokalu mieszkalnym albowiem odnoszą się do definicji nieruchomości wspólnej.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.