II OSK 459/25

II OSK 459/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Roman Ciąglewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
II OSK 938/22 - Wyrok NSA z 2025-01-09
II SA/Lu 679/21 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-01-13
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Odmówiono wstrzymania wykonania wyroku
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 61 § 3, art. 284
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J.O. w przedmiocie wstrzymania wykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 938/22 w sprawie ze skargi J.O. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 938/22 wydanym w sprawie skargi kasacyjnej J.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 679/21 w sprawie ze skargi J.O. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 czerwca 2021 r. nr: ZOA-VIII.7721.47.2019 w przedmiocie nakazania sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania robót budowlanych postanawia: odmówić wstrzymania wykonania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Uzasadnienie
UZASADNIENIE.
Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 938/22, oddalono skargę kasacyjną J.O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 679/21, w sprawie ze skargi J.O. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 czerwca 2021 r. nr ZOA-VIII.7721.47.2019 w przedmiocie nakazania sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonania robót budowlanych.
W skardze o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 938/22, pełnomocnik J.O. zawarł, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.), wniosek o wstrzymanie wykonania ww. orzeczenia tego Sądu, podnosząc że na skutek wydanego wyroku skarżący może ponieść znaczne nakłady finansowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek o wstrzymanie wyroku NSA nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wstrzymania wykonania została przewidziana w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - w dwóch przepisach: w art. 61 i w art. 284 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Jest oczywiste, że z uwagi na złożenie wniosku wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania sądowego, powoływanie się we wniosku na art. 61 § 3 P.p.s.a. jest wadliwe, a w konsekwencji nieskuteczne.
Niezależnie od tej wadliwości można zauważyć, że zgodnie z art. 284 P.p.s.a., wniesienie skargi o wznowienie postępowania nie tamuje wykonania zaskarżonego orzeczenia. W razie uprawdopodobnienia, że zgłaszającemu wniosek grozi niepowetowana szkoda, sąd może wstrzymać wykonanie orzeczenia. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym i przysługuje na nie zażalenie.
Jak wskazano w piśmiennictwie, wniesienie skargi o wznowienie postępowanie nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego orzeczenia, upoważnia jednak stronę do złożenia wniosku o wstrzymanie zaskarżonego orzeczenia, która powinna wówczas uprawdopodobnić, że w razie wykonania wymienionego orzeczenia grozi jej niepowetowana szkoda (patrz: Andrzej Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", WKP 2024, pkt 1 do art. 284.
Uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 284 P.p.s.a., jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym znaczeniu i w zasadzie nie może opierać się wyłącznie na twierdzeniach strony. Przy ocenie problematyki z tego zakresu sąd musi opierać się na wskazanym przez stronę materiale, który pozwala na zajęcie określonego stanowiska w sprawie. Do wykazania, że wnoszącemu skargę o wznowienie postępowania grozi niepowetowana szkoda, nie jest wystarczający sam wniosek strony ani powtórzenie treści przepisu. Wniosek taki musi zawierać uzasadnienie, które powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie wykonania orzeczenia jest w danej sprawie obiektywnie zasadne. Argumentacja wnioskodawcy winna być dodatkowo wsparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej składającego wniosek (por. H. Knysiak – Sudyka [w:] "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. T. Wosia, WK 2016, pkt 2 do art. 284 oraz powołane tam: postanowienie NSA z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OZ 310/08; postanowienie NSA z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2870/13).
Określenie niepowetowanej szkody jest pojęciem szerszym w stosunku do użytego w art. 61 § 3 P.p.s.a. stwierdzenia o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wynika to z samego brzmienia hipotezy, jak i z etapu postępowania sądowoadministracyjnego w trakcie którego wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku jest rozstrzygany. Skarga o wznowienie postępowania jest rozpoznawana po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego, w tym przypadku w drodze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wykonanie decyzji nakładającej określony obowiązek, pozwala na przywrócenie stanu zgodności z prawem. Co do zasady, egzekucja takiego obowiązku, czyli przywrócenie stanu zgodności z prawem, powinna nastąpić niezwłocznie po ostatecznym zakończeniu postepowania administracyjnego. Ochrona tymczasowa w postaci instytucji wstrzymania wykonania decyzji powinna być udzielana tylko w razie zaistnienia okoliczności o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Tym bardziej wyjątkowy charakter ma unormowana w art. 284 P.p.s.a. instytucja wstrzymania wykonania wyroku, uwarunkowana uprawdopodobnieniem, że zgłaszającemu wniosek grozi niepowetowana szkoda.
O takim uprawdopodobnieniu nie można mówić w sytuacji, gdy skarżący podniósł we wniosku, że obawia się niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ekonomicznych w postaci sporządzenia projektu budowlanego zamiennego i nakazania zamurowania otworów okiennych. Dodał, że narazi go to na poniesienie znacznych nakładów finansowych. Ponoszenie nakładów finansowych na realizację nakazu przywrócenia obiektu do stanu zgodnego z prawem jest zaś normalnym następstwem nałożonego obowiązku. Nie ma charakteru niepowetowanej szkody.
Rozstrzygając o zasadności wniosku w przedmiocie wstrzymania wykonania wyroku nie można nadto abstrahować od przedmiotu sporu. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając skargę kasacyjną wyrokiem z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 938/22 uznał, że inwestor naruszył obowiązujące przepisy techniczno-budowlane co wiąże się bezpośrednio z naruszeniem § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.), jak i rozdziałem 7 tego rozporządzenia, z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. Wobec powyższego wskazać należy, że możliwe poniesienie nakładów finansowych przez wnioskodawcę jest związane także z zapewnieniem bezpieczeństwa pożarowego. Przywrócenie stanu zgodnego z prawem powinno nastąpić w takim przypadku niezwłocznie. Potwierdza to wyrażone wyżej stanowisko, według którego, wstrzymanie działań naprawczych w niniejszej sprawie mogłoby być zastosowane wyjątkowo.
Skarżący nie uprawdopodobnił jednak zaistnienia okoliczności, które mogłyby spowodować niepowetowaną szkodę.
Oceny powyższej nie podważa udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., postanowieniem WSA w Lublinie z dnia 22 grudnia 2021 r. II SA/Lu 679/21. Na obecnym etapie rozpoznawania sprawy, zastosowanie znajduje art. 284 P.p.s.a. Zaistnienia okoliczności wyczerpujących przesłanki z tego przepisu skarżący, jak wyżej wskazano, nie uprawdopodobnił. Dodać można, że nie wynikają one także z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 284 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.