II OSK 455/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA odrzucającego skargę na uchwałę o planie zagospodarowania przestrzennego, uznając brak legitymacji skarżących do jej wniesienia z powodu niewykazania naruszenia interesu prawnego.
Skarżący M.C. i A.C. wnieśli skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Olsztynie, które odrzuciło ich skargę na uchwałę Rady Gminy B. dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucali naruszenie szeregu przepisów prawa, twierdząc, że plan istotnie zwiększa możliwości zabudowy sąsiednich działek, co narusza ich prawo własności i zwiększa immisje. WSA odrzucił skargę, uznając, że skarżący nie wykazali naruszenia swojego interesu prawnego, ponieważ ich nieruchomość znajdowała się poza obszarem objętym planem. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że skarżący nie wykazali realnego związku między ustaleniami planu a naruszeniem ich prawnie gwarantowanych uprawnień, a jedynie interes faktyczny.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez M.C. i A.C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, które odrzuciło ich skargę na uchwałę Rady Gminy B. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP). Skarżący zarzucali uchwale naruszenie szeregu przepisów, w tym ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz Konstytucji RP, argumentując, że plan diametralnie rozszerza możliwości zabudowy sąsiednich działek (nr ewid. [...] i [...]) z funkcji mieszkaniowej na usługi zdrowotne z elementami rekreacyjnymi i gastronomicznymi. Twierdzili, że ta zmiana narusza ich prawo własności do sąsiedniej działki (nr ewid. [...]) poprzez zwiększenie immisji, zmianę charakteru okolicy i potencjalny spadek wartości ich nieruchomości. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, uznając, że skarżący nie wykazali naruszenia swojego interesu prawnego, ponieważ ich nieruchomość nie była objęta planem, a potencjalne zwiększenie uciążliwości czy zmiana charakteru okolicy stanowi jedynie interes faktyczny, a nie prawny. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i uznał ją za bezzasadną. Sąd podkreślił, że prawo do wniesienia skargi na uchwałę planistyczną przysługuje tylko tym, którzy wykażą naruszenie swojego prawnie gwarantowanego interesu lub uprawnienia. W ocenie NSA, skarżący nie wykazali takiego naruszenia, ponieważ ich nieruchomość znajdowała się poza obszarem planu, a sama zmiana przeznaczenia sąsiednich terenów na usługi zdrowotne nie wpływa bezpośrednio na ich sytuację prawną. Sąd odróżnił interes prawny od faktycznego, stwierdzając, że argumenty skarżących dotyczące zmiany charakteru okolicy czy natężenia ruchu należą do tej drugiej kategorii. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA o braku legitymacji skarżących do zaskarżenia uchwały.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie wykażą realnego naruszenia swojego prawnie gwarantowanego interesu lub uprawnienia, a jedynie interes faktyczny.
Uzasadnienie
Skarżący muszą wykazać konkretny związek między ustaleniami planu a naruszeniem ich prawnie chronionej sytuacji. Samo twierdzenie o zwiększeniu uciążliwości, zmianie charakteru okolicy czy potencjalnym spadku wartości nieruchomości, gdy nieruchomość nie jest objęta planem, stanowi interes faktyczny, a nie prawny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
Ppsa art. 58 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawę do odrzucenia skargi w przypadku niewykazania naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia.
Ppsa art. 101 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa prawo do wniesienia skargi na uchwałę rady gminy przez każdego, kto ma w tym interes prawny lub uprawnienie.
Usg art. 101 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Prawo do zaskarżenia uchwał rady gminy przez podmioty posiadające interes prawny lub uprawnienie.
Pomocnicze
Ppsa art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Upzp art. 15 § 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Zakres projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Upzp art. 20 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Przeznaczenie terenu w planie miejscowym.
Upzp art. 14 § 8
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jako akt prawa miejscowego.
Kc art. 140
Kodeks cywilny
Treść i granice prawa własności.
Kc art. 144
Kodeks cywilny
Zakaz immisji.
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie korzystania z konstytucyjnych wolności.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Działanie na podstawie i w granicach prawa.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 4 § 1
Wymagany zakres projektu MPZP.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego art. 9 § 1
Oznaczenia literowe w planie miejscowym.
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" art. 25 § 1
Precyzja przepisów prawa materialnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak legitymacji skarżących do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu niewykazania naruszenia interesu prawnego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa własności skarżących przez uchwałę MPZP. Istotne zwiększenie możliwości zabudowy sąsiednich działek. Zwiększenie immisji i zmiana charakteru okolicy.
Godne uwagi sformułowania
interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego uchwała nie zmienia przeznaczenia nieruchomości skarżących planistyczna zmiana przeznaczenia terenów sąsiednich nie wpływa bezpośrednio na naruszenia interesu prawnego skarżących
Skład orzekający
Robert Sawuła
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności skargi na uchwałę planistyczną przez właścicieli nieruchomości nieobjętych planem, rozróżnienie między interesem prawnym a faktycznym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku bezpośredniego wpływu planu na nieruchomość skarżącego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczowe rozróżnienie między interesem prawnym a faktycznym w kontekście zaskarżania planów zagospodarowania przestrzennego, co jest częstym problemem w praktyce.
“Czy sąsiad może zablokować plan zagospodarowania? NSA wyjaśnia, kiedy masz prawo do skargi.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 455/23 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2024-04-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Odrzucenie skargi Sygn. powiązane II SA/Ol 788/22 - Postanowienie WSA w Olsztynie z 2022-12-21 Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 58 par. 1 ust 5a Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.C. i A.C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 788/22 o odrzuceniu skargi M.C. i A.C. na uchwałę Rady Gminy B. z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu usług zdrowotnych z ew. mieszkaniem właściciela na północnym brzegu jeziora [...] w gminie B. postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Olsztynie postanowieniem z 21 grudnia 2022 r., II SA/Ol 788/22, odrzucił skargę M.C. i A.C. (skarżący) na uchwałę Rady Gminy B. z [...] stycznia 2022 r., nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu usług zdrowotnych z ew. mieszkaniem właściciela na północnym brzegu jeziora [...] w gminie B. (MPZP, plan), a także zwrócił uiszczony od niej wpis sądowy. W motywach powyższego rozstrzygnięcia sąd wojewódzki wskazał, że skarżący powołując się na art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2022, poz. 559, ze zm., Usg) wnieśli skargę na ww. uchwałę, domagając się stwierdzenia nieważności jej § 14. W skardze podnieśli naruszenie: 1. art. 20 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2022, poz. 503 ze zm., Upzp) poprzez ustalenie w planie przeznaczenia podstawowego terenu oznaczonego symbolem UZ jako usługi zdrowotne (§ 14), co stoi w sprzeczności z ustaleniami uchwały organu nr [...] z [...] maja 2018 r. w sprawie uchwalenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy B. (studium), 2. art. 15 ust. 2 pkt 8 Upzp poprzez odstąpienie w § 10 MPZP od określenia szczegółowych zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym, mimo że art. 15 ust. 2 pkt 8 Upzp nakazuje umieszczenie w planie zapisów w ww. zakresie, 3. art. 15 ust. 2 pkt 1 Upzp oraz § 4 pkt 1 Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. 2003, Nr 164, poz. 1587), poprzez wadliwe ustalenie w § 14 planu przeznaczenia terenu określonego symbolem UZ, polegające na: określeniu przeznaczenia uzupełniającego jako "mieszkanie właściciela"; nieprecyzyjnym określeniu, że w ramach przeznaczenia podstawowego można realizować "gabinety lekarskie, zabiegowe i sale ćwiczeń itp."; zbyt szerokim określeniu przeznaczenia terenu UZ, które dopuszcza de facto zabudowę: leczniczą (a zatem także szpitalną), w tym zabiegową, hotelarską, gastronomiczną, mieszkaniową, noclegową, basenową; dopuszczeniu, aby wszystkie ww. funkcje występowały w ramach jednego budynku; dopuszczenie na tym samym terenie do realizacji wzajemnie wykluczających się funkcji zabudowy leczniczej (czyli np. szpitalnej), w tym zabiegowej oraz funkcji mieszkaniowej oraz gastronomicznej, 4. art. 15 ust. 2 pkt 6 Upzp poprzez brak określenia dla terenu oznaczonego literami "ZP" zasad kształtowania zabudowy oraz wskaźników zagospodarowania terenu, maksymalnej i minimalnej intensywności zabudowy jako wskaźnika powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, minimalnego udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, mimo, że dla wskazanych terenów dopuszczono zabudowę w postaci obiektów małej architektury, 5. § 25 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. 2016, poz. 283), poprzez brak precyzyjnego ustalenia przeznaczenia terenu określonego symbolem UZ (§ 14 planu) mimo że przytoczony przepis rozporządzenia nakłada obowiązek, aby każdy przepis prawa materialnego możliwie bezpośrednio i wyraźnie wskazywał kto, w jakich okolicznościach i jak powinien się zachować, 6. § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. poprzez wprowadzenie w części tekstowej i graficznej planu miejscowego innych oznaczeń literowych, niż przewiduje to załącznik nr 1 do przywołanego rozporządzenia, 7. art. 140 ustawy Kodeks cywilny z 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. 2020, poz. 1740 ze zm., Kc) poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego, a w konsekwencji naruszenie prawa własności skarżących, 8. art. 64 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa własności skarżących. Sąd pierwszej instancji przytoczył następnie uzasadnienie skargi, w którym skarżący stanęli na stanowisku, że posiadają interes prawny w jej wniesieniu, bowiem MPZP narusza przysługujące im prawo własności do nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. [...]. Jak stwierdzono w skardze, nieruchomość należąca do skarżących nie znajduje w bezpośrednim sąsiedztwie terenu objętego planem. Ustalenia planu mają wpływ na wykonywanie prawa własności nieruchomości przez skarżących, bowiem "zapisy" planu oddziałują na ich uprawnienia właścicielskie poprzez istotną zmianę dopuszczalnego sposobu zagospodarowania sąsiednich nieruchomości stanowiących działki nr ewid. [...] i [...]. Podniesiono, że przed wejściem w życie planu, dopuszczalny sposób zagospodarowania działek nr ewid. [...] i [...] określała uchwala Rady Gminy B. z [...] października 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu zabudowy mieszkaniowej na północnym brzegu jez. "[...]" w gminie B. Zgodnie ze wskazanym planem, działki nr ewid. [...] i [...] znajdowały się na terenie oznaczonym symbolem 1MN (tereny zabudowy mieszkaniowej) dla którego w § 12 ówczesnego planu przewidziano m. in. następujące ustalenia: sytuowanie tylko jednego budynku mieszkalnego na działce; niezbędne obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej; budynki gospodarcze związane z funkcją podstawową terenu pod warunkiem, że będą stanowiły jeden kompleks z bryłą podstawową budynku mieszkalnego - realizowano jako wbudowane w bryłę budynku mieszkalnego lub połączone zadaszeniem; obiekty małej architektury; niektóre zasady kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu: w obrębie działki budowlanej minimalnie 70 % powierzchni powinno stanowić powierzchnię biologiczne czynną, wysokość budynków - dwie kondygnacje nadziemne z poddaszem użytkowym, zwieńczone attyką oraz wysokość budynku łącznie z grubościami wszystkich warstw technicznych styropianu i wysokością attyki maksymalnie 4,5 m. Tymczasem w myśl § 14 zaskarżonego planu przeznaczenie podstawowe ok. 80 % działek nr ewid. [...] i [...] ustalono jako usługi zdrowotne, w ramach których można zrealizować m. in.: gabinety lekarskie, zabiegowe i sale ćwiczeń itp.; baseny rehabilitacyjno-kąpielowo-rekreacyjne; bazę noclegową dla pacjentów; gastronomię dla użytkowników obiektu; niezbędne zaplecze funkcji i obiektów jw.; mieszkanie właściciela (przeznaczenie uzupełniające); niektóre parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy: minimalna powierzchnia biologicznie czynna 60 % powierzchni działki budowlanej, maksymalna wysokość budynków do 10,0 m, maksimum dwie kondygnacje nadziemne w tym ewentualne poddasze użytkowe. Nie budziło wątpliwości skarżących, że możliwości zagospodarowania wskazanych działek zostały diametralnie rozszerzone. Nieruchomość, która mogła zostać zabudowana co do zasady jednym budynkiem mieszkalnym, została przekształcona w działkę, na której może powstać ogromny kompleks wypoczynkowo - rekreacyjny z zapleczem gastronomicznym oraz mieszkaniem właściciela. Co więcej, zwiększeniu uległy także wskaźniki zabudowy terenu. Minimalna powierzchnia biologicznie czynna została zmniejszona z 70 % do 60 %, natomiast maksymalna wysokość dopuszczalnych budynków wzrosła ponad dwukrotnie - z 4,5 m do 10 m. Z tych względów - zdaniem skarżących - skarżona uchwała niewątpliwie istotnie zwiększyła możliwości zabudowy działek nr ewid. [...] i [...], a co za tym idzie, skarżący będący właścicielami sąsiedniej działki nr ewid. [...], będą musieli znosić znacznie większe immisje z działki objętej planem miejscowym, niż miało to miejsce przed wejściem w życie ww. uchwały. Zmiana przeznaczenia terenu z mieszkalnego, przeznaczonego docelowo wyłącznie dla właściciela terenu na teren rekreacyjny fundamentalnie zwiększy uciążliwości związane z zamieszkiwaniem w bezpośrednim sąsiedztwie. Zmianie ulegnie także z pewnością także natężenie ruchu na drodze, która prowadzi zarówno do działek objętych planem, jak i do działki skarżących. Podkreślono, że istotnym czynnikiem branym pod uwagę przez skarżących przy podejmowaniu decyzji o zakupie działki nr ewid. [...] był fakt, że wszystkie sąsiednie nieruchomości były przeznaczone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod nieuciążliwą zabudowę jednorodzinną. Zmiana sposobu zagospodarowania działki nr ewid. [...] powoduje, że cała okolica traci swój kameralny, prywatny charakter, co ma kluczowy wpływ nie tylko na sposób użytkowania nieruchomości przez skarżących, ale także na wartość ich nieruchomości. Realizacja zabudowy określonej w planie spowoduje znaczący spadek wartości ziemi stanowiącej własność skarżących. Odpowiadając na skargę Wójt Gminy B. wniósł o jej oddalenie, ewentualnie odrzucenie w całości. Organ ten podniósł, że bezspornym jest fakt, że nieruchomości skarżących nie są położone na terenie objętym zaskarżonym planem. Skarga winna być zatem odrzucona. Za mało przekonujący, a przez to chybiony uznał tok dowodzenia, że uchwała istotnie zwiększa możliwość zabudowy działek nr ewid. [...] i [...], a co za tym idzie skarżący będący właścicielami sąsiedniej działki nr ewid [...], będą musieli znosić znacznie większe immisje z działki objętej planem niż miało to miejsce przed wejściem w życie zaskarżonej uchwały. W ocenie tego organu taką argumentację należy uznać za niezasadną, gdyż równa jest ona demagogii. Nie można uznać, iż zaskarżoną uchwałą doszło do naruszenia interesu prawnego skarżących z powołaniem się na regulacje z art. 140 i art. 144 Kc. Odrzucając skargę w oparciu o art. 58 § 1 ust. 5a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm., Ppsa) sąd wojewódzki uznał, że przywołana w skardze argumentacja nie stanowi okoliczności świadczących o naruszeniu interesu prawnego skarżących postanowieniami kwestionowanej uchwały. Zdaniem tegoż sądu materiały sprawy wskazują, że przyjęte ustalenia planistyczne w bezpośredni sposób nie zmieniają sytuacji prawnej skarżących. Skoro bowiem ich nieruchomości znajdują się poza obszarem planu, to nie zmienia on przeznaczenia i sposobu ich zagospodarowana. Tym bardziej, ustalenia planu nie zawierają regulacji o ograniczeniu uprawnień właścicielskich skarżących co do zabudowy na ich działce. Zdaniem sądu wojewódzkiego, skarżący w żaden sposób nie wykazali, że usytuowanie ich nieruchomości od granic terenu objętego zaskarżoną uchwałą spowoduje uciążliwości i ograniczenia w swobodnym jej użytkowaniu na skutek wskazywanych przez nich okoliczności. Wystarczającej argumentacji w tym zakresie nie dostarczają zarzuty wskazujące, że potencjalnie zwiększy się wysokość budynków. Nie wykazano bowiem, że dopuszczona planem wysokość zabudowy ogranicza możliwość korzystania przez skarżących z ich nieruchomości. Obowiązujące przepisy nie przewidują także ochrony własności ze względu na walory estetyczne, w tym kameralny charakter nieruchomości. Ponadto, kwestie związane z pogorszeniem parametrów związanych z ochroną środowiska takich jak poziom wibracji, hałasu i zanieczyszczenia powietrza nie świadczą o naruszeniu interesu prawnego skarżących. W odniesieniu do przytoczonych przez skarżących zagrożeń, które sąd określił jako pozbawienie prawa do niezakłóconego i bezpiecznego korzystania ze swojej własności, sąd wojewódzki podniósł, że skarżący nie wykazali, że uchwalenie planu wiązać się będzie z podejmowaniem względem ich nieruchomości działań, które ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych zakłócać będą korzystnie z ich działki. Skarżący nie skonkretyzowali bowiem, jakie miałyby być to istotne ograniczenia i w czym realnie, wyrażać się ma ograniczenie ich własności. Skarżący - reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika - wnieśli skargę kasacyjną od opisanego wyżej postanowienia, zaskarżając je w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 5a Ppsa w zw. z art. 101 ust. 1 Usg poprzez błędną wykładnię i bezpodstawne uznanie, że skarżący nie wykazali naruszenia interesu prawnego, czego skutkiem było nierozpoznanie merytoryczne skargi i jej odrzucenie. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem skarżących "zapisy" skarżonej uchwały oddziałują na ich uprawnienia właścicielskie poprzez istotną zmianę dopuszczalnego sposobu zagospodarowania sąsiednich nieruchomości. Rozszerzenie sposobu zagospodarowania wskazanych nieruchomości prowadzi natomiast do ograniczenia możliwości zagospodarowania, w szczególności zabudowy nieruchomości skarżących. W związku z tym, ustalenia planu miejscowego mają wpływ na wykonywanie prawa własności nieruchomości przez skarżących. Skarżący będący właścicielami sąsiedniej działki nr ewid. [...], będą musieli znosić znacznie większe immisje z działki objętej planem, niż miało to miejsce przed wejściem w życie zaskarżonej uchwały. Nie może bowiem budzić wątpliwości, iż zmiana przeznaczenia terenu z mieszkalnego, przeznaczonego docelowo wyłącznie dla właściciela terenu na teren rekreacyjny fundamentalnie zwiększy uciążliwości związane z zamieszkiwaniem w bezpośrednim sąsiedztwie. Zmianie ulegnie także z pewnością także natężenie ruchu na drodze, która prowadzi zarówno do działki objętej planem, jak i do działki skarżących. W ocenie skarżących źródłem ich interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały są przepisy o ochronie prawa własności, zawarte głównie w art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP oraz art. 140 i art. 144 Kc. Diametralne poszerzenie możliwości zabudowy działek objętych planem ogranicza przysługujące im prawo własności bez zachowania proporcji i nie jest podyktowane racjonalnymi kierunkami gospodarki przestrzennej, stanowiącej element szeroko rozumianego porządku publicznego. Postanowieniem z 14 czerwca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie przez tym sądem do czasu wskazania następców prawnych zmarłego A.C. Kolejnym postanowieniem z 10 kwietnia 2024 r. pojął z urzędu zawieszone postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Ustalono, że spadek po zmarłym A.C. nabyli żona M.C. (skarżąca) oraz dzieci O.C. i J.C. w 1/3 części każde z nich z dobrodziejstwem inwentarza. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, konstatacja sądu pierwszej instancji o braku legitymacji skargowej skarżących do zaskarżenia przedmiotowej uchwały z uwagi na niewykazanie naruszenia interesu prawnego, jest prawidłowa. Oceny tej nie zdołał podważyć zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 5a Ppsa w zw. z art. 101 ust. 1 Usg, okazał się bowiem niezasadny. Wyjaśnienia wymaga, że prawo do wniesienia skargi do sądu na podstawie art. 101 ust. 1 Usg przysługuje podmiotowi, który nie tylko powoła się na istnienie własnego interesu prawnego lub uprawnienia, ale wykaże, że doszło do naruszenia przez zaskarżoną uchwałę interesu prawnego lub uprawnienia, zatem w przypadku, gdy godzi w sferę prawną podmiotu przez wywołanie negatywnych następstw prawnych, np. przez zniesienie, ograniczenie czy też uniemożliwienie realizacji jego uprawnienia lub interesu prawnego. W przypadku zaskarżenia uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, będącego aktem prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 Upzp), o naruszeniu interesu prawnego lub uprawnienia rozstrzyga zmiana w sytuacji prawnej skarżącego wskutek uchwalenia lub zmiany planu miejscowego. Powołując się na naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszący skargę w trybie art. 101 ust. 1 Usg powinien wykazać, że w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją a zaskarżoną uchwałą. Związek ten powinien polegać na tym, że uchwała narusza, pozbawia lub ogranicza tak rozumiany interes lub uprawnienie wnoszącego skargę jako indywidualnego podmiotu albo członka określonej wspólnoty samorządowej. Wbrew zarzutom i argumentacji skargi kasacyjnej, wykładnia art. 101 ust. 1 Usg przyjęta przez sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowa. Sąd wojewódzki legitymację do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na uchwałę planistyczną powiązał z aktualnym interesem prawnym skarżących. Podkreślił, że źródłem tego interesu lub uprawnienia jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny) lub jednostkowa i konkretna (decyzja), mająca źródło w przepisach prawa materialnego (nie tylko prawa administracyjnego materialnego). Dopiero naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi. Skarżący kasacyjnie nie kwestionują stanowiska wojewódzkiego sądu administracyjnego, iż prawo do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 Usg posiada ten, kto wykaże, że uchwała rozstrzyga władczo o jego prawach czy obowiązkach. Dostrzegają, że źródłem interesu prawnego lub uprawnienia, o którym mowa w art. 101 ust. 1 Usg jest norma prawa materialnego, stanowiąca podstawę konkretnych uprawnień skarżącego. Naruszenie tego interesu następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący. Tego rodzaju naruszenia – zdaniem Sądu Naczelnego – skarżący nie zdołali wykazać. Kluczowe jest, że nieruchomość, do której tytuł prawnorzeczowy mają skarżący, znajduje się poza obszarem objętym ustaleniami zaskarżonej uchwały. Kwestionują jednak jej przepis (a nie "zapis" – uwaga Sądu) odnoszący się do sposobu zagospodarowania terenu objętego ustaleniami planu (§ 14), a więc działek nr ewid. [...] i [...]. Choć trafnie wskazano, że dopuszcza się możliwość wniesienia skargi na uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przez właścicieli nieruchomości, które nie są objęte granicami planu miejscowego, to jednak konieczne jest wykazanie, że jego ustalenia mogą naruszać interes prawny lub uprawnienia tych właścicieli. Skarżący może bowiem kwestionować ustalenia planu miejscowego tylko w ramach własnego, indywidualnego interesu prawnego. Tymczasem uchwała nie zmienia przeznaczenia nieruchomości skarżących, a planistyczna zmiana przeznaczenia terenów sąsiednich nie wpływa bezpośrednio na naruszenia interesu prawnego skarżących. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, skarżący nie przedstawili żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że rozszerzenie sposobu zagospodarowania działek nr ewid. [...] i [...], doprowadzi do ograniczenia możliwości zagospodarowania, w szczególności zabudowy, należącej do nich nieruchomości. Przeznaczenie ww. działek na usługi zdrowotne, nie zaś - na co wskazują skarżący - rekreacyjne, w ramach których można realizować m.in. gabinety lekarskie, zabiegowe, sale ćwiczeń, baseny, bazę noclegową dla pacjentów, gastronomię, zieleń urządzoną adekwatne do podstawowego przeznaczenia, jak również mieszkanie właściciela, nie powoduje zmian w zakresie uprawnień skarżących, wynikających z tytułu własności do działki nr ewid. [...] i nie narusza istoty ich prawa własności. Fakt, że zmianie może ulec natężenie ruchu na drodze, i oceniany jako kameralny dotąd charakter nieruchomości, jak i jej wartość, świadczy jedynie o wystąpieniu po stronie skarzących interesu faktycznego. Od interesu prawnego należy jednak odróżnić interes faktyczny, który sprowadza się do tego, że określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany przyjętymi w planie miejscowym ustaleniami, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu (zob. postanowienie NSA z 14 września 2016 r., II OSK 1781/16, LEX nr 2119326). O ile skarżący zasadnie twierdzą, że ustalenia planu mogą potencjalnie naruszać ich uprawnienia właścicielskie wynikające z art. 140 Kc, art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP, to jednak uznanie dopuszczalności skargi na uchwałę w sprawie planu miejscowego zależy od wykazania naruszenia interesu prawnego, który, jak już wskazano, musi być realny. Skarżący nie skonkretyzowali zaś, jakie są to istotne ograniczenia i w czym wyraża się naruszenie przysługującego im prawa własności. Ogólnikowe twierdzenia sprowadzające się do zmiany charakteru spokojnej i kameralnej okolicy, nie są w tej mierze wystarczające. Co tyczy się kwestii naruszenia zakazu immisji (art. 144 Kc), trafnie wskazał sąd wojewódzki, że mogą być one podnoszone na etapie konkretnych postępowań związanych z konkretną inwestycją. Skoro postępowanie sądowe wykazało, że zakwestionowany plan nie narusza interesu prawnego skarżących, zasadnie przyjął sąd pierwszej instancji, że skarżący nie byli uprawnieni do zaskarżenia MPZP . Istniały więc podstawy do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a Ppsa. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 Ppsa. Nie podlegał uwzględnieniu wniosek skarżących kasacyjnie o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje reguła wynikająca z art. 199 Ppsa, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątki od tej reguły określone zostały w art. 200-204 Ppsa. Dlatego też w art. 209 Ppsa przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 Ppsa) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 Ppsa. Tak więc w innych przypadkach, Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Żaden bowiem ze wskazanych wyżej przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07, ONSAiwsa 2008, nr 2, poz. 23.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI