II OSK 446/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-04-12
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanemur oporowyodstępstwo od projektuistotne odstąpienienieistotne odstąpieniezalewanie działekpostępowanie administracyjnenadzór budowlanydecyzja kasatoryjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Rzeszowie, uznając zasadność uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z powodu niewystarczających ustaleń dotyczących istotności odstąpienia od projektu budowlanego w zakresie budowy muru oporowego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił sprzeciw od decyzji PWINB uchylającej decyzję PINB o umorzeniu postępowania w sprawie zalewania działek. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy wykonany mur oporowy stanowił istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, co mogło wpływać na jego funkcję izolacyjną i powodować zalewanie sąsiednich działek. NSA uznał, że organ I instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, co uzasadniało decyzję kasatoryjną organu odwoławczego i tym samym oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił sprzeciw od decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta uchyliła wcześniejszą decyzję PINB o umorzeniu postępowania w sprawie zalewania działek, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Głównym problemem była budowa muru oporowego, która według skarżących mogła stanowić istotne odstąpienie od projektu budowlanego, nie zapewniając ochrony przed napływem wód opadowych. Sąd I instancji uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ I instancji nie poczynił wystarczających ustaleń faktycznych dotyczących charakteru odstąpienia od projektu budowlanego w zakresie muru oporowego. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że kwalifikacja projektanta jako nieistotnego odstąpienia nie jest wiążąca dla organów nadzoru budowlanego. Brak było porównania rysunków projektowych i analizy funkcji muru oporowego w kontekście ochrony przed zalewaniem. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja kasatoryjna organu odwoławczego i wyrok WSA były zgodne z prawem, ponieważ istniały uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości postępowania pierwszoinstancyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, kwalifikacja projektanta nie jest wiążąca dla organów nadzoru budowlanego, które mają obowiązek samodzielnie ocenić istotność odstąpienia na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że organy nadzoru budowlanego muszą samodzielnie badać, czy odstąpienie od projektu budowlanego jest istotne, a nie bezkrytycznie przyjmować stanowisko projektanta, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości co do faktycznego wykonania obiektu i jego funkcji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 151a § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

P.b. art. 36a § ust. 5

Prawo budowlane

P.b. art. 36a § ust. 6

Prawo budowlane

P.b. art. 53a § ust. 1

Prawo budowlane

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ I instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie istotności odstąpienia od projektu budowlanego dotyczącego muru oporowego. Kwalifikacja projektanta jako nieistotnego odstąpienia nie jest wiążąca dla organów nadzoru budowlanego. Istniały uzasadnione wątpliwości co do zgodności wykonania muru oporowego z projektem i jego funkcji izolacyjnej.

Odrzucone argumenty

Decyzja PINB o umorzeniu postępowania była w pełni prawidłowa, zasadna i konieczna. Organ II instancji (PWINB) zastosował art. 138 § 2 K.p.a. w sytuacji, gdy nie było ku temu podstaw. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w całości i nie wykazało nieprawidłowości.

Godne uwagi sformułowania

kwalifikacja projektanta nie ma charakteru wiążącego dla organów orzekających w sprawie to na organie orzekającym w sprawie spoczywa obowiązek dokonania oceny istotności odstąpienia od warunków udzielonego pozwolenia mur oporowy to konstrukcja, która zabezpiecza teren przed osuwaniem się ziemi decydujące znaczenie przy kwalifikowaniu muru jako oporowego ma funkcja jaką obiekt ten pełni

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących istotnych i nieistotnych odstąpień od projektu budowlanego, obowiązków organów nadzoru budowlanego w zakresie weryfikacji kwalifikacji projektanta oraz stosowania art. 138 § 2 K.p.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy muru oporowego i jego wpływu na sąsiednie działki, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu budowlanego - murów oporowych i ich wpływu na sąsiadów, a także kluczowych zasad postępowania administracyjnego w kontekście oceny odstępstw od projektu.

Mur oporowy kontra sąsiad: Kiedy odstępstwo od projektu budowlanego staje się problemem?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 446/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1413/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2022-11-29
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 36a ust. 5 pkt 4, art. 36a ust. 6, art. 53a ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151a § 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 12 kwietnia 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. P. i P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1413/22 oddalającego sprzeciw w sprawie ze sprzeciwu E. P. i P. P. od decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 października 2022 r. nr OA.7721.24.4.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zalewania działek oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1413/22, na podstawie art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), oddalił sprzeciw E. P. i P. P. od decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 października 2022 r. nr OA.7721.24.4.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zalewania działek.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 2 czerwca 2022 r. PINB Miasta Tarnobrzeg (dalej PINB) umorzył w całości wszczęte na żądanie strony postępowanie administracyjne w sprawie zalewania działek o nr ewid. [...] i [...] przez właściciela działki o nr ewid. [...] obr. [...] w T.. Rozstrzygnięcie to było następstwem decyzji PWINB z dnia 15 kwietnia 2022 r. nr OA.7721.24.1.2022, która uchylała w całości decyzję PINB Miasta Tarnobrzeg z dnia 25 lutego 2022 r. nr PINB.5141.19.2021 (o treści tożsamej z decyzją z dnia 2 czerwca 2022 r.) i przekazywała sprawę do ponownego rozpatrzenia. W kasacyjnym rozstrzygnięciu organ zwrócił w pierwszej kolejności uwagę na art. 53a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351), określanej w dalszej części jako "P.b.", w świetle którego postępowanie uregulowane w rozdziale zatytułowanym: "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy" wszczyna się z urzędu. Pismo osoby zainteresowanej podjęciem przez organ nadzoru budowlanego czynności jest zatem jednym ze sposobów uzyskania przez organ wiedzy o okolicznościach uzasadniających wszczęcie postępowania z urzędu. PWINB zarzucił nadto, że organ I instancji niewłaściwie określił przedmiotowy zakres postępowania, bowiem organ nadzoru budowlanego ma w swojej właściwości dokonywanie kontroli legalności obiektów lub robót budowlanych, a także stanu technicznego budynku lub jego części. Tymczasem PINB nie sprawdził zgodności wykonywanych robót budowlanych z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz przepisami prawa budowlanego. Postępowanie w sprawie zalewania działek nie wskazuje do jakiego obiektu lub jakich robót się odnosi. PWINB zalecił przeprowadzenie oględzin w celu ustalenia czy w warunkach sprawy występuje naruszenie przepisów techniczno-budowlanych i w zależności od ustaleń prowadzenie postępowania w odpowiednim trybie.
Ponownie prowadząc postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie PINB 13 maja 2022 r., przeprowadził oględziny na działce nr ewid. [...]. PINB ustalił, że jest tam realizowana - w oparciu o decyzję zmieniającą z dnia 30 sierpnia 2019 r. nr UAB-III.6740.68.2019 wydaną przez Prezydenta Miasta Tarnobrzega - budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego z przyłączem kanalizacji sanitarnej, z zalicznikowym przyłączem wody, z ziemnym odcinkiem instalacji gazowej i elektroenergetycznej na działkach nr ewid. [...], [...], [...] położonych w T. przy ul. [...] obr. [...]. Decyzją tą zatwierdzono zmiany istotne w zakresie kubatury budynku, kształtu dachu, wysokości budynku, zmiany rzędnej posadowienia budynku i budowy muru oporowego. Budynek ma kształt zróżnicowany z półkolem od strony wschodniej - występ oraz występem od strony zachodnio-południowej. W dniu oględzin, budynek w rzucie prostokąta posiada wymiary: 18,50 m elewacja południowa, 14,90 m elewacja zachodnia. W projekcie zagospodarowania wymiary wynoszą kolejno: 18,80 m oraz 15 m. Budynek znajduje się w odległości od strony północnej od ogrodzenia 3,80 m, od strony zachodniej 4,60 m od wykuszu, od strony południowej od ogrodzenia 5,40 m od nawieszonej części piętra oraz 6,60 m od ściany parteru. Od strony wschodniej pomiarów nie dokonano z uwagi na działki inwestora. W ocenie organu pomiary potwierdziły zaprojektowaną lokalizację budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Budynek jest dwukondygnacyjny przykryty stropodachem płaskim. Wysokość pomieszczeń parteru w stanie surowym 3 m, taka sama piętra. Stan zaawansowania robót na etapie stanu surowego otwartego. Na dzień oględzin brak było wykonania przyłączy. W odniesieniu do muru oporowego PINB wskazał, że został on zaprojektowany od strony północnej na długości 36 m, od strony zachodniej na długości 25,3 m. W projekcie zagospodarowania widnieje zapis, iż mur oporowy powinien być wyniesiony powyżej terenu projektowanego 10 cm. W projekcie dołączonym do opracowania podstawowego został zaprojektowany jako żelbetowy w kształcie litery L, posadowiony - zagłębiony względem terenu sąsiedniego 60 cm. Mur ten został wykonany w oparciu o rysunek zamienny zakwalifikowany przez projektanta jako zmiana nieistotna, słupy podstawowe zakotwione poniżej terenu, mur oporowy wykonany w formie litery L posadowiony jest na rzędnej terenu działek sąsiednich.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budolwlanego w decyzji z dnia 2 czerwca 2022 r. nr PINB.5141.19.2021 umorzył postępowanie administracyjne dotyczące zalewania działek. Organ doszedł do wniosku, że nie doszło do zmian w zakresie charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego - budynku mieszkalnego jednorodzinnego, o których mowa w art. 36a ust. 5 pkt 2 P.b., tj. powierzchni zabudowy, wysokości, długości lub szerokości, liczby kondygnacji; nie występuje też, żadna z pozostałych okoliczności czy przesłanek, wymienionych w punktach 1, 3-7 ww. przepisu, przesądzających o zaistnieniu istotnego odstąpienia w rozumieniu ustawowej definicji tego pojęcia określonej w art. 36a ust. 5 P.b. Organ zauważył, że w podczas robót budowlanych związanych z realizacją inwestycji inwestor wykonał mur oporowy, który zgodnie z art. 36a ust. 6 P.b. projektant zakwalifikował jako nieistotne odstąpienie, sporządzając rysunek zamienny. Organ uznał, że inwestycja realizowana jest zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę i zatwierdzonym tą decyzją projektem budowlanym oraz rysunkiem zamiennym.
Odwołanie od decyzji PINB Miasta Tarnobrzeg złożyli G. K. i J. N. Ich zdaniem organ w ogóle nie zwrócił uwagi na kwestię posadowienia muru oporowego, uznając że rysunek zmian nieistotnych "załatwia sprawę". Problem muru oporowego poruszali od maja 2019 r. Organ podczas wielu wcześniejszych kontroli, nawet przed wydaniem nowego pozwolenia 30 sierpnia 2019 r. nie zwrócił uwagi, że mur i nasyp zostały wykonane bez wymaganej dokumentacji. Po uzyskaniu nowego pozwolenia, mur nie został poprawiony zgodnie z nową dokumentacją (zagłębienie 60cm poniżej terenu działki sąsiedniej). Podnieśli, że mur nie zabezpiecza przed przepływem wód z działki [...] na działki [...] i [...]. Ma również miejsce zalewanie drogi dojazdowej do działki nr [...]. Woda przepływa bowiem pod nieprawidłowo wykonanym murem oporowym.
Decyzją z dnia 6 października 2022 r. nr OA.7721.24.4.2022 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (PWINB) w Rzeszowie po rozpoznaniu odwołania, uchylił w całości zaskarżoną decyzję, powołując art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000), zwanej dalej "K.p.a.", i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ zauważył, że PINB w dalszym ciągu nie określił prawidłowo przedmiotu postępowania. Wskazany przedmiot postępowania w żaden sposób nie wskazuje do jakiego obiektu budowlanego lub do jakich robót budowlanych się odnosi. Dalej PWINB podniósł, że okoliczność, iż projektant uznał wykonanie muru oporowego za zgodne z rysunkiem zamiennym i zakwalifikował zmianę jako nieistotną nie jest wystarczająca do formułowania ocen przez PINB. Według PWINB kwestia wykonanego muru oporowego wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Mur ten stanowi oddzielny obiekt budowlany, do którego zastosowanie mają przepisy art. 36a P.b. Tym samym zastosowanie do przedmiotowego muru oporowego ma art. 36a ust 5 pkt 4 ww. ustawy, zgodnie z którym istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Projekt budowlany - zamienny stanowiący załącznik do decyzji Prezydenta Miasta Tarnobrzega z dnia 30 sierpnia 2019 r. zakładał m.in. zgodnie z opisem technicznym pkt 4.1 lit. b. "wykonanie muru oporowego chroniącego działki sąsiednie [...], [...] przed napływem wód opadowych". Zaprojektowano mur oporowy jako żelbetowy, grubości 30 cm, w kształcie litery L, zaizolowany 2 x Dysperbitem, zagłębiony względem terenu sąsiedniego około 60cm + warstwa chudego betonu 10 cm ( rys. nr Z-3 i nr Z-4 z czerwca 2019r.). Ze znajdującego się w aktach sprawy rysunku zmian muru oporowego rys. nr Z-3 ze stycznia 2020 r., zakwalifikowanych przez projektanta jako nieistotne, nie wynika aby w jakikolwiek sposób była zachowana funkcja izolacyjna, chroniąca działki sąsiednie nr [...], [...] przed napływem wód opadowych. Organ odwoławczy uznał, że powyższa kwestia wymaga wyjaśnienia. Przedstawiony przekrój A-A jest nieczytelny (wynika z niego, że tylko pod słupami betonowymi jest fundament betonowy na głębokości 1,0 m, a mur posadowiony jest na poziomie terenu sąsiada, brak jest przekroju przez przęsła betonowe). W świetle art. 36a P.b., to projektant dokonuje kwalifikacji zamierzonego odstąpienia jako istotne bądź nieistotne. Jednak kwalifikacja ta nie ma charakteru wiążącego dla organów nadzoru budowlanego, ponieważ do tych organów należy ocena prawidłowości dokonanej kwalifikacji w świetle zgromadzonego materiału dowodowego sprawy. Organ nadzoru budowlanego co do zasady zobligowany jest zbadać, czy budowa obiektu budowlanego lub jego części jest realizowana zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę lub ze zmianami nieodstępującymi w sposób istotny od tych warunków oraz z obowiązującymi przepisami. Zdaniem PWINB, w świetle zgromadzonego w aktach sprawy I instancji materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej przedstawionej na płycie CD i pendrivie, przekazanych organowi powiatowemu przez Prezydenta Miasta Tarnobrzega przy piśmie z dnia 1 września 2021 r. nr UAB- III.6740.2.42.2021, wraz z pismem R. K. i J. N. z dnia 27 sierpnia 2021 r. - kwalifikacja zmian pokazanych na rys. Z-3 ze stycznia 2020 r. w zakresie wykonania muru oporowego, dokonana przez projektanta jako zmiany nieistotne zgodnie z art. 36a P.b., budzi wątpliwość. Kwalifikacja ta wymagła więc wyjaśnienia.
E. O. i P. O. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie sprzeciw od decyzji PWINB z dnia 6 października 2022 r., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wydanie rażącej decyzji, tj.:
─ art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy decyzja PINB Miasta Tarnobrzeg z dnia 2 czerwca 2022 r. była w pełni prawidłowa, zasadna i konieczna i nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w całości, w tym nawet oględziny na gruncie, które nie wykazały żadnych nieprawidłowości. Uzasadnienie Organu II instancji jest w tym zakresie lakoniczne i niekompletne, albowiem organ nie wskazał jakich rzekomo "niezbędnych ustaleń" nie poczynił Organ I instancji,
─ art. 5, 6 , 7 i 8 i nast. K.p.a. w zw. z art. 10 K.p.a. co w stopniu oczywistym miało wpływ na wydanie błędnej, sprzecznej z przepisami prawa decyzji oraz wydanie nieprawidłowego rozstrzygnięcia przez dokonanie przez organ zupełnie nierzetelnej oceny materiału dowodowego, prowadzenia postępowania administracyjnego zupełnie stronniczo, bez uwzględnienia ich stanowiska, w konsekwencji doprowadzając do bezpodstawnego uchylenia decyzji PINB Miasta Tarnobrzeg z dnia 2 czerwca 2022 r. w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I Instancji, podczas gdy była ona w pełni zasadna i słuszna, wydana po przeprowadzonych oględzinach w dniu 13 maja 2022 r.
W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił sprzeciw uznając, że w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.
Sąd przywołując art. 138 § 2 K.p.a. w powiązaniu z art. 138 § 1 K.p.a. stwierdził, że rozstrzygnięcie kasatoryjne ma charakter wyjątkowy. Dopiero wówczas, gdy organ I instancji dopuści się naruszenia przepisów proceduralnych, przy czym braki postępowania dowodowego są istotne dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy i z uwagi na ich wagę i rozmiar nie mogą zostać uzupełnione w postępowaniu przed organem drugiej instancji, dopuszczalne jest uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej celem prowadzenia dalszego postępowania. Przy ocenie, czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. uwzględnić należy treść art. 136 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.
Sąd zauważył, że PWINB uchylając decyzję PINB wskazał, że organ nadzoru budowlanego z mocy ustawy Prawo budowlane jest zobowiązany do nadzoru i kontroli, czy obiekt budowlany lub jego część na etapie realizacji projektu, w trakcie robót budowlanych i przy utrzymywaniu obiektu budowlanego nie powoduje zagrożenia bezpieczeństwa ludzi, mienia, bądź środowiska - stosownie do stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania. Od wyniku tego rodzaju ustaleń zależy dalsza procedura. W przypadku bowiem wykrycia nieprawidłowości organ powiatowy zobligowany jest do dalszego prowadzenia postępowania w odpowiednim trybie. Sąd stwierdził, że analizując sprawę organ odwoławczy uznał, że nie ustalono w niej faktów przesądzających o wyniku sprawy.
Sąd wskazał, że PWINB słusznie zauważył, że przedmiot postępowania został przez PINB niewłaściwie określony, bowiem nie nawiązuje on do konkretnego obiektu czy robót budowlanych podjętych na działce nr ew. [...] w T., a stanowi tylko o zalewaniu działek nr ew [...] i [...] przez właściciela działki nr ew. [...]. Sąd zauważył, że właściwe określenie znajduje się wprawdzie w zawiadomieniu z dnia 4 maja 2022 r. (o przeprowadzeniu oględzin), gdzie organ podał, że sprawa dotyczy budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego z przyłączami oraz budowy muru oporowego, jednak nie znalazło to następnie odzwierciedlenia w rozstrzygnięciu, co należało ocenić jako nieprawidłowe. Jak stanowi art. 1 P.b., ustawa ta normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach. Przedmiot postępowania prowadzonego w oparciu na przepisach tego aktu musi więc wiązać się z konkretnym obiektem budowlanych czy też wykonywanymi robotami budowlanymi.
Sąd w pełni zaakceptował stanowisko PWINB, że kwestia wykonanego muru oporowego wymaga przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego.
W rozpatrywanej sprawie projekt przewidywał uprawnienie do wykonania robót budowlanych zgodnie z decyzją zmieniającą Prezydenta Miasta Tarnobrzega z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr UAB-III.6740.68.2019. Zdaniem PINB, w wyniku postępowania nie stwierdzono zmian w zakresie charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego - budynku mieszkalnego jednorodzinnego, o których mowa w art. 36a ust. 5 pkt 2 P.b., tj. powierzchni zabudowy, wysokości, długości lub szerokości, liczby kondygnacji; nie występuje też, żadna z pozostałych okoliczności czy przesłanek, wymienionych w punktach 1, 3-7 w/w przepisu, przesądzających o zaistnieniu istotnego odstąpienia w rozumieniu ustawowej definicji tego pojęcia określonej w art. 36a ust. 5 P.b.
Sąd zauważył, że w odniesieniu do muru oporowego organ I instancji wskazał, że w trakcie wykonywania robót budowlanych związanych z realizacją inwestycji inwestor wykonał mur oporowy, który zgodnie z art. 36a ust. 6 P.b. projektant zakwalifikował jako nieistotne odstąpienie od projektu, sporządzając rysunek zamienny. Zatem należało stwierdzić, że inwestycja realizowana jest zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę i zatwierdzonym tą decyzją projektem budowlanym oraz rysunkiem zamiennym.
Sąd wskazał, że PINB doszedł do wniosku, że ze względu na to, że przy realizacji inwestycji dotychczas nie wprowadzono zmian o charakterze istotnego odstąpienia od pozwolenia na budowę i zatwierdzonego projektu budowlanego, zasadnym było umorzyć w całości postępowanie administracyjne z powodu jego bezprzedmiotowości.
Sąd wskazał, że konstrukcje oporowe stanowią jeden z rodzajów obiektów budowlanych w postaci budowli, których wzniesienie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 -31 P.b. Następnie Sąd przywołał treść art. 36a ust. 1 P.b., który wskazuje przypadki istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę, na co należy uzyskać decyzję o zmianie pozwolenia na budowę wydaną przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.
Jak stanowi art. 36a ust. 6 P.b., to projektant dokonuje kwalifikacji zamierzonego odstąpienia od projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę, a w przypadku uznania, że jest ono nieistotne, dołącza do dokumentacji budowy odpowiednie informacje (rysunek i opis) dotyczące tego odstąpienia. Nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego, lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę oraz ponownego zgłoszenia.
Sąd zauważył, że w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że kwalifikacja dokonana przez projektanta nie ma charakteru wiążącego dla organów orzekających w sprawie. Błędne zatem uznanie przez projektanta, iż odstąpienie ma charakter nieistotny, nie wyklucza możliwości podjęcia przez organy budowlane przewidzianych prawem działań. Zatem to na organie orzekającym w sprawie spoczywa obowiązek dokonania oceny istotności odstąpienia od warunków udzielonego pozwolenia (tak np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 28.02.2019 r. II SA/Rz 1333/18, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 7.11.2019 r. IV SA/Po 631/19).
W sytuacji więc, gdy w warunkach danej sprawy nastąpiło odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę, kluczowe znaczenie sposobu rozpoznania tej sprawy ma wyjaśnienie charakteru tego odstąpienia, bowiem od tego zależą losy dalszego postępowania w sprawie tj. czy organ nadzoru budowlanego będzie zobowiązany do powzięcia dalszych czynności w ramach sprawowanego nadzoru czy też stwierdzi brak podstaw do tego. Skoro zaś kwestia ta jest tak ważna, to rolą organu jest powzięcie wszelkich koniecznych czynności celem ustalenia właściwego stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązują art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że z obowiązku powyższego, organ I instancji nie wywiązał się należycie. W ocenie Sądu ustalenia tego organu odnośnie do przedmiotowego muru oporowego są lakoniczne. PINB skoncentrował mianowicie swoją uwagę na fakcie dokonanej przez projektanta kwalifikacji zaistniałego w odniesieniu do tego obiektu odstępstwa jako nieistotnego. Sam nie poczynił jednakże jakichkolwiek rozważań co do tego, czy rzeczywiście decyzja projektanta jest prawidłowa. Tymczasem, w odwołaniu od poprzedniej decyzji organu I instancji (tj. z dnia 25 lutego 2021 r.), jak też w piśmie z dnia 1 grudnia 2021 r. R. K. i J. N. wskazywali, że mur oporowy nie jest wykonany zgodnie z projektem oraz, że nie zabezpiecza on należących do nich działek przed zalewaniem. PINB nie porównał znajdujących się w aktach sprawy rysunków dotyczących muru tj. rysunku Z-3 i Z-4 z czerwca 2019 r. oraz rysunku Z-3 ze stycznia 2020 r. Zasadnie zauważył PWINB, mur oporowy zaprojektowany został jako żelbetowy, grubości 30cm, w kształcie litery L, zaizolowany 2 x Dysperbitem, zagłębiony względem terenu sąsiedniego około 60 cm + warstwa chudego betonu 10 cm ( rys. nr Z-3 i nr Z-4 z czerwca 2019r.). Natomiast z rysunku zmian Z-3 ze stycznia 2020 r. nie wynika aby w jakikolwiek sposób była zachowana funkcja izolacyjna, chroniąca działki sąsiednie nr [...], [...] przed napływem wód opadowych. Przedstawiony przekrój A-A jest nieczytelny (wynika z niego, że tylko pod słupami betonowymi jest fundament betonowy na głębokości 1,0 m, a mur posadowiony jest na poziomie terenu sąsiada, brak jest przekroju przez przęsła betonowe).
Odnosząc się do zarzutu, że mur oporowy to konstrukcja, która zabezpiecza teren przed osuwaniem się ziemi, każdy więc obiekt pełniący taką funkcję jest murem oporowym, Sąd wskazał, że rzeczywiście, w orzecznictwie sądowym podnosi się, że decydujące znaczenie przy kwalifikowaniu muru jako oporowego ma funkcja jaką obiekt ten pełni. Konstrukcje oporowe mają zaś przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu, z terenu położonego wyżej. Sąd podkreślił, że nacisk na funkcję powyższego obiektu nie stoi jednak w sprzeczności z potrzebą ustalenia, czy funkcja ta jest faktycznie zachowana, a zatem, czy zaplanowana konstrukcja muru powoduje, że będzie on stanowił zabezpieczenie przed osuwaniem się ziemi, co w warunkach sprawy niniejszej przekłada się także na kwestię napływu wód opadowych.
Sąd uznał twierdzenie skarżących, że organ II instancji nie wskazał, jakich niezbędnych ustaleń w sprawie należy dokonać za całkowicie sprzeczne z treścią uzasadnienia decyzji z 6 października 2022 r., gdzie w dokładny sposób wyjaśniono, jakie fakty są dla sprawy istotne, co równocześnie uzasadniało konieczność wydania kasatoryjnego rozstrzygnięcia. PWINB zwrócił mianowicie uwagę na ważne dla sprawy ustalenia co do charakteru odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego zamiennego w zakresie budowy muru oporowego w kontekście m. in. dołączonej do sprawy dokumentacji fotograficznej.
W konsekwencji Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem skarżących, że pogląd organu odwoławczego jest niezrozumiały, bo kwalifikacja i wykonane prace nie budzą wątpliwości, co zostało już w sprawie stwierdzone w toku postępowania. Organ I instancji nie poczynił dostatecznych ustaleń w odniesieniu do obiektu w postaci muru oporowego w aspekcie kwalifikacji dokonanego w jego zakresie odstąpienia od projektu, a więc czy ma ono istotny czy nieistotny charakter, co z kolei determinuje dalszy sposób procedowania w sprawie. Z uwagi więc na wagę tego ustalenia Sąd stwierdził, że prawidłowo PWINB podniósł, że zaistniałe w sprawie wątpliwości należy wyjaśnić na etapie I instancji. Tym samym, jako zgodną z prawem Sąd ocenił wydaną decyzję kasatoryjną.
E. P. oraz P. P. wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Zarzucili mu naruszenie przepisów postępowania:
1. art. 5 K.p.a. , 6 K.p.a., 7 K.p.a., art 8 K.p.a. w zw z art. 10 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia spawy, co w stopniu oczywistym miało wpływ na wydanie błędnego, sprzecznego z przepisami prawa wyroku a w konsekwencji wydanie nieprawidłowego rozstrzygnięcia przez dokonanie przez WSA w Rzeszowie zupełnie nierzetelnej oceny materiału dowodowego, prowadzenia postępowania administracyjnego zupełnie stronniczo, bez uwzględnienia stanowiska skarżących, w konsekwencji doprowadzając do oddalenia bezpodstawnego uchylenia zaskarżonej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Tarnobrzeg z dnia 2.06.2022r. znak PINB.5141.19.2021 w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I Instancji, podczas gdy w/w decyzja z dnia 2 czerwca 2022r. umarzająca w całości postępowanie administracyjne w sprawie zalewania działek o nr ewid. [...] i [...] przez właściciela działki o nr ewid. [...] obr. [...] [...] w T., była w pełni zasadna i słuszna, wydana po przeprowadzonych oględzinach w dniu 13 maja 2022 r. W trakcie w/w oględzin stwierdzono, że na przedmiotowej działce nr ewid. [...] realizowana jest w oparciu o decyzję zmieniającą budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego z przyłączem kanalizacji sanitarnej, zalicznikowym przyłączem wody, z ziemnym odcinkiem instalacji gazowej i elektroenergetycznej na działkach nr ewid. [...] , [...] , [...] położonych w T. przy ul. [...] obr. [...]. Decyzją z dnia 30.08.2019 r. Zatwierdzono zmiany istotne w zakresie kubatury budynku m kształtu dachu, wysokości budynku, zmiany rzędnej posadowienia budynku i budowy muru oporowego.
W kwestii dotyczącej muru oporowego, został on zaprojektowany od strony północnej na długości 36 m , od strony zachodniej na długości 25,3 m. W projekcie zagospodarowania widnieje zapis, iż mur oporowy powinien być wyniesiony powyżej terenu projektowanego 10 cm. W projekcie dołączonym do opracowania podstawowego został zaprojektowany jako żelbetowy w kształcie litery L, posadowiony - zagłębiony względem terenu sąsiedniego 60 cm. Mur ten został wykonany w oparciu o rysunek zamienny zakwalifikowany przez projektanta jako zmiana nieistotna. Zgodnie z art. 36a ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane "nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego, lub innych warunków decyzji o pozwoelniu na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę oraz ponownego zgłoszenia". W trakcie wykonywania robót budowlanych związanych z realizacją inwestycji, inwestor wykonał mur oporowy, który zgodnie z art. 36a ust 6 projektant zakwalifikował jako zmiany nieistotne, sporządzając rysunek zamienny. Inwestycja realizowana jest zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę i zatwierdzonym tą decyzją projektem budowlanym oraz rysunkiem zamiennym. Mur oporowy jest konstrukcją, która zabezpiecza teren przed osuwaniem się ziemi. Każdy obiekt pełniący taką funkcję jest murem oporowym. Jeśli obiekt jest nie tylko ogrodzeniem, ale jego głównym zadaniem jest zabezpieczenie gruntu przed osuwaniem się (po obu stronach ogrodzenia-muru oporowego teren jest na różnych poziomach) pozwolenie na budowę jest konieczne. Powyższe potwierdza wiele orzeczeń sądowych, np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygnaturze II OSK 1711/14: "oceny budowli jako muru oporowego nie zmienia to, że dodatkowo pełni on funkcję podmurówki pod ogrodzeniem ani też to, że jest on wymurowany na granicy działek, co wskazywałoby na połączenie dodatkowo funkcji oporowej z funkcją ochronną, zabezpieczającą przed dostępem osób trzecich na teren nieruchomości inwestycyjnej, czyli takiej funkcji, którą zwykle pełni ogrodzenie". Podobnie wypowiada się NSA w wyrokach o sygnaturze: akt II OSK 1371/05, akt II OSK 1801/12, a także sądy wojewódzkie w orzeczeniach o sygnaturze IV SA/Po 780/15, II SA/Kr 704/08, czy też II SA/Go 53/15:
"Konstrukcje oporowe czy też mury oporowe mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu, z terenu położonego wyżej, podczas gdy ogrodzenia oddzielają od siebie części terenu. Jeżeli dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, na co może wskazywać również charakter użytych do jej wzniesienia materiałów zapewniających stabilność - należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Z punktu widzenia prawa budowlanego obiekt budowlany należy kwalifikować, przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie, czyli funkcję jaką ma pełnić. Nie ma przy tym znaczenia, że inwestor może traktować sporny obiekt usytuowany pomiędzy dwoma działkami jako ogrodzenie. Nawet jeśli obiekt postawiony na granicy działki i będący murem oporowym, pełni jednocześnie funkcję ogrodzenia, nie korzysta on ze zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę".
2. art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Tarnobrzeg z dnia 2 czerwca 2022r , znak PINB.5141.19.2021 była w pełni prawidłowa, zasadna i konieczna. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art 138 par. 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, podczas gdy zgodnie z ww. przepisem "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy." Decyzja z dnia 2 czerwca 2022 r. nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w całości, w tym nawet oględziny na gruncie, które nie wykazały żadnych nieprawidłowości. Uzasadnienie decyzji organu II Instancji, jak i WSA w Rzeszowie jest w tym zakresie lakoniczne i niekompletne albowiem organ wskazuje na łamach zaskarżonej decyzji, że PINB Miasta Tarnobrzeg przeprowadził przedmiotowe postępowanie z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. nie dokonując niezbędnych ustaleń w celu zebrania kompletnego materiału dowodowego.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie zaskarżonej decyzji i wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie. Skarżący kasacyjnie wystąpili o rozpozanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za I i II instancję.
W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację, która zdaniem skarżących kasacyjnie czyni postawione przez nich zarzuty uzasadnionymi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z kolei zgodnie z treścią art. 193 P.p.s.a. zdanie drugie uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Zgodnie z art. 182 § 2a P.p.s.a. NSA rozpatrywał skargę kasacyjną od wyroku oddalającego sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym. Wobec tego okoliczność zrzeczenia się przez skarzących kasacyjnie przeprowadzenia rozprawy nie miała znaczenia dla trybu rozpozania sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna E. P. i P. P. nie zasługuje na uwzględnienie.
Zauważyć należy, że przedmiotem oceny dokonanej w zaskarżonym wyroku była decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Charakter i zakres zaskarżonej decyzji tj. decyzji kasatoryjnej, która powoduje przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji z uwagi na dostrzeżone uchybienia w jego postępowaniu wskazuje, że decyzja ta nie wypowiada się odnośnie do materialnoprawnych podstaw wydania decyzji. Nie mówi ona o słuszności lub jej braku wydania przez organ takiego czy innego rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach strony bowiem przeprowadzone postępowanie miało wady a to uniemożliwiało wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia lub zakończenia postępowania w inny sposób (umorzenia postępowania). Zatem w tym postępowaniu Sąd nie bada jak powinny zostać ukształtowane określone prawem obowiązki czy prawa stron i czy organy uczyniły to prawidłowo mając na uwadze odnośne przepisy. Sąd ma ocenić wyłącznie czy zaistniały wskazane w art. 138 § 2 K.p.a. procesowe podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej tj. czy postępowanie przed organem I instancji było wadliwe pod względem przepisów procesowych, które je regulują i czy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Podkreślić należy, że przedmiotem rozważań Sądu I instancji powinny być wyłącznie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu odwoławczym decyzji kasatoryjnej. Ocena Sądu I instancji w ramach badania zasadności wniesionego sprzeciwu powinna ograniczać się wyłącznie do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.
W myśl postanowień art. 138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W ocenie NSA, żaden z podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów niezasługiwał na uwzględnienie. Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 K.p.a. oddalając sprzeciw stosownie do art. 151a § 1 P.p.s.a. Nie można podzielić stanowiska skarżących kasacyjnie, że w okolicznościach sprawy wydanie decyzji kasatoryjnej było wadliwe a stan faktyczny w sprawie został ustalony zgodnie z przepisami regulującymi postępowanie dowodowe tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Sąd I instancji słusznie podzielił stanowisko organu odwoławczego, że dla rozstrzygnięcia istoty sprawy w zakresie kwalifikacji budowy muru oporowego jako istotnego odstępstwa od projektu zagospodarownia działki lub terenu, które prowadziłoby do zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany (art. 36a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane) Oragn I instancji nie przeprowadził wyczerpującego postępowania wyjaśniającego. Skoro tak to doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i należało decyzję o umorzeniu postępowania uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania jak stanowi art. 138 § 2 K.p.a.
Sąd ani organ odwoławczy nie rozpatrywał kwestii czy wykonany mur oporowy jest w istocie murem oporowym z uwagi na pełnioną przez niego faktycznie funkcję, toteż argumentacja skargi kasacyjnej w powyższym zakresie nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy. Nikt nie kwestionował, że w sprawie wybudowano mur oporowy. Kwestionowano tylko ustalenia organu I instancji, który za projektantem, bezkrytycznie uznał, że przedmiotowy mur oporowy wykonany został w warunkach nieistotnego odstąpienia od projektu zagospodarowania działki lub terenu.
W sytuacji kiedy kwestionuje się spełnienie przez wzniesiony mur oporowy ustaleń zmienionego projektu budowlanego należałoby przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające i zgromadzić dowody, które potwierdzą lub zaprzeczą twierdzeniom o wybudowaniu go w sposób kwalifikujący go jako istotne odstąpienie od projektu budowlanego zamiennego z art. 36 § 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.
Takie wniosek organu odwoławczego w realiach sprawy jest jak najbardziej uzasadniony bowiem z uzasadnienia decyzji organu I instancji i zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika by PINB porównał znajdujące się w aktach sprawy rysunki dotyczące muru tj. rysunek Z-3 i Z-4 z czerwca 2019 r. oraz rysunek Z-3 ze stycznia 2020 r. Projekt wskazuje, że mur oporowy zaprojektowany został jako żelbetowy, grubości 30 cm, w kształcie litery L, zaizolowany 2 x Dysperbitem, zagłębiony względem terenu sąsiedniego około 60cm + warstwa chudego betonu 10 cm (rys. nr Z-3 i nr Z-4 z czerwca 2019 r.). Zestawienie tych danych z rysunkiem zmian Z-3 ze stycznia 2020 r. nasuwa uzasadnioną i niewyjaśnioną przez organ I instancji wątpliwość czy faktycznie wykonany mur oporowy spełnia zaprojektowaną funkcję izolacyjną, chroniącą działki sąsiednie nr [...], [...] przed napływem wód opadowych. W istociwe przedstawiony przekrój A-A jest nieczytelny (wynika z niego jedynie, że pod słupami betonowymi jest fundament betonowy na głębokości 1,0 m, a mur posadowiony jest na poziomie terenu sąsiada, brak jest przekroju przez przęsła betonowe). Z uwagi na powyższe organ I instancji powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające czy pod przęsłąmi betonowymi fundament spełnia projektowany wymóg zagłębienia w terenie na głębokość 60 cm i zaizolowania 2 x Dysperbitem, czy jest gruby na 30 cm. Ustalenia w tym zakresie są konieczne by wobec zgłaszanych uwag odnośnie do zalewania sąsiedniej działki wodami opadowymi jednoznacznie stwierdzić czy mur został wykonany zgodnie z przedłożonym projektem zamiennym. To kwestia kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy i w braku tego rodzaju ustaleń PINB zasadne było stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania i wydanie decyzji kasatoryjnej z art. 138 § 2 K.p.a.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd słusznie uznał sprzeciw za chybiony bo zaistniały podstawy aby decyzję organu I instancji uchylić z uwagi na powyższe braki w postępowaniu wyjaśniającym zasadnicze dla sprawy kwestie.
Kluczowe znaczenie dla sposobu rozpoznania tej sprawy miało zatem wyjaśnienie charakteru tego odstąpienia. Jeśli organ dojdzie do wniosku, że jednak są to odstąpienia istotne to organ zainicjuje postępowanie legalizacyjne bowiem inwestor wybudował ów mur bez wymaganego pozwolenie na budowę. Niewątpliwie od tego zależą losy dalszego postępowania w sprawie tj. czy organ nadzoru budowlanego będzie zobowiązany do powzięcia dalszych czynności w ramach sprawowanego nadzoru czy też stwierdzi brak podstaw do tego.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji słusznie podzielił stanowisko organu odwoławczego, że wadliwie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia czy przy budowie muru oporowego doszło do istotnego odstąpienia od projektu zagospodarowania terenu uzasadniało wydanie decyzji kasatoryjnej. Nie może być tak, że organ nadzoru budowlanego bezkrytycznie zawierzył kwalifikacji charakteru odstąpienia od projektu zgłaszającemu je projektantowi, zwłaszcza gdy w sprawie sygnalizowane było, że mur nie posiada zagłębienia w terenie poniżej działki sąsiedniej na 60 cm i został posadowiony na gruncie. W związku z tym należało ustalić czy czasem zgłaszane zalewanie działki sąsiedniej wodami opadowymi nie jest spowodowane wadliwym, niezgodnym z projektem wykonaniem muru. Jeśli ta okoliczność potwierdzi się, to mur ten wbrew swojej funkcji nie będzie zabezpieczał przed przepływem wód z działki inwestora na nieruchomości sąsiednie, a to jest istotnym odstąpieniem od projektu zagospodarowania działki gdyż zwiększa się obszar oddziaływania wybudowanego obiektu (muru) poza działkę, na której on został zaprojektowany.
Wobec powyższego uznać należy, że Sąd I instancji oddalając sprzeciw na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a. postąpił prawidłowo bowiem w istocie braki w postępowaniu organu I instancji uprawniały organ odwoławczy do wydania decyzji kasatoryjnej. Dotychczasowe ustalenia sprowadzające się do przyjęcia bezkrytycznie oceny odstępstwa w postaci wybudowania muru oporowego jako nieistotnego były niewystarczające dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Na pewno bez ustaleń w powyższym zakresie nie można uznać, że postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Zgodność inwestycji z udzielonym pozwoleniem zamiennym nie została potwierdzona zgromadzonym materiałem dowodowym. Stanowiło to naruszenie przepisów postępowania, które prowadziły do wyjaśnienia sprawy, zatem miały istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wobec tego Sąd i organ odwoławczy prawidłowo uznali, że zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. było uzasadnione w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów, uznając, że Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego miał podstawy do wydania decyzji kasacyjnej, a Sąd do oddalenia sprzeciwu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 151a § 2 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI