II OSK 445/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-16
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanenadzór budowlanyrozbiórkawstrzymanie robótdecyzjaskarga kasacyjnaNSAocieplenie elewacjigranica działki

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu rozbiórki ocieplenia elewacji, uznając, że wykonano je po wstrzymaniu robót budowlanych.

Skarżący kasacyjnie kwestionował wyrok WSA, który oddalił jego skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę ocieplenia elewacji. Zarzucał m.in. błędną wykładnię przepisów Prawa budowlanego i naruszenie procedury. NSA uznał skargę za niezasadną, podkreślając, że wykonanie robót po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych uzasadnia nakaz rozbiórki, a decyzja o wejściu na teren sąsiedniej nieruchomości nie uprawniała do kontynuowania prac wstrzymanych postanowieniem.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z.R. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta uchyliła decyzję PINB i nakazała skarżącemu rozbiórkę ocieplenia elewacji budynku, wykonanego po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Skarżący zarzucał m.in. błędną wykładnię art. 50a pkt 2 Prawa budowlanego, naruszenie zasady praworządności oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez brak przeprowadzenia dowodów. NSA uznał zarzuty za niezasadne. Stwierdził, że naruszenie art. 106 § 1 i 2 p.p.s.a. nie miało miejsca, gdyż sprawa była rozpoznawana na posiedzeniu niejawnym. Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. również uznano za nieuzasadniony, wskazując, że przeprowadzenie dowodu uzupełniającego jest uprawnieniem sądu, a wnioskowane dowody dotyczyły kwestii spornych między stronami, które nie wymagały dowodzenia. NSA podkreślił, że art. 50a pkt 2 Prawa budowlanego nakazuje organom nadzoru budowlanego wydać decyzję o rozbiórce, gdy roboty wykonano po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu, a wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania takiego postanowienia. Sąd odrzucił argumentację skarżącego, że decyzja o wejściu na teren sąsiedniej nieruchomości uprawniała do wykonania robót, wskazując, że miała ona charakter wyłącznie administracyjny i nie stanowiła aktu uprawniającego do prowadzenia prac wstrzymanych postanowieniem. Ostatecznie NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wykonanie robót po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, nawet jeśli wniesiono na nie zażalenie, uzasadnia wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę części obiektu wykonanej po doręczeniu postanowienia.

Uzasadnienie

Wniesienie zażalenia na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie wstrzymuje jego wykonania. Przepis art. 50a pkt 2 Prawa budowlanego ma na celu przeciwdziałanie ignorowaniu przez inwestorów nakazów wstrzymania robót i wymaga stanowczej reakcji organu nadzoru budowlanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.b. art. 50a § pkt 2

Ustawa Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki części obiektu budowlanego wykonanego po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.

Pomocnicze

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zarzut naruszenia zasady praworządności oraz zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.

p.b. art. 47 § ust. 2

Ustawa Prawo budowlane

Decyzja o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości.

p.b. art. 50 § ust. 1

Ustawa Prawo budowlane

Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych.

p.b. art. 50 § ust. 2 pkt 2

Ustawa Prawo budowlane

Wymóg wykonania niezbędnych zabezpieczeń.

p.p.s.a. art. 106 § § 1, 2 i 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy dotyczące przebiegu rozprawy i dowodów uzupełniających.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki nieważności postępowania.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji organu odwoławczego.

k.p.a. art. 143

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Skutki prawne zażalenia.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 50a pkt 2 w zw. z art. 47 ust. 2 p.b. oraz w zw. z art. 2 Konstytucji. Naruszenie przepisów postępowania przez brak przeprowadzenia dowodu z wyciągu z dziennika budowy i akt spraw sądowych (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Naruszenie przepisów postępowania przez brak dogłębnej analizy zarzutów skargi, w tym naruszenia zasady proporcjonalności (art. 106 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Godne uwagi sformułowania

warunkiem, by Sądowi I instancji można było postawić zarzut uchybienia w jakimkolwiek zakresie ww. przepisowi, jest rozpoznanie przez sąd sprawy ze skargi na zaskarżony akt na rozprawie. dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu, stąd brak przeprowadzenia dowodu zasadniczo nie może być traktowany jako naruszenie prawa procesowego ważące na wyniku sprawy. w piśmiennictwie w tym kontekście zauważa się, że postanowienie administracyjne staje się skuteczne z chwilą jego doręczenia lub ogłoszenia, jego skutki prawne nie są zatem uzależnione od uzyskania przez ten akt innych właściwości, zwłaszcza cechy ostateczności, chyba że tak stanowi przepis szczególny. Tak ukształtowane aksjologiczne uzasadnienie wprowadzenia do obowiązującego porządku prawnego art. 50a p.b. determinuje kierunek wykładni tego przepisu. Decyzja, o której mowa w art. 47 ust. 2 p.b., organ administracji architektoniczno-budowlanej na wniosek inwestora rozstrzyga wyłącznie o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, jeżeli wykonanie prac przygotowawczych lub robót budowlanych tego wymaga.

Skład orzekający

Tomasz Zbrojewski

przewodniczący

Paweł Miładowski

sędzia

Grzegorz Antas

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wstrzymania robót budowlanych, skutków prawnych postanowień o wstrzymaniu, a także zakresu i znaczenia decyzji o wejściu na teren sąsiedniej nieruchomości."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wykonania robót po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu, z uwzględnieniem specyfiki prawa budowlanego i postępowania sądowoadministracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu wykonania robót budowlanych z naruszeniem przepisów, co może być interesujące dla właścicieli nieruchomości i wykonawców. Wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne i materialne w prawie budowlanym.

Wykonanie robót po wstrzymaniu przez nadzór budowlany? Sąd NSA wyjaśnia, co grozi inwestorowi.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 445/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Paweł Miładowski
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Sz 630/22 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2022-10-20
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 47 ust. 2, art. 50a pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 106 § 1, 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 października 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 630/22 w sprawie ze skargi Z.R. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 maja 2022 r. nr WOA.7722.101.2020.RK w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 20 października 2022 r., II SA/Sz 630/22 oddalił skargę Z.R. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: ZWINB) z 12 maja 2022 r., nr WOA.7722.101.2020.RK, którą wskazany organ w wyniku rozpoznania odwołań wniesionych przez skarżącego oraz J.R., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a., uchylił w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego [...] (dalej: PINB) z 15 lipca 2021 r., znak PINB.5150.21.2020.IP i nakazał skarżącemu jako inwestorowi na podstawie art. 50a pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333), dalej: p.b., rozbiórkę ocieplenia elewacji ściany szczytowej budynku nr 5 usytuowanego na działce nr ew. [...], obręb [...], przy ul. [...] w K. bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią nr ew. [...] , obręb [...], powyżej połaci dachu budynku nr 7 usytuowanego na sąsiedniej nieruchomości przy ul. [...], na odcinku od osi C do krawędzi ściany szczytowej w osi A, od strony ulicy [...], wyjaśniając równocześnie, że oznaczenie osi C i osi A budynku odpowiada treści załączników nr 1 i nr 2 do protokołu oględzin PINB z 14 marca 2022 r., stanowiących załączniki nr 1 i nr 2 decyzji pozostające jej integralną częścią.
Z.R. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a.:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego przez:
1) błędną wykładnię art. 50a pkt 2 w zw. z art. 47 ust. 2 p.b. oraz w zw. z art. 2 Konstytucji - naruszenie zasady praworządności oraz naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony - poprzez nakazanie inwestorowi rozebrania części obiektu budowlanego, pomimo że ta część obiektu budowlanego została wykonana na podstawie natychmiast wykonalnej i zakreślającej termin tylko siedmiu dni na wykonanie decyzji Prezydenta Miasta [...] z 30 czerwca 2020 r., nr A-I-7.6740.117.2020.MW orzekającej o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości celem wykonania właśnie prac objętych nakazem rozbiórki;
2) błędną wykładnię art. 50a pkt 2 p.b. poprzez orzeczenie nakazu rozbiórki, pomimo że we wcześniejszym postanowieniu wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 p.b., tj. postanowieniu z 29 maja 2020 r. brak było pouczenia, że postanowienie jest natychmiast wykonalne;
3) błędną wykładnię art. 50a pkt 2 p.b. poprzez orzeczenie nakazu rozbiórki, pomimo że po wcześniejszym postanowieniu wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 p.b., tj. postanowieniu z 29 maja 2020 r. nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego ani naprawczego mającego na celu rozstrzygnięcie co do dalszych losów realizowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego;
II. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 106 § 3 p.p.s.a. przez brak przeprowadzenia dowodu z wyciągu z dziennika budowy na okoliczność, że kwestionowane roboty wykonane były wyłącznie w dniach 8 i 9 lipca 2020 r., tj. w okresie wykonalności decyzji Prezydenta Miasta [...] pozwalającej wejść na teren sąsiedni i że były niezbędne do zabezpieczenia ściany, a także brak przeprowadzenia dowodów z akt spraw sądowych wskazanych w skardze do Sądu I instancji oraz w piśmie procesowym z 17 października 2022 r. na okoliczność negatywnej postawy J.R, wobec przedmiotowej decyzji, niemożności porozumienia się stron, a co za tym idzie niewykonalności decyzji nakazującej rozbiórkę;
2) art. 106 § 1 i 2 p.p.s.a. przez brak dogłębnej analizy zarzutów podniesionych w skardze, w tym zarzutu naruszenia zasady proporcjonalności.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji z zaleceniem uchylenia wcześniejszej decyzji PINB i umorzenia postępowania administracyjnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji ZWINB oraz poprzedzającej ją decyzji PINB z zaleceniem umorzenia postępowania administracyjnego, a także zasądzenie kosztów postępowania, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J.R. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego na uzasadnionych podstawach.
Pozbawiony skuteczności jest zarzut naruszenia art. 106 § 1 i 2 p.p.s.a. Powołana przez skarżącego regulacja prawna określa przebieg rozprawy. Zgodnie z nim, po wywołaniu sprawy rozprawa powinna zostać rozpoczęta od sprawozdania sędziego, który zwięźle powinien przedstawić na podstawie akt stan sprawy ze szczególnym uwzględnieniem zarzutów skargi. Po złożeniu wskazanego sprawozdania, strony uprawnione są do zgłoszenia ustnie swoich żądań i wniosków oraz złożenia wyjaśnień. Przewodniczący powinien udzielić podczas rozprawy również głosu pozostałym stronom według ustalonej przez siebie kolejności. Pozostawiając na boku argumentację, która zdaniem skarżącego ma uzasadniać naruszenie przez Sąd I instancji art. 106 § 1 i 2 p.p.s.a., a w konsekwencji ocenę zasadności sformułowanych w niej wniosków odwołujących się do braku dogłębnej analizy przez Sąd I instancji zarzutów podniesionych w skardze, nie może ulegać wątpliwości, że warunkiem, by Sądowi I instancji można było postawić zarzut uchybienia w jakimkolwiek zakresie ww. przepisowi, jest rozpoznanie przez sąd sprawy ze skargi na zaskarżony akt na rozprawie. Zaskarżony wyrok z 20 października 2022 r. został tymczasem wydany po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym złożonej przez skarżącego skargi na decyzję ZWINB z 12 maja 2022 r., zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 23 września 2022 r., który w świetle akt skierował ww. sprawę na posiedzenie niejawne wobec pouczenia stron i uczestników postępowania na podstawie zarządzenia z 5 sierpnia 2022 r. o warunkach przeprowadzenia rozprawy (zdalnej) i braku zgłoszenia przez zainteresowanych żądania rozpatrzenia skargi w powyższej formie. W tej sytuacji, skoro wskazany w podstawie skargi kasacyjnej przepis nie podlegał w postępowaniu zastosowaniu, nie było możliwe jego naruszenie.
Niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 p.p.s.a. łączony z niedopuszczeniem przez Sąd I instancji wnioskowanych przez stronę w skardze dowodów. Powołany przez skarżącego przepis stanowi, że sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przewidzianą w art. 106 § 3 p.p.s.a. możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu należy rozumieć jako odnoszącą się do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, a nie do sytuacji wystąpienia wątpliwości związanych z ustaleniami zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Postępowanie dowodowe i dokonywanie w jego trakcie ustaleń faktycznych przez sąd administracyjny jest dopuszczalne jedynie w powyższym zakresie. Podzielić należy przy tym ten pogląd prezentowany w dotychczasowym orzecznictwie, zgodnie z którym z przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu, stąd brak przeprowadzenia dowodu zasadniczo nie może być traktowany jako naruszenie prawa procesowego ważące na wyniku sprawy (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2023 r., II OSK 2769/20; wyrok NSA z 22 maja 2023 r., II OSK 203/23).
Argumentacja dostrzegająca w zaniechaniu Sądu I instancji wadliwość, która powinna prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku oddalającego skargę na decyzję ZWINB, pomija powyższe, abstrahuje przy tym od oceny, czego zgłoszone wnioski dowodowe dotyczyły i czy w świetle dyspozycji art. 106 § 3 p.p.s.a. mogły podlegać one uwzględnieniu, jako że powinny być uznane za niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości zaistniałych w sprawie, nie powodując nadmiernego przedłużenia postępowania. Przeprowadzenie takiej analizy przez autora skargi kasacyjnej tymczasem było konieczne, albowiem pozwalałaby ona dostrzec, że wnioskowane dowody w żaden sposób nie mogły być traktowane jako realizujące funkcję, której służyć ma w założeniu norma art. 106 § 3 p.p.s.a. Z treści skargi (pisma z 13 czerwca 2022 r.) wynika, że pełnomocnik skarżącego wystąpił o przeprowadzenie dowodu z wyszczególnionych przez siebie dokumentów na okoliczność "skonfliktowania stron, negatywnej postawy J.R. do przedmiotowej inwestycji, jego postawy roszczeniowej i niemożliwości porozumienia się", jak też dysponowania wykonalną decyzją Prezydenta Miasta [...], tym niemniej to, iż w sprawie występują sporne interesy stron, jak i to, że skarżący pozostawał adresatem wydanej na podstawie art. 47 ust. 2 i 3 p.b. decyzji organu administracji architektoniczno-budowlanego (decyzja Prezydenta Miasta [...] z 30 czerwca 2020 r., znak A-I-7.6740.117.2020.MW), podobnie jak wpisy w dzienniku budowy, były okolicznościami niewymagającymi dowodzenia przed Sądem I instancji, jako że wynikały z treści materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy zakończonej decyzją ZWINB.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest usprawiedliwiony zarzut skargi kasacyjnej dotyczący posłużenia się przez Sąd I instancji w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji błędną wykładnią art. 50a pkt 2 p.b. Przepis ten stanowi, że organ nadzoru budowlanego w przypadku wykonywania robót budowlanych - pomimo wstrzymania ich wykonywania postanowieniem, o którym mowa w art. 50 ust. 1 p.b., nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę części obiektu budowlanego wykonanego po doręczeniu postanowienia albo doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu poprzedniego. Z przepisu art. 50a pkt 2 p.b. wynika, że możliwość zastosowania przewidzianej w nim sankcji uzależniona jest od ustalenia, iż roboty wykonane zostały po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych. Należy mieć na uwadze, że wniesienie zażalenia na postanowienie, inaczej niż złożenie przez stronę odwołania, nie wstrzymuje wykonania ww. aktu (art. 143 k.p.a.). Zgodnie z wolą ustawodawcy nie obowiązuje w tym przypadku tzw. zasada suspensywności (bezwzględnej). W piśmiennictwie w tym kontekście zauważa się, że postanowienie administracyjne staje się skuteczne z chwilą jego doręczenia lub ogłoszenia, jego skutki prawne nie są zatem uzależnione od uzyskania przez ten akt innych właściwości, zwłaszcza cechy ostateczności, chyba że tak stanowi przepis szczególny (por. G. Łaszczyca, Skuteczność i wykonalność postanowienia administracyjnego w ogólnym postępowaniu administracyjnym, ST 2010, nr 9, s. 68-70). Przyjęcie takiego rozwiązania uzasadnia się dążeniem ustawodawcy do przeciwdziałania wykorzystywaniu instytucji zażalenia do przewlekania postępowania (tenże [w:] System prawa administracyjnego procesowego. Weryfikacja rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym ogólnym, Tom II część 5, red. B. Adamiak, Warszawa 2019, s. 295). Powyższa reguła oznacza, że wniesienie zażalenia na wydane na podstawie art. 50 ust. 1 p.b. postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie wstrzymuje skuteczności tego postanowienia. Akt ten z chwilą doręczenia wiążąco wyznacza sytuację prawną podmiotu prowadzącego roboty budowlane, który powinien bezzwłocznie je przerwać, podporządkowując się równocześnie wymaganiu dotyczącemu wykonania niezbędnych zabezpieczeń w zakresie określonym w art. 50 ust. 2 pkt 2 p.b., pod groźbą zastosowania sankcji przewidzianej w art. 50a pkt 2 p.b. Przeszkodą do jej uruchomienia w sytuacji wykonywania robót budowlanych – pomimo wstrzymania ich – nie jest, jak to zostało już zaznaczone, okoliczność związana z tym, że pozostające w obrocie prawnym postanowienie organu nadzoru budowlanego ma charakter nieostateczny z uwagi na wniesienie na nie zażalenia, bądź też, iż dla jego adresata mogły nie być wiadome wywierane przez tenże akt skutki ze względu na niezapoznanie się z treścią art. 143 k.p.a.
W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym trafnie podkreśla się, że regulacja obligująca organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę części obiektu budowlanego wykonanego po doręczeniu postanowienia albo doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu poprzedniego została wprowadzona do p.b. z dniem 11 lipca 2003 r. przez art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718) w związku z licznymi przypadkami ignorowania przez inwestorów nakazów wstrzymania robót budowlanych (budowy). Tak ukształtowane aksjologiczne uzasadnienie wprowadzenia do obowiązującego porządku prawnego art. 50a p.b. determinuje kierunek wykładni tego przepisu. Opisane w hipotezie ww. przepisu zachowanie inwestora powinno się spotkać ze stanowczą reakcją ze strony organu powołanego do strzeżenia porządku prawnego w budownictwie (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2022 r., II OSK 2839/19; wyrok NSA z 26 maja 2020 r., II OSK 1498/19; wyrok NSA z 23 marca 2022 r., II OSK 963/21; wyrok NSA z 20 stycznia 2022 r., II OSK 766/19). Kategoryczne sformułowanie art. 50a pkt 2 p.b. oznacza, że organy nadzoru budowlanego są zobowiązane do wydania decyzji na podstawie tego przepisu za każdym razem, gdy zostanie stwierdzone kontynuowanie robót budowlanych, pomimo wydania postanowienia o ich wstrzymaniu. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że taka właśnie sytuacja wystąpiła w kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie. Konieczne jest przy tym podkreślenie, że granice sprawy załatwionej decyzją z 12 maja 2022 r. były kształtowane przesłankami orzeczonego wobec skarżącego nakazu rozbiórki na podstawie art. 50a pkt 2 p.b., wobec czego poza zakresem tejże sprawy, a w konsekwencji i bez wpływu na jej wynik, pozostają te zaznaczone w skardze kasacyjnej zagadnienia, które, tak jak dalszy tok procedury naprawczej dotyczącej prowadzonych przy budynku robót, jedynie pośrednio wiążą się z przedmiotem niniejszego postępowania. Nie może ulegać wątpliwości, że możliwość zakończenia tejże procedury uzależniona jest od zastosowania się przez skarżącego do skierowanego do niego zaskarżoną decyzją nakazu, przy czym samo prowadzenie w sprawie postępowania i zakończenie go kwestionowaną decyzją nie pozostawało bezprzedmiotowe, jako że został w niej spełniony warunek, o którym mowa w art. 50 ust. 4 p.b., skutkujący tym, iż postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych nie utraciło ważności po upływie 2 miesięcy od dnia jego doręczenia (decyzja PINB z 31 lipca 2020 r., znak PINB.5150.21.2020.IP).
Nieporozumieniem jest łączenie w sprawie dopuszczenia się przez Sąd I instancji błędnej wykładni art. 50a pkt 2 p.b. z art. 47 ust. 2 p.b. i art. 2 Konstytucji. Twierdzenie, że ZWINB wadliwie nakazał rozbiórkę ocieplenia elewacji ściany szczytowej budynku, podczas gdy miała ona zostać wykonana "na podstawie natychmiast wykonalnej i zakreślającej termin tylko siedmiu dni na wykonanie" decyzji Prezydenta Miasta [...] z 30 czerwca 2020 r., przypisuje ww. decyzji błędne znaczenie prawne. W decyzji, o której mowa w art. 47 ust. 2 p.b., organ administracji architektoniczno-budowlanej na wniosek inwestora rozstrzyga wyłącznie o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, jeżeli wykonanie prac przygotowawczych lub robót budowlanych tego wymaga. Powyższa decyzja nie stanowiła w niniejszej sprawie aktu uprawniającego skarżącego do prowadzenia spornych robót budowlanych, ponieważ jej sens prawny sprowadzał się wyłącznie do administracyjnego określenia zasad, z zachowaniem których było możliwe prowadzenie na terenie nieruchomości sąsiedniej (działki nr ew. [...], obręb [...]) robót budowlanych na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z 23 czerwca 2017 r., nr 215/2017 zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej skarżącemu pozwolenia na budowę budynku usługowego. Z racji jednak na fakt, że wykonywane przez skarżącego na podstawie powyższego pozwolenia na budowę roboty budowlane w zakresie, w jakim obejmowały wykonanie docieplenia ściany szczytowej ww. budynku, zostały wstrzymane postanowieniem PINB z 29 maja 2020 r., znak PINB.5150.21.2020.IP, skutek prawny wynikający z rozstrzygnięcia zamieszczonego w decyzji z 30 czerwca 2020 r. nie mógł zostać zrealizowany w innym wymiarze, niż odnoszącym się wyłącznie do wykonania niezbędnego zabezpieczenia pasa płyt dociepleniowych nad dachem budynku, które nie zostały przymocowane kołkami, ponieważ prowadzenie robót w pełnym zakresie wymagało doprowadzenia do uchylenia postanowienia z 29 maja 2020 r. przez organ zażaleniowy w następstwie jego skutecznego zaskarżenia przez skarżącego w drodze wniesienia zażalenia, albo wstrzymania wykonania przez PINB tego postanowienia na wniosek strony, co dopuszcza treść dyspozycji art. 143 k.p.a.
Na gruncie analizowanych przepisów brak jest podstaw do uznawania, że skarżący pozostawał adresatem "dwóch równoległych orzeczeń", które rozstrzygały kwestię dopuszczalności wykonywania spornych robót budowlanych przy obiekcie, nie zachodzą również warunki, by stan rzeczy, jaki w sprawie miał miejsce wobec podjętych przez skarżącego samowolnie działań, poddawać ocenie, która nakazywałaby konfrontować ze sobą, jak wskazał skarżący, dwa punkty widzenia – pierwszy, który jest określany przez niego jako przyjmowany "po fakcie na spokojnie", oraz ten, który musi uwzględniać wymogi chwili, z uwagi na to, że skarżący zobowiązany był, jak akcentuje, "działać natychmiast". O ile za niecierpiącym zwłoki wykonaniem określonym robót budowlanych, które zostały wstrzymane postanowieniem, mógłby przemawiać wzgląd na to, że ewentualne zaniechanie inwestora może prowadzić do realnego i bezpośredniego zagrożenia dla określonych dóbr poddawanych przez przepisy prawa szczególnej ochronie, o tyle tego przypadku nie można w żaden sposób wiązać z sytuacją zaistniałą w kontrolowanej sprawie, w której naruszenie nakazu wstrzymania robót budowlanych skarżący usprawiedliwił potrzebą przeciwdziałania blokowaniu inwestycji przez właściciela sąsiedniej nieruchomości, nie nadając równocześnie istotnego znaczenia temu, że wstrzymanie prowadzonych robót PINB uzasadnił ich wykonywaniem przez skarżącego w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Niezakwestionowane w skardze kasacyjnej ustalenia wskazują, że wykonywane po 1 czerwca 2020 r. (data doręczenia postanowienia PINB z 29 maja 2020 r.) roboty budowlane swoim zakresem jednoznacznie wykroczyły poza zakres robót dopuszczonych w ww. postanowieniu na zasadzie przewidzianej w art. 50 ust. 2 pkt 2 p.b. Okoliczność tę w swoich wyjaśnieniach zamieszczonych w skardze kasacyjnej potwierdził zresztą sam skarżący, co czyni niespornym wniosek, że zaistniałe w sprawie uwarunkowania faktyczne odpowiadały sytuacji, z którą ustawodawca powiązał w art. 50a pkt 2 p.b. nakaz orzeczenia przez organ o rozbiórce części obiektu budowlanego wykonanego po doręczeniu postanowienia wstrzymującego roboty budowlane albo o doprowadzeniu obiektu budowlanego do stanu poprzedniego.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI