II OSK 445/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił postanowienia organów nadzoru budowlanego odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej dotyczącej strzelnicy myśliwskiej. Wnioskodawca T. B. zawiadomił o naruszeniu prawa budowlanego i wniósł o wszczęcie postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania, uznając brak legitymacji procesowej wnioskodawcy i wskazując na odległość od strzelnicy oraz brak stref ochronnych w planie zagospodarowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, powołując się na przepis art. 53a Prawa budowlanego, który stanowi, że postępowania legalizacyjne i naprawcze wszczyna się z urzędu. WSA uchylił zaskarżone postanowienia, uznając, że odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna, a organy błędnie zinterpretowały przepisy, redukując żądanie skarżącego i nie badając jego interesu prawnego w kontekście innych przepisów Prawa budowlanego (np. art. 59, art. 66). NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA, że przepis art. 53a Prawa budowlanego, zgodnie z którym postępowania legalizacyjne i naprawcze wszczyna się z urzędu, nie wyklucza możliwości wszczęcia takiego postępowania na wniosek strony, a w przypadku wątpliwości co do intencji wnioskodawcy, organ powinien wezwać do jej skonkretyzowania lub wszcząć postępowanie z urzędu. Sąd podkreślił, że błędna była interpretacja przepisów dotyczących stron postępowania oraz obszaru oddziaływania obiektu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wszczynania postępowań w sprawach budowlanych, w szczególności art. 53a Prawa budowlanego, oraz zasady odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a k.p.a.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem budowlanym i jego interpretacją w kontekście postępowań z urzędu i na wniosek.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postępowanie legalizacyjne lub naprawcze w sprawie naruszenia prawa budowlanego, zgodnie z art. 53a Prawa budowlanego, może być wszczęte na wniosek strony, czy wyłącznie z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postępowanie legalizacyjne i naprawcze, uregulowane w rozdziale 5a Prawa budowlanego, wszczyna się z urzędu, jednakże złożenie wniosku przez uprawniony podmiot może stanowić impuls do wszczęcia takiego postępowania z urzędu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepis art. 53a Prawa budowlanego, mimo że stanowi o wszczynaniu postępowań z urzędu, nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania na wniosek strony, który powinien być traktowany jako impuls do działania organu.
Czy odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a k.p.a. jest uzasadniona, gdy wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego, a sprawa może być wszczęta tylko z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest uzasadniona, gdy postępowanie nie może być wszczęte z urzędu, jednakże wniosek strony powinien stanowić impuls do wszczęcia postępowania z urzędu, a odmowa musi być poprzedzona prawidłową identyfikacją intencji wnioskodawcy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organy nadzoru budowlanego przedwcześnie odmówiły wszczęcia postępowania, nie identyfikując prawidłowo intencji wnioskodawcy i nie rozważając możliwości wszczęcia postępowania z urzędu na podstawie innych przepisów Prawa budowlanego.
Jak należy interpretować pojęcie 'strony' w kontekście postępowań dotyczących naruszeń prawa budowlanego oraz obszaru oddziaływania obiektu?
Odpowiedź sądu
Określenie kręgu stron w odniesieniu do obszaru oddziaływania obiektu odnosi się do spraw pozwolenia na budowę, a nie do postępowań legalizacyjnych i naprawczych, gdzie stronami są podmioty posiadające interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że WSA błędnie odwołał się do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w kontekście określania stron postępowania legalizacyjnego, gdyż przepis ten dotyczy pozwolenia na budowę, a nie postępowań naprawczych.
Przepisy (17)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
pr. bud. art. 53a § 1
Prawo budowlane
Postępowania legalizacyjne i naprawcze wszczyna się z urzędu, ale wniosek strony może stanowić impuls do wszczęcia postępowania z urzędu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 123 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
pr. bud. art. 48
Prawo budowlane
pr. bud. art. 49b
Prawo budowlane
pr. bud. art. 59
Prawo budowlane
pr. bud. art. 66
Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo uznał, że odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna. • NSA podzielił stanowisko WSA, że art. 53a Prawa budowlanego nie wyklucza wszczęcia postępowania na wniosek strony. • Organy nadzoru budowlanego nie zidentyfikowały prawidłowo intencji wnioskodawcy.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna organu, oparta na błędnej interpretacji art. 53a Prawa budowlanego i art. 61a k.p.a., nie zasługiwała na uwzględnienie.
Godne uwagi sformułowania
Wykładnia tego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości, co do tego, że postępowania uregulowane w rozdziale 5a ustawy – Prawo budowlane, są inicjowane wyłącznie na zasadzie oficjalności. • Złożenie wniosku uprawnionego podmiotu nie rodzi obowiązku po stronie organu wszczęcia takiego postępowania. • Taka wykładnia omawianego przepisu wynika dodatkowo z uzasadnienia projektu wprowadzonych zmian, w którym wskazano, że 'rozstrzygnięcia podejmowane w ramach postępowań dotyczących naruszenia ustawy – Prawo budowlane mają charakter nakazów lub zakazów. Podstawą wszczęcia tych postępowań jest naruszenie przepisów prawa. Dlatego postępowania takie powinny być wszczynane z urzędu (...) a nie na wniosek'. • Wobec powyższego Sąd uznał, że trafnie skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię art. 53a § 1 ustawy Prawo budowlane w zakresie, w jakim Sąd ten stwierdził, iż postępowanie w sprawach wymienionych w rozdziale 5a ustawy może być skutecznie zainicjowane przez usprawniony podmiot. • Tym samym rację ma wnoszący skargę kasacyjną organ, iż – co do zasady w sytuacji, gdy ustawodawca określa możliwość wszczęcia postępowania w sprawie jedynie na zasadzie oficjalności, to złożenie wniosku o zainicjowanie takiego postępowania winno zakończyć się (...) wydaniem rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 53a § 1 prawa budowlanego.
Skład orzekający
Wojciech Mazur
przewodniczący
Małgorzata Miron
sprawozdawca
Grzegorz Rząsa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wszczynania postępowań w sprawach budowlanych, w szczególności art. 53a Prawa budowlanego, oraz zasady odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a k.p.a."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Prawem budowlanym i jego interpretacją w kontekście postępowań z urzędu i na wniosek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie budowlanym, która ma bezpośrednie przełożenie na możliwość obywateli wpływania na działania organów administracji w sprawach dotyczących samowoli budowlanych.
“Czy można wszcząć postępowanie w sprawie samowoli budowlanej na wniosek? NSA rozstrzyga kluczową kwestię proceduralną.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.