II OSK 444/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący R. Ż. złożył wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej w postaci strzelnicy myśliwskiej. PINB odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że skarżący nie jest stroną w sprawie i nie wykazał indywidualnego interesu prawnego. WINB utrzymał w mocy postanowienie PINB, wskazując, że postępowania legalizacyjne i naprawcze wszczynane są z urzędu (art. 53a Prawa budowlanego). WSA uchylił postanowienia organów, uznając, że odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna, a organy błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące legitymacji procesowej i obowiązku wszczynania postępowań z urzędu. NSA oddalił skargę kasacyjną WINB. Sąd uznał, że choć WSA błędnie zinterpretował art. 53a Prawa budowlanego w kontekście możliwości wszczęcia postępowania na wniosek, to ostatecznie wyrok WSA odpowiada prawu, ponieważ odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna. NSA podkreślił, że wniosek skarżącego powinien być impulsem do wszczęcia postępowania z urzędu, a nie podstawą do odmowy, jeśli intencją skarżącego nie było wszczęcie postępowania legalizacyjnego/naprawczego, lecz np. postępowania w sprawie użytkowania obiektu zagrażającego bezpieczeństwu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 53a Prawa budowlanego w zakresie obowiązku wszczynania postępowań legalizacyjnych i naprawczych z urzędu, a także zasady dotyczące odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a k.p.a. w kontekście wniosków stron.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące wszczynania postępowań, a także kwestii identyfikacji intencji wnioskodawcy. Może być pomocne w sprawach dotyczących samowoli budowlanych i interpretacji przepisów proceduralnych.
Zagadnienia prawne (5)
Czy postępowanie legalizacyjne lub naprawcze w sprawie naruszenia prawa budowlanego, zgodnie z art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego, może być wszczęte na wniosek strony, czy wyłącznie z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postępowania legalizacyjne i naprawcze uregulowane w rozdziale 5a Prawa budowlanego wszczyna się wyłącznie z urzędu, a nie na wniosek strony.
Uzasadnienie
NSA, podzielając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu projektu nowelizacji Prawa budowlanego oraz w komentarzach, uznał, że przepis art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego, wprowadzony nowelą z 2020 r., jednoznacznie stanowi o obowiązku wszczynania tych postępowań z urzędu, co stanowi wyjątek od ogólnej zasady inicjowania postępowań administracyjnych.
Czy odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest zasadna, gdy wniosek dotyczy sprawy, która może być wszczęta tylko z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, złożenie wniosku o wszczęcie postępowania, które może być wszczęte tylko z urzędu, powinno skutkować wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Uzasadnienie
Jeśli ustawodawca wyraźnie stanowi, że postępowanie może być wszczęte tylko z urzędu, to złożenie wniosku przez stronę, nawet jeśli ma interes prawny, nie może prowadzić do wszczęcia postępowania na wniosek. Taki wniosek powinien być podstawą do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.
Czy wniosek strony o wszczęcie postępowania administracyjnego, który nie spełnia wymogów formalnych lub dotyczy sprawy, która może być wszczęta tylko z urzędu, może stanowić impuls do wszczęcia postępowania z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek strony, nawet jeśli nie może być podstawą do wszczęcia postępowania na jej wniosek, może i powinien stanowić impuls dla organu do wszczęcia postępowania z urzędu, jeśli istnieją ku temu podstawy.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że nawet jeśli wniosek nie może być podstawą do wszczęcia postępowania na wniosek (np. z powodu art. 53a Prawa budowlanego), to organ powinien rozważyć wszczęcie postępowania z urzędu, aby zbadać sprawę, ustalić krąg stron i zgodność obiektu z prawem. W przeciwnym razie strona może skorzystać ze środków ochrony prawnej, np. skargi na bezczynność organu.
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zidentyfikował intencję wnioskodawcy w kontekście przepisów Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tej sprawie organy administracji nie zidentyfikowały prawidłowo intencji wnioskodawcy, co doprowadziło do przedwczesnej odmowy wszczęcia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy błędnie zredukowały żądanie skarżącego do postępowania legalizacyjnego/naprawczego (art. 48-52 Prawa budowlanego), podczas gdy skarżący mógł mieć na myśli inne kwestie, np. dotyczące użytkowania obiektu zagrażającego bezpieczeństwu (art. 66 Prawa budowlanego). Niewłaściwa identyfikacja intencji wnioskodawcy była podstawą do błędnego zastosowania art. 61a k.p.a.
Jak należy interpretować pojęcie 'obszaru oddziaływania' w kontekście ustalania stron postępowania w sprawach budowlanych?
Odpowiedź sądu
Sąd wskazał, że odniesienie do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego w kontekście ustalania stron postępowania w sprawach legalizacyjnych było błędne.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego nie odnosi się do kwestii stron postępowania, a art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego dotyczy jedynie spraw pozwoleń na budowę, a nie postępowań legalizacyjnych czy naprawczych, gdzie stronami są podmioty posiadające interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Przepisy (70)
Główne
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
pr. bud. art. 53a § 1
Prawo budowlane
pr. bud. art. 53a § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.p.a. art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 123 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
pr. bud. art. 83 § 1
Prawo budowlane
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
pr. bud. art. 48
Prawo budowlane
pr. bud. art. 51
Prawo budowlane
k.p.a. art. 61 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
pr. bud. art. 66
Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
pr. bud. art. 59
Prawo budowlane
k.p.a. art. 233
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 229 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
pr. bud. art. 3 § 20
Prawo budowlane
pr. bud. art. 29
Prawo budowlane
pr. bud. art. 31
Prawo budowlane
k.p.a. art. 233
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 229 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
pr. bud. art. 83 § 1
Prawo budowlane
pr. bud. art. 83 § 2
Prawo budowlane
k.p.a. art. 233
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 61 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
pr. bud. art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
pr. bud. art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
pr. bud. art. 66
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
pr. bud. art. 59
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 78 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
pr. bud. art. 3 § 20
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
pr. bud. art. 28 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
pr. bud. art. 28 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
k.p.a. art. 233
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 229 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
pr. bud. art. 83 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
pr. bud. art. 83 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna, ponieważ organy nieprawidłowo zidentyfikowały intencję wnioskodawcy i błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące obowiązku wszczynania postępowań z urzędu. • Wniosek strony, nawet jeśli dotyczy sprawy wszczynanej z urzędu, może stanowić impuls do wszczęcia postępowania z urzędu.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu kasacyjnego, że WSA błędnie zinterpretował art. 53a Prawa budowlanego w zakresie możliwości wszczęcia postępowania na wniosek strony (choć NSA ostatecznie przyjął tę interpretację jako błędną, ale wyrok WSA uznał za odpowiadający prawu).
Godne uwagi sformułowania
Wykładnia tego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości, co do tego, że postępowania uregulowane w rozdziale 5a ustawy – Prawo budowlane, są inicjowane wyłącznie na zasadzie oficjalności. • Taka wykładnia omawianego przepisu wynika dodatkowo z uzasadnienia projektu wprowadzonych zmian, który stanowi, że 'rozstrzygnięcia podejmowane w ramach postępowań dotyczących naruszenia ustawy – Prawo budowlane mają charakter nakazów lub zakazów. Podstawą wszczęcia tych postępowań jest naruszenie przepisów prawa. Dlatego postępowania takie powinny być wszczynane z urzędu (organ ma obowiązek podjąć działania w przypadku stwierdzenia naruszenia Prawa budowlanego), a nie na wniosek'. • Tym samym rację ma wnoszący skargę kasacyjną organ, iż – co do zasady w sytuacji, gdy ustawodawca określa możliwość wszczęcia postępowania w sprawie jedynie na zasadzie oficjalności, to złożenie wniosku o zainicjowanie takiego postępowania winno zakończyć się (niezależnie od przysługującego lub nie interesu prawnego wnioskodawcy) wydaniem rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. przy uznaniu, że postępowanie 'z innych przyczyn' nie może zostać wszczęte.
Skład orzekający
Wojciech Mazur
przewodniczący
Małgorzata Miron
sprawozdawca
Grzegorz Rząsa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 53a Prawa budowlanego w zakresie obowiązku wszczynania postępowań legalizacyjnych i naprawczych z urzędu, a także zasady dotyczące odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a k.p.a. w kontekście wniosków stron."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ błędnie zinterpretował przepisy dotyczące wszczynania postępowań, a także kwestii identyfikacji intencji wnioskodawcy. Może być pomocne w sprawach dotyczących samowoli budowlanych i interpretacji przepisów proceduralnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie budowlanym – kiedy organ musi działać z urzędu, a kiedy może przyjąć wniosek strony. Pokazuje, jak błędna interpretacja przepisów może prowadzić do wadliwych decyzji administracyjnych.
“Czy organ budowlany musi działać z urzędu, czy może przyjąć wniosek? NSA rozstrzyga kluczową kwestię proceduralną.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.