II OSK 443/07

II OSK 443/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Łuczaj
Maria Czapska -Górnikiewicz
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 331/06 - Wyrok NSA z 2007-02-16
IV SA/Wa 1648/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2005-11-28
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 271 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
brak
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędzia NSA Anna Łuczaj Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 3 października 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi A. K.-S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 331/06 w sprawie ze skargi kasacyjnej A. K.-S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 1648/05 w sprawie ze skargi A. K.-S. na decyzję Wojewody M. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 331/06 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną A. K. - S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1648/05 w sprawie ze skargi A. K. - S. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania.
Rozstrzygnięcie powyższe podjęto w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1648/05 oddalił skargę A. K. - S. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] w przedmiocie zameldowania.
W sprawie tej Wojewoda M. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] W. z dnia [...] odmawiającą zameldowania A. K. - S. na pobyt stały w budynku przy ul. [...] w W. - W.. W uzasadnieniu podał, iż skarżąca w dniu [...] października 2002 r. wniosła o zameldowanie w budynku, którego właścicielem jest Z. S.. Według wnioskodawczyni dom był wybudowany podczas trwania małżeństwa. W dniu [...] września 2001 r. komornik sądowy, na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] lutego 2001 r. wprowadził wnioskodawczynię do spornego budynku. Następnego dnia po wprowadzeniu skarżąca nie mogła wejść do nieruchomości, ponieważ Z. S. dokonał wymiany zamków. Zatem w dniu złożenia wniosku o zameldowanie A. K. - S. nie zamieszkiwała w budynku pod wymienionym adresem. Mimo podejmowanych przez wnioskodawczynię kroków prawnych nie zamieszkała w budynku przy ul. [...] w W. W..
W tej sytuacji organ stwierdził, że po stronie A. K. - S. nie wystąpił obowiązek meldunkowy wynikający z art.10 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż wymieniona nie zamieszkała w budynku, w którym chciała się zameldować na pobyt stały i pomimo podejmowania w tym kierunku działań, zamierzonego celu nie osiągnęła.
A. K. - S. w skardze na tą decyzję do Sądu I instancji podała, że Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 10 października 2003 r. wydał wyrok ( sygn. akt V SA 555/03) w którym wykazał, że decyzja Wojewody M. w jej sprawie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Podniosła, że nie podjęto czynności mających na celu zawarcie ugody. Do skargi dołączyła wyrok Sadu Apelacyjnego w W. z dnia [...], sygn. akt [...] uchylający wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia [...], sygn. akt [...] wydany w wyniku rozpoznania powództwa o rozwód i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i wskazał, że z art.10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r., Nr 87 poz. 960 ze zm.) wynika, że czynność zameldowania ma potwierdzać istniejący stan faktyczny, a więc osoba winna zamieszkać w danym lokalu i zamieszkanie to winno trwać powyżej trzech dni, a następnie dokonać w nim zameldowania.
W sprawie tej w ocenie Sądu I instancji ustalenia w zakresie spełnienia przesłanek do zameldowania, wynikających z powołanego przepisu zostały właściwie poczynione, ocenione i udowodnione. Skarżąca w dniu złożenia wniosku o zameldowanie nie mieszkała w budynku przy ul. [...] w W. i taki stan trwał w toku całego postępowania. Zameldowanie jest czynnością o charakterze rejestracyjnym i służy wyłącznie celom ewidencyjnym, potwierdza więc fakt pobytu w danym lokalu. Czynność zameldowania nie zależy od uznania organu, zatem kwestie relacji międzyludzkich, stosunków majątkowych, tytułu prawnego do lokalu wykraczają poza zakres badania organu w sprawie zameldowania.
Naczelny Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 10 października 2003 r. sygn. akt V SA 555/03 stwierdził nieważność decyzji Wojewody M. z dnia [...] uchylającej decyzję Burmistrza Dzielnicy W. [...] W. z dnia [...] orzekającej o zameldowaniu A. K. - S. w budynku przy ul. [...] i umarzającej postępowanie w drugiej instancji. Organ odwoławczy po wydaniu wyroku, będąc związany oceną prawną i wskazaniami co dalszego toku postępowania w nim wyrażonymi, rozpatrzył merytorycznie odwołanie Z. S. i decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Organ pierwszej instancji rozpoznał " ponownie" wniosek skarżącej z dnia [...] października 2002 r. i rozstrzygnął sprawę decyzją z dnia [...], utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją. Oznacza to, iż wyrok ten stwierdził nieważność wcześniejszej decyzji Wojewody M., na skutek czego przedmiotowa decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego i sprawa została rozpoznana ponownie.
Sąd I instancji uznał, że w postępowaniu administracyjnym organ podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpująco zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy zgodnie z art. 77 kpa, a następnie dokonano uzasadnienia stanowiska faktycznego i prawnego stosownie do wymogów art.107 § 3 kpa.
W skardze kasacyjnej A. K.- S. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
- prawa materialnego art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez niewłaściwe zastosowanie,
- naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na jego wynik tj. art. 7, 77 § 1 kpa oraz art. 113 § 1 kpa poprzez uznanie sprawy za dostatecznie wyjaśnionej zaś w konsekwencji domagała się zmiany zaskarżonego wyroku i orzeczenie zgodnie z żądaniem strony alternatywnie wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania .
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną za niezasadny uznał zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 7, 77 § 1 oraz art.113 §1 kpa. wyjaśniając, że postępowanie sądowoadministracyjne regulują przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi natomiast w postępowaniu sąd nie stosował wyżej wymienionych przepisów, a zatem nie mógł tych przepisów naruszyć.
Za niezasadny również uznano także zarzut naruszenia art. 10 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r., Nr 87 poz. 960 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia jej przybycia. Definicję pobytu stałego zawiera art. 6 ust. 1 ustawy , zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu. Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu ( art. 9 ust. 2 lit b ustawy). . Z wyżej cytowanych przepisów wynika, ze zameldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu osoby w określonym lokalu. Obowiązek zameldowania powstaje wówczas, gdy dana osoba przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż 3 doby. Czynność zameldowania ma potwierdzić określony stan faktyczny, a więc dana osoba winna najpierw zamieszkać w danym lokalu, a następnie dokonać zameldowania w nim.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż z niekwestionowanych przez skarżącą ustaleń organów, które Sąd I instancji zasadnie uznał za prawidłowo poczynione, ocenione i udowodnione ( zgodnie z art. 7 i 77 §1 kpa) wynika, że A. K. - S. w dniu składania wniosku o zameldowanie w budynku przy ul. [...] w W. - W. tj. [...] października 2001 r. nie mieszkała w nim. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, z twierdzeń skarżącej zawartych w skardze i skardze kasacyjnej wynika, że skarżąca zamieszkiwała pod tym adresem do [...] stycznia 2001 r. Brak było zatem podstaw do zameldowania skarżącej pod tym adresem i wyrok Sądu I instancji oddalający skargę na decyzję w przedmiocie odmowy zameldowania jak uznano nie narusza prawa.
Skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 331/06 złożył pełnomocnik skarżącej A. K. - S. wskazując jako podstawę prawną art. 270 w związku z art. 271 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i domagał się uchylenia tego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania .
W motywach skargi o wznowienie podniesiono, iż zawiadomieniem z dnia 8 stycznia 2007 r. pełnomocnik skarżącej poinformowany został o terminie posiedzenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie ze skargi A. K. - S., w dniu 16 lutego 2007 r. o godzinie 13, 15 na sali D. Stawiając się o wyznaczonej godzinie pełnomocnik został poinformowany przez skarżącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał już sprawę i wydał orzeczenie co nastąpiło tego dnia lecz o godzinie 9,30 bowiem na wokandzie sprawa była wyznaczona na tę godzinę. Tym samym jak konkludowano skarżąca nie była należycie reprezentowana przez swojego pełnomocnika co nastąpiło bez jej winy jak również winy pełnomocnika . Uchybienie to w postaci wadliwego zawiadomienia pełnomocnika skarżącej jak stwierdzono spoczywa wyłącznie na sekretariacie Sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził co następuje :
Wznowienie postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem w przypadku zajścia ustawowych przyczyn wznowienia .
W rozpoznawanej sprawie skarga o wznowienie wniesiona została w terminie o jakim mowa w art. 277 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak też oparta została na ustawowej podstawie wznowienia wskazanej w art. 271 pkt. 2 cytowanej ustawy procesowej. Z dyspozycji tej normy prawa wynika , że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia prawa była pozbawiona możności działania , nie można żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe .
Wskazany w skardze o wznowienie przepis art. 271 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi statuuje jedną z przesłanek nieważności postępowania skutkującą uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to czy nieważność miała wpływ na rozstrzygniecie. Wymienione w tym przepisie podstawy mają charakter bezwzględny ( porównaj : Komentarz J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Lexis Nexsis Warszawa 2006 Wydanie II str. 548 ) .
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywana przesłanka nieważności z art. 271 pkt. 2 cytowanej ustawy procesowej w toku rozpoznawania skargi kasacyjnej A. K. - S. nie zaistniała bowiem nie można w okolicznościach przedmiotowej sprawy uznać, że skarżąca była nienależycie reprezentowana przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 16 lutego 2007 r.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulujące rozpoznawanie skarg kasacyjnych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wprowadziły wymóg sporządzenia tego środka odwoławczego od orzeczeń Sądu I instancji przez adwokata lub radcę prawnego ( art. 175 § 1 ustawy ). Natomiast przepisy tej ustawy procesowej nie zawierają unormowań dotyczących obligatoryjnego reprezentowania skarżących przed tym Sądem przez zawodowego pełnomocnika. Tym samym oznacza to dopuszczalność samodzielnego popierania przez skarżącego uprzednio sporządzonej przez adwokata lub radcę prawnego skargi kasacyjnej , jeżeli taka jest wola strony ją wnoszącej .
Z analizy akt sprawy II OSK 331/06 Naczelnego Sądu Administracyjnego w sposób nie budzący wątpliwości wynika , że A. K. - S. wywiodła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1648/05 oddalającego skargę tejże na decyzję Wojewody M. z dnia [...] o odmowie zameldowania. Skarga ta zgodnie z treścią art. 175 § 1 ustawy procesowej sporządzona została przez adwokata L. C.. Z załączonego do tej skargi kasacyjnej pełnomocnictwa procesowego, jednoznacznie natomiast wynika, że adwokat L. C. ustanowiony został w sprawie IV SA/Wa 1648/05 wyłącznie do sporządzenia skargi kasacyjnej ( dowód k - 39 akt NSA ). Innych pełnomocnictw do sprawy II OSK 331/06 poza tym dołączonym do skargi kasacyjnej nie składano. Skoro więc udzielone pełnomocnictwo obejmowało swym zakresem tylko umocowanie do sporządzenia skargi kasacyjnej, to nie obejmowało tym samym prawa do reprezentowania i występowania w imieniu skarżącej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w opisanej sprawie .
Natomiast w dniu 16 lutego 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał w sprawie II OSK 331/06 skargę kasacyjną A. K. - S. przy osobistym udziale tej skarżącej , która popierając ten środek odwoławczy, nie wnosiła o umożliwienie zastępowania strony przez zawodowego pełnomocnika, którego co już wyżej zauważono udział nie jest wymagany przy rozpoznawaniu skarg przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Okoliczności powyższe potwierdza sporządzony i podpisany protokół z rozprawy, stanowiący dowód z przebiegu posiedzenia odbytego właśnie w dniu 16 lutego 2007 r. W terminie określonym w art. 103 omawianej ustawy procesowej nie wpłynął wniosek o sprostowanie czy też uzupełnienie tego protokoły, zatem protokół ten stanowi dokument urzędowy, który nabrał mocy dowodowej z chwilą jego podpisania.
Skierowanie zaś zawiadomienia o terminie posiedzenia przed Naczelnym Sądem Administracyjnym do pełnomocnika skarżącej ustanowionego wyłącznie do sporządzenia skargi kasacyjnej w sytuacji braku umocowania do reprezentowania przed w/w Sądem nie daje jakiegokolwiek uprawnienia do występowania i reprezentowania strony przed właściwym Sądem. Pełnomocnictwo wyraźnie określone jako mandat do sporządzenia skargi kasacyjnej nie jest równoznaczne z uznaniem ( domniemaniem ) pełnomocnictwa udzielonego do zastępowania i występowania w imieniu strony. Umocowanie prawidłowe do reprezentowania skarżącej wymagało w takich okolicznościach odrębnego pełnomocnictwa , które co jest niesporne w tej sprawie nie zostało dołączone do akt sprawy II OSK 331/06 .
Przesłanki powyższe nie pozwalają więc na przyjęcie poglądu zaprezentowanego w skardze o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, iż skarżąca była nienależycie reprezentowana na rozprawie w dniu 16 lutego 2007 r. przed tym Sądem . Tym samym nawet wadliwe oznaczenie godziny rozpoczęcia posiedzenia Sądu w dniu 16 lutego 2007 r. na zawiadomieniu dla adwokata L. C. umocowanego tylko do sporządzenia skargi kasacyjnej nie czyni podnoszonego zarzutu skargi o wznowienie - nienależytej reprezentacji strony skarżącej usprawiedliwionym. Dlatego też uznano, że wniesiona skarga o wznowienie jako niezasadna nie zasługiwała na uwzględnienie .
Z tych powodów na podstawie art. 276 w związku z art. 193 i 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji .